هۆکارى دابەزینی بەهای دینار ئاشکرادەکرێت

بەگوێرەی نوێترین ئاماری یەکەی توێژینەوەی وزە لە واشنتن، هەناردەی نەوتی عێراق لە ساڵی 2025ـدا، بەراورد بە پار، 2% کەمی کردووە، کە دەکاتە 61 هەزار بەرمیل لە رۆژێکدا. یەکەی توێژینەوەی وزە رایگەیاندووە، تێکڕای هەناردەی نەوتی خاوی عێراق لە رێگەی دەریاوە لە ساڵی 2025ـدا نزیکەی 3.336 ملیۆن بەرمیل بووە لە رۆژێکدا، لە کاتێکدا لە ساڵی 2024ـدا 3.397 ملیۆن بەرمیل بووە. کەمبوونەوەکە، هاوکاتە لەگەڵ پابەندبوونی بەغدا بە کەمکردنەوەی ئارەزوومەندانەی ئاستی بەرهەمهێنان و رێککەوتنی ئۆپێک پڵەس بۆ دڵنیابوون لە سەقامگیریی بازاڕەکانی وزەی جیهان. مانگی شوبات، بەرزترین ئاستی هەناردەکردنی نەوتی لە ساڵی 2025ـدا تۆمارکردووە  کانوونی دووەم: 3.299 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا شوبات: 3.485 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا ئادار: 3.280 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا نیسان: 3.319 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا ئادار: 3.207 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا حوزەیران: 3.331 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا تەممووز: 3.385 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا ئاب: 3.34 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا ئەیلوول: 3.413 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا تشرینی یەکەم: 3.435 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا تشرینی دووەم: 3.282 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا کانوونی یەکەم: 3.248 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا جگە لەو بڕە نەوتەی لەرێگەی دەریاوە هەناردە دەکرێت، مانگانە نزیکەی 400 بۆ 450 هەزار بەرمیل رادەستی ئوردن دەکرێت، کە بە تێکڕا رۆژانە 15 هەزار بەرمیل دەکات، ئەمەش بەپێی رێککەوتنێکی نێوانیان کە تاوەکو کۆتایی ساڵی 2025 بەردەوام بوو. بەپێی خەمڵاندنە سەرەتاییەکانی یەکەی توێژینەوەی وزە، بەرهەمهێنانی نەوتی عێراق لە ساڵی 2025ـدا بە شێوەیەکی بەرچاو دابەزیوە و گەیشتووەتە 4 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا، بە بەراورد بە نزیکەی 4.17 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا لە ساڵی 2024. پێشبینی دەکرێت بەرهەمهێنانی نەوتی عێراق لە ساڵی 2026ـدا بەرزببێتەوە و تاوەکو کۆتایی چارەکی یەکەمی ساڵەکە بگاتە 4.273 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا. رۆژی 30ی تشرینی دووەمی پار، هاوپەیمانیی ئۆپێک پڵەس رێککەوت لەسەر هێشتنەوەی ئاستی بەرهەمهێنانی نەوت وەک خۆی تاوەکو ساڵی 2026 و بڕیارە کۆبوونەوەی داهاتووی هاوپەیمانییەکە رۆژی 7ی حوزەیرانی 2026 بکرێت. لە ساڵی 2016 رێکخراوی ئۆپێک لەگەڵ 10 بەرهەمهێنەری دیکەی نەوت هاوئاهەنگییان لەبارەی بەرهەمهێنانی نەوت بۆ سەقامگیریی بازاڕ، هاوپەیمانێتییەکیان بەناوی ئۆپێک پڵەس دروستکرد.

