هەسەدە لە راگەیاندراوێکدا دەڵێت، لەئێستادا دوو گروپی سەر بە دیمەشق هێرشدەکەنە سەر شارۆچکەی دێر حافر لە حەلەب و بەدەستی ئەنقەست ماڵی هاووڵاتییانی سڤیل بەئامانج دەگرن. هەسەدە دەشڵێت، بە مافی خۆمانی دەزانین بەرگریی لە شەرڤانان و خەڵکی سڤیل بکەین دژی ئەم هێرشە ناڕەوایە، تا ئێستاش هێرشەکان هیچ زیانێکی گیانی و ماددی لەنێو هێزەکانماندا نەبووە. هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەەسەدە) رایدەگەیێنێت، شاری دێر حافر رووبەڕووی بۆردوومانی هەڕەمەکی بووەتەوە و ماڵی هاووڵاتییان دەکرێنە ئامانج. دەشڵێت: "مافی رەوای خۆمانە بەرگری لە شەڕڤانان و گەلەکەمان بکەین." ئەمڕۆ دووشەممە 5-1-2026، ناوەندی راگەیاندنی هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) لە نوێترین راگەیێندراویدا ئاشکرای کرد، ئێستا بۆردوومانێکی هەڕەمەکی بۆ سەر شاری (دێر حافر) هەیە لەلایەن گرووپەکانی "عەمشات" و "حەمزات"ـەوە. هەسەدە لە راگەیێندراوەکەدا ئەو دوو گرووپەی بە "سەر بە حکومەتی دیمەشق" ناوبردووە کە لە "لیستی سزاکانی نێودەوڵەتیدان" و دەڵێت: "بۆردوومانەکە بە شێوەیەکی راستەوخۆ ماڵی هاووڵاتییان دەکاتە ئامانج و ژیانی خەڵک دەخاتە مەترسییەکی گەورەوە." هێزەکانی سووریای دیموکرات جەخت لە "مافی تەواو و رەوای خۆی" دەکاتەوە بۆ بەرگریکردن لە شەڕڤانان و گەلەکەی لە سایەی ئەو بۆردوومانانەدا. سەبارەت بە زیانەکانیش رایگەیاندووە: "بۆردوومانەکە هیچ زیانێکی گیانی یان ماددی لە ریزەکانی هێزەکانمان لێنەکەوتووەتەوە." هەسەدە لایەنە هێرشبەرەکان بە بەرپرسیار دەزانێت لەو "تاوان و پێشێلکارییانە" و هەر لێکەوتەیەک کە بەهۆیەوە دروست دەبێت. هەر ئەمڕۆ دووشەممە هەسەدە هەواڵێکی وەزارەتی بەرگریی سووریای رەتکردەوە، کە هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) بە هێرشێکی درۆنی بۆ سەر خاڵێکی پۆلیسی سەربازی لە دەوروبەری حەلەب تۆمەتبار کردبوو. ئەمڕۆ دووشەممە 5-1-2026، فەرمانگەی راگەیاندنی وەزارەتی بەرگریی سووریا بڵاویکردەوە، لە چوارچێوەی "پەرەسەندنە بەردەوامەکان" بۆ سەر خاڵەکانی سوپا، هێزەکانی هەسەدە بە فڕۆکەی بێفڕۆکەوان خاڵێکی پشکنینی پۆلیسی سەربازییان لە نزیک شارۆچکەی (دێر حافر) لە رۆژهەڵاتی حەلەب کردووەتە ئامانج. بەگوێرەی راگەیێندراوەکەی دیمەشق، لە ئەنجامی بۆردوومانەکەدا سێ سەرباز بریندار بوون و دوو ئۆتۆمبێلی پۆلیسی سەربازیش تێکشکاون. بەڵام ناوەندی راگەیاندنی هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) لە راگەیێندراوێکدا بە تووندی ئەو تۆمەتانەی رەتکردەوە و رایگەیاند: "ئەو دەنگۆیانە بە تەواوی هەڵبەستراو و گوماناوین." هەسەدە دەڵێت، ئەمڕۆ هیچ جۆرە چالاکی، جووڵە، یان ئۆپەراسیۆنێکی سەربازییان لەو ناوچەیە نەبووە و ئامانج لە بڵاوکردنەوەی ئەو هەواڵانە "دروستکردنی پاساوە بۆ هێرشکردن". هەسەدە جەختی لەوە کردووەتەوە، ئەوان پابەندن بە پرەنسیپی دانبەخۆداگرتن و بەرپرسیارێتیی هەر دەرەنجامێک دەخەنە ئەستۆی ئەو لایەنەی بەیاننامەکