تۆم باراک: جگە لە تێکەڵبوونی تەواوەتی رێگە چارەی دیکە بۆ هەسەدە نەماوە

ئەمە یەکەمجار نییە و ئەگەر لەئێستاوە وانە وەرنەگرین دواین جاریش نابێت ئامادەکردنی هاوڵاتی ئەمریکا مێژوویەکی رەشی لە خیانەتکردن لە کورد هەیە و ئەمە یەکەمجاری نییە، بەڵکو لەماوەی 100 ساڵی رابردوودا چەندین جار پشتی لە کورد کردووە. لە ئەمریکا قسەیەکی باو هەیە کە دەڵێن، هیچ شتێک حەتمی نییە جگە لە مردن و باجدان، بەڵام دەبێت شتێکی دیکەی بۆ زیاد بکرێت و بگوترێت: هیچ شتێک حەتمی نییە جگە لە مردن، باجدان و خیانەتی ئەمریکا لە کورد. ئیتر کاتی ئەوەیە کورد پشت بە هیچ هاوپەیمانێک نەبەستێت، چونکە باشترین هاوپەیمانی کە ئەمریکایە، هەموو جارێک بەبێباکی لە پشتەوە خەنجەری لێدەدات. من پێتان دەڵێم واشنتن لە سەدەی رابردوو و ئەم سەدەیە چەند جار خیانەتی لە کورد کردووە. یەکەم خیانەت ساڵی 1923 بوو. دوای رووخانی دەوڵەتی عوسمانی، بەڵێن بە کورد درا دەوڵەتێکی بۆ دروستبکرێت و لە چوارچێوەی پەیماننامەی سیڤەر بە پشتیوانی فەرەنسا و بەریتانیا ئەو بەڵینە جێی کرایەوە، بەڵام دواتر بە فشاری کەمال ئەتاتورک پەیاماننامەی لۆزان لە ساڵی 1923 واژۆکرا و ئەمریکا پشتگیرییەکی تەواوەتی لێکرد، بەمەش خەونی دەوڵەتی کوردی لەبابرا. لەساڵی 1958 ئەمریکا پشتیوانی کوردی کرد بۆ بەدەستهێنانی مافەکانی لە عێراق دوای گرتنەدەستی دەسەڵات لەلایەن عەبدولکەریم قاسم، دواتریش پشتیوانی روخانی ناوبراوی کرد لە ساڵی 1963. خیانەتی سێیەمی ئەمریکا لە کورد ساڵی 1975 بوو کاتێک سەرپەرشتی رێککەوتنی جەزائیری کرد لەنێوان عێراق و ئێران لەکاتێکدا ماوەی سێ ساڵ بوو لەرێگەی محەمەد رەزا شای ئێران یارمەتی کوردانی باشووری دەدا بۆ دژایەتیکردنی رژێمی عێراق بە ناردنی چەک و پارە بۆیان ، بەڵام بە رێککەوتنێک هەمووشتێک هەڵوەشایەوە. لەبارەی پشتیوانی کوردانی باشوور، هێنری کیسینجەر، وەزیری پێشووتری دەرەوەی ئەمریکا کە ئەوکات راوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی ئەمریکاش بوو، دەڵێت، ئەوان هیچ کاتێک پشتیوانی سەربازی کوردییان نەکردوە بۆ دروستکردنی دەوڵەت، بەڵکو هەوڵیانداوە لەرێگەی کوردەوە حکومڕانی بەغدا لاواز بکەن. لە راپۆرتێکی نهێنی سی ئای ئەی دا هاتووە کە کیسینجەر گوتوویەتی: ئێمە و شای ئێران هیواخواز نین کوردەکان سەرکەوتن بەدەست بهێنن، کوردەکانمان تەنها بۆ ئەوە پێویستە عێراق سەرقاڵ بکەین و توانا سەربازییەکەی لاواز بکەین. دێینە سەر کیمیابارانکردنی هەڵەبجە لە ساڵی 1988 کە تێیدا رژێمی بەعس پێنج هەزار هاووڵاتی هەڵەبجەی شەهید کرد، دیسان جارێکی دیکە ئەمریکا پشتی لە کورد کرد، چونکە هەم بێدەنگ بوون لە ئاست ئەو تاوانە و هەمیش بەردەوامبوون لە هاوکارییەکانیان بۆ سەدام حسێن دژی کۆماری ئیسلامی ئێران. لەدوای جەنگی کەنداو لە 1991، جۆرج بۆشی باوک داوای لە شیعە و کوردەکان کرد دژی رژێمی بەعس راپەڕن، ئەوە بوو راپەرینی 1991 دروستبوو و کوردستان ئازادکرا، بەڵام دواتر کە سەدام حسێن دەستیکرد بە داپڵۆسینی کورد و کۆڕەوی گەلی کورد دروستبوو، جارێکی دیکە واشنتن