حە‌مه‌ هاشم   

خوێندنەوەیەک بۆ تابلۆی (شەڕڤانی ڕۆژئاوا) ی ڕۆژین حاج حسێن
پێشەکی: کاتێک مێژوو لە ڕێگەی ڕەنگەوە دەدوێت.

لەو ساتانەی کە مێژوو بە خوێن دەنووسرێتەوە، هونەر ئەرکێکی قورستر دەگرێتە ئەستۆ؛ ئەویش گۆڕینی ئازارە بۆ هێز و گۆڕینی تێکۆشانە بۆ نەمری. تابلۆی "شەڕڤانی ژن" کە لەلایەن هونەرمەند ڕۆژین حاج حسێنـەوە کێشراوە، تەنها بەرهەمێکی ئيستاتيكى نییە کە بۆ جوانی دیوارەکان دروست کرابێت، بەڵکو مانفێستێکی بینراوە. ئەم تابلۆیە باس لە ڕووبەڕووبوونەوەیەک دەکات کە تێیدا ناسنامەی نەتەوەیی و ڕەگەزی(ژن بوون)  لە یەک خاڵدا دەگەنە یەک، ئەویش خاڵی "بەرگری"یە.

١. شێوازی ئەبستڕاکتی دەربڕینخوازی: هەڵبژاردنی زمانێکی یاخی
هونەرمەند لەم کارەیدا پەنای بردووەتە بەر شێوازی ئەبستڕاکتی دەربڕینخوازی (Abstract Expressionism). ئەم هەڵبژاردنە زۆر زیرەکانەیە، چونکە شەڕ و بەرگری بابەتگەلێک نین کە بە تابلۆیەکی ڕیالیزمی (واقیعی)  سارد و بێدەنگ گوزارشتیان لێ بکرێت. لەم شێوازەدا، هونەرمەند ڕێگە بە هەستە کتوپڕەکان دەدات کە فڵچەکە ئاڕاستە بکەن.

لە تابلۆکەی ڕۆژیندا، ئێمە جۆرێک لە "شێواوی ڕێکخراو" دەبینین. هێڵەکان توند و خێران، ڕەنگەکان وەک ئەوەی لە ناو تەقینەوەیەکەوە هاتبێنە دەرەوە، بەسەر کانڤاسەکەدا بڵاوبوونەتەوە. ئەم تەکنیکە بینەر دەخاتە ناو جەرگەی ڕووداوەکەوە؛ تۆ تەنها سەیری شەڕڤانێک ناکەیت، بەڵکو هەست بە گەرمای گولەکان، تۆزی ناو سەنگەرەکان و ئەو جەنجاڵییە دەروونییە دەکەیت کە لە کاتی بەرگریدا هەیە.

٢. جەستەی ژن وەک جوگرافیای بەرگری
لە ناوەندی تابلۆکەدا، فیگەرێکی مێینە دەردەکەوێت. لێرەدا ڕۆژین حاج حسێن دەیەوێت پەیامێکی گرنگ بگەیەنێت: لە ڕۆژئاوای کوردستان، "ژن" تەنها پاڵپشت نییە، بەڵکو خۆی بزوێنەری سەرەکی شۆڕشە.

• چەک و جەستە: لە تابلۆکەدا چەکەکە وەک بەشێک لە جەستەی ژنەکە نیشان دراوە. ئەمە نەک بۆ پیرۆزکردنی چەک، بەڵکو بۆ نیشاندانی ئەوەی کە لە کاتی مەترسیدا، چەک دەبێتە کەرەستەیەک بۆ پاراستنی ژیان.

• ڕوخساری نادیار: هونەرمەند بە ئەنقەست وردەکارییەکی زۆری نەداوە بە ڕوخسارەکە. ئەمە وادەکات ئەو شەڕڤانە ببێتە "هەمووان". ئەو دەکرێت کچێکی عەفرینی بێت، یان دایکێکی کۆبانی، یان خوشکێکی قامیشلۆ. ئەم نادیارییە (Anonymity) هێزێکی گەردونی دەبەخشێتە تابلۆکە.