کەمبوونەوەی بەهای دینار بەرامبەر دۆلار لە عێراق بەهۆی رێکاری نوێی گومرگی پێشوەختە و کەمبوونەوەی داهاتی نەوتەوەیە، کە نزیکەی یەک تریلیۆن دینار کورتهێنانی بۆ خەرجی دروستکردووە. بەهای دینار بەرامبەر دۆلار زیاتر لە هەفتەیەکە بەرەو دابەزین دەچێت، لەگەڵ کردنەوەی بازاڕدا لە هەرێمی کوردستان ئەمڕۆ دووشەممە 5ى کانوونى دووەمى 2026 بەهاى 100 دۆلار بەرامبەر بە 145 هەزار دینار بوو. رووداو لە هەرێمی کوردستان و بەغداوە بەدواداچوونی بۆ هۆکارى ئەو گۆڕانکارییەی بەهای دینار بەرامبەر دۆلار کردووە. دوو هۆکاری سەرەکی هەن. یەکێکیان کاتییە و ئەوی دیکەیان ئەگەر هەیە درێژخایەن بێت. بەگوێرەی بەدواداچوونی تۆڕی میدیایی رووداو، یەکێک لە هۆکارەکانی دابەزینی بەهای دینار ئەوەیە رێکارەکانی گومرگی پێشوەختە بۆ هاوردەکردن لە 1ی کانوونی دووەمی ئەم ساڵەوە بۆ هاوردەکردنی سەرجەم کاڵاکان کەوتووەتە واری جێبەجێکردنەوە. بەگوێرەی ئەو رێکارە، دەبێت بازرگانان بۆ سوودوەرگرتن لە دۆلار بە نرخی فەرمی لە بانکی ناوەندی بۆ هاوردنی کاڵاکانیان، لە رێگەی سیستمی ئەسیکوداوە پێشتر گومرگی ئەو کاڵایانە بدەن کە هاوردەی دەکەن. ئەو دۆخە وای کردووە بەشێک لە بازرگانان، بەتایبەت لە هەرێمی کوردستان، نەتوانن ئەو رێکارە بگرنەبەر، ناچاربن دۆلار لە بازاڕدا بکڕن و پەنا نەبەنە بەر کڕینی دۆلار بە نرخی فەرمی کە 1320 دینارە بەرامبەر دۆلارێک؛ ئەوەش خواستی لەسەر دۆلاری بازاڕ زیاتر کردووە. موزهەر محەممەد ساڵح، راوێژکاری دارایی و ئابووریی محەممەد شیاع سوودانی، سەرۆکوەزیرانی عێراق بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند، ئەو گۆڕانکارییەی بەهای دینار کاردانەوەیەکی کاتییە و پەیوەندیدارە بەو رێکارە نوێیانەی لە گومرگی پێشوەختە گیراونەتەبەر بۆ بەرزکردنەوەی داهات و رێکخستنەوەی باج و گومرگ. رێکاری گومرگی پێشوەختە لە سەرەتای مانگی کانوونی یەکەمی 2025ـەوە کەوتە واری جێبەجێکردن، سەرەتا بڕیاردرا تاوەکو ساڵی نوێ تەنیا چوار جۆر کاڵا بگرێتەوە، دواتر بۆ هاوردەکردنی سەرجەم کاڵاکان هەمان رێکار بگیرێتەبەر. موزهەر محەممەد ساڵح رایگەیاند، ئەو ناجێگیرییەی بەهای دینار بەرامبەر دۆلار کێشەیەکی بونیادی نییە و پەیوەندیدارە بە قۆناخێکی کاتی، کە تاوەکو خۆگونجاندن لەگەڵ رێکارە نوێیەکان بەردەوام دەبێت. گومرگی پێشوەختە وادەکات بازرگانان لەبری رادەستکردنی گومرگ لە دەروازە سنوورییەکان بە کاش، پێشتر رادەست دەکرێت و لەنێو سیستمى ئەسیکۆدا دەیسەلمێنێت پارەى گومرگى داوە تاوەکو کۆدێکى پێبدرێت و لە رێگەیەوە بتوانێت کاڵاکەى لە دەروازە سنوورییەکان دەرباز بکات. سەروەت جاف، بەڕێوەبەری هەرێمیی بانکی ئەهلیی عێراقی بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند، رێکاری گومرگی پێشوەختە لە 1ی کانوونی دووەمەوە دەستی بە جێبەجێکردن کردووە بۆ هەموو کاڵاکان، ئەوە هۆکارێکی دابەزینی بەهای دینارە، چونکە بازرگانان بە تەواوی لەگەڵ ئەو رێکارە رانەهاتوون و جێبەجێیان نەکردووە. سەروەت جاف گوتی، "پێشتر رۆژ هەبووە هەزار حەواڵەمان کردووە، بەڵام ئێستا دەگاتە 35 حەواڵە، ئەوەش جگە لەوەی پێناسی باجیش دانراوە لەسەر نرخی کاڵاکان، کە هەندێک بازرگانی ناچار کردووە لەبری رێگەی دۆلاری بانکی ناوەندی، پەنا بۆ دۆلاری بازاڕ ببەن." پەنابردنی حکومەتى فیدراڵى بۆ گومرگی پێشوەختە بۆ ئەوەیە، داهاتی نانەوتی زیاد بکرێت و بەشێک لەو کورتهێنانەی پێ پڕبکرێتەوە کە لە کەمبوونەوەی داهاتی نەوت دروستبووە. بەگوێرەی بەدواداچوونی رووداو، کەمبوونەوەی داهاتی نەوت، کە بە دۆلار بۆ وەزارەتی دارایی دەگەڕێتەوە، هۆکارێکی دیکەی دابەزینی بەهای دینارە. جەمال کۆچەر، ئەندامی پەرلەمانی عێراق کە لە خولی پێشوو ئەندامی لیژنەی دارایی بوو، بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند، ئەو قەیرانەى کەمیى داهاتى نەوت کە ئێستا هەیە، کاریگەریی چەند مانگێک لەمەوبەرە کە ئەو نەوتەی پێشتر فرۆشراوە ئێستا پارەکەی دەگاتە عێراق. بەگوێرەی داتاکانی کۆمپانیای بەبازاڕکردنی نەوتی عێراق (سۆمۆ)، لە تشرینی دووەمی 2025 بایی 6.5 ملیار دۆلار نەوتی فرۆشتووە کە بە نرخی فەرمی نزیکەی 8.4 ترلیۆن دینارە، لەکاتێکدا داتاکانی وەزارەتی دارایی فیدراڵ بۆ خەرجی دەریخستووە خەرجی مانگانە 9.4 تریلیۆن دینارە، بەوپێیە نزیکەی یەک تریلیۆن دینار کورتهێنان دروست بووە کە داهاتی نانەوتی بەشێکی کەمی لێ پڕ دەکاتەوە.   بەراورد بە تشرینی دووەمی 2023، داهاتی نەوت لە هەمان مانگی 2025 زیاتر لە دوو ملیار دۆلار کەمی کردووە.   مانگی تشرینی دووەمی 2023 نرخی هەر بەرمیلێک نەوت 83 دۆلار بووە و داهاتی نەوت 8.5 ملیار دۆلار بووە، بەڵام نرخی نەوت لە مانگی تشرینی دووەمی 2024 نزیکەی 62 دۆلار بووە و داهاتی نەوتی عێراقیش 6.5 ملیار دۆلار بووە.   جەمال کۆچەر گوتى، "یەکێک لە هۆکارەکانی دیکەى دابەزینى بەهاى دینار نەمانی متمانەی هاووڵاتییانە بە دینار بەهۆی ترس لە رووداوی چاوەڕواننەکراو کە پەنا بۆ کڕینى  دۆلار دەبەن".

بەهای دینار ماوەی دوو هەفتەیە بەردەوام لە دابەزیندایە و 100 دۆلار بە نزیکەی 145 هەزار دینار مامەڵەی پێوە دەکرێت. ئێوارەی ئەمڕۆ لە کاتی داخستنی بازاڕدا بەهای 100 دۆلار بە 144 هەزار و 850 دینار لە سلێمانی مامەڵەی پێوەکرا. جەبار گۆران گوتەبێژی بازاڕی دۆلاری سلێمانی بە کەناڵ8ـی ڕاگەیاند، بەهای دینار بەردەوامە لە دابەزین و لە شاری سلێمانی 100 دۆلار گەیشتووەتە 144 هەزار و 850 دینار و لە بازاڕەكانی هەولێر بەهای 100 دۆلار بە 145 هەزار دینار مامەڵەی پێوە دەکرێت. " گوتەبێژەکەی بازاڕی دۆلاری سلێمانی دەشڵێت، هاوکات لە بۆرسەی بەغداد بەهای 100 دۆلار گەیشتووەتە 146 هەزار دینار. "   لە هەفتەی كۆتایی ساڵی 2025ـەوە بەهای دینار بەرامبەر دۆلار ڕووی لە دابەزین کردووە و بەرپرسانی عێراقیش جەخت لەوە دەكەنەوە، كە لە دوای سەری ساڵەوە بەهای دینار بەرزدەبێتەوە، بەڵام تاوەکو ئێستاش بەهای دینار ڕووی لە نزمبوونەوەیە.