بێدەنگ بوو. لە ساڵانی 1990ـەکاندا ئەمریکا برێکی زەبەلاح لە چەک و کەرەستەی سەربازیی بۆ تورکیا نارد و تورکیاش بە ئاگاداری ئەمریکا ئەو چەکانەی بەکارهێنا بۆ شەڕکردن دژی پەکەکە، بەهۆیەوە هەزارەها کورد شەهیدکران و هەزارە گوندی باکووری کوردستانیش لەناوبران. ساڵی 2017ـش دیسان ئەمریکا خیانەتی کرد. لەکاتێکدا پێشمەرگە رۆڵێکی گەورەی لە تێکشکانی داعش بینی، بەڵام واشنتن ئامادە نەبوو پشتگیری سەربەخۆیی کورد بکات و دواتریش دەستوەردانی نەکرد بۆ راگرتنی ئۆپەراسیۆنی سەربازیی عێراق کە دواتر بووە هۆی روودانی 16ـی ئۆکتۆبەر و لەدەستدانی 40%ـی خاکی کورد. ساڵی 2018ـش دیسان ئەمریکا بێدەنگ بوو بەرامبەر دەستدرێژییەکانی تورکیا. کاتێک بەهاوکاری چەکدارەکانی سوپای نیشتمانی سوریا، ئەنقەرە عفرینی داگیرکرد، واشنتن هیچ هەڵوێستێکی نەبوو لەکاتێکدا خۆی بە هاوپەیمانی کورد دەزانی بۆ لەناوبردنی داعش. ئەوەی کوردی تووڕەکرد کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا بوو لە سوریا لەساڵی 2019 و هەڵکردنی گڵۆپی سەوز بوو لەلایەن دۆناڵد ترەمپەوە بۆ ئەردۆغان تا هێرش بکاتەسەر سەر رۆژاڤا، لە ئەنجامیشدا سەرێکانی و گرێسپی و چەند ناوچەیەکی دیکە داگیرکران. لە ئۆپەراسیۆنەکەدا تورکیا بە قووڵایی 40 کیلۆمەتر هاتە نێو خاکی سوریا. نوێترین خیانەتی ئەمریکاش، رووداوەکانی ئێستایە کە ئەمریکا پشتیوانییەکی گەورەی ئەحمەد شەرع، سەرۆکی سوریا دەکات دژی دەستدرێژیکارییەکانی بۆ سەر رۆژاڤا لەکاتێکدا شەرڤانان 11 هەزار شەهیدیان دژی شەڕی داعش داوە، بەڵام واشنتن ئەمەی بەلاوە گرنگ نییە و هەروەک چەند بەرپرسێکی ئەمریکی دەڵێن، مامەڵەی ئەوان لەگەڵ هەسەدە وەک مامەڵەی نێوان دوو بازرگانە و هەرکات بەرژەوەندی نەما دەتوانن دەستبەرداریان ببن. بەکۆی گشتی، ئەمریکا 10 جار خەنجەری لە پشتی کورد داوە، بۆیە پێویستە لێرەوە وانە وەربگرین و چیتر پشت بە هیچ کەس نەبەستین، چونکە هەر بەڕاستی جگە لە چیاکان هیچ دۆستێکی ترمان نییە.

تۆم باراک، نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ سوریا: پێشتر بەهۆی لاوازی حکومەتەکەی ئەسەد، هەسەدە بەهێزترین هاوپەیمانی ئێمە بوو لەسەر زەوی بۆ رووبەڕووبوونەوەی د.ا.ع،ش، بەڵام ئێستا باردۆخەکە گۆڕا و حکومەتی دیمەشق دەتوانێت دەسەڵاتی بەسەر هەموو وڵاتدا هەبێت. لە کۆتایی ساڵی 2025 حکومەتیی نوێی سوریا بەشداریی هاوپەیمانێتیی دژی د.ا.ع،ش.ی کردووە. تۆم باراک هەموو شتێکی ئاشکرا کرد و بە فەرمی ئەمریکا دانی بەوەدا نا پشتی لە کورد کردووە.  تۆم باراک لە تۆڕی ئێکس دەڵێت:  باشترین هەل بۆ کوردەکان لەئێستادا ئەوەیە بچنە پاڵ حکومەتی سوریا بۆ دەستەبەرکردنی مافەکانیان.  ئامانجی سەرەکی هەبوونی هەسەدە دژی داعش بەسەرچووە چونکە ئێستا حکومەتی سوریا بەشدارە لە هاوپەیمانی نێودەوڵەتی و دەتوانێت ڕۆڵەکە وەرگرێت.  ئەمریکاهیچ بەرژەوەندییەکی نییە لە هەبوونی هێزی دوورمەودا. کاری لە پێشینەی ئەمریکا تێکشکانی پاشماوەی داعش و بەرەپێشبردنی یەکریزی نیشتمانییە بەبێ رەزامەندیدان لەسەر فیدرالیزم و جیابوونەوە.

