هاوڵاتی

ئه‌و ئافره‌تانه‌ داینه‌سورن که‌دژایه‌تى خواو پێغه‌مبه‌ر ده‌که‌ن‌

سازدانى: هاوڵاتى مامۆستایه‌کى ئاینى ره‌خنه‌ى توند له‌ڕێکخراوه‌کانى ژنان ده‌گرێت و ده‌ڵێت:»ئه‌و ئافره‌تانه‌ داینه‌سورن که‌دژایه‌تى خواو پێغه‌مبه‌ر ده‌که‌ن و ئافره‌تى خراپن، ئێستاش سوورم ئافره‌تى خراپ به‌دڕه‌وشت و ئه‌وه‌ى ئینتیفازه‌ ده‌کات به‌ڕووى باوک و مێردیدا داینه‌سوره‌«. مامۆستا مه‌لا مه‌زهه‌ر خۆراسانى، مامۆستاى ئاینى و خاوه‌نى که‌ناڵى سروشت له‌م چاوپێکه‌وتنه‌یدا له‌گه‌ڵ ‌، ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات»ئه‌م رێکخراوانه‌ى ژنان بێجگه‌ له‌بازرگانى به‌سه‌ر ئافره‌تانه‌وه‌ هیچ مه‌رامێک و  مه‌به‌ستێکى تریان نه‌بووه‌و تائێستا نه‌یانتوانیوه‌ دوو ئاشق بگه‌یه‌نن به‌یه‌کترى، ته‌نیا به‌کوشتن کۆتایى به‌ئه‌شقه‌که‌یان هاتووه‌، خێزانێکى ته‌ڵاقدراویان نه‌گه‌یاندۆته‌وه‌ بۆ لاى یه‌کترى، ئیللا کێشه‌ى کۆمه‌ڵایه‌تى تریان زیادکردووه‌«. ناوبراو ده‌شڵێت:» ته‌نیا سه‌رۆک و سه‌رکرده‌کانن به‌گوێى مامۆستایانى ئاینى ناکه‌ن خه‌ریکى گه‌نده‌ڵى و پاره‌خواردنن، ئه‌وه‌ى گوێ له‌مامۆستایانى ئاینى ده‌گرێت له‌ماڵى خۆیاندا دانیشتون و ته‌ماشاى دزه‌ گه‌وره‌کان و گه‌نده‌ڵکاران ده‌کات، ئه‌وانه‌ى که‌ نه‌وت و پاره‌ى ئه‌م وڵاته‌ ده‌دزن و ئه‌وانه‌ش به‌رده‌وام سه‌رخۆشن و گوێ له‌ئاین و وتار ناگرن و نایه‌نه‌ جومعه‌«. ‌‌هاوڵاتى: له‌ تۆڕى کۆمه‌ڵایه‌تى فه‌یسبوک قسه‌کانت کاردانه‌وه‌ى دروستکردووه‌ که‌ لایه‌نگیرى پیاوانیت؟ مه‌زهه‌ر خۆراسانى: به‌پێچه‌وانه‌وه‌ من زۆرترین پشتیوانیم له‌ئافره‌تان کردووه‌، چونکه‌  ئافره‌تێکى زۆر قه‌یره‌ن و ماونه‌ته‌وه‌ و بێوه‌ژنێکى زۆر زۆرمان هه‌یه‌و به‌دواى ئه‌وه‌دا ده‌گه‌ڕێن بچنه‌ ماڵ و حاڵى خۆیان.  که‌باسى فره‌ژنى ده‌که‌م،  له‌خه‌مى ئه‌وه‌دام ئه‌وانه‌ بچنه‌ ماڵ و حاڵى خۆیان، که‌واته‌ ئه‌مه‌ پشتیوانیه‌ بۆ ژنان و ئه‌و ئافره‌تانه‌ى ماونه‌ته‌وه‌و که‌س ئاوڕى خێریان لێناداته‌وه‌، که‌س بیریان لێناکه‌نه‌وه‌. رێکخراوه‌کان زیاتر باس له‌ئافره‌ت و گه‌نج ده‌که‌ن و ده‌سته‌مۆیان ده‌که‌ن بۆ مه‌رامى خۆیان و ئه‌وانه‌ى که‌ به‌ته‌مه‌نن هیچ نرخ و به‌هایه‌کیان نیه‌ لاى ئه‌وان، بۆیه‌ زۆرى رێکخراوه‌کان باسى ئه‌و ئافره‌تانه‌ ده‌که‌ن، بۆیه‌ وا هه‌ست ده‌کرێت به‌کرده‌یى داکۆکى کارن له‌مافى ئافره‌ت و له‌ئه‌نجامیشدا ده‌رده‌که‌وێت.  بڕۆ له‌ناو خه‌ڵکى کوردستاندا پرسیار بکه‌، ته‌واوى خه‌ڵکى کوردستان ده‌زانن ئه‌م رێکخراوانه‌ بێجگه‌ له‌بازرگانى به‌سه‌ر ئافره‌تانه‌وه‌ هیچ مه‌رامێک و  مه‌به‌ستێکى تریان نه‌بووه‌و تائێستا نه‌یانتوانیوه‌ دوو ئاشق بگه‌یه‌نن به‌یه‌کترى، ته‌نیا به‌کوشتن کۆتایى به‌ئه‌شقه‌که‌یان هاتووه‌، خێزانێکى ته‌ڵاقدراویان نه‌گه‌یاندۆته‌وه‌ بۆ لاى یه‌کترى، ئیللا کێشه‌ى کۆمه‌ڵایه‌تى تریان زیادکردووه‌، بۆیه‌ مامۆستا مه‌زهه‌ر زۆرترین خزمه‌تى به‌توێژى ئافره‌تان کردووه‌، به‌رنامه‌کانم له‌که‌ناڵى سروشت به‌ڵگه‌ى ئه‌وه‌ن و ئه‌وه‌نده‌ى من له‌خزمه‌تى کابانى ماڵ و ئه‌و ئافره‌تانه‌ى که‌ به‌ڕه‌سه‌نى ماونه‌ته‌وه‌ له‌کوردستان و  له‌نیشتیماندا که‌س ئه‌وه‌نده‌ باسى ئه‌وانى نه‌کردووه‌، ئه‌و رێکخراوانه‌ بوونه‌ته‌ مۆته‌که‌و بازرگانى به‌سه‌ر کێشه‌ى ئافره‌تانه‌وه‌ ده‌که‌ن. ‌هاوڵاتى: ئه‌و رێکخراوانه‌ى باسى ده‌که‌یت سه‌ر به‌حزبه‌کانى ده‌سه‌ڵاتن؟ مه‌زهه‌ر خۆراسانى: هه‌موو خه‌ڵکى کوردستان ده‌یانناسن و به‌پێى ئه‌و فایله‌ى من بینیومه‌، خۆى له‌سه‌روو (300) ناو ده‌بینێته‌وه‌، زۆرن ئه‌مانه‌ که‌بودجه‌یان نه‌بێت، چۆن ده‌چن به‌ڕێوه‌و له‌سه‌ر بودجه‌ى گشتى بینایان بۆ گیراوه‌و پاڵپشتى ده‌کرێن و خزمه‌تکراون.  له‌سێ پارێزگاى  قوڕبه‌سه‌رى بچوکى وه‌ک هه‌ولێرو سلێمانى و دهۆک، چ باشیه‌کیان هه‌یه‌ تاهه‌ڵیان سه‌نگێنین و ده‌ستخۆشییان لێبکرێت، تاکه‌ رێکخراوێک با خۆى پیشانى من بدات بڵێت شتێکم کردووه‌ تامن ده‌ستخۆشى لێبکه‌م.  لێره‌وه‌ ده‌ستخۆشى له‌هه‌ر که‌سێک ده‌که‌م که‌خزمه‌تێکى به‌ئاین، به‌وڵات و به‌نیشتیمان گه‌یاندبێت، ناکرێت چاوبنوقێنم له‌ئاست هه‌قدا، ئه‌وه‌ى که‌بینیومانه‌و خه‌ڵکى کوردستان شاهیدن هیچ شتێکى ئیجابى له‌ئه‌مانه‌ نه‌بینراوه‌ ته‌نیا سلبیات نه‌بێت. ئه‌وه‌نده‌ى ئه‌وان ئازادبوون سوکایه‌تى به‌خواو به‌پێغه‌مبه‌رو به‌قورئان و به‌پیرۆزیه‌کانو به‌نیشتیمانو به‌مامۆستاى ئاینى بکه‌ن، ئێمه‌ نه‌مانتوانیوه‌ به‌هیچ شێوازێک ره‌خنه‌یه‌ک له‌بیروبۆچوونه‌ هه‌ڵه‌کانى ئه‌وان بگرین ‌هاوڵاتى: ئه‌و که‌یسه‌ى ئێوه‌ چووه‌ دادگا که‌ له‌گه‌ڵ رێکخراوه‌کانى ژنان دروستبووه‌؟پێتان وایه‌ دادگا یه‌کلایى ده‌کاته‌وه‌؟     مه‌زهه‌ر خۆراسانى: ئه‌م بابه‌ته‌ ئه‌وه‌ ئازادى راده‌ربڕینه‌و ئه‌و ئازادیه‌ هه‌ر هه‌یه‌و ئه‌و ئازادیه‌ى ئه‌و رێکخراوانه‌ شانازى پێوه‌ده‌که‌ن له‌کوردستان، ئه‌وه‌نده‌ى ئه‌وان ئازادبوون له‌وه‌ى سوکایه‌تى به‌خواو به‌پێغه‌مبه‌رو به‌قورئان و به‌پیرۆزیه‌کان و به‌نیشتیمان و به‌مامۆستاى ئاینى بکه‌ن، ئێمه‌ نه‌مانتوانیوه‌ به‌هیچ شێوازێک ره‌خنه‌یه‌ک له‌بیروبۆچوونه‌ هه‌ڵه‌کانى ئه‌وان بگرین، ئێمه‌ ئه‌سڵه‌ن ده‌قه‌ ئایینیه‌کان که‌بیروباوه‌ڕ و عه‌قیده‌ى خۆمانه‌ شیمان کردۆته‌وه‌، له‌ده‌ربڕینى، ئه‌وان ده‌رۆن سکاڵامان له‌دژ ده‌که‌ن. ‌هاوڵاتى: پێتوایه‌ هه‌رێمى کوردستان پێویستى به‌م هه‌موو رێکخراوه‌ى ژنان هه‌یه‌؟ مه‌زهه‌ر خۆراسانى:  ئه‌م هه‌موو رێکخراوه‌ که‌خزمه‌تیان دیار بێت و بۆ خزمه‌تکردن بێت، بۆ لابردنى زوڵم بێت، ئه‌وه‌ زۆر باشه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ى ئێمه‌ ده‌یبینین ئه‌و رێکخراوانه‌ به‌هه‌موویان یه‌خه‌ى که‌سێکیان گرتووه‌و ده‌یانه‌وێت زوڵمى لێبکه‌ن، که‌واته‌ ئه‌م رێکخراوانه‌ له‌مه‌بادیئى خۆیان لایانداوه‌، چونکه‌ رێکخراو بۆ رۆشنبیرى کردن و به‌هاناوه‌چوونى خه‌ڵکه‌، ئێستا به‌هه‌موویان گه‌له‌کۆمه‌که‌یان کردووه‌ له‌تاقه‌ نه‌فه‌رێک، ماشه‌ڵڵا له‌م رێکخراوانه‌و ئازادى راده‌ربڕین لاى ئه‌م رێکخراوانه‌، که‌ ئه‌مه‌ له‌غه‌یرى بازرگانى و سه‌نگه‌رگرتن له‌ئیسلام و له‌و کلتوره‌ ره‌سه‌نه‌ى که‌ له‌کوردستان و کورده‌وارى  خۆماندا هه‌یه‌ هیچى تریان پێنیه‌، ده‌یانه‌وێت ئه‌و بینایه‌ى که‌مامۆستایاى ئاینى رۆڵیان هه‌یه‌ له‌بنیاتنانى ئیسلام  بیڕوخێنن و ته‌واو. ‌هاوڵاتى: به‌شێک له‌مامۆستایانى ئاینى ره‌خنه‌ى ئه‌وه‌یان لێده‌گیرێت، که‌هه‌ندێک شت باس ده‌که‌ن له‌گه‌ڵ واقعى کۆمه‌ڵگه‌ى کوردى ئێستادا ناگونجێت؟ مه‌زهه‌ر خۆراسانى: هه‌موو مامۆستایانى ئاینى هه‌رشتێک باس بکه‌ن، ماده‌م فه‌رموده‌و قورئانى خوایان به‌ده‌سته‌وه‌یه‌، هه‌مووى جێگه‌ى خۆى ده‌گرێت و واقعییه‌و ده‌رباره‌ى حاڵى کوردستانه‌، به‌ڵام هه‌ندێک وتار له‌پرسه‌دا لێدراوه‌، تۆ له‌بۆنه‌یه‌کى شاییدا لێیده‌ده‌یته‌وه‌، له‌ راگه‌یاندن و له‌سۆشیال میدیادا یه‌کناگرێته‌وه‌، ئه‌وکاته‌ ده‌ڵێن مامۆستا له‌کوێیه‌و ئێمه‌ له‌کوێین. ئه‌و کاته‌ ئه‌و که‌سه‌ دروستى ده‌کات که‌جارێکى تر ئه‌و وتاره‌ له‌کات و شوێنێکى جیاوازتردا به‌کارده‌هێنێته‌وه‌، بۆیه‌ ئه‌وکات ده‌ڵێن مامۆستایان له‌واقعى کوردستاندا ناژین، بۆ نمونه‌ ئێستا خه‌ڵک تێوه‌گلاوه‌ له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ى موچه‌ى پله‌باڵاکان و خانه‌نشینى، بۆیه‌ رێکخراوه‌کان هاتوون سکاڵایان له‌سه‌ر من تۆمارکردووه‌، بۆیه‌ من ناچاربووم ئه‌و روونکردنه‌وه‌یه‌ بده‌م، که‌خه‌ڵک ده‌یبینێت ده‌ڵێت ته‌ماشاکه‌ من کوێم دێشێت و مامۆستا خه‌ریکى چییه‌، که‌واته‌ من دروستم نه‌کردووه‌، یه‌خه‌ى گرتووم. ئه‌وانه‌ى که‌نه‌وت و پاره‌ى ئه‌م وڵاته‌ ده‌دزن و ئه‌وانه‌ش به‌رده‌وام سه‌رخۆشن و گوێ له‌ئاین و وتار ناگرن ‌هاوڵاتى: مامۆستایانى ئاینى چ رۆڵێک ده‌بینن له‌هۆشیارکردنه‌وه‌ى تاکى کۆمه‌ڵگا؟ مه‌زهه‌ر خۆراسانى: مامۆستایانى ئاینى وه‌ک مۆم سووتاون له‌ڕابردوودا و به‌رده‌وام خزمه‌تیان هه‌بووه‌و ئه‌و گه‌وره‌ و بچووکیه‌ى که‌ماوه‌، به‌ماندووبونى مامۆستایانى ئاینى و خه‌باتى مامۆستایانى ئاینى و به‌رنامه‌ى پیرۆزى ئاینى ئیسلامه‌.  ئه‌و رێزو خۆشه‌ویستییه‌ى که‌ له‌نێوان ژن و مێرده‌کاندا هه‌یه‌ به‌رهه‌مى ره‌نج و خه‌باتى مامۆستایانى ئاینیه‌و خه‌ڵکیان هۆشیارکردۆته‌وه‌ که‌گه‌نده‌ڵ نه‌بن و ئه‌وه‌ى که‌خه‌ڵک له‌ماڵه‌که‌ى خۆیدا دانیشتووه‌و دزى ناکات و  ته‌نیا سه‌رۆک و سه‌رکرده‌کانن به‌گوێى مامۆستایانى ئاینى ناکه‌ن خه‌ریکى گه‌نده‌ڵى و پاره‌خواردنن، ئه‌وه‌ى گوێ له‌مامۆستایانى ئاینى ده‌گرێت له‌ماڵى خۆیاندا دانیشتون و ته‌ماشاى دزه‌ گه‌وره‌کان و گه‌نده‌ڵکاران ده‌کات، ئه‌وانه‌ى که‌نه‌وت و پاره‌ى ئه‌م وڵاته‌ ده‌دزن و ئه‌وانه‌ش به‌رده‌وام سه‌رخۆشن و گوێ له‌ئاین و وتار ناگرن و نایه‌نه‌ جومعه‌، بۆیه‌ مامۆستایانى ئاینى به‌رده‌وامن و ئه‌وه‌ جیاوازى کۆمه‌ڵگه‌ى ئێمه‌یه‌ له‌گه‌ڵ کۆمه‌ڵگاکانى تردا، به‌ڵام له‌وڵاتى ئێمه‌دا خه‌ڵک دانیشتووه‌ به‌سه‌لامه‌تى ئه‌وه‌ به‌رهه‌مى مامۆستایانى ئاینییه‌. ‌هاوڵاتى: یه‌کێتى و پارتى زۆرێک له‌مامۆستایانى ئاینى پاڵپشتیان ده‌که‌ن؟ ئاساییه‌؟ مه‌زهه‌ر خۆراسانى: هه‌ر مامۆستایه‌ک قسه‌ى هه‌ق نه‌کات تاوانباره‌، خوا ده‌فه‌رموێت (إِنَّ ٱلَّذِینَ یَكۡتُمُونَ مَاۤ أَنزَلۡنَا مِنَ ٱلۡبَیِّنَـٰتِ وَٱلۡهُدَىٰ مِنۢ بَعۡدِ مَا بَیَّنَّـٰهُ لِلنَّاسِ فِی ٱلۡكِتَـٰبِ أُو۟لَـٰۤىِٕكَ یَلۡعَنُهُمُ ٱللَّهُ وَیَلۡعَنُهُمُ ٱللَّـٰعِنُونَ) هه‌ر  که‌سێک هه‌ق و زانست و راستیه‌کان بشارێته‌وه‌و راینه‌گه‌ێنێت و به‌هه‌ق نه‌ڵێت هه‌ق و به‌ناهه‌ق نه‌ڵێت ناهه‌ق، ئه‌وه‌ خواى په‌روه‌ردگارو فریشته‌و مه‌لاکه‌ته‌کان نه‌هى لێده‌که‌ن. ئه‌و مامۆستایانه‌ى نه‌ک هه‌ر مامۆستا ئه‌رکى سه‌رشانى رۆشنبیره‌و به‌هه‌ق بڵێت هه‌ق و به‌ناهه‌ق بڵێت ناهه‌ق، ئه‌وکاته‌، (لُعِنَ ٱلَّذِینَ كَفَرُوا۟ مِنۢ بَنِیۤ إِسۡرَ ٰءِیلَ عَلَىٰ لِسَانِ دَاوُۥدَ وَعِیسَى ٱبۡنِ مَرۡیَمَۚ ذَ ٰلِكَ بِمَا عَصَوا۟ وَّكَانُوا۟ یَعۡتَدُونَ)) ده‌بێته‌ هه‌ڵوه‌رینى گوناهى ئینسان، چونکه‌ به‌ده‌ربڕینه‌که‌ خواى گه‌وره‌ قه‌ڵه‌مى سڕینه‌وه‌ به‌سه‌ر گوناهه‌کانیدا ده‌هێنێت، له‌لایه‌کى تر چاکسازى دروستده‌بێت، که‌ وانه‌بوو، خواى گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت (یَـٰۤأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ ٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَقُولُوا۟ قَوۡلا سَدِیدا ۝ یُصۡلِحۡ لَكُمۡ أَعۡمَـٰلَكُمۡ وَیَغۡفِرۡ لَكُمۡ ذُنُوبَكُمۡۗ وَمَن یُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ فَقَدۡ فَازَ فَوۡزًا عَظِیمًا) نه‌هییان لێکراوه‌ له‌هه‌موو ئه‌و خه‌ڵکانه‌ى که‌ به‌هه‌ق ناڵێن هه‌ق و به‌ ناهه‌ق ناڵێن ناهه‌ق. خراپه‌یه‌ک ده‌بینن ناڵێن خه‌ڵکینه‌ بوه‌ستن مه‌که‌ن، دزى مه‌که‌ن، بۆ ئاوا له‌ماڵى میلله‌ت ده‌که‌ن، بینیوتانه‌ ده‌یان مامۆستا له‌مینبه‌ره‌کانه‌وه‌، که‌مینبه‌رى خوا به‌جوانى به‌کارده‌هێنن، باسى گه‌نده‌ڵى ده‌که‌ن، به‌ئاشکرا باسى په‌رله‌مان و ئه‌نجومه‌نى وه‌زیران و وه‌زاره‌ته‌کانیان کردووه‌، باسى هه‌موو حزبه‌کانیان کردووه‌، به‌ڵام ئه‌و رێکخراوانه‌ له‌ژێر باڵى حزبه‌کانى خۆیاندا، تاحزبه‌کانیان گڵۆپى سه‌وزیان بۆ دانه‌گیرسێنن ناتوانن شتێک بڵێن، ئه‌وکاته‌ مامۆستاى ئاینى تاوانبار نیه‌، کۆى دامه‌زراوه‌که‌ به‌گه‌نده‌ڵى ده‌ڕوات که‌ئه‌وه‌ش یه‌کێکه‌ له‌گه‌نده‌ڵیه‌کان. ‌هاوڵاتى: رێکخراوه‌کانى ژنان گله‌یى ئه‌وه‌یان هه‌یه‌ به‌داینه‌سور ناوت بردوون؟ داوا له‌حکومه‌ت ده‌که‌ن که‌به‌ڕێزتان بێده‌نگ بکرێن؟ مه‌زهه‌ر خۆراسانى: ئه‌وه‌ بوختانێکى گه‌وره‌یه‌ که‌بڵێن هه‌موو ئافره‌تانم به‌ داینه‌سور له‌قه‌ڵه‌م داوه‌، خۆم خاوه‌نى خێزان و خاوه‌نى کچ و خوشک و دایکمم، زۆرترین  ئافره‌ت کێشه‌ى هه‌یه‌و که‌ من هه‌موویانم به‌کۆ به‌ داینه‌سور له‌قه‌ڵه‌م بدایه‌، کۆنتاکت و په‌یوه‌ندیان له‌گه‌ڵ مندا نابێت. ئه‌و ئافره‌تانه‌ داینه‌سورن که‌دژایه‌تى خواو پێغه‌مبه‌ر ده‌که‌ن و ئافره‌تى خراپن، ئێستاش سوورم ئافره‌تى خراپ به‌دڕه‌وشت و ئه‌وه‌ى ئینتیفازه‌ ده‌کات به‌ڕووى باوک و مێردیدا، قیمه‌تى براو کوڕى نازانێت، حه‌یاى خۆى و بنه‌ماڵه‌که‌ى بردووه‌، په‌لامار ده‌دات، نه‌تانبینى وتى من داینه‌سورم په‌لامارى مه‌لا مه‌زهه‌ر ده‌ده‌م و ده‌یخۆم، که‌واته‌ که‌سێک په‌لامارم بدات، خۆ ناڵیم په‌پوله‌یه‌ هه‌ر ده‌بێت بڵێم داینه‌سوره‌. ‌هاوڵاتى: ئه‌وانه‌ى که‌ته‌مه‌نیان هه‌ڵکشاوه‌و هاوسه‌رگیرییان نه‌کردووه‌، به‌بڕواى تۆ چاره‌سه‌رى ئه‌وه‌ چۆن ده‌کرێت؟ مه‌زهه‌ر خۆراسانى: پرۆسه‌ى هاوسه‌رگیرییه‌، هه‌موو پیاوێک ئه‌وه‌ى که‌ له‌خۆى راده‌بینێت  له‌ڕووى ماددى و جه‌سه‌دییه‌وه‌ بێته‌ مه‌یدان و هاوسه‌رگیرى دووه‌م و سێیه‌م و چواره‌م بکات، ئه‌و ئافره‌تانه‌ به‌لاى خراپه‌دا نه‌ڕۆن و پرۆسه‌ى هاوسه‌رگیرى مافه‌و ده‌بێت بۆیان جێبه‌جێ بکه‌ین.  به‌دیلێک بێت که‌بازرگانێکى زۆر زۆرمان هه‌یه‌ که‌ له‌وانه‌یه‌ حه‌ز بکات به‌وه‌ى خێزانێکى ترى هه‌بێت، به‌ڵام که‌ رێگه‌ى پێنه‌درێت، له‌وانه‌یه‌ به‌ رێگه‌یه‌کى خراپدا بڕوات، ئه‌و هه‌موو ئافره‌ت و مه‌ساجه‌ى که‌هاتووه‌ له‌وڵاتان و کراونه‌ته‌وه‌، واى لێهاتووه‌ زۆربه‌ى گه‌نجه‌کان هه‌ر ژن ناهێنن. ئیسلام خاڵێکى ئاسانى داناوه‌و چاره‌سه‌رێکه‌ له‌لایه‌ک ئه‌و ئافره‌تانه‌ نه‌جاتیان ده‌بێت و له‌لایه‌کیش ئه‌و پیاوانه‌ ده‌گرێت و به‌لاى خیانه‌تى هاوسه‌رگیریدا ناچن و ده‌رمانى ده‌که‌ین. ‌


هاوڵاتی

له‌نێوان ڤیتۆى خۆپیشانده‌ران‌و شه‌رعیه‌تپێدانه‌وه‌ ماوه‌ته‌وه

 ئارا ئیبراهیم چوار مانگى ته‌واوه‌ خۆپیشاندان شه‌قامه‌کانى عێراقیان خرۆشاندووه‌و به‌رپرسانى عێراقیش به‌تایبه‌ت شیعه‌کان به‌هۆى ناکۆکییه‌کانیانه‌وه‌ نه‌یانتوانیوه‌ کاندیدێکى نوێ یه‌کلابکه‌نه‌وه‌ بۆ سه‌رۆک وه‌زیران و به‌شێکیان له‌گه‌ڵ شه‌رعیه‌تپێدانه‌وه‌ى عادل عه‌بدولمه‌هدین و موقته‌دا سه‌در ناڕازییه‌. خۆپیشاندانه‌کانى عێراق پێى ناوه‌ته‌ قۆناغێکى مه‌ترسیداره‌وه‌و قوربانییه‌کان له‌هه‌ڵکشاندایه‌و رۆژانه‌ خوێنى خۆپیشانده‌ران به‌ده‌ستى هێزه‌ ئه‌منییه‌کان ده‌ڕژێت به‌شێوه‌یه‌ک له‌چوار مانگى رابردوو تائێستا (600) خۆپیشانده‌ر کوژراون و زیاتر له‌ (20) هه‌زارى دیکه‌ برینداربوون. کۆڵنه‌دانى خۆپیشانده‌ران و ره‌تکردنه‌وه‌ى ئه‌و کاندیدانه‌ى ناوه‌کانیان ئاشکراده‌کرێت واى له‌به‌شێکى شیعه‌کان کردووه‌ هه‌وڵى شه‌رعیه‌تپێدانه‌وه‌ به‌ عادل عه‌بدولمه‌هدى بده‌ن که‌ له‌دوو مانگى رابردوودا ده‌ستى له‌کارکێشاوه‌ته‌وه‌ بۆ تێپه‌ڕاندنى ئه‌م دۆخه‌ى عێراق، به‌ڵام ڤیتۆى خۆپیشانده‌ران خۆرى عه‌بدولمه‌هدى به‌ته‌واوى ئاوا کردووه‌. شیعه‌کانى عێراق که‌زۆرینه‌ى کورسییه‌کانى په‌رله‌مانى عێراقیان هه‌یه‌ به‌تایبه‌ت ره‌وتى (حیکمه‌، هاوپه‌یمانى فه‌تح، ده‌وڵه‌تى قانون) له‌هه‌وڵدان بۆ ئه‌وه‌ى جارێکى دیکه‌ عادل عه‌بدولمه‌هدى سه‌رۆک وه‌زیرانى ده‌ستله‌کارکێشاوه‌ دووباره‌ شه‌رعیه‌تى پێبدرێته‌وه‌، ته‌نها فراکسیۆنى سائیرون به‌سه‌رپه‌رشتى موقته‌دا سه‌در له‌ناو ماڵى شیعه‌دا رێگره‌ له‌دانانه‌وه‌ى عه‌بدولمه‌هدى. راوێژکارێکى سه‌رۆکى په‌رله‌مانى عێراق ده‌ڵێت ناڕازیبوونى موقته‌دا سه‌در نه‌بێت شه‌رعییه‌ت ده‌ده‌رێته‌وه‌ به‌ عادل عه‌بدولمه‌هدى بۆ سه‌رۆک وه‌زیران. ئه‌مین به‌کر، راوێژکارى سه‌رۆکى په‌رله‌مانى عێراق له‌لێدوانێکدا به‌ هاوڵاتى ‌ وت»  هه‌وڵێک هه‌یه‌ عادل عه‌بدولمه‌هدى کاندید بکه‌نه‌وه‌ بۆ سه‌رۆک وه‌زیران، تائێستا موقته‌دا سه‌در پشتیگرى نه‌کردووه‌«. ناوبراو ئه‌وه‌شى ئاشکراکرد له‌چوارچێوه‌ى شه‌رعیه‌تپێدانه‌وه‌ى عادل عه‌بدولمه‌هدیدا سکرتێرى نوسینه‌گه‌که‌ى و ئه‌میندارى گشتى ئه‌نجومه‌نى وه‌زیران به‌ده‌ر له‌یاسا گه‌ڕێندراونه‌ته‌وه‌، دواى ئه‌وه‌ى ده‌ستیانله‌کارکێشاوه‌ته‌وه‌و ده‌ستله‌کارکێشانه‌وه‌که‌شیان قبوڵکراوبوو. راوێژکارى