هاوڵاتی

سێ فراکسیۆن ناڕازین له‌ یه‌کلاییکردنه‌وه‌ى ده‌سته‌ى سه‌رۆکایه‌تى لیژنه‌کان

شاناز حه‌سه‌ن دابه‌شکردنى لیژنه‌کانى په‌رله‌مان و ده‌سته‌ى سه‌رۆکایه‌تى لیژنه‌کان سێ فراکسیۆنى په‌رله‌مان نیگه‌ران کرد، به‌ڵام فراکسیۆنه‌کانى تر به‌و دابه‌شکردنه رازى بوون و لیژنه‌کانیان له‌نێوانیاندا یه‌کلاکرده‌وه‌. دوێنێ دواى چه‌ند کۆبوونه‌وه‌یه‌ك، زۆربه‌ى فراکسیۆنه‌کانى په‌رله‌مانى کوردستان ده‌نگیاندا له‌سه‌ر یه‌کلاییکردنه‌وه‌ى سه‌رۆکایه‌تى لیژنه‌کانى په‌رله‌مان. هه‌ریه‌که‌ له‌ نه‌وه‌ى نوێ و یه‌کگرتوو بایکۆتى کۆبونه‌وه‌که‌یان کرد، فراکسیۆنى کۆمه‌ڵیش که‌ به‌شدارى تێدا کرد نیگه‌ران بوو له‌شێوازى یه‌کلاییکردنه‌وه‌ى لیژنه‌کان. سۆران عومه‌ر، په‌رله‌مانتارى فراکسیۆنى کۆمه‌ڵ، باس له‌وه‌ ده‌کات که‌ له‌ ڕۆژى یه‌که‌مى دانیشتنى په‌رله‌ماندا  ئه‌وه‌ى به‌ هه‌قى خۆیانى ده‌زانن وه‌ریان گرتووه‌که‌ سه‌رۆکى لیژنه‌ى سامانه‌ سروشتیه‌کانه‌، به‌ڵام وتى "به‌داخه‌وه‌ له‌ ڕۆژى دووه‌مدا لێمان سه‌ندرایه‌وه‌ و پارتى و گۆڕان به‌ڕێکه‌وتن ى خۆیان سه‌رۆکى لیژنه‌ى سامانه‌ سروشتیه‌کانیان  لێ وه‌رگرتینه‌وه‌ و درا به‌ گۆڕان". فراکسیۆنه‌کانى گۆڕان و کۆمه‌ڵ له‌ خولى پێشووى په‌رله‌ماندا له‌ زۆربه‌ى پرسه‌کاندا هاوهه‌ڵوێست بوون، به‌ڵام له‌م خوله‌دا ئه‌و هاوهه‌ڵوێسته‌یان له‌چه‌ند پرسێکدا نه‌ماوه‌، دواى ئه‌وه‌ى گۆڕان رێککه‌وتنى له‌گه‌ڵ پارتى واژۆکرد بۆ چونه‌ ناو حکومه‌ت و هێشتا به‌شدارى کۆمه‌ڵ له‌ حکومه‌تدا ناڕونه‌. له‌باره‌ى وه‌رگرتنى پۆسته‌کانى نه‌وه‌ى نوێ له‌لیژنه‌کان، سۆران عومه‌ر به‌ سایتى هاوڵاتى راگه‌یاند، نوسراویان به‌ سه‌رۆکایه‌تى په‌رله‌مان داوه‌، به‌ڵام ڕه‌تکراوه‌ته‌وه‌، له‌کاتێکدا بۆ تورکمان و لایه‌نه‌کانى تر قبوڵکراوه‌. فراکسیۆنى نه‌وه‌ى نوێ که‌ بایکۆتى کۆبوونه‌وه‌ى فراکسیۆنه‌کان و سه‌رۆکایه‌تى په‌رله‌مانى