بەپێی داتای کۆمپانیای بەبازاڕکردنی نەوتی عێراق (سۆمۆ) تایبەت بە هەناردەکردنی نەوت لە کانوونی یەکەمی 2025، تێکڕای هەناردەکردنی نەوتی هەرێمی کوردستان لە رێگەی بەندەری جەیهانەوە رۆژانە 193.5 هەزار بەرمیل بووە و کۆی گشتیی بڕە هەناردەکراوەکەش لەو مانگەدا گەیشتووەتە 5 ملیۆن و 599 هەزار و 527 بەرمیل.   لە سێ مانگی کۆتایی 2025دا سۆمۆ رۆژانە تێكڕا 211 هەزار بەرمیل نەوتی کێڵگەکانی هەرێمی کوردستانی هەناردە کردووە.   داتاکان ئاماژەیان بە هەناردەی نەوتی سووک و قورسی بەسرە کردووە. تێکڕای هەناردەکردنی نەوتی سووکی بەسرە لە کانوونی یەکەمدا رۆژانە 2 ملیۆن و 29 هەزار بەرمیل بووە، لە کاتێکدا تێکڕای هەناردەکردنی نەوتی قورسی بەسرە رۆژانە ملیۆنێک و 211 هەزار بەرمیل بووە.   کۆی گشتیی نەوتی هەناردەکراوی عێراق و هەرێمی کوردستان لە کانوونی یەکەمدا لە رێگەی کۆمپانیای سۆمۆوە گەیشتوەتە 106 ملیۆن و 417 هەزار و 575 بەرمیل کە 100 ملیۆن و 420 هەزار و 48 بەرمیلی لە نێوەڕاست و باشووری عێراق بووە و 5 ملیۆن و 997 هەزار و 527 بەرمیلیش لە کێڵگەکانی هەرێمی کوردستان بووە.   بەشداریی هەرێمی کوردستان لە هەناردەی نەوتی عێراق لە چارەکی کۆتایی 2025 لە سێ مانگی کۆتایی ساڵی 2025، سۆمۆ تێکڕا رۆژانە 211 هەزار بەرمیل نەوتی کێڵگەکانی هەرێمی کوردستانی هەناردە کردووە، بەجۆرێک کۆی هەناردەی هەرێمی کوردستان لەو ماوەیەدا گەیشتووەتە 19 ملیۆن و 416 هەزار و 124 بەرمیل.   لە چارەکی کۆتایی ساڵی 2025، سۆمۆ تێکڕای گشتی رۆژانە 3 ملیۆن و 515 هەزار بەرمیلی هەناردە کردووە کە رۆژانە 211 هەزار بەرمیلی لە کێڵگەکانی هەرێمی کوردستانەوە بووە.   هەروەها کۆی گشتیی نەوتی هەناردەکراوی عێراق و هەرێمی کوردستان لە رێگەی سۆمۆوە لە سێ مانگی رابردوودا گەیشتووەتە 323 ملیۆن و 326 هەزار و 73 بەرمیل کە بەشداریی کێڵگەکانی هەرێمی کوردستان تێیدا 19 ملیۆن و 416 هەزار و 124 بەرمیل بووە، واتە هەرێمی کوردستان بە رێژەی 6%ی کۆی گشتیی نەوتی هەناردەکراوی ئەو ماوەیە بەشدار بووە.   تشرینی یەکەمی 2025   کۆی گشتیی هەناردەی کێڵگەکانی هەرێمی کوردستان لە رێگەی سۆمۆوە گەیشتوەتە 5 ملیۆن و 834 هەزار و 864 بەرمیل، تێکڕای رۆژانەی 188 هەزار و 221 بەرمیل.   کۆی گشتیی هەناردەی نەوتی سووکی بەسرە 66 ملیۆن و 78 هەزار و 192 بەرمیل بووە (تێکڕای رۆژانەی 2,131,555 بەرمیل)، لە کاتێکدا کۆی گشتیی نەوتی قورسی بەسرە 38 ملیۆن و 737 هەزار و 914 بەرمیل بووە (تێکڕای رۆژانەی 1,249,610 بەرمیل).   کۆی گشتیی هەناردەی عێراق و هەرێمی کوردستان لە تشرینی یەکەمدا گەیشتە 110 ملیۆن و 650 هەزار و 970 بەرمیل، بە تێکڕای رۆژانەی 3 ملیۆن و 569 هەزار بەرمیل.   تشرینی دووەمی 2025   کۆی گشتیی هەناردەی کێڵگەکانی هەرێمی کوردستان گەیشتە 7 ملیۆن و 583 هەزار و 733 بەرمیل، تێکڕای رۆژانەی 252 هەزار و 791 بەرمیل.   سەبارەت بە نەوتی سووکی بەسرە، کۆی گشتیی هەناردەکەی 61 ملیۆن و 469 هەزار و 294 بەرمیل بووە (تێکڕای رۆژانەی 2,048,976 بەرمیل) و نەوتی قورسی بەسرە 37 ملیۆن و 240 هەزار و 501 بەرمیل بووە (تێکڕای رۆژانەی 1,241,350 بەرمیل).   کۆی گشتیی هەناردەی ئەو مانگە گەیشتە 106 ملیۆن و 293 هەزار و 528 بەرمیل، بە تێکڕای رۆژانەی 3 ملیۆن و 543 هەزار بەرمیل.   کانوونی یەکەمی 2025   کۆی گشتیی هەناردەی کێڵگەکانی هەرێمی کوردستان لە رێگەی سۆمۆوە گەیشتە 5 ملیۆن و 997 هەزار و 527 بەرمیل، تێکڕای رۆژانەی 193.5 هەزار بەرمیل.   کۆی گشتیی نەوتی سووکی بەسرە 62 ملیۆن و 893 هەزار و 443 بەرمیل بووە (بە تێکڕای رۆژانەی دوو ملیۆن و 29 هەزار بەرمیل)، و نەوتی قورسی بەسرە 37 ملیۆن و 526 هەزار و 605 بەرمیل بووە (بە تێکڕای رۆژانەی ملیۆنێک و 211 هەزار بەرمیل).   کۆی گشتیی هەناردەی عێراق (بە هەرێمی کوردستانیشەوە) لە مانگی کانوونی یەکەمدا گەیشتە 106 ملیۆن و 417 هەزار و 575 بەرمیل، بە تێکڕای رۆژانەی 3 ملیۆن و 434 هەزار بەرمیل.

