سیروان حەمەڕەشید

ڕوون و ئاشکرایە کێشەی نەتەوەی کورد پرسگەلێگی ڕەوای سیاسی  نەتەوەیەکی مافخوراو و پارچە پارچەکراو و داگیرکراوە، هەر لە سۆنگەیەشەوەیە ئەندێشە و ئیلهامبەخشی خەباتی نەتەوەی خۆی لە بەردەوامبوون و بەرگریكردن  لە شوناسی كوردبوون و بەرخوودانی سەربازی و سیاسی و دبلۆماسی بۆ رزگاری نیشتیمانی ئەو خاكەی زیاد لە پەنجا ملیۆنی کورد لەسەر ژیاوە و دەژیت.

 دیارە ڕەوایەتی دۆزەکەی لەوە سەرچاوەی گرتووە، کە خاوەن تەواوی پێکهاتە و ڕەگەزە پێکهێنەرە بنەڕەتییەکانی وەک (خاک و نیشتمان،  زمان و نەتەوە و فەرهەنگ و کەلەپوور و ئایینزای و ڕەگەداكوتاو لە قوڵایی مێژوو)دا، دوای ئەو هەموو کارەسات و رژانی دەریایەک لە خوێن و وێرانكاری و نەهامەتی، پەیڕەوکردنی سیاسەتی قڕكردن و "ئەنفال و كیماباران و  تەعریب و تەفریس و تۆرانییەت" تا ئەم ساتەوەختە بەردەوامی هەیە. ئەوەی  لە بەرامبەر باشوور و ڕۆژئاوا و ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەکرێت هێمایە بۆ درێژەدان بە ساسەتی فاشیزمانەی " تۆرانییەت و عرووبە و عەجم". نایانەوێت کورد لە سەرەتاترین مافی سیاسی و ئابووری و خۆبەرێوەبردنی مافی هەبێت،  هێرش و پەلاماردانەکانی دەسەڵاتەکەی "ئەحمەد شەرع " بۆ سەر ڕۆژئاوای کوردستان فاکتێکی تەواو  سەلمێنراوە، كە زیاد لە سەد ساڵە کورد  لەهەر چوار پارچەی کوردستاندا خەباتی چەکداری و سیاسی و دبلۆماسی لەپێناو بەدەستهێنانی مافە سیاسی و ئابووری و کۆمەڵایەتییەکانی خۆیدا  دەکات، كەچی هێشتا نكۆڵی لە بوون و مانەوەی دەكرێت.   

هەڵبەتە دۆزی نەتەوەیی کورد بە یەکێکە لە ئاڵۆزترین کێشە جیۆپۆلیتیکییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دادەنرێت، نەبوونی ئاسایش و ئارامیی سیاسی ناوچەکە بەپلەی یەکەم  پەیوەستە بە فاکتەری چارەسەرنەکردنی دۆزی "کورد"ەوە. گومانی تێدا نییە تا لە "بنەڕەت"ەوە  دۆزی ڕەوای کورد  چارەسەرنەکرێت و وەک دەوڵەتێکی نەتەوەی  ئاڵا و سمبولەکانی لەڕیزی ئاڵا و سیمبولی نەتەوەکانی جیهاندا لە نەتەوەیەکگرتووەکان دانەنرێت، ناتوانرێت لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و ناوچەکە و تەنانەت ئاسایشی دەوڵەتانی داگیرکەری کورد، ئاسایشی و سەقامگیری  بەدیبهێنریت.

لێرەدا گرنگە کورد بە بۆنەی هاتنی مانگی "ئازار"ەوە، یاد و بۆنەكانی ڕاپەرین و کۆڕەو و نەورۆز بکاتە بوار و دەرفەتی  بەخۆداچوونەوە و داڕشتنی سەرلەنوێی ستراتیژ و  فۆڕمەڵەکردنی سیاسیەتی چۆنییەتی شكستپێهنانی سیاسەتی لەباربردنی خۆشخەیاڵی دوژمن لە سڕینەوە و بێ مافکردن و  پەروێزخستن و جێبەجێکردنی  پیلانی فاشیزمانە دەرهەق بە دۆزی  کورد لەهەر چوار پارچەکەدا، ئەم گۆڕانکارییە گەورە و خێرایانەی خۆرهەڵاتی ناوین و ناوچەکەی گرتۆتەوە، دەكرێت کورد بەوپەڕی هەستیاری و گیانی نەتەوەسازییە ئەو بۆنە و یادە نەتەوەییانە بكاتە هەلێك و هەڵوێستەی جددی لە ئاست  پێشهاتە نوێیەكانی ناوچەكە بكات و هەموو جۆرە سیاسەتێکی  دووبەرەکی و خۆخۆری وەلاوە بنێن و دوور لە هەڵچوون و سۆزداری و بەعەقڵێکی سیاسی  ورد و ژیرانە پلان و نەخشەیەکی ستراتیژی و نەتەوەیی  ڕەنگڕێژ و گەڵاڵە بکات.

یەکەم: یادی ڕاپەرین
بەر لە سی و پێنج ساڵ لەمەوبەر دەرفەتێکی مێژووی گرنگ بۆ گەلی کورد لە باشووری کوردستان هاتە ئاراوە، بەشی زۆری باشوری کوردستان لەژێر دەسەڵاتی دیکتاتۆری  فاشیزمی عرووبە ڕزگارکرا، لەساڵی"1992" پەرلەمان و حکومەت و دەسەڵات  بونیادنرا.

 لێرەدا گرنگە بەئاوڕدانەوە لە شێوازی چۆنییەتی بەڕێوەبردن و خراپی ئەدای حوکمڕانێتی ماوەی زیاد لە سێ دەیەی هەرێمی كوردستان بدرێتەوە. ئەمە لەئان و ساتێكدایە سیاسەتی نێودەوڵەتی لەبەردەم گۆرانكاری و ئەگەری چاوەڕواننەكراودایە. بۆیە ناكرێت بەشێوەیەکی کۆنەباو و تەقلیدی و گەشبینی و خۆشبینییەوە یادی ڕاپەرین بکەینەوە. زۆر گرنگە دەسەڵات و کۆی هێزە کوردییەکانی بێجیاوازی ئینتمای حیزبی و  ئایدیۆلۆژیاوە بەدیدگای نیشتیمانی و نەتەوەیی و بەوپەڕی هەستی بەرپرسیارێتی و تێگەیشتن لە جیهانبینی واقعی و بابەتانە لەسەر خوانی یەک مێزی سیاسی تەکبیر لە ئێستا و ئایندەی كورد و قەوارەی هەرێم  و گۆڕانکاری خێرا و مەترسیە جددییەکانی سەر بوون و دۆزە ڕەواکەی بکەنەوە، بەجۆرێک گەورەیی و گرنگی ڕاپەرین بکرێتەوە سەرەتای کوتایپێهنانی سیاسەتی بووغزادن و وەلانانی ناکۆکیی نێوان  كۆی هێزەکان و بەتایبەت پارتی و یەکێتی.

چۆن ئەوسا بەرەی کوردستانی بووە هەوێنی یەکبوون و تەبایی و گەلی كورد بێجیاوازی ئایدیۆلۆژیا و حیزبایەتی، لە سەرتاسەر باشووردا خەڵكی كوردستان ڕاپەڕین و حکومەت و دەسەڵاتی بەعسی لەماوەی کەمتر لەمانگێكدا لە سەرتاسەری باشووری كوردستان وەدەرنا، هاوكات بەهەموو و چاکی و خراپییەکانیەوە قەواره‌ و چوارچێوەیەکی دەستووری لە حوکمڕانێتی و خۆبه‌ڕێوه‌بردن هاتە ئاراوە. 
بۆیە گرنگە یادی ڕاپەرین بكرێتە ڕاچڵەکینی نەتەوەیی و هێزەكان و دەستەبژێری سیاسی، لەپێناو بەدیهێنانی بەرژەوەندیی گشتی و نەتەوەسازی و نیشتیمانسازی و ڕووبەڕووبوونەوەی مەترسی و ئاڵنگارییەکان وسەرپێخستنی هەنگاوەکانی حوكمڕانێتی دروست و دەستپێکی کۆتایپهێنانی ئەو مۆدێلە لەحوکمڕانێتی شکستخواردووە، ئەمەش سەرلەنوێ دەبێتە مایەی گەڕانەوە و بەهێزکردنەوەی ئینتیمای کوردبوون .

دووەم: كۆڕەوی ملیۆنی كورد
 سەرەتا گرنگە بەو پرسیارە دەستپێبكەین دەستەبژێری كورد و دەسەڵاتی سیاسی تا چەند توانیویانە لە كات و ساتی خۆیدا سوودی نەتەوەیی لە كۆڕەو وەربگرن، چونكە كۆڕەو مانا و ڕەهەندێكی سیاسی و نەتەوەیی قوڵ و ماناداری هەبوو، كۆڕەو كاریگه‌رى لەسەر جووڵاندنی ڕای گشتی و كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی هەبوو، بە چەشنێك بوو كە لە ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەكگرتووەكان، دەرچوواندنی بڕیاری (688) بۆ پاراستنی كورد درا و كاریگەری لەسەر بەشێك لە ناوەندەكانی دروستكردنی بڕیاری دەوڵەتانی زلهێز دانا و هاتنە دەنگ و هەڵوێستی توندیان بەرامبەر ڕژێمەكە ی سەدام گرتەبەر.
ئەگەر بەرەی كوردستانی و هێزە سیاسییەكان لەكات و ساتی خۆیدا نەیانتوانی بێت كۆڕەو بۆ بەرژەوەندیی باڵای كورد ئیحتوا بكەن.
ئێستاش نەچووە بچێ كورد لە باشوور دەتوانێت لەڕێگەی كردەی جۆراوجۆری سیاسی و مەدەنی و میدیایەوە و لە ناوخۆی كوردستان و تاراوگە بابەتی كۆڕەو جارێكی دیكە بیری جیهان  ڕای گشتی و كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بهێنەوە.

سێیەم: جەژنی نەورۆز
كورد جگە لەوەی نەورۆز بە سەرەتای ساڵی كوردی دادەنێت، لەگەڵ ئەوەشدا نەورۆز وەك بۆنەیەكی نەتەوەیی بەرخودی لەگەڵدا دەكات.
بۆچی نەورۆز  بۆ كورد گرنگە و چۆن دەتوانێت لە رۆژی نەورۆزدا پەیامی نەتەوەیی خۆی بگەیه‌نێته‌ گەلانی دونیا؟ 
 نەورۆز بۆ كورد تەنها یادێكی سەرپێی و ڕاگوزەر نییە، بەڵكو دەتوانێت وەك بۆنەیەكی گرنگی نەتەوەیی سوودی لێببینن، بێگومان ناكرێت نەورۆزی ئەمساڵ بە سادە و روكەش و چالاكی پچووك تێپەڕێت، چونكە لە ئێستادا دۆزی كورد له‌ هەر چوار پارچەی كوردستاندا بە دۆخێكی سەخت و ئاڵۆز و گۆڕانكاریدا گوزەر دەكات، لەبەردەم ئاڵنگاری هەمەجۆر و سەختگیر و ئاڵوگۆڕی و وەچەرخاندایە، لەو ڕوانگەیەوە دەتوانن ئەمساڵ جیاواز لە ساڵەكانی ڕابردوو لەگەڵ بۆنەكانی ڕاپەرین، كۆڕەودا جەژنی نەورۆز بكەینە جەژنی نیشتیمانی و نەتەوەیی و نیشاندانی هێز و ئیرادەی نەتەوەیمان و گەیاندنی پەیامی كورد بە تەواوی جیهان و مرۆڤایەتی، هەڵبەتە ئەمەش بەوە دەكرێت لە ئاستێكی زۆر فراواندا بەتێكرا و لەڕێگەی ئەنجامدانی كەرنەڤاڵی هەمەچشنەوە و كورد نیشانی جیهانی بدات نەتەوەیەكی زیندووی خۆڕاگرو مرۆڤدۆست و ئاشتیخوازە. 

لە كۆتاییدا دەخوازین كورد یادی ڕاپەڕین و كۆڕەو و نەورۆزی ئەمساڵ جیاواز لە ساڵانی ڕابردوو بكاتە هێمای یەكبوون و ئیرادەی و گەیاندنی پەیامە نەتەوەییەكانی خۆی.