٣. سیمۆلۆژیای ڕەنگ و کەرەستە 
بەکارهێنانی بۆیەی ئەکریلیک ڕێگەی بە هونەرمەند داوە چینێکی زۆر لە ڕەنگ لەسەر یەک دابنێت (Impasto). ئەم چڕییەی ڕەنگەکان مانای قورسی و گرانی ئەو بەرپرسیارێتییە دەگەیەنێت کە لەسەر شانی شەڕڤانەکەیە.

• ڕەنگی سوور: ئەم ڕەنگە لە تابلۆکەدا دوو جەمسەری هەیە؛ هەم هێمایە بۆ خوێنی ڕژاو و شەهیدبوون، و هەم هێمایە بۆ ئەو عەشقە گەرمەی کە مرۆڤی کورد بۆ خاکەکەی هەیەتی.

• ڕەنگی زەرد و ڕووناکی: لە ناو تاریکی و جەنجاڵی شەڕەکەدا، تیشکێکی زەرد یان ڕووناک دەبینرێت، کە ئاماژەیە بۆ "ڕۆژ" یان ئومێد. ئەمە ڕێک دەچێتەوە سەر ناوی هونەرمەندەکە(ڕۆژین)  و ناوی ناوچەکەش (ڕۆژئاوا)  کە تێیدا ڕووناکی هەمیشە بەسەر تاریکیدا سەردەکەوێت.

٤. هونەری بەرگری: کاتێک تابلۆ دەبێتە بەڵگەنامە هونەری بەرگری (Resistance Art) تەنها گێڕانەوەی مەینەتییەکان نییە، بەڵکو دۆکیومێنتکردنی "ئیرادە"یە. ڕۆژین حاج حسێن لەم تابلۆیەدا توانیویەتی مێژوویەکی زیندوو تۆمار بکات. لە داهاتوودا کاتێک نەوەکان سەیری ئەم تابلۆیە دەکەن، تەنها وێنەیەک نابینن، بەڵکو دەزانن کە لە سەدەی بیست و یەکەمدا، ژنی کورد چۆن بووەتە قەڵغانێک بۆ پاراستنی نیشتمان و مرۆڤایەتی.

ئەم تابلۆیە دژە-تراژیدیایە. هەرچەندە شەڕ کارەساتە، بەڵام هونەرمەند لێرەدا "شەڕڤان" وەک قوربانی نیشان نادات، بەڵکو وەک "بڕیاردەر" و "قارەمان" نیشانی دەدات. ئەمە جەوهەری هونەری بەرگرییە؛ گۆڕینی لاوازی بۆ هێز.

٥. هێزی دەربڕین و کاریگەری لەسەر بینەر
هێزی ئەم تابلۆیە لەوەدایە کە بینەر ناچار دەکات بوەستێت. کاتێک سەیری تابلۆکە دەکەیت، هەست بە جۆرێک لە "لەرینەوە" (Vibration) دەکەیت لە ڕەنگەکاندا. ئەمەش بەهۆی ئەو وزەیەوەیە کە هونەرمەند لە کاتی کێشانەکەدا بەکاری هێناوە. فڵچە وەشاندنەکان خێرا و پڕ لە متمانە بەخۆبوونن، ڕێک وەک هەنگاوەکانی شەڕڤانێک بەرەو سەنگەر.

تابلۆکەی ڕۆژین حاج حسێن، ئاوێنەیەکە کە تێیدا شکۆ و مەزنی ژنانی ڕۆژئاوا ڕەنگ دەداتەوە. ئەو توانیویەتی بە کەرەستەیەکی سادەی وەک ئەکریلیک و پارچە کانڤاسێک، گەورەترین داستانەکانی مرۆڤایەتی بچووک بکاتەوە و لە ناو چوارچێوەیەکی هونەریدا جێگەی بکاتەوە. ئەم کارە پێمان دەڵێت: تا ئەو کاتەی هونەر هەبێت، بەرگری هەرگیز نامرێت، و تا ئەو کاتەی ژنی کورد فڵچە یان چەکی بەدەستەوە بێت، ڕووناکی (ڕۆژ) هەر هەڵدێت.