ناوی 303 هەزار خانەنشین بۆ سیستمی نوێی مووچە زیاد دەکرێت، بەرپرسێکی حکومەتی هەرێمی کوردستانیش دەڵێت، دوای خانەنشینان، ناوی زیاتر لە 150 هەزار مووچەخۆری دیکە زیاد دەکرێت.   شەهلا عەبدوڵڵا، سەرۆکی تیمی دڵنیایی جۆری و گەیاندنی خزمەتگوزارییە دیجیتاڵییەکان لە فەرمانگەی تەکنەلۆژیا و زانیاریی هەرێمی کوردستان، بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند، هەموو ئامادەکارییەکان تەواو بوون لە گواستنەوەی زانیارییەکانی خانەنشینان بۆ سیستمی نوێ، ئەم مانگە خشتەی مووچەی مانگی 1ی خانەنشینان بە سیستمی نوێ ئامادە دەکرێت.   باسی لەوەش کرد، راهێنان بە کارمەندەکانی بەڕێوەبەرایەتییەکانی خانەنشینی کراوە بۆ ئامادەکردنی لیستی مووچە بە سیستمی پەیڕۆڵ.   بە گوتەی شەهلا عەبدوڵڵا، دوای چاکسازییەکان لە لیستی ناوی خانەنشینان، بڕیار دراوە ناوی 303 هەزار خانەنشینی سەربازی و مەدەنی بۆ سیستمی پەیڕۆڵی مووچە زیاد بکرێت.   بڕیارە دوای زیادکردنی ناوی خانەنشینان، ناوی مووچەخۆرانی چاودێریی کۆمەڵایەتی و کەسوکاری شەهید و ئەنفالکراوان زیاد بکرێت.    بەپێی داتاکانی تیمی دڵنیایی جۆری و گەیاندنی خزمەگوزارییە دیجیتاڵییەکان، ژمارەی سوودمەندبووان لە کاروباری کۆمەڵایەتی، زیاتر لە 70 هەزار کەسە و ژمارەی کەسوکاری شەهیدان کە ناویان دەخرێتە لیستی پەیڕۆڵی مووچەوە، دەگاتە زیاتر لە 80 هەزار کەس.   شەهلا عەبدوڵڵا روونیشیكردەوە، لیستی مووچە لە ساڵی رابردووەوە داخراوە و ناوی هیچ مووچەخۆرێکی نوێ بۆ بەغدا نانێردرێت.   پێشتر، لە 01-11-2025 هیوا ئەفەندی، سەرۆکی فەرمانگەی تەکنەلۆجیا و زانیاری، بە رووداوی راگەیاندبوو، لەسەر فەرمانی سەرۆکی دیوانی ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان، سیستمی خانەنشینییش دەخەنە سیستمی پەیڕۆڵەوە.

سەرهەڵدانى خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییەکان کە نزیک دەبێتەوە لە هەفتەیەک بەهۆى خراپى دۆخى داراییى و ئابوورى وڵاتەکە، بەهای تمەنی ئێرانی بەرامبەر دۆلار زیاتر دابەزاندووەو سەد دۆلار نزیکدەبێتەوە لە 14 ملیۆن تمەن. دابەزینەکە بە جۆرێکە لە بازاڕەکانی تاران بەهاى 100 دۆلار بە حەواڵە گەیشتووەتە 13 ملیۆن و 800 هەزار تمەن و بە کاش 13 ملیۆن و 400 هەزار تمەنە. سەرەڕای ئەوەی حکومەتی ئێران هەوڵی چاکسازی دەدات، مەسعود پزیشکیان، سەرۆککۆماری ئەو وڵاتە بڕیاری لابردنی چوار سفری سەر دراوی تمەنی پەسەند کردووە، بەڵام ماوەى زیاتر لە پێنج ڕۆژە خۆپیشاندان و ناڕەزایەتى بەهۆى خراپى دۆخى دارایی و دابەزینى بەهاى تمەنى ئێرانى بەرامبەر دۆلار سەریهەڵداوەو چەندین خۆپیشاندەر کوژراون و برینداربوون و سەدانى دیکەش دەستگیر کراون. بەگوێرەى ئاژانسى ئیرنا، کە یەکێکە لە میدیا فەرمییەکانى ئێران، بانکى ناوەندیى ئێران ئەوەى دووپاتکردووەتەوە لەتوانایدایە بەهاى تمەنى ئێرانى بەرامبەر دۆلار بەرزبکاتەوەو دۆخەکە هێشتا لە کۆنتڕۆڵ دەرنەچووە. بەراوردکاریی داتاکان دەریدەخەن تمەن لە هەفتەى یەکەمى 2025 بۆ هەر سەد دۆلارێک حەوت ملیۆن و 500 هەزار تمەن بووەو لە هەفتەى یەکەمى 2026 هەر سەد دۆلارێک 13 ملیۆن و 800 هەزار تمەنەو لەو ماوەیەدا 46%ـی بەهاکەی لەدەستداوە. هۆکاری سەرەکیی ئەم داڕمانە نوێیە دەگەڕێتەوە بۆ بڕیاری ڕۆژی 28ـی ئەیلوولى 2025 کاتێک فەڕەنسا، بەریتانیا و ئەڵمانیا سزاکانی پێش ساڵی 2015ـی ئەنجوومەنی ئاسایشیان بۆ سەر ئێران گەڕاندەوە؛ کاراکردنی ئەم سزایانە کە بە "سناپ باک" ناسراوە، گورزێکی توندی لە بەهای دراوی ئەو وڵاتە داوە.

دوای لێکتێگەیشتن و ڕێککەوتن لەنێوان حکومەتى عێراق و حکومەتى هەرێمى کوردستان لەبەرەبەیانى رۆژى 27ـى ئەیلولى 2025، هەناردەى نەوتى خاوى هەرێمى کوردستان دەستیپێکردەوە، پاش ئەوەى لە 25ـى ئازارى 2023 ڕاگیرابوو. ڕادەستکردنى نەوتى هەرێمى کوردستان لە کۆتایى مانگى ئەیلوول کە دەستى پێکردەوە تاوەکو 31ـى کانوونى یەکەمى 2025 کە دەکاتە 96 ڕۆژى تەواو بۆ ڕەوانەکردنى نەوتى خاوى هەرێمى کوردستان، لەکێڵگە نەوتییەکانەوە دەچێتە پێشخابوور و پاشان دەدرێتە کۆمپانیای بەبازاڕکردنی سۆمۆ و بەبۆرى دەچێتە بەندەرى جەیهان و هەر سۆمۆ خۆی سەرپەشتیى وەرگرتن و فرۆشتنەکەى دەکات. بەگوێرەى بەدواداچوونى کەناڵ8، لە چوار ڕۆژى کۆتایی مانگى ئەیلوول، کە نەوت ڕادەستى سۆمۆ کرا، ڕۆژانە 195 هەزار بەرمیل نەوت بەرهەمهێنراوە و لەو بڕە 50 هەزار بەرمیل نەوتى بۆ سووتەمەنى و 145 هەزار بەرمیل نەوت ڕادەستى سۆمۆ کراوە و بە کۆى گشتى لەو چوار ڕۆژەدا، 580 هەزار بەرمیل نەوتى خاو ڕادەستى بەغداد کراوە. بەگوێرەى داتای فەرمیی کۆمپانیاى سۆمۆ، هەرێمى کوردستان لە مانگى تشرینى یەکەم/ مانگى 10 بڕى بەرهەمى نەوتى هەرێمى کوردستان 233 هەزار و 221 بەرمیل بووە و دوای ئەوەی ڕۆژانە 50 هەزار بەرمیل نەوتى خاو گلدراوەتەوە بۆ سووتەمەنى، ڕۆژانە 188 هەزار و 221 بەرمیل بووە و کۆى نەوتی ڕادەستکراو بە سۆمۆ لەو مانگەدا پێنج ملیۆن و 834 هەزار و 864 بەرمیل نەوتى خاو بووە. هەروەها لە مانگى تشرینى دووەم، مانگى 11 بەگوێرەى داتاى کۆمپانیاى سۆمۆ، هەرێمى کوردستان ڕۆژانە 302 هەزار و 791 بەرمیل بەرهەمى نەوتى هەبووە، پاش گلدانەوەى ڕۆژانەى 50 هەزار بەرمیل، ڕۆژانە 252 هەزار و 971 نەوتى ڕادەستى سۆمۆ کردووە و بۆ تێکڕاى مانگ حەوت ملیۆن و 589 هەزار و130 بەرمیل نەوتى داوەتە بەغداد. هاوکات، لە مانگى کانوونى یەکەمى 2025، بەرهەمى نەوتى خاو کەمێک زیادى کردووە لە کێڵگەى سەرسنگ بەراورد بە مانگى تشرینى یەکەم، کە بڕەکەى ڕۆژانە بڕى 309 هەزار بەرمیل نەوتى بە تێکڕا بەرهەمهێناوە پاش گلدانەوەى 50 هەزار بەرمیل نەوتى خاو، ڕۆژانە بڕى 259 هەزار بەرمیل نەوتى خاوى ڕادەستى سۆمۆ کردووە، کە مانگانە دەکاتە هەشت ملیۆن و 29 بەرمیل نەوت. لەماوەى 96 ڕۆژى چارەکى کۆتایى ئەمساڵ، وەزارەتى سامانە سروشتییەکان بڕى 22 ملیۆن و چوار هەزار و 23 بەرمیل نەوتى ڕادەستى کۆمپانیاى سۆمۆ کردووە، کە تێکڕاى ڕۆژانە دەکاتە 229 هەزار و 208 بەرمیل نەوتى خاو لە ساڵى 2025دا.

عێراق دەست بە دابەشکردنی موچەی ساڵی 2026 دەکات و موچەخۆرانی هەرێمیش هێشتا 10 مانگی 2025یان تێنەپەڕاندوە. لە کۆتا ڕۆژی ساڵی 2025داین بەڕێوەبەرایەتی خانەنشینیی عێراق ڕایگەیاند: تەواوی ڕێکارەکانی دابەشکردنی موچەی مانگی کانونی دووهەم-1ی ساڵی 2026 کۆتایی هاتووە و لەگەڵ دەستپێکردنەوەی دەوام و کۆتایی سەریساڵ دەست بە دابەشکردنی موچەی خانەنشینیان دەکرێت. هەموو سەرەتای مانگێک عێراق موچەی خانەنشینان بەر لە هەمووان دابەشدەکات و لە کۆتاییەکانی مانگیشدا موچەی موچەخۆرانی دیکە دابەشدەکات. هاوکاتی ئەوە ئەمڕۆ دابەشکردنی موچەی مانگی تشرینی یەکەم-10 واتا دوو مانگ پێش ئێستای موچەخۆرانی هەرێمی کوردستان بەردەوامە و چارەنووسی دووکۆتاموچەش نادیارە و نازانرێت کە ئایا دابەشدەکرێت یاخود پاشەکەوت دەکرێت...

وەزارەتی دارایی و ئابووری حکوومەتی هەرێمی کوردستان ڕایدەگەیەنێت: مووچەی مامۆستایانی گرێبەست و بەشێک لەفەرمانبەرانی هەمیشەیی و گرێبەست دابەش دەکرێت. ئەمڕۆ یەکشەممە 28ـی کانوونی یەکەمی 2025، وەزارەتی دارایی و ئابووری حکوومەتی هەرێمی کوردستان بڵاوی کردەوە، ڕۆژی چوار شەممە ( 31 ی کانوونی  یەکەمی 2025 ) مووچەی مانگی تشرینی یەکەمی مامۆستایانی گرێبەستی وەزارەتی پەروەردەو خوێندنی باڵاو توێژینەوەی زانستی دابەش دەکرێت.  ڕاشیدەگەیەنێت: هاوکات لەهەمان ڕۆژدا مووچەی مانگی تشرینی یەکەمی سەرجەم ئەو فەرمانبەرانە دابەش دەکرێت کەلەدوای ( 1-7-2024 ) بەشێوەی گرێبەست و هەمیشەیی لەسەر میلاکی دامەزراوەکانی حکوومەتی هەرێم دامەزراون کەشایستەکانیان لەسەر داهاتی ناوخۆی هەرێمی کوردستان خەرج دەکرێت.