لە راگەیەندراوێكدا هێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە) بڵاویكردەوە: تا كاتی ئامادەكردنی ئەم بەیاننامەیە بارودۆخەكە زۆر مەترسیدارە، تا ئێستا (9) شەڕڤان شەهیدبوون و (20)ی دیكە بریندارن. هەسەدە ڕایگەیاند لە کاتی بەرپەرچدانەوەی هێرشی سوپای عەرەبیی سووریا بۆ سەر زیندانی ئەقەتان لە ڕەققە، 9 شەڕڤانیان شەهید بوون و 20ی دیکەش بریندار بوون؛ هاوکات ڕەخنە لە هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی دەگرن کە سەرەڕای مەترسییەکان، هیچ هەنگاوێکیان بۆ گواستنەوەی زیندانیانی داعش نەناوە. دووشەممە 19ی کانوونی دووەمی 2026، ناوەندی ڕاگەیاندنی هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) لە ڕاگەیەندراوێکدا بۆ ڕای گشتی، وردەکاریی دۆخی مەترسیداری زیندانی ئەقەتانی لە شاری ڕەققە ئاشکرا کرد. بەگوێرەی ڕاگەیەندراوەکە، ماوەی سێ ڕۆژە هەسەدە هەماهەنگی لەگەڵ هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی دەکات بۆ گواستنەوەی زیندانیانی داعش بۆ شوێنێکی ئارام، بەڵام سەرەڕای بەڵێنەکان، هاوپەیمانان تا ئێستا هیچ هەنگاوێکی کردەییان نەناوە لە بەشێکی دیکەی ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە کە گرووپە سوپای عەرەبیی سووریا هێرشیان کردووەتە سەر زیندانەکە. لە کاتی بەرپەرچدانەوەی ئەو هێرشانەدا بۆ پاراستنی زیندانەکە و ڕێگریکردن لە هەڵاتنی داعشەکان، شەڕێکی سەخت ڕوویداوە. هەسەدە ڕایگەیاندووە، ئاماری قوربانییەکان تا ئێستا بریتییە لە شەهیدبوونی 9 شەڕڤان و برینداربوونی 20 شەڕڤانی دیکە هێزەکانی سووریای دیموکرات جەخت دەکەنەوە کە شەڕ و پێکدادانەکان لەنێو دۆخێکی ئەمنیی زۆر مەترسیداردا هێشتا بەردەوامن.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، نامەیەکی بۆ جۆناس ستۆر، سەرۆکوەزیرانی نەروریج ناردووە و تێیدا دەڵێت، ♦ بەلەبەرچاوگرتنی ئەوەی وڵاتەکەت بڕیاری داوە خەڵاتی نۆبڵی ئاشتیم نەداتێ کە زیاتر لە هەشت جەنگم راگرتووە، منیش چیتر هەست بەو بەرپرسیارییەتییە ناکەم تەنها بیر لە ئاشتی بکەمەوە. دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە نامەیەکدا بە سەرۆکوەزیرانی نەرویج دەڵێت، لەبەر ئەوەی خەڵاتی نۆبڵی ئاشتییان پێ نەداوە، چیدیکە هەست ناکات "ناچار بێت تەنیا بیر لە ئاشتی بکاتەوە." ناردنی نامەکە لە کاتێکدایە، ناکۆکیی نێوان ئەمریکا و ئەورووپا لەسەر گرینلاند لە فراوانبووندایە. تۆڕی هەواڵی PBSی ئەمریکی رۆژی دووشەممە بڵاویکردەوە، هەمان نامە لەلایەن کارمەندانی ئەنجوومەنی ئاسایشی نیشتمانیی ئەمریکاوە بۆ چەندین باڵیۆزی ئەورووپا لە واشنتن نێردراوە. لە نامەکەدا هاتووە، "یۆناسی ئازیز، بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی وڵاتەکەت بڕیاریدا خەڵاتی نۆبڵی ئاشتیم پێ نەبەخشێ لە بەرامبەر راگرتنی 8 جەنگ و زیاتر، چیدیکە هەست بەوە ناکەم ناچار بم تەنیا بیر لە ئاشتی بکەمەوە، هەرچەندە ئاشتی هەمیشە لە پێشینەدا دەبێت، بەڵام ئێستا دەتوانم بیر لەوە بکەمەوە چی بۆ ئەمریکا باش و گونجاوە." ♦ ئێستا ئیتر بیر لەوە دەکەمەوە چی باش و دروست بێت بۆ ئەمریکا بیکەم. ♦ دانیمارک ناتوانێت پارێزگاری لەو خاکە (گرینلاند) بکات لە دەستی روسیا و چین. ♦ بۆچی دانیمارک مافی خاوەندارییەتی گیرنلاندی هەیە؟ هیچ بەڵگەیەکی نوسراو لەنێوانیان نییە. ♦ لەو کاتەوەی دامەزراوە، من لە هەموو کەسێک زیاتر کارم بۆ ناتۆ کردووە، ئێستاش ناتۆ دەبێت کارێک بۆ ئەمریکا بکات. ♦ جیهان ئاسایشی نابێت هەتاوەکو بەتەواوی دەست بەسەر گرینلاندا دەگرین. لە بەشێکی دیکەی نامەکەیدا، ترەمپ نووسیویەتی، "دانیمارک ناتوانێت ئەو خاکە [گرینلاند] لە رووسیا یان چین بپارێزێت و هەر لە بنەڕەتدا بۆچی ئەوان 'مافی خاوەندارێتی'یان هەبێت؟"

سەرۆکایەتیی کۆماری سووریا دەڵێت، ئەحمەد شەرع و تۆم باراک، نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ سووریا کۆبوونەوە. ئەحمەد شەرع "ئاماژەی بە گرنگیی دیالۆگ لە قۆناغی ئێستادا و بونیادنانەوەی سووریا بە بەشداریی هەموو سوورییەکان کرد." دەقی راگەیێندراوەکەی سەرۆکایەتیی کۆماری سووریا  ئەمڕۆ لە دیمەشق، بەڕێز سەرۆک ئەحمەد شەرع پێشوازی لە تۆماس باراک، نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ سووریا کرد، بە ئامادەبوونی ئەسعەد حەسەن شەیبانی، وەزیری دەرەوە و کۆچبەران. بەڕێز سەرۆک جەختی لە یەکپارچەیی سووریا و سەروەرییەکەی بەسەر تەواوی خاکەکەیدا کردەوە، هەروەها ئاماژەی بە گرنگیی دیالۆگ لە قۆناغی ئێستادا و بونیادنانەوەی سووریا بە بەشداریی هەموو سوورییەکان کرد، لەگەڵ بەردەوامبوونی هەماهەنگیی هەوڵەکان بۆ بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر. هەروەها لە دیدارەکەدا باس لە ڕێگاکانی بەهێزکردنی هاوکارییە ئابوورییەکانی نێوان سووریا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و دوایین پێشهاتە ناوچەییەکان کرا.