سه‌رۆک کۆمارى عێراق ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات بۆ کورد واباشه‌ عادل عه‌بدولمه‌هدى شه‌رعیه‌تى پێبدرێته‌وه‌ به‌تایبه‌ت  بۆ ناردنى بودجه‌و موچه‌ى هه‌رێمى کوردستان. کوردستان سێوکانى، راوێژکارى سه‌رۆک کۆمارى عێراق له‌لێدوانێکدا به‌ هاوڵاتى ‌ وت»عادل عه‌بدولمه‌هدى فشارى کردو داواى له‌ده‌سه‌ڵات کرد به‌جددى کاندیدێک دابنێن بۆ سه‌رۆک وه‌زیران یان با ئه‌م دۆخه‌‌ تێپه‌ڕێنن، ئه‌و قسه‌یەشى بۆ ئه‌وه‌کرد متمانه‌ى پێبدەنه‌وه‌ بۆ تێپه‌ڕاندنى دۆخه‌که‌ تاکاتى هه‌ڵبژاردنى پێشوه‌خته‌«. سێوکانى ده‌شڵێت موقته‌دا سه‌در ئاماده‌ نییه‌ به‌گه‌ڕانه‌وه‌ى عادل عه‌بدولمه‌هدى  و رازى نه‌بووه بەکۆبوونەوە لەگەڵی،‌ «بۆیه‌ شه‌رعیه‌تپێدانه‌وه‌ى چانسى که‌مه‌ «. ناوبراو پێشیوابوو دانانه‌وه‌ى عادل عه‌بدولمه‌هدى بۆ کورد باشتره‌ له‌هه‌ر کاندیدێکى دیکه‌، «بودجه‌و موچه‌ی کوردستان مسۆگه‌ر ده‌بێت، به‌ڵام روون نییه‌ که‌سێکى تر هاوشێوه‌ى عه‌بدولمه‌هدى مرونه‌تى به‌رانبه‌ر کورد هه‌بێت». موقته‌دا سه‌در له‌تویته‌رى خۆى بڵاویکرده‌وه‌ که‌ رۆژى 24ى کانونى دووه‌مى 2020 خۆپیشاندانى ملیۆنى ئه‌نجام بده‌ن بۆ یه‌کلابوونه‌وه‌ى کاندیدى سه‌رۆک وه‌زیران، راوێژکاره‌که‌ى سه‌رۆک کۆمار باسى له‌وه‌کرد وتارى مه‌رجه‌عیه‌ت که‌ له‌سه‌دا سه‌د پشتیوانى خۆپیشانده‌رانى گه‌رمکرده‌وه‌و دوامۆڵه‌تیان داوه‌،» خۆپیشاندانه‌ ملیۆنیه‌که‌ بکرێت رووداوى نه‌خوازراو رووده‌دات، چونکه‌ موقته‌دا سه‌در توانیویه‌تى جڵه‌وى خۆپیشانده‌ران بگرێت و یاریزانى گۆڕه‌پانى خۆپیشانده‌ران بێت و له‌ده‌سه‌ڵاتیشدا بێت». به‌رهه‌م ساڵح سه‌رۆک کۆمارى عێراق له‌دواى ده‌ستله‌کارکێشانه‌وه‌ى عادل عه‌بدولمه‌هدى ده‌یان ناوى وه‌ک کاندید له‌لایه‌ن شیعه‌کانه‌وه‌ پێگه‌یشتووه‌و هه‌مووى له‌لایه‌ن خۆپیشانده‌رانه‌وه‌ ره‌تکراوه‌ته‌وه‌ «ماڵى شیعه‌ کۆمه‌ڵێک ئه‌جێنداو به‌رژه‌وه‌ندى جیاوازیان هه‌یه‌ له‌چاره‌سه‌رکردنى کێشه‌کانى تایبه‌ت به‌کاندیدى سه‌رۆک وه‌زیران، ناتوانن هه‌موو ئه‌وراقه‌کان که‌شف بکه‌ن هه‌ڵبژاردنى پێشوه‌خته‌ له‌پێشه‌و عێراق ئه‌و راشکاویه‌ى تێدا نییه‌«، سێوکانى وا ده‌ڵێت. سه‌رۆکى فراکسیۆنى پارتى له‌په‌رله‌مانى عێراق ئه‌وه‌ دووپاتده‌کانه‌وه‌ له‌لایه‌ن به‌شێک له‌شیعه‌کانه‌وه‌ هه‌وڵى شه‌رعیه‌تپێدانه‌وه‌ى عادل عه‌بدولمه‌هدى هه‌یه‌. ڤیان سه‌برى، سه‌رۆکى فراکسیۆنى پارتى له‌په‌رله‌مانى عێراق له‌لێدوانێکدا به‌ هاوڵاتى ‌ وت «به‌پێى مادده‌ى 76ى ده‌ستورى عێراق  سه‌رۆک کۆمار ته‌کلیفى کاندیدێک بۆ سه‌رۆک وه‌زیران ده‌کات که‌ له‌کوتله‌ى زۆرینه‌ بێت که‌ماڵى شیعه‌کانن، بۆیه‌ پێویسته‌ خۆیان ته‌وافوقى له‌سه‌ربکه‌ن». سه‌رۆکى فراکسیۆنى پارتى ده‌شڵێت:»هه‌وڵێک هه‌یه‌ لاى هه‌ندێک کوتله‌ى شیعه‌ که‌ عادل عه‌بدولمه‌هدى شه‌رعیه‌تى پێبدرێته‌وه‌و به‌شێکیان قه‌ناعه‌تیان پێى نییه‌، ئه‌وه‌ په‌یوه‌سته‌ به‌شیعه‌کانه‌وه‌ نه‌ک کورد و سوننه‌وه‌«.  ‌په‌رله‌مانتارێکى کۆمه‌ڵ له‌په‌رله‌مانى عێراق رایگه‌یاند عادل عه‌بدولمه‌هدى له‌ناو په‌رله‌ماندا چانسى نیه‌ دووباره‌ بۆ پۆستى سه‌رۆکوه‌زیرانى عێراق هه‌ڵبژێردرێته‌وه‌و شه‌رعیه‌تى پێبدرێته‌وه‌ که‌به‌شێک له‌داواکارى ماڵى شیعه‌کانه‌. ئه‌حمه‌دى حاجى ره‌شید، په‌رله‌مانتارى کۆمه‌ڵ له‌په‌رله‌مانى عێراق له‌لێدوانێکدا به‌ هاوڵاتى ‌ وت «پێم وانیه‌ عادل عه‌بدولمه‌هدى دووباره‌ چانسى ئه‌وه‌ى هه‌بێت له‌ناو په‌رله‌ماندا ده‌نگ بهێنێته‌وه‌و هه‌ڵبژێردرێته‌وه‌ بۆ پۆستى سه‌رۆک وه‌زیرانى عێراق». ئه‌حمه‌د حاجى ره‌شید پێیوابوو له‌ئێستادا هه‌ندێک ناو دیاریکراوه‌ بۆ پۆستى سه‌رۆکوه‌زیرانى عێراق که ‌له‌لایه‌ن خۆپیشانده‌رانه‌وه‌ گونجاونین،  بۆیه‌ به‌شێک له‌شیعه‌کان ده‌یانه‌وێت خۆپیشانده‌ران ناچار بکه‌ن به‌و ناوانه‌ رازى بن  که‌خۆیان گه‌یشتوونه‌ته‌  رێککه‌وتن له‌سه‌رى، «ده‌یانه‌وێت به‌شێوه‌یه‌ک له‌شێوه‌کان خۆپیشاندانه‌کان کۆتایى بێت و حکومه‌ت پێکبهێنن» په‌رله‌مانتاره‌که‌ى کۆمه‌ڵ ئاماژه‌ى به‌وه‌کرد له‌ئێستادا خۆپیشانده‌ران ئه‌و نامه‌یه‌یان پێگه‌یشتووه‌ له‌لایه‌ن هێزه‌ سیاسییه‌کانه‌وه‌ که‌ده‌یانه‌وێت کۆتایى به‌خۆپیشاندانه‌کان بهێندرێت، به‌ڵام «خۆپیشانده‌ران په‌نایان بردۆته‌به‌ر یوئێن و هێزى عه‌شایه‌رى که‌ به‌هانایانه‌وه‌ هاتوون و خۆیان تۆکمه‌کردۆته‌وه‌و ئه‌گه‌ر له‌چه‌ندڕۆژى داهاتوودا دۆخه‌که‌ به‌م شێوه‌یه‌ بڕوات شتى نه‌خوازراو رووده‌دات». ئه‌حمه‌دى حاجى رە‌شید جه‌ختى له‌وه‌کرده‌وه‌ که‌ رۆژى یه‌کشه‌ممه‌ عه‌شایه‌ره‌کانى شارى ناسریه‌ هۆشداریان داوه‌ته‌ موقته‌دا سه‌در که‌به‌هیچ شێوه‌یه‌ک نزیکى خۆپیشانده‌ران نه‌بێته‌وه‌، «ئه‌گه‌ر هه‌ر که‌سێکى ئه‌و عه‌شائیرانه‌ بکوژرێت و بریندارببێت تۆڵه‌ له‌گروپه‌که‌ى موقته‌دا سه‌در ده‌که‌نه‌وه‌«.


هاوڵاتی

کێشه‌ى مه‌لا مه‌زهه‌ر خۆراسانى و رێکخراوه‌کانى ژنان کۆتایى نایەت

شاناز حه‌سه‌ن کێشه‌ى نێوان رێکخراوه‌کانى ژنان و مه‌زهه‌ر خۆراسانى، مامۆستاى ئاینى گه‌یشتووته‌ دادگا له‌سه‌ر به‌کارهێنانى وشه‌ى «داینه‌سور»و  وه‌زاره‌تى ئه‌وقافیش ده‌ڵێت چاوه‌ڕێى بڕیارى دادگا ده‌که‌ن. له‌ساڵى2018دا مه‌زهه‌ر خۆراسانى مامۆستاى ئاینى و خاوه‌نى که‌ناڵى سروشت،  له‌که‌ناڵه‌که‌ى خۆیه‌وه‌ به‌شێک له‌ژنانى کوردى به‌ «داینه‌سور « ناوبردو رێکخراوى مه‌ده‌نیشى به‌«کۆمه‌ڵه‌ گا» ناوبرد. ‌ رێکخراوه‌کانى ژنان و کۆمه‌ڵى مه‌ده‌نى ئه‌وکات که‌مپه‌ینێکیان راگه‌یاند و واژۆیان کۆکرده‌وه‌و سکاڵایى یاساییان له‌ڕێگه‌ى داواکارى گشتى سلێمانیه‌وه‌ تۆمار کرد له‌سه‌ر مامۆستا مه‌زهه‌ر خۆراسانى و دۆسیه‌که‌ ره‌وانه‌ى بنکه‌ى پۆلیسى فاروق کرا له‌هه‌ولێر و بڕیاره‌ دووشه‌ممه‌ى داهاتوو 27ى کانونى دووه‌م رۆژى دادگاییکردنه‌که‌ ده‌ستپێبکات. به‌هار مونزیر، چالاکوانى بوارى ژنان و سکاڵاکارو نوێنه‌رى که‌مپینى (سوکایه‌تى و ئیهانه‌ به‌ ژن راگرن) له‌لێدوانێکدا به‌ هاوڵاتى ‌ وت»  تێڕوانینى که‌سێکى وه‌ک ئه‌و هه‌ر ئه‌بێت وابێت و شتێکى تر چاوه‌ڕێناکه‌م، به‌ڵام ئه‌وه‌ى که‌گرنگه‌ ده‌سه‌ڵاتى دادوه‌رى و ده‌سه‌ڵاتى جێبه‌جێکار که‌حکومه‌ته‌ چیده‌ڵێن له‌سه‌ر ئه‌م هه‌موو سوکایه‌تیه‌ى به‌ژن و هاندان ده‌کات بۆ فره‌ژنى، ژنى کورد به‌ داینه‌سورو به‌خراپ و به‌ئاژه‌ڵ ناوده‌بات، کۆمه‌ڵگاى مه‌ده‌نى به‌کۆمه‌ڵه‌ گا