عەتا محەممەد سەرۆکی کۆمیسیۆنی فریاگوزاریی چەمچەماڵ ڕایگەیاند، هەفتەی داهاتوو قەرەبووی ئۆتۆمبێل و دووكانە زیانلێکەوتووەکانی لافاوەکەى چەمچەماڵ دەکرێتەوە.   عەتا محەممەد، ئەوەشی خستەڕوو، ئەمڕۆ بڕیاردەدەن لەەسەر دیاریکردنی ڕۆژێک بۆ دابەشکردنی هاوکارییەکە بەسەر شۆفێر و دوکانە زیانلێکەوتووەکانی لافاوەکەی 9ـی مانگی چەمچەماڵ و دەورووبەری.   سەرۆکی کۆمیسیۆنی فریاگوزاریی چەمچەماڵ ئاماژەی بەوەشکرد، هۆکاری دواکەوتنی قەرەبووەکە بۆ هەفتەی داهاتوو ئەوەیە، بانکی چەرموو لە چەمچەماڵ بۆ دابەشکردنى مووچە تەرخان دەکرێت، بەوپێیەی ئەو بانکە ناتوانێت لە یەک کاتدا مووچە و هاوکارییەکەی لافاوەکە پێکەوە دابەشبکات. کۆمیسیۆنى فریاگوزارى و بوژانەوەى چەمچەماڵ ڕایگەیاند، 1302 خێزانى زیانلێکەوتووى لافاوەکەى چەمچەماڵ تۆمارکراوە، لەو ژمارەیە 1268 خێزان چەکى قەرەبوویان وەرگرتووە و قەرەبوو کراونەتەوە، 38 خێزان چەکى قەرەبوویان وەرنەگرتووە، کە چوار خێزانیان بەخواستى خۆیان قەرەبووەکەیان ڕەتکردوەتەوە و بەهۆى ئەوەى پێشتر خێرخوازان قەرەبوویان کردونەتەوە و 34 خێزانیش بەهۆى بوونى نەخۆش و دەوامى سەربازى و چەند هۆکارێکى دیکە تاوەکو ئێستا چەکەکانیان وەرنەگرتووە. عەتا محەمەد سەرۆکى کۆمیسیۆنەکە لە کۆنفرانسێکى رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، بڕى پارەى قەرەبووى هیچ کەسێک نافەوتێت و دەتوانن لە رۆژانى داهاتوو سەردانى بانکى چەرموو بکەن و چەکى قەرەبوو وەربگرن و ڕاستەوخۆ پارەکەیان بۆ خەرجدەکرێت، لە ئەمرۆشەوە دەستدەکەن بە پۆلێنکردنى سکاڵاکان و تاوەکو ڕۆژى یەکشەممە لە پاش پۆلێنکردن کۆمیسیۆنەکە و لیژنەى چاودێرى کۆدەبێتەوە و بڕیار لە دەرئەنجامى سکاڵاکان دەدات. سەرۆکى کۆمیسیۆنى فریاگوزارى و بوژاندنەوەى چەمچەماڵ جەختیشیکردەوە، هەر رۆژى یەکشەممەى داهاتوو بڕیار دەدرێت لەبارەى رۆژى دابەشکردنى هاوکارییەکان بۆ خاوەنى ئۆتۆمبیل و دووکانە زیانلێکەوتووەکان. لەبارەى پرۆسەى چاودێریکردنى پرۆسەکەشەوە گوتى، ئەو هاوکارییەى کۆکراوەتەوە لەپرۆسەیەکى شەفافدا دابەشدەکرێت و هەموو خێرخوازان دەزانن کە بڕى هاوکارییەکانیان گەیشتوەتە شوێنى خۆى داواشیکرد، هەر رێکخراو دامودەزگایەکى دیکە پارەى بۆ چەمچەماڵ کۆکردوەتەوە سەرچاوەکەى و شێوازى خەرجکردنەکەشى بۆ ڕاى گشتى ئاشکرابکات. لەبارەى وەرگرتنى زیانمەندى نوێ سەرۆکى کۆمیسیۆنى فریاگوزارى چەمچەماڵ دەڵێت، سکاڵا و وەرگرتنى ناوى خێزانى نوێى زیانمەند کۆتایی هات بەڵام هەرکەسێک بەفەرمى بیسەلمێنێت ئۆتۆمبێل و دوکانى هەبووە و تۆمارنەکراوە ناوەکانیان تۆماردەکیت. لایخۆشیەوە، ئەحمەد ئەنوەر – سەرۆکى بۆردى چاودێرى قەرەبووکردنەوەى زیانلێکەوتووان ڕایگەیاند، هەر سکاڵایەک بەڵگەى هاوپێچ کرابێت بەدڵنیایی لەبەرچاو دەگیرێت و نەرمى دەنوێنن و هەوڵدەدەن زۆرترین قەرەبووى زیانلێکەوتووان بکەنەوە.

خشتەی مووچەی مانگی تشرینی یەکەمی فەرمانبەران و مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان.   ڕۆژی دوو شەممە ڕێکەوتی ( ٢٩ ی کانوونی یەکەمی  ٢٠٢٥ ) دەست بەدابەشکردنی مووچەی مانگی تشرینی یەکەمی فەرمانبەران و مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان دەکرێت و ڕۆژی چوارشەممە  ( ٣١ ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ ) کۆتایی بەدابەشکردنی مووچە دێت.   تێبینی؛ بەهۆی ئەوەی وەرگرتنی پارە بەشێوەی کاش لەلقی هەولێری بانکی ناوەندی عێراق دەکەوێتە سبەی لەکاتی دەوامی فەرمی و دواتر گواستنەوەی پارەکە بۆ سەرجەم بانکەکان لەپارێزگاو ئیدارە سەربەخۆکان، داوا لە سەرجەم مووچەخۆران دەکەین لەدوای کاتژمێر یەکی نیوەرۆ سەردانی بانکەکان بکەن بەمەبەستی وەرگرتنی مووچەکانیان بە پێی خشتەی ڕاگەیەنراو. ڕاگەیاندنی وەزارەتی دارایی و ئابووری  ٢٨ ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥

بڕیارە سبەینێ یەکشەممە، وەزارەتی دارایی عێراق، ڕێکارەکانی ناردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان دەست پێ بکات. بەپێى زانیاریەکانى سەرچاوەیەکى ئاگادار لە بەغداوە ڕایگەیاند "هێشتا مووچەی زۆربەی وەزارەتەکانی حکوومەتی فیدراڵ دابەش نەکراوە، چونکە عێراق کێشەی کەمیی پارەی نەختینەی هەیە. ئەمەش کاریگەریی خستووەتە سەر دواکەوتنی ناردنی مووچەی  فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان" سەرچاوەکە ئەوەشى وت: بڕیارە سبەینێ یەکشەممە، 28ـی کانوونی یەکەم، ڕێکارەکانی ناردنی مووچە لە وەزارەتی دارایی عێراق دەست پێ بکەن و ئەگەر ڕێکارەکان تەواو بن، هەر سبەینێ مووچەکە دەنێردرێت. ئەگەر نا، دەکەوێتە ڕۆژی دووشەممە. هاوکات، موزهیر محەممەد ساڵەح، ڕاوێژکاری دارایی سەرۆک وەزیرانی عێراق، بە ئاژانسی هەواڵی عێراق (واع)ـی گوت: داهاتیی گشتیی ئێستای عێراق بەشی پێداویستییە سەرەکییەکانی حکوومەت، لە سەرووی هەموویانەوە مووچە و چاودێرییە کۆمەڵایەتییەکان دەکات؛ کە مانگانە، دەکەنە نزیکەی هەشت تریلیۆن دیناری عێراقی.

بەگوتەی بەرپرسێکی باڵای حکومەتی عێراق، ناردنی پارە لەلایەن بەغدا بۆ مووچەی مانگی 10 کەوتە هەفتەی داهاتوو، دابەشکردنی مووچەش دەکەوێتە ساڵی داهاتوو.  تاوەکوو ئێستا حکومەتی عێراق دەستی بە دابەشکردنی مووچەی فەرمانبەرانی خۆی نەکردووە، بڕیارە سەرەتای هەفتەی داهاتوو دەستپێبکات. دوای دابەشکردنی مووچەی فەرمانبەرانی خۆی ئەوکات دەست بە ڕێکارەکانی خەرجکردنی پارەی مووچەخۆرانی کوردستانیش دەکرێت. لەبارەی کاتی ڕەوانەکردنی مووچەی مانگی10، بەرپرسە باڵاکەی حکومەتی عێراق بە ئاڤای ڕاگەیاند: پێشبینی دەکەم چوارشەممەی داهاتوو 31ی مانگ پارە بنێردرێت. -لەبارەی دواکەوتنی مووچە، بەرپرسەکەی حکومەتی عێراق وتی: لەگەڵ تەیف سامی، وەزیری دارایی قسەم کرد، دەڵێ: "کێشەی پارەمان هەیە و پارەمان لەبەردەست نییە، هەندێک پارە هەبووە، ئەویش هەفتەی ڕابردوو بەڵێندەر خۆپێشاندانیان کردووە و داوای خەرجکردنی پارەی پڕۆژەکانیان کردووە، ناچار ئەو پارەیەی هەبووە بەوانیان داوە". چونکە حکومەتی عێراق 50 تریلۆن دینار پارەی بەڵێندەر قەرزارە. بەرپرسەی عێراق لەبارەى ئەوەى بەردەوام دەوترێت لقی هەولێری بانکی ناوەندی سێ تریلۆن دیناری تێدایە بەشی سێ مووچەی خەڵکی کوردستان دەکات، بۆ ئەو پارەیە خەرج ناکرێت؟ بەرپرسەکەی عێراق وتی: ئەو پارەیە هی بانکی ناوەندییە، پارەی پڕۆژەکان و پارەی یەدەگە، وەزارەتی دارایی عێراق ناتوانێت هەر لەخۆیەوە بۆ مووچە خەرجی بکات. ئەگەر چوارشەممە پارە بنێردرێت ئەوا دابەشکردنی مووچە دەکەوێتە ساڵی داهاتوو. پێنجشەممەی داهاتوو دەکاتە یەکی مانگ پشووە لە عێراق، ئیتر هەینی و شەممەیشی بەسەردا دێت. هەرچەندە حکومەتی هەرێمی کوردستان بڵاوی کردۆتەوە ئەگەر پارە نێردرا ئەوا لە ڕۆژانی پشوو مووچە دابەش دەکرێت، بۆ کاش کێشە نابێت، دەتوانن دابەشی بکەن. بەڵام کێشەکە بۆ دابەشکردنی مووچە لەڕێگەی هەژماری من دروست دەبێت کە ئەم مانگە زیاتر لە 600 هەزار مووچەخۆر لە ڕێگەی هەژماری من وەری دەگرن.  بانکەکانی بەشدار لە هەژماری من بە سیستەمی بانکی ناوەندیی عێراق کار دەکەن، لە ڕۆژانی پشووش بانکەکە دەوامیان نییە و سیستەمەکە کار ناکات.