کرد، پێشتر رایگه‌یاندبوو که‌ ئه‌و پۆستانه‌ى به‌ریده‌که‌وێت له‌ سه‌رۆکایه‌تى لیژنه‌کان ده‌یدات به‌ فراکسیۆنى کۆمه‌ڵ. کازم فاروق، سه‌رۆکى فراکسیۆنى نه‌وه‌ى نوێ، به‌ سایتى هاوڵاتى وت "له‌ دانیشتنى یه‌که‌مدا ده‌ستبه‌ردارى سه‌رۆکى لیژنه‌ و جێگر و بڕیارده‌رى لیژنه‌که‌ى خۆمان بووین و ئه‌و سێ به‌رکه‌وته‌یه‌ى خۆمان داوه‌ به‌ کۆمه‌ڵى ئیسلامى و ئێمه‌ له‌ بڕیارداندا ڕاڕانین". وتیشى "دواجار یارییه‌کى تر ئه‌نجام درا ئیمه‌ له‌ ناویدا نین و په‌یوه‌ندى به‌ ئێمه‌وه‌ نییه‌". لیژنه‌کانى په‌رله‌مان ژماره‌یه‌ان 15 لیژنه‌یه‌ و زیاتر له‌ 100 په‌رله‌مانتار تێیدا ئه‌ندامن و له‌دوێنێ وه‌ ده‌ستبه‌کاربوون. فراکسیۆنى یه‌کێتى که‌ بایکۆتى کۆبوونه‌وه‌کانى خولى نوێی په‌رله‌مانى کردووه‌، له‌ کۆبوونه‌وه‌ى تایبه‌ت به‌ دابه‌شکردنى لیژنه‌کاندا به‌شداربوو، به‌پێی به‌رکه‌وته‌ى خۆیان پۆستیان له‌سه‌رۆکایه‌تى لیژنه‌کان به‌رکه‌وت. کاروان عه‌بدولڕه‌حمان، په‌رله‌مانتارى فراکسیۆنى یه‌کێتى وتى "ئیمه‌ به‌پێی به‌رکه‌وته‌ى خۆمان له‌ په‌رله‌مان به‌شدارین له‌ سه‌رۆکى لیژنه‌ و جێگرو  بریارده‌رو هه‌موو ئه‌ندامه‌کانى لیژنه‌کان زۆر ڕازین، به‌ هه‌قى خۆمان بووه‌". وتیشى"هه‌قى هیچ که‌سێکمان نه‌بردوه‌ و هه‌قى هیچ که‌سێکیشمان وه‌رنه‌گرتووه‌". فراکسیۆنى یه‌کگرتوو هه‌ر له‌سه‌ره‌تاى دابه‌شکردنى لیژنه‌کانه‌وه‌ ره‌خنه‌ى هه‌یه‌ له‌پرسه‌که‌، بۆیه‌ کۆبوونه‌وه‌کانى بایکۆت کرد. ئیسماعیل عه‌لى، په‌رله‌مانتارى فراکسیۆنى یه‌گگرتوو باسى له‌وه‌کرد هه‌ر له‌یه‌که‌م دانیشتنه‌وه‌ نه‌چونه‌ دانیشتنه‌کان و وتى"ئێمه‌ به‌ مافى هه‌قى خۆمان ده‌زانى که‌ سه‌رۆکایه‌تى لیژنه‌یه‌ک وه‌رگرین، به‌ڵام که‌ پێیان نه‌داین وه‌ک ناڕه‌زاییه‌ک نه‌چوینه‌ دانیشتنه‌کانه‌وه‌". وتیشى"که‌ سه‌رۆکى لیژنه‌یه‌کمان نه‌بێت، ئیتر ئه‌ندام بون له‌ لیژنه‌کان نرخى نابێت".


هاوڵاتی

لابردنى پاشه‌که‌وتى موچه‌ جوڵه‌ ده‌خاته‌وه‌ بازار

شاناز حه‌سه‌ن شیلان و هیوا  هه‌ردووکیان پیشه‌یان مامۆستایه‌، بۆ کڕینى شتومه‌کى ماڵه‌که‌یان به‌ قیست، ڕویان کردۆته‌ یه‌کێک له‌ مۆبیلیاته‌کان و شیلان وتى" هیوایه‌کمان بۆ گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌ و ئێستا ده‌وێرین شت بکڕین که‌ پاشه‌که‌وتى موچه‌ لابراوه‌". باسى له‌وه‌کرد که‌ خۆى و مێرده‌که‌ى موچه‌خۆرن و ماوه‌ى دوو ساڵه‌ له‌ خانویه‌کدان نه‌یانتوانیوه‌ یه‌ک پارچه‌ که‌لوپه‌لى ناوماڵ بکڕن و وتیشى" موچه‌ به‌ سیستمى پاشه‌که‌وت ته‌نها به‌شى پێداویستى رۆژانه‌مانى کردووه‌". شیلان هیواداره‌ جارێکى تر پاشه‌که‌وت نه‌گه‌رێته‌وه‌ و خه‌ڵک  که‌مێک بوژاوه‌ته‌وه‌ و ژیانى خۆى ڕێک ده‌خاته‌وه‌. له‌ شوباتى 2016 سیستمى پاشه‌که‌وتى موچه‌ى فه‌رمانبه‌ران له‌لایه‌ن حکومه‌تى هه‌رێمه‌وه‌ جێبه‌جێکراو به‌و هۆیه‌وه‌ بازاره‌کانى هه‌رێم وه‌ستاون. نێچیرڤان بارزانى له‌گه‌ڵ قوباد تاڵه‌بانى سه‌رۆک و جێگرى حکومه‌تى هه‌رێم له‌ 8ى ئازارى 2019 دواى گه‌شتنى 453 ملیار دینار له‌ به‌غداوه‌ بریاریاندا سیستمى پاشه‌که‌وتى موچه‌ هه‌ڵبگرن و موچه‌ى ته‌واو بدرێت به‌ فه‌رمانبه‌ران و مامۆستایان و خانه‌نشینان و کۆتایى به‌ قه‌یرانى دارایى هێندرا. به‌شێک له‌ خاوه‌ن مۆبیلیاته‌کان ده‌ڵێن دواى لابردنى پاشه‌که‌وتى موچه‌، بازار جوڵه‌یه‌کى که‌مى تێکه‌وتووه‌و به‌ڵام هێشتا نه‌گه‌شتۆته‌ ئاستى پێش قه‌یرانى دارایى. ئه‌کره‌م ڕه‌شید، خاوه‌نى مۆبیلیاتى دلال هۆم له‌سلێمانى له‌لێدوانێکدا به‌هاوڵاتى وت" جوڵه‌یه‌کى که‌م به‌دى ده‌کرێت، چونکه‌ خه‌ڵک هه‌مووى قه‌رزاره‌ ماوه‌یه‌کى ده‌وێت تا ئه‌و قه‌رزانه‌ى ده‌داته‌وه‌". ئه‌کره‌م هه‌شت ساڵه‌ کارى مۆبێلیات ده‌کات پێیوابوو توانایان نه‌ماوه‌ قیستێکى زۆریان له‌سه‌ر خه‌ڵکه‌ و بۆیه‌ ناتوانن په‌ره‌ به‌ ئیشه‌که‌یان بده‌ن ئه‌گه‌ر بازاڕ به‌ره‌و باشتر نه‌ڕوات. پێدانى که‌لوپه‌ل به‌ قیست، پێویستى به‌ پشگیرى فه‌رمانبه‌رێک وه‌ک که‌فیل بۆئه‌وه‌ى ئه‌و که‌لوپه‌له‌ى که‌ پێویستیه‌تى به‌ شێوازى قیست بیکڕێت. به‌کر عه‌بدوڵڵا، خاوه‌نى پێشانگاى لیره‌ (ده‌رگا) پێداویستى بیناسازى که‌ ماوه‌ى 7ساڵه‌ ئه‌مه‌ کاریه‌تى پێى وابوو که‌ بازاڕ جیاوازیه‌کى زۆرى پێوه‌ دیارنیه‌، متمانه‌ى خه‌ڵک که‌مه‌ به‌ لابردنى پاشه‌که‌وته‌که‌و به‌رده‌وام بونى و وتى"تا دوو سێ مانگ نه‌ڕوات ئێمه‌ و کڕیاران ناتوانین پاره‌ زۆر خه‌رج بکه‌ین". هه‌روه‌ها وتیشى"پێشتر قیستمان هه‌بوه‌، به‌هۆى پاشه‌که‌وتى موچه‌وه‌ وه‌ستاندومانه‌،چونکه‌ مامۆستایه‌کى زۆر قیستى کردبو، که‌ نه‌شیان ده‌توانى بیده‌نه‌وه‌ بۆیه‌ ڕامان گرت". لاى هه‌ندێک له‌ خاوه‌ن کاره‌کان بازاڕ جوڵه‌ى به‌رچاوى به‌خۆیه‌وه‌ بینیوه‌ و به‌ڕاى خۆیان هۆکاره‌که‌ى ده‌گێرنه‌وه‌ بۆ شێوازى کارکردن یان و پێدانى قیستى درێژ خایه‌ن به‌بێ پشگیرى فه‌رمانبه‌ر و گرێبه‌ست. هاوڕێ محه‌مه‌د، به‌ڕێوبه‌رى  به‌شى فرۆشى کۆمپانیاى ئه‌ژى که‌ مۆبیلیاتیان هه‌یه‌ و ده‌ڵێت  شێوازى قیسته‌که‌یان زۆر گونجاوه‌ بۆ خه‌ڵک و له‌ هه‌ڵه‌بجه‌ و سلێمانى لقیان هه‌یه‌ و به‌ قیست ده‌یفرۆشن و بۆیه‌ کریاریان زۆره‌. وتیشى" بێگومان به‌هۆى هه‌ڵگرتنى پاشه‌که‌وته‌وه‌ به‌ڕێژه‌ى له‌ سه‌دا چل بۆ په‌نجا جوڵه‌ له‌ بازاڕدا ده‌بینرێت و خه‌ڵک متمانه‌ى زیاترى به‌ وه‌زعه‌که‌ هه‌یه‌". پسپۆرێکى ئابوورى پێیوایه‌ هاوڵاتیان وانه‌یان له‌ قه‌یرانى دارایى وه‌رگرتووه‌و تا چه‌ند مانگێکى دیکه‌ پاره‌ زۆر خه‌رج ناکه‌ن و چاوه‌رێى سه‌قامگیرى ئابوورى هه‌رێمى کوردستان ده‌که‌ن. خالید حه‌یده‌ر، مامۆستاى زانکۆ و شاره‌زاى بوارى ئابورى له‌لێدوانێکدا به‌هاوڵاتى وت"موچه‌خۆران ته‌نها مانگێکه‌ بێ پاشه‌که‌وت موچه‌وه‌رده‌گرن، بۆیه‌ هه‌مووى خه‌رج ناکه‌ن  و چاوه‌ڕێن تا بزانن که‌ ئه‌م سیسته‌مه‌ به‌رده‌وام ده‌بێت هه‌موو مانگێک بێ پاشه‌که‌وت و له‌کاتى خۆیدا موچه‌ وه‌رده‌گرن". ناوبراو ئه‌وه‌ى خسته‌روو به‌هۆى لابردنى پاشه‌که‌وتى موچه‌وه‌ جوڵه‌ به‌دى ده‌کرێت، به‌ڵام له‌ هه‌موو بۆنه‌کاندا خه‌ڵک هه‌ر وایه‌ خۆى هه‌ر خه‌رجى ده‌کات و شت ده‌کڕێت. خالید حه‌یده‌ر ئاماژه‌شى به‌وه‌دا که‌ پێویسته‌ حکومه‌ت پلانى هه‌بێت بۆ بازاڕ و فرۆشیاران، بۆئه‌وه‌ى نرخه‌کان به‌رز نه‌که‌نه‌وه‌ لیژنه‌یه‌ک چاودێرى بازاڕه‌کان  بکات بۆ ڕێگریکردن له‌ به‌رزبونه‌وه‌ى نرخه‌کان تا دیسانه‌وه‌ نه‌بێته‌وه‌ بارگرانى بۆ سه‌ر شانى خه‌ڵک و له‌ناویشیاندا موچه‌خۆران به‌تایبه‌تى دروست نه‌بێت.


هاوڵاتی

دواکەوتنی کەیسەکان لە دادگا برەو بە سوڵحی عەشایەری دەدات

هاوڵاتی، ئینتسار نوری   ئومێد محێدین، 31ساڵ، له‌کافتریایه‌کى زانکۆى سلێمانى ئیش ده‌کات و ماوه‌ى ساڵێکه‌، ژنه‌که‌ى داواى جیابونه‌وه‌ى تۆمارکردووه‌ و تا ئێستا یه‌کلاى نه‌بۆته‌وه‌، له‌ماوه‌ى ئه‌م ساڵه‌دا چوار دانیشتنى دادگایان کردووه‌ و  هه‌ر جاره‌ى به‌ به‌هانه‌یه‌ک دواده‌خرێت. ئومێد ئاماژه‌ى به‌وه‌دا که‌ پێشتر بیزانیایه‌ که‌ دادگا ئه‌م هه‌موو هاتوچۆیه‌ى پێدەکەن ۆەنای بۆ دادگا نەدەبرد. ئومێد بە هاوڵاتی وت "ێ‌ەگەر بمزانیانە ئاوەها دوادەکەوێ ده‌ست و قاچى ژنه‌که‌م ماچ ده‌کرد و جیانەدەبوومەوە". بەهۆی دواکەوتنی دۆسیەکەوە لە دادگا، ئه‌م پیاوه‌ جار چۆته‌ ماڵى باوکی ژنه‌که‌ى و داواى لێکردون که‌ هه‌ر چییه‌کیان ده‌وێت له‌ رێگه‌ى سوڵحى عه‌شایه‌رى بیکه‌ین "ڵێیان پاڕاومه‌وه‌، به‌ڵام ماڵى باوکى کچه‌که‌ رازی نەبوون، پێیان وایه‌ دادگا زیاتر هه‌ق به‌ کچه‌که‌یان ده‌دات". زۆرجار واڕێکدەکەوێت کەیسی جیابوونەوەی ژن و مێرد لە دادگاکان درێژەدەکیشیت بەهۆی قوڵی کیشەکانیانەوە، بەتایبەتی لە سالانی رابردوودا کە بەهۆی قەیرانی داراییەوە دەوامی فەرمانگەکان کەمبوونەوتەوە کیشەش زیادبوون داداگان ناتوانن بە خێرایی کەیسەکان یەکلایی بکەنەوە. هەروەها بەهۆی کەمی ژمارەی دادوەرەکان و زۆری کەسەکانەوە ناتوانرێت بە ئاسانی دۆسیەکان بەلایەکدا بخرێن بەلکو هەندیک کەس پەنا بۆ سولحی عەشایەری دەبەن.  تریفه‌ عوسمان، ۲٥ساڵ، نۆ مانگه‌ داواى تۆمار کردووه‌ بۆ جیابونه‌وه‌، ئێستا سێ یه‌م دانیشتنى دادگایه‌تى و مێرده‌که‌ى ژنى عه‌ره‌بى هێناوه‌، بۆیه‌ ده‌یه‌وێت لێی جیابێته‌وه‌.  له‌کاتێکدا ئه‌م ژن و پیاوه‌ له‌ هه‌موو دانیشتنه‌کانى دادگادا هه‌ردووکیان ئاماده‌ بون و هیچ کێشه‌یه‌ک له‌ داواکه‌یاندا نیه‌، به‌ڵام هه‌ر جاره‌ى به‌ هۆکارێک دواده‌که‌وێت.  