بەرەبەیانی ئەمڕۆ لەگەڵ ئەحمەد ئەلشەرا سەرۆک کۆماری سوریا قسەم کرد، من نیگەرانی خۆمانم دەربڕی لە پەرەسەندنی سوریا و، هێرشە بەردەوامەکان كە دەسەڵاتدارانی سوریا سەرۆكایەتی دەكەن. ئاگربەستێکی هەمیشەیی پێویستە، هەروەها دەبێت رێککەوتنێک لەسەر یەکخستنی هێزەکانی سوریای دیموکرات لە دەوڵەتی سوریادا بکرێت، ئەمەش بە پشتبەست بەو گفتوگۆیانەی مانگی ئازاری ڕابردوو ئەنجامدراون. یەکڕیزی و سەقامگیری سوریا پەیوەستە بەوەوە. ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا رایگەیاند، ئەم بەیانییە لەگەڵ ئەحمەد ئەلشەرع، سەرۆکی سووریا گفتوگۆی کردووە و دەشڵێت، "نیگەرانیی قووڵی خۆمانم پێ راگەیاند سەبارەت بە پەرەسەندنەکان لە سووریا و بەردەوامیی ئەو هێرشانەی لەلایەن دەسەڵاتدارانی سووریاوە ئەنجام دەدرێن." سەرۆکی فەرەنسا جەخت لەوە دەکاتەوە، "پێویستە ئاگربەستێکی هەمیشەیی بکرێت و دەبێت رێککەوتنێک بۆ تێکەڵکردنەوەی هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) لە چوارچێوەی دەوڵەتی سووریادا ئەنجام بدرێت، ئەوەش لەسەر بنەمای گفتوگۆکانی مانگی ئازاری رابردوو. یەکێتی و سەقامگیریی سووریا بەندە بەمەوە. لە 6ی ئەم مانگەدا سوپای عەرەبیی سووریا هێرشی کردە سەر هەردوو گەڕەکی شێخ مەقسوود و ئەشرەفییەی حەلەب، وێڕای کشانەوەی هێزەکانی سووریای دیموکرات - هەسەدە بە فەرمی، هێرشەکانی ئەو سوپایە دژی ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر بەردەوامە و رانەگیراوە. حکومەتی سووریا دەڵێت، هەسەدە "خۆی رێکدەخاتەوە"، درۆن بەکاردەهێنێت و بەپێی رێککەوتنەکان نەکشاوەتەوە. حکومەت ناوچەکانی بە "ناوچەی سەربازیی داخراو" ناساندووە بۆ پاساوی پێشڕەوییەکانی و داوا لە هەسەدە دەکات بە تەواوی بۆ رۆژهەڵاتی فورات بکشێتەوە. هەسەدەش جووڵەکانی حکومەت بە "ناپاکی" و پێشێلکردنی ئاگربەست ناودەبات و دەڵێت، هێرشەکان ئەو ناوچانەشی گرتووەتەوە کە نابێت بکرێنە ئامانج. هەسەدە هۆشداری دەدات کە لەدەستدانی ئەو ناوچانە مەترسی لەسەر زیندان و کەمپەکانی دەستبەسەرکردنی داعش دروست دەکات. لە هۆشدارییەکی بەپەلەشدا بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر رایگەیاند، "مەترسی لەسەر کەمپی هۆل هەیە،" کە چەکدارانی داعش و ژن و منداڵی چەکدارانی داعشی تێدایە.