نووسراوێک بەناوی حکومەتی عێراقەوە بڵاوکراوەتەوە، گوایە رێژەی 20% وەکو باج دەخاتە سەر نرخی کارتەکانی مۆبایل و ئینتەرنێت. سەرۆکی رێکخراوێکی گەیاندن دەڵێت، ئەگەر جێبەجێ بکرێت کارتێکی 10 هەزار دیناری دەبێتە 12 هەزار و 500 دینار. گوتەبێژی ئاسیاسێڵ و بەرپرسێک لە کۆڕەک تیلیکۆم دەڵێن: "هیچ بڕیارێکی فەرمیمان بۆ نەهاتووە". بەگوێرەی نووسراوێک کە میدیای عێراقیی وەکو ئەنجامنامەی کۆبوونەوەی 16-12-2025ـی ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق بڵاوی کردووەتەوە، لە یەکێک لە خاڵەکانی بڕیارەکاندا هاتووە: "دەستپێکردنەوەی کارکردن بە سەپاندنی کرێی خزمەتگوزاری بە رێژەی 20% لەسەر پڕکردنەوەی باڵانسی مۆبایل و ئینتەرنێت، چ لە رێگەی کارتەکانەوە بێت یان لە رێگەی ئەپلیکەیشنە ئەلکترۆنییەکانەوە". زێرەڤان بەهادین، پارێزەری راوێژکار و شارەزای دادوەریی تیلیکۆم، کە هاوکات سەرۆکی رێکخراوی کوردستان کۆمیونکەیشنە بۆ تەکنەلۆژیای زانیاری و گەیاندن و ئاگاداری بڕیارەکەیە، ئەمڕۆ پێنجشەممە بە تۆڕی میدیایی رووداوی گوت: "چەند ساڵێک لەمەوپێش هەمان بڕیار پەیڕەو دەکرا و دواتر راگیرا، ئێستا ئەگەر ئەو بڕیارە جێبەجێ بکرێت دووبارە نرخی کارت بەرز دەبێتەوە". تاوەکو ئەمڕۆ نرخی کارتەکانی مۆبایل و ئینتەرنێت بەرز نەبووەتەوە. زێرەڤان بەهادین گوتی: "دوای دەرکردنی رێنمایی لایەنە پەیوەندیدارەکان بڕیارەکە جێبەجێ دەکرێت و نرخی کارتێکی 10 هەزار دیناری دەبێتە 12 بۆ 12 هەزار و 500 دینار". عومەر فالح، گوتەبێژی کۆمپانیای ئاسیاسێل، ئەمڕۆ پێنجشەممە بە تۆڕی میدیایی رووداوی گوت: "ئێمەش لە میدیاکانەوە بڕیارەکەمان بینیوە، بەڵام هیچ بڕیار و نووسراوێکی فەرمیمان پێنەگەیشتووە، کە باس لە دانانی باج لەسەر کارتەکانی مۆبایل و بەرزبوونەوەی نرخ بکات". بەرپرسێکی باڵا لە کۆڕەک تیلیکۆم، ئەمڕۆ پێنجشەممە بە تۆڕی میدیایی رووداوی گوت: "نرخی کارت تاوەکو ئێستا وەکو خۆی وایە، ئەو بڕیارەی دراوە بە فەرمی بۆ ئێمە نەنێردراوە". ئەو بەرپرسەی کۆڕەک تیلیکۆم گوتیشی: "ئەو بڕیارە لە کاتێکدا دراوە، کە حکومەتی عێراق حکومەتێکی کاربەڕێکەرە، هەرکات بە فەرمی بگاتە دەستمان قسەی خۆمان دەبێت". تاوەکو ئامادەکردنی ئەم هەواڵە، لەگەڵ بڵاوکردنەوەی ئەنجامنامەی کۆبوونەوەی 16-12-2025دا، ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق بە فەرمی ئاماژەی بە گەڕاندنەوەی 20%ـی باجی سەر کارتەکانی مۆبایل و ئینتەرنێت نەکردووە.

کۆمیسیۆنى فریاگوزارى و بوژانەوەى چەمچەماڵ ڕایگەیاند، 1302 خێزانى زیانلێکەوتووى لافاوەکەى چەمچەماڵ تۆمارکراوە، لەو ژمارەیە 1268 خێزان چەکى قەرەبوویان وەرگرتووە و قەرەبوو کراونەتەوە، 38 خێزان چەکى قەرەبوویان وەرنەگرتووە، کە چوار خێزانیان بەخواستى خۆیان قەرەبووەکەیان ڕەتکردوەتەوە و بەهۆى ئەوەى پێشتر خێرخوازان قەرەبوویان کردونەتەوە و 34 خێزانیش بەهۆى بوونى نەخۆش و دەوامى سەربازى و چەند هۆکارێکى دیکە تاوەکو ئێستا چەکەکانیان وەرنەگرتووە. عەتا محەمەد سەرۆکى کۆمیسیۆنەکە لە کۆنفرانسێکى رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، بڕى پارەى قەرەبووى هیچ کەسێک نافەوتێت و دەتوانن لە رۆژانى داهاتوو سەردانى بانکى چەرموو بکەن و چەکى قەرەبوو وەربگرن و ڕاستەوخۆ پارەکەیان بۆ خەرجدەکرێت، لە ئەمرۆشەوە دەستدەکەن بە پۆلێنکردنى سکاڵاکان و تاوەکو ڕۆژى یەکشەممە لە پاش پۆلێنکردن کۆمیسیۆنەکە و لیژنەى چاودێرى کۆدەبێتەوە و بڕیار لە دەرئەنجامى سکاڵاکان دەدات. سەرۆکى کۆمیسیۆنى فریاگوزارى و بوژاندنەوەى چەمچەماڵ جەختیشیکردەوە، هەر رۆژى یەکشەممەى داهاتوو بڕیار دەدرێت لەبارەى رۆژى دابەشکردنى هاوکارییەکان بۆ خاوەنى ئۆتۆمبیل و دووکانە زیانلێکەوتووەکان. لەبارەى پرۆسەى چاودێریکردنى پرۆسەکەشەوە گوتى، ئەو هاوکارییەى کۆکراوەتەوە لەپرۆسەیەکى شەفافدا دابەشدەکرێت و هەموو خێرخوازان دەزانن کە بڕى هاوکارییەکانیان گەیشتوەتە شوێنى خۆى داواشیکرد، هەر رێکخراو دامودەزگایەکى دیکە پارەى بۆ چەمچەماڵ کۆکردوەتەوە سەرچاوەکەى و شێوازى خەرجکردنەکەشى بۆ ڕاى گشتى ئاشکرابکات. لەبارەى وەرگرتنى زیانمەندى نوێ سەرۆکى کۆمیسیۆنى فریاگوزارى چەمچەماڵ دەڵێت، سکاڵا و وەرگرتنى ناوى خێزانى نوێى زیانمەند کۆتایی هات بەڵام هەرکەسێک بەفەرمى بیسەلمێنێت ئۆتۆمبێل و دوکانى هەبووە و تۆمارنەکراوە ناوەکانیان تۆماردەکیت. لایخۆشیەوە، ئەحمەد ئەنوەر – سەرۆکى بۆردى چاودێرى قەرەبووکردنەوەى زیانلێکەوتووان ڕایگەیاند، هەر سکاڵایەک بەڵگەى هاوپێچ کرابێت بەدڵنیایی لەبەرچاو دەگیرێت و نەرمى دەنوێنن و هەوڵدەدەن زۆرترین قەرەبووى زیانلێکەوتووان بکەنەوە.