ماوه‌ى هه‌ر دانیشتنێک تا دانیشتنێکى تر دوو مانگ ده‌خایه‌نێت. له‌باره‌ى تێچووى هاتوچۆوه‌ ئه‌م ژنه‌ به‌ خه‌مباریه‌وه‌ باسى له‌وه‌کرد که‌ پاره‌ى له‌ براکه‌ى قه‌رز کردووه‌ بۆ بژێوی ژیانی کچەکەی لەکاتێکدا چاوەڕێ دەکات دادگا نەفەقەکە بخاتە سەر میردەکەی، تریفە وتى" کچێکم هه‌یه‌، دایک و باوکم نیه‌، و بومه‌ته‌ بارگرانى بۆسه‌ر براکه‌م". تریفە له‌ خه‌مى دابین کردنى نه‌فه‌قه‌ یه‌ بۆ خۆى و کچه‌که‌ی وەکو خۆی وتی بۆئه‌وه‌ى نەبێتە بارگرناى بۆسه‌ر هیچ که‌سێک، "داواکارمه‌ له‌ دادگا هیچ نه‌بێت نه‌فه‌قه‌که‌م بۆ دابینکه‌ن، تا به‌ته‌واوى جیاده‌بنه‌وه‌". ژماره‌ى ئه‌و داوایانه‌ى که‌ له‌ساڵى2017دا له‌ دادگاى سلێمانى 101797 داوا تۆمارکراوه‌، 62125داواى یه‌کلاى بۆته‌وه‌، له‌کاتێکدا له‌ساڵى 2018دا 117070داوا کراوه‌ و 82758ى یه‌کلا کراوه‌ته‌وه‌. عومه‌ر ئه‌حمه‌د، وته‌بێژى سه‌رۆکایه‌تى دادگاى تێهه‌ڵچونه‌وه‌ى سلێمانى،  وتى خه‌ڵک به‌گشتى هه‌قى خۆیانه‌ گله‌یى بکه‌ن، "چونکه‌ راسته‌ دواده‌که‌وێت و مافى خۆشیانه‌، به‌پێى یاسا به‌رکاره‌کان مافه‌کانیان دابین بکه‌ن". هۆکارى سه‌ره‌کیشى گیرایه‌وه‌ بۆ" که‌مى دادوه‌ر و فه‌رمانبه‌ر و لێکۆله‌ر که‌ ژماره‌یان زۆر که‌مه‌ و پێویستمان به‌ زۆر زیاتر هه‌یه‌". وتیشى"پیویسته‌ هه‌ر پێنج بۆشه‌ش هه‌زار که‌سێک دادوه‌رێکى هه‌بێت".  له‌ئێستادا 69 دادوه‌ر  هه‌یه‌ له‌ سنورى سلێمانى، که‌ بۆ هه‌ر 28بۆ30 هه‌زار که‌سێک دادوه‌رێکیان به‌رده‌که‌وێت. وته‌بێژى سه‌رۆکایه‌تى دادگاى تێهه‌ڵچونه‌وه‌ى سلێمانى وتیشى "زۆربون و که‌له‌که‌بونى داواى زۆر و هیلاک بونێکى زۆرى دادوه‌ره‌کان که‌ له‌ ماڵەوه‌ش پێویسته‌ کارى به‌رده‌وام بکه‌ن بۆ وردبینى کردن و نوسینه‌وه‌ى بریاره‌کان، که‌هه‌ر دادگایه‌کى لێکۆڵینه‌وه‌ رۆژانه‌ 150بۆ 200که‌یس ده‌چێته‌ لایان. سه‌رۆکایه‌تى دادگاى تێهه‌ڵچونه‌وه‌ى سلێمانى 832 فه‌رمانبه‌رى تێدایه‌، به‌ وته‌ى ئه‌م وته‌بیژه‌ له‌کاتێکدا "تۆمارکردنى داواکان له‌ هه‌ڵکشانێکى به‌رده‌وامدایه‌، پێویسته‌  له‌گه‌ڵ زۆربونى داواکان، دادوه‌ر و لێکۆڵه‌ر و فه‌رمانبه‌ر