سەرۆکی فەرەنسا تەلەفۆنی بۆ سەرۆکی هەرێمی کوردستان کرد و ستایشی هەوڵەکانی کرد بۆ نێوەندگیری و هێورکردنەوەی دۆخی سووریا. هەردوولا پشتیوانیی خۆیان بۆ جێبەجێکردنی رێککەوتنی 10ـی ئاداری نێوان هەسەدە و دیمەشق دووپات کردەوە. رۆژی شەممە (17-1-2026)، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لە ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنساوە پێگەیشت. بەگوێرەی راگەیێندراوی سەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستان، باسیان لە دۆخی عێراق، هەرێمی کوردستان و رۆژهەڵاتی نێوەڕاست کرد، بەتایبەتی تیشک خرایە سەر پێشهاتەکانی سووریا. هەردوولا "نیگەرانیی قووڵیان بەرامبەر بە ئاڵۆزی و پێکدادانەکان لە سووریا دەربڕی" و داوایان کرد هەموو لایەک دۆخەکە هێور بکەنەوە. هەروەها پشتیوانییان بۆ دەستبەجێ دەستپێکردنەوەی گفتوگۆکان بۆ جێبەجێکردنی رێککەوتنی 10ی ئاداری نێوان هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) و حکومەتی سووریا دەربڕی. لە پەیوەندییە تەلەفۆنییەکەدا، ماکرۆن "ستایشی رۆڵ و هەوڵەکانی سەرۆک نێچیرڤان بارزانی کرد بۆ نێوەندگیری و هەوڵەکانی لەپێناو ئارامکردنەوەی دۆخی سووریا." لەلایەن خۆیەوە، نێچیرڤان بارزانی جەختی لەوە کردەوە "پێویستە مافەکانی گەلی کورد لە دەستووری داهاتووی سووریادا جێگیر بکرێن."

جێگری سەرۆکی ئەمریکا داوا لە ئەحمەد شەرع دەکات کێشەکانی گەلی کورد لە سووریا بە ئاشتی چارەسەر بکات. ڕۆژنامەی "وۆڵ ستریت جۆرناڵ"ـی ئەمەریکی لە زاری دوو سەرچاوەی باڵای کۆشکی سپییەوە بڵاویکردەوە، جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا، پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لەگەڵ ئەحمەد شەرع، سەرۆکی قۆناغی ڕاگوزەری سووریا، ئەنجامداوە.  لە پەیوەندییەکەدا، ڤانس داوای لە شەرع کردووە کۆتایی بە گرژییەکان بهێنن و کێشەکانیان لەگەڵ کورد بە شێوەیەکی ئاشتییانە چارەسەر بکەن. بە گوێرەی هەمان سەرچاوە، جێگری سەرۆکی ئەمریکا هۆشداریی داوەتە ئەحمەد شەرع. پێی گوتووە، بەردەوامبوونی گرژییەکان لەگەڵ کورد و ئاوارەبوونی خەڵکی زیاتر، ڕەنگە ببێتە هۆی ئەوەی ئەمریکا جارێکی دیکە بیر لە سەپاندنەوەی سزا بەسەر سووریادا بکاتەوە.  ئەم پەیوەندییە تەلەفۆنییە لە کاتێکدایە لە چەند ڕۆژی رابردوودا، گرژی و پێکدادان لەنێوان هێزەکانی حکوومەتی سووریا و هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) لە چەندان ناوچە، بەتایبەتی لە دەوروبەری حەلەب، پەرەیان سەندبوو.  لەلایەکی دیکەوە، ڕۆژی 16ی ئەم مانگە، تۆم باراک، نێردەی تایبەتی سەرۆکی ئەمریکا بۆ سووریا، ڕایگەیاند ئەمریکا بە جددی لەسەر هێڵە. ئامانجیان ئەوەیە هەسەدە و حکوومەتی دیمەشق گرژییەکانیان وەلاوەنێن و بگەڕێنەوە بۆ گفتوگۆکانی تایبەت بە تێکەڵکردنی هێزەکانیان. باراک جەختی کردەوە واشنتن "بە شەو و ڕۆژ" کاردەکات بۆ هێورکردنەوەی دۆخەکە و گەڕانەوەی هەردوولا بۆ دانوستان. پاش ڕووخانی ڕژێمی بەشار ئەسەد لە کانوونی یەکەمی 2024، ئیدارەی نوێی سووریا بە سەرۆکایەتیی ئەحمەد شەرع و هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) لە 10ی ئازاری 2025، ڕێککەوتنێکیان بۆ تێکەڵکردنی هێزەکانی هەسەدە لەگەڵ سوپای سووریا واژۆ کرد؛ بەڵام جێبەجێکردنی ڕێککەوتنەکە ڕووبەڕووی ئاستەنگ بووەوە و هەردوولا یەکترییان بە پێشێلکردنی بەندەکانی تۆمەتبار کرد.