ناوده‌بات، بۆیه‌ ده‌بێت مه‌لا مه‌زهه‌ر بێده‌نگ بکرێت». هه‌روه‌ها پێشیوابوو رۆڵى دادگا گرنگه‌ که‌ڕۆڵى خۆى ببینێت و مامه‌ڵه‌ى له‌گه‌ڵدا بکات، وتیشى:»ئه‌گه‌ر هیچ پشتیوانیه‌کى نیه‌، بۆ حکومه‌ت بێده‌نگى ناکات و بۆ که‌س قسه‌ناکات، پێویسته‌ حکومه‌ت له‌سه‌رى بێته‌ده‌نگ و ئه‌م مه‌لایه‌ به‌ئاسانى لێى ده‌رده‌چێت و که‌یسه‌که‌ دادەخرێت». که‌یسه‌که‌ى مه‌لا مه‌زهه‌ر له‌گه‌ڵ که‌مپینى سوکایه‌تى به‌ژن راگرن رۆژى27ى ئه‌م مانگه‌ ده‌چنه‌ به‌رده‌م دادگا. به‌هار مونزیر وتیشى»خۆمان بۆ ئه‌وه‌ داناوه‌ سنورێک بۆ ئه‌م سوکایه‌تیه‌ دابنرێت و که‌یسه‌که‌ ببرێته‌وه‌و دادگا وه‌ک خۆى مامه‌ڵه‌ى له‌گه‌ڵدا بکات». مه‌لا مه‌زهه‌ر خۆراسانى:  رێکخراوهکانى ژنان بێجگه‌ له‌بازرگانى به‌سه‌ر ئافره‌تانه‌وه‌ هیچ مه‌رامێک و مه‌به‌ستێکى تریان نه‌بووه له‌به‌رانبه‌ردا، مه‌زهه‌ر خۆراسانى مامۆستایى ئاینى و خاوه‌نى که‌ناڵى سروشت له‌چاوپێکه‌وتنێکدا له‌گه‌ڵ ‌هاوڵاتى ‌ که‌ له‌لاپه‌ره‌ 6 دا ده‌قه‌که‌ى بڵاوکراوه‌ته‌وه‌ ده‌ڵێت:»ئه‌و ئافره‌تانه‌ داینه‌سورن که‌دژایه‌تى خواو پێغه‌مبه‌ر ده‌که‌ن و ئافره‌تى خراپن، ئێستاش سوورم ئافره‌تى خراپ به‌دڕه‌وشت و ئه‌وه‌ى ئینتیفازه‌ ده‌کات به‌ڕووى باوک و مێردیدا داینه‌سوره‌«. مامۆستا مه‌لا مه‌زهه‌ر خۆراسانى، ئاماژه‌ به‌وه‌ش ده‌دات «ئه‌م رێکخراوانه‌ى ژنان بێجگه‌ له‌بازرگانى به‌سه‌ر ئافره‌تانه‌وه‌ هیچ مه‌رامێک و مه‌به‌ستێکى تریان نه‌بووه‌و تائێستا نه‌یانتوانیوه‌ دوو ئاشق بگه‌یه‌نن به‌یه‌کترى، ته‌نیا به‌کوشتن کۆتایى به‌ئه‌شقه‌که‌یان هاتووه‌، خێزانێکى ته‌ڵاقدراویان نه‌گه‌یاندۆته‌وه‌ بۆ لاى یه‌کترى، ئیللا کێشه‌ى کۆمه‌ڵایه‌تى تریان زیادکردووه‌«. هه‌روه‌ها خۆراسانى ده‌شڵێت:» ئه‌وه‌ى ئێمه‌ ده‌یبینین ئه‌و رێکخراوانه‌ به‌هه‌موویان یه‌خه‌ى که‌سێکیان گرتووه‌و ده‌یانه‌وێت زوڵمى لێبکه‌ن، که‌واته‌ له‌مه‌بادیئى خۆیان لایانداوه‌، چونکه‌ رێکخراو بۆ رۆشنبیرى کردن و به‌هاناوه‌چوونى خه‌ڵکه‌، ئێستا به‌هه‌موویان گه‌له‌کۆمه‌که‌یان کردووه‌ له‌تاقه‌ نه‌فه‌رێک، ده‌یانه‌وێت ئه‌و بینایه‌ى که‌مامۆستایاى ئاینى رۆڵیان هه‌یه‌ له‌بنیاتنانى ئیسلام  بیڕوخێنن و ته‌واو». وته‌بێژى وه‌زاره‌تى ئه‌وقاف و کاروبارى ئاینى حکومه‌تى هه‌رێم ئاماژه‌ به‌وه‌ده‌دات له‌باره‌ى ئه‌و که‌یسه‌وه‌ به‌رپرسیار نین و له‌ناو بازنه‌ى مزگه‌وتدا رووینه‌داوه‌. نه‌به‌ز ئیسماعیل، وته‌بێژى وه‌زاره‌تى ئه‌وقاف، له‌لێدوانێکدا به‌ ‌هاوڵاتى ‌ وت «ئه‌و چالاکوانانه‌ داوایان تۆمارکردووه‌و مامۆستاش چۆته‌ به‌رده‌م دادگاو وه‌ک هه‌ر که‌یسێکى که‌سێکى ئاسایى تر، به‌ڵام له‌حاڵه‌تێکدا که‌ له‌ناو بازنه‌ى مزگه‌وتدا کێشه‌یه‌ک رووبدات ئێمه‌ لێى به‌رپرسین و په‌یوه‌ندى به‌ئێمه‌وه‌ نیه‌ و خۆمان تێکه‌ڵاوى بابه‌ته‌که‌ ناکه‌ین «. هه‌روه‌ها جه‌ختى له‌وه‌شکرده‌وه‌ که‌ «مامۆستا مه‌زهه‌ر لاى ئێمه‌ ناوى تۆماره‌و وتارخوێنه‌و خاوه‌نى بڕوانامه‌ى باڵایه‌و هیچ کێشه‌یه‌کى نیه‌«. وته‌بێژى وه‌زاره‌تى ئه‌وقاف، ئه‌وه‌شى روونکرده‌وه‌  چاوه‌ڕوانى بڕیارى دادگا ده‌که‌ن، «دادگا هه‌ر بڕیارێک بدات ئێمه‌ پشتگیرى ده‌که‌ین».