زیادبکرێت، بۆ خێرا به‌ڕێکردنى کاره‌کانى خه‌ڵک، که‌ ئه‌مانه‌ هیچ ى نه‌کراون". ئاماژه‌شى به‌وه‌دا که‌ئێستا " سه‌رۆکى تێهه‌ڵچونه‌وه‌ى دادگاى سلێمانى ده‌ستبه‌کاره‌ بۆ کردنى نوسراو بۆ په‌یمانگاى دادوه‌رى بۆ کردنه‌وه‌ى خولى پێگه‌یاندنى دادوه‌ر و ئه‌ندامانى داواکارى گشتى که‌ بریاریان داوه‌ 60 که‌س به‌شداربن و ه‌ک دادوه‌ر له‌ خوله‌که‌ بۆئه‌وه‌ى بیانکه‌نه‌ دادوه‌ر و ئه‌و کێشه‌یه‌ چاره‌سه‌ربێت". دادگاى بارى که‌سێتى و دادگاى به‌رایى رۆژانه‌ هه‌ر دادوه‌رێک  28داوا ده‌بینێت، دادگاى تاوان 17بۆ18  داوا له‌ رۆژێکدا ده‌بینێت، 102لێکۆڵه‌رى دادوه‌رى هه‌یه‌. جگە لە کەمی ژمارەی دادوەرەکان، هەندێک لە هۆکارەکانی تری دواکەوتنی کەسیەکان پەیوەستە بە یاساکانەوە کە دەستی دەستی دەکات بە ژن و مێرد بۆ ئەوەی هەوڵدەن کێشەکانیان چارەسەربکەن پێش ئەوەی دادوەر بگاتە بریاری جیابوونەوە. یان هەندێک جار بەپێی یاسا دەبێت دادگا کەسی سکاڵالێکراو لەکاتی دیارنەبوونیدا لە ریگەی رۆژنامەیەکەوە ئاگاداربکرێتەوە و مۆڵەتی ئامادەبوونی دەدرێتی لەبەردەم دادگا. کۆسره‌ت عومه‌ر، پارێزه‌ر، له‌باره‌ى دواکه‌وتنى دۆسیه‌کان ى ناو دادگاوه‌ وتى "ئێمه‌ هه‌ر به‌ یاساى کۆنه‌کان ئیش ده‌که‌ین  و له‌ئێستادا کێشه‌کان زۆر بون و خه‌ڵک یش زۆر بوه‌، پێویسته‌ ئه‌و یاسایانه‌ به‌ پێى بارودۆخه‌که‌ بگۆڕێن و پێویستمان  به‌ ده‌رکردنى یاساى تازه‌ هه‌یه‌ که‌ بگونجێت له‌گه‌ڵ زۆر بونى خه‌ڵک و زۆرى کێشه‌کان و کێشه‌ جۆراوجۆره‌کان". هەندێک جار ئاگادار کردنه‌وه‌کانى دادگا  درەنگوەخت دەگات به‌ده‌ست ئەو هاوڵاتیانەی هاوڵاتى ده‌گات، هۆکارێکى سه‌ره‌کییه‌، وتى "خۆى پێویسته‌ له‌ماوه‌ى سێ ڕۆژدا بگاته‌ ده‌ستى هاوڵاتى که‌ داواکه‌ى هه‌یه‌، به‌ڵام دوو بۆ سێ هه‌فته‌ ده‌خایه‌نێت تاده‌گاته‌ ده‌ستى".  به‌ڕاى ئه‌م پاریزه‌ره‌ چاره‌سه‌ریش ئه‌وه‌یه‌"که‌ له‌ڕێگه‌ى ئیمێله‌وه‌ و یان ژماره‌ى ته‌له‌فون که‌سه‌کان ئاگادار بکرێنه‌وه‌ له‌ کات و رۆژى دادگاییه‌که‌".   