بەگوێرەی میدیاكانی رۆژئاوای كوردستان، ئەو هێزانەی پاشنیوەڕۆی ئەمرۆ سەردانی دێرحافریان کرد، دوای هەڵسەنگاندنی قەبارەی زیانی هێرشەکانی ئەم دواییە، کۆتاییان بە سەردانە مەیدانییەکانیان هێناو دوای تەواوبونی ئەرکەکەیان گەڕانەوە.  بەوتەی سەرچاوە ئاگادارەكان، پرۆسەی هەڵسەنگاندن و دۆكۆمێنت كردنەكە  شوێنە بە ئامانج گیراوەكانی گرتووەتەوە، لەوانە، باڵەخانە، دامەزراوەکان و ماڵی هاوڵاتیان کە بۆردومانکراون. زانیارییەكان ئاماژە بەوەدەكەن، هێزەكەی ئەمریكا بە سەرۆكایەتی بەرپرسی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بووە لە سوریاو عێراق و ئوردون،  بە هەماهەنگی لەگەڵ هێزەكانی سوریای دیموكرات و یەكینەكانی پاراستنی ژنان، بە سەركردایەتی "رۆهلات عەفرین و چیا كۆبانی" ئەندامانی فەرماندەیی گشتی و کۆبونەوەیەکی گرنگیان لە شارۆچکەی دێرحافر ئەنجامداوە. كۆكردنەوەی زانیارییەكان لە دێرحافر پەیوەست بووە بە بۆردومانی گروپە چەكدارەكانی دیمەشق و فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی تورکیا و بڕیارە راپۆرتی تەواو و زانیارییە بەڵگەدارەکان رەوانەی  فەرماندەیی ناوەندی ئەمریکا (CENTCOM) بكرێت.

رۆژنامەى وۆڵ ستریت جۆرناڵ ئاشکرای دەکات •  هۆکاری دواخستنی هێرشکردنە سەر ئێران، نەبوونی هێزی پێویستی ئەمریکایە لە ناوچەکەدا •  بە ترەمپ ڕاگەیەندراوە هێرشکردنە سەر ئێران، رووخانی ڕژێم مسۆگەر ناکات •  ترەمپ بڕیاریداوە چاودێریی مامەڵەی ئێران لەگەڵ خۆپیشاندەران بکات، پێش ئەوەی بڕیاری هێرش بدات •  ترەمپ داوای ئامادەکردنی هێزەکانی ئەمریکای لە ناوچەکە کردووە، بۆ حاڵەتی دەرکردنی فەرمانی هێرشێکی گەورە بۆ سەر ئێران •  رەنگە ترەمپ فەرمانی ناردنی کەشتیی فڕۆکەهەڵگری "لینکۆڵن" بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بدات لەلایەکى دیکەوە، ستیڤ ویتکۆف، نێردەی ئەمەریکا بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست: •  کوشتن لە ئێران وەستاوە.. تەنها ترەمپ ئەو هێزەی هەیە کە خەڵک ملکەچ بکات •  چارەسەری دیپلۆماسی لەگەڵ ئێران ئەگەرێکى بەهێزە   •  سەبارەت بە نیگەرانییەکانمان لە کوشتن و لەسێدارەدانی بەکۆمەڵ، پەیوەندیمان بە ئێرانییەکانەوە کردووە  

گوتەبێژی کۆشکی سپی ڕایگەیاند: بەهۆی هۆشدارییەکانی سەرۆکی ئەمەریکا ئێران 800 سزای لە سێدارەدانی ڕاگرت و بە وردی چاودێری بارودۆخی ئێران دەکەین. ئەمڕۆ پێنجشەممە، 15ـی کانوونی دووەمی 2026، کارۆڵاین لێڤێت، گوتەبێژی کۆشکی سپی لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند: بەھۆی ھۆشدارییەکانی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمەریکا ئێران 800 سزای لە سێدارەدانی ڕاگرت و پەیوەندیی و گفتوگۆمان لەگەڵ ئێران ھەبووە و بە وەردی چاودێری بارودۆخی ئێران دەکەین. هەروەها گوتی: سەرۆک ئەمەریکا ھۆشداری توندی دایە بەرپرسانی ئێران و هەموو بژاردەکان لەسەر مێز بۆ سەرۆک کۆمار ماونەتەوە. گوتەبێژی کۆشکی سپی جەخت لەوە دەکاتەوە، دۆناڵد ترەمپ، هۆشداری توندی داوەتە تاران لە ئەگەر کوشتنی خۆپێشاندەران بەردەوام بن، ئەنجامی قورسی دەبێت.