له‌باره‌ى ئه‌وه‌ى که‌ یاساى کۆن به‌کارده‌هێنن له‌ناو دادگاکاندا عومه‌ر ئه‌حمه‌د، وته‌بێژى سه‌رۆکایه‌تى دادگاى تێهه‌ڵچونه‌وه‌ى سلێمانى  وتى"ڕاسته‌ یاساى بنه‌ماى داواکاریه‌ یاساییه‌کانى سالى1971یه‌، به‌ڵام زۆرى و گۆرانکارى له‌ داواکان به‌رده‌وام هه‌موار ده‌کرێنه‌وه‌ به‌پێى په‌رله‌مانى کوردستان ، وه‌ هه‌ندێک مادده‌ش له‌کارخراون و یاساش هه‌یه‌ که‌ کارى پێناکرێت".   باسى له‌وه‌شکرد که‌ موچه‌ى هه‌موو فه‌رمانبه‌رێک به‌ر پاشه‌که‌وت که‌وتوه‌، بۆیه‌  له‌ هه‌موو دام و ده‌زگایه‌کدا کاریگه‌رى له‌سه‌ر ڕاپه‌ڕاندنى کاره‌کان هه‌یه‌ و وتى" پۆلیس ڕاپه‌ڕێنه‌رى کاره‌کانى دادگایه‌ بۆیه‌ ئه‌وانیش کێشه‌ى پێداویستى و که‌مى فه‌رمانبه‌ریان هه‌یه‌ و کاره‌کان دواده‌خات".  له‌باره‌ى ئەوەی کە هەندێک کەس پەنا بۆ سوڵحی عه‌شایه‌ریی دەبات، وتى" یه‌که‌م  هۆکار ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ په‌یوه‌ندى کۆمه‌ڵایه‌تى له‌هه‌ریمدا" که‌ کیشه‌که‌ى به‌زووى یه‌کلانه‌ بێته‌وه‌ و مافه‌کانى به‌زوى یه‌کلابێته‌وه‌ له‌وانه‌یه‌ په‌نا به‌رنه‌ به‌ر ئه‌وه‌. بەپێی یاسا کارپێکراوەکانی هەرێم بڕگه‌یه‌ک دیارى کراوه‌ که‌ پێی ده‌وترێت "سوڵح" واته‌ ڕێکه‌وتن له‌نێوان هاوڵاتیان خۆیان، که‌ مافه‌کانیان مافى که‌سى خۆیانه‌، ئەمە تەنها بۆ ئەو دۆسیەیانەیە کە گەورەنین، به‌ڵام ئه‌و ماددانه‌ى که‌ سزاکانیان قورسه‌، ئه‌و که‌سانه‌ خۆشیان له‌ناو خۆیاندا سوڵح بکه‌ن، دۆسیه‌کانیان داناخرێت و کاریگه‌رى له‌سه‌ر دادگا نابێت. هه‌ندێک حاڵه‌ت هه‌یه‌ که‌ په‌یوه‌ندى به‌ که‌سه‌کان خۆیانه‌وه‌ هه‌یه‌ که‌ لایه‌نه‌کان خۆیان سکاڵا نه‌که‌ن، ناتوانرێت دۆسیه‌ى بۆ بکرێته‌وه‌ وه‌ک  کێشه‌ خیزانیه‌کان په‌یوه‌ندى نێوان ژن و مێرد یان دزى کوڕ له‌ باوک جا دزى بێت یاخود کێشه‌یه‌ک له‌نێوان خۆیاندا له‌و کاته‌دا به‌پێى دادگا ناتوانرێت کێشه‌که‌ ببرێته‌ دادگا تا که‌سه‌کان خۆیان داوا به‌رز نه‌که‌نه‌وه‌.


هاوڵاتی ڕێكلام