هاوڵاتی راپرسییەکی نوێی کەناڵی سی ئێن ئێن دەریدەخات، سێ لەسەر چواری خەڵکی ئەمریکا دژی ئەوەن وڵاتەکەیان هەوڵی کۆنترۆڵکردنی گرینلاند بدات. بەپێی راپرسییەکە، تەنها یەک لەسەر چواری ئەمریکییەکان پشتگیری ئەوە دەکەن حکومەتی ئەمریکا دەستبەسەر گرینلاندا بگرێت و 75٪ـی دژی ئەو هەنگاوەن. راپرسییەکە بە بەشداری هەزار و 209 کەس لەنێوان 9-12ـی ئەم مانگە ئەنجامدراوە و تێیدا دەرکەوتووە، ئەو بەشداربووانەی سەر بە پارتی کۆمارییەکانن یان مەیلیان بۆ پارتەکە هەیە نیوەیان لەگەڵ بۆچوونی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکادا نین بۆ دەستبسەرداگرتنی گیرنلاند. دیموکراتەکانیش بەشێوەیەکی بەرچاو دژی هەنگاوەکەن و ٩٤٪ـی لایەنگرانی پارتەکە رەتیدەکەنەوە. لەو کاتەوەی بووەتەوە بە سەرۆکی ئەمریکا، ترەمپ چەندینجار باسی کۆنتڕۆڵکردنی گرینلاندی کردووە و لەنوێترین لێدوانیشیدا گوتی، "هەر شتێک کەمتر لە کۆنترۆڵی ئەمریکا بۆ سەر گرینلاند قبووڵکراو نییە." ترەمپ هۆکاری دەستبەرداگرتنی گرینلاند بۆ ئەوە دەگەرێنیتەوە کە وڵاتەکە خاوەنی کانزای بەنرخە و سنووری لەگەڵ ئەمریکا هەیە، ئەگەر ئەمریکا دەستیبەسەردا نەگرێت، ئەوا رووسیا یان چین کۆنتڕۆڵی دەکەن. تەنانەت راپرسییەکە دەریدەخات ئەمریکییەکان نیگەرانن لە هەوڵی پاوانخوازی ئەمریکا چونکە نزیکەی شەش کەس لە هەر 10 کەسێک پێیانوایە ترەمپ زۆر زیادڕۆیی کردووە لە هەوڵی فراوانبوونی هەژموونی ئەمریکا.  هاوکات، زیاتر لە نیوەی بەشداربووان دەڵێن، سەرۆکی ئەمریکا زیادەڕۆیی لە بەکارهێنانی سەربازیدا کردووە. نزیکەی 57٪ـی بەشدرابووانیش پێیانوایە سیاسەتەکانی ترەمپ سیمای ئەمریکایان لە سەرانسەری جیهاندا ناشرینکردووە.

هاوڵاتی کەناڵی سی ئێن ئێن ڕایگەیاند، بۆ یەکەم جار ئەمریکا دەستی بە فرۆشتنی نەوتی ڤەنزوێلا کرد دوای دەستگیرکردنی نیکولاس مادورۆ، سەرۆکی ڤەنزوێلا. بەپێی هەواڵەکەی سی ئێن ئێن کە لە زاری بەرپرسێکی ئەمریکییەوە دایناوە، واشنتن بە بەهای ٥٠٠ ملیۆن دۆلار یەکەم کاروانی نەوتی ڤەبزوێلای فرۆشتووە. ئەم فرۆشتنە بەشێکە لە گرێبەستێکی فراوانتری نەوتی وڵاتەکە بە بەهای دوو ملیار دۆلار. ئاژانسی ڕۆیتەرز دەڵێت، داهاتی فرۆشتنەکە دەخرێتە سەر هەژمارە بانکییەکانی ژێر دەسەڵاتی ئەمریکا، کە بە پلەی یەکەم لە قەتەر جێگیرکراون، بۆ بەڕێوەبردنی ئەو پارانە و ڕێگریکردن لە دەستبەسەرداگرتنی . بەرپرسانی ئەمریکا ڕایانگەیاندووە، پێشبینی دەکرێت لە ڕۆژان و هەفتەکانی داهاتوودا فرۆشی نەوتی ڤەنزوێلا زیاتر ببێت. فرۆشتنی نەوتی ڤەزوێلا هەنگاوێکی بەرچاوە لە بەشداریکردنی نوێی واشنتۆن لە هەناردەکردنی نەوتی وڵاتەکە. لەئێستادا چەندین کۆمپانیای بازرگانی نێودەوڵەتی و کۆمپانیای وزە کێبڕکێ دەکەن بۆ دەستڕاگەیشتن بە نەوتی خاوی ڤەنزوێلا.  لەو کاتەوەت واشنتن مادوۆری دەستگیرکردووە، دۆناڵد ترەمپ بەروونی رایگەیاندووە پلانی ئەوەیە نەوتی ڤەنزوێلا بفرۆشێت و دەڵێت، پیشەسازی نەوتی ئەمریکا بە بەهای ١٠٠ ملیار وەبەرهێنان لە نەوتی ڤەنزوێلا دەکات.  لە سەرەتای ئەم مانگەوە، ئەمریکا هیرشیکی بۆ سەر ڤەنزوێلا ئەنجامدا و تێیدا نیکۆلاس مادورۆی دەستگیرکرد، دواتر گواستییەوە بۆ نیویۆرک بە چوار تۆمەتی جیاواز دادگایی دەکرێت.

ژمارەیەک بەرپرسی ئەورووپی رایانگەیاندووە، لە 24 کاژێری داهاتوودا ئەمریکا هێرشدەکاتە سەر ئێران و میدیای ئەمریکاش بڵاویکردووەتەوە، پێدەچێت هێرشەکە سنووردار بێت بۆ سەر ژمارەیەک ئامانجی دیاریکراو.  رۆژی چوارشەممە 14ی کانوونی دووەمی 2025، دوو بەرپرسی ئەورووپا بە رۆیتەرزیان راگەیاندووە، لە 24 کاژێری داهاتوودا ئەگەری هەیە ئەمریکا هێرشبکاتە سەر ئێران.  ژمارەیەک بەرپرسی ئەمریکیش قسەیان بۆ میدیای وڵاتەکەیان کردووە و دەڵێن، هێرشەکە بۆ سەر ژمارەیەک ئامانجی دیاریکراوە، لەوانە بنکە و بارەگا ئەمنییەکان، پڕۆگرامی ئەتۆمی و سیستەمی مووشەکی بالیستی.  ماوەی 18 رۆژە خۆپێشاندان و ناڕەزایەتی شارەکانی ئێران و رۆژهەڵاتی کوردستانی گرتووەتەوە. بەگوێرەی ئاماری رێکخراوەکانی مافی مرۆڤ، لەو ماوەیەدا نزیکەی سێ هەزار و 400 کەس کوژراون. هاوکات نزیکەی هەفتەیەکە دەسەڵاتدارانی ئێران خزمەتگوزاریی ئینتەرنێتیان سنووردار کردووە یان بڕیوە. چەند جارێک دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە گوتار و نووسینەکانیدا لە تروس سۆشیال ئاماژەی بەوە کردووە، ئەوان پاڵپشتی لە خۆپێشاندەرانی ئێران و داخوازییەکانیان دەکەن و وەڵامی تووندوتیژی هێزە ئەمنییەکانی ئێرانیش لە دژی خۆپێشاندەران دەدەنەوە.  جگە لە ئەمریکا، یەکێتیی ئەورووپا و ژمارەیەک ئەندامی ئەو یەکێتییە دژایەتییان بۆ شێوازی وەڵامدانەوەی ئێران بۆ خۆپێشاندانەکان و کوشتنی خۆپێشاندەران لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەربڕیووە. 

لینزی گرام، سیناتۆری کۆماری لە ئەنجوومەنی پیرانی ئەمریکا، هۆشدارییەکی تووندی ئاراستەی حکومەتی نوێی سووریا و دەوڵەتی تورکیا کرد و رایگەیاند، هەر هێرشێکی نوێ بۆ سەر هاوپەیمانە کوردەکان، وەڵامێکی تووندی ئەمریکای لێ دەکەوێتەوە. رۆژی چوارشەممە 14-01-2026 گرام لە پەیامێکدا لە ئێکس، پشتیوانیی تەواوی خۆی بۆ بانگەوازەکەی سیناتۆر ریش (سەرۆکی لیژنەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی ئەنجوومەنی پیران) دەربڕی بۆ هێورکردنەوەی دۆخی سووریا. گرام ئاماژەی بەوە کرد، "حکومەتی نوێی سووریا ئاگادار دەکەینەوە کە پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ دژی کەمینەکان بە هیچ شێوەیەک قبووڵ ناکرێت." ئەم سیناتۆرە باڵایەی ئەمریکا ئاشکرای کرد، راپۆرتی باوەڕپێکراوی پێگەیشتووە سەبارەت بەوەی سوپای سووریا و تورکیا رەنگە بەرەو پێشڕەویی زیاتر بچن دژی هاوپەیمانە کوردەکان. گرام گوتی: "پێموایە ئەم هەنگاوە دەبێتە هۆی کاردانەوەیەکی تووندی ویلایەتە یەکگرتووەکان." گرام جەختی کردەوە، هەرچەندە پشتگیری لە پێدانی دەرفەت بە حکومەتی نوێی سووریا دەکات، بەڵام "قبووڵی هیچ هێرشێکی ئاشکرا بۆ سەر هاوپەیمانە کوردەکان ناکات." ئەو وەک "هێزی سەرەکی لە تێکشکاندنی خەلافەتی داعش" وەسفی کوردەکانی کرد و ئاماژەی بەوەش کرد، کوردەکان لە ساڵانی رابردوودا "پەیوەندییەکی توکمەیان لەگەڵ ئیسرائیل هەبووە." لینزی گرام پەیامەکەی بە هۆشدارییەکی روون بۆ دیمەشق و ئەنقەرە کۆتایی پێهێنا و نووسی: "ژیرانە بژاردەکانتان هەڵبژێرن." ئەم لێدوانانە لە کاتێکدایە کە شاری حەلەب لە هەفتەی رابردوودا شاهیدی پێکدادانی خوێناوی بوو لە نێوان سوپای سووریا و هێزە کوردییەکان، کە بەهۆیەوە زیاتر لە 159,000 کەس ئاوارە بوون. لایەنە نێودەوڵەتییەکان داوا دەکەن دیمەشق و کورد بگەڕێنەوە سەر مێزی گفتوگۆ و پابەندی رێککەوتنی 10ـی ئاداری 2025 بن بۆ تێکەڵکردنی هێزەکان لە ناو حکومەتی نوێدا، بەڵام پێشڕەوییەکانی ئەمدواییەی سوپای سووریا لە گەڕەکی شێخ مەقسوود و ئەشرەفییە، نیگەرانییەکانی لە واشنتن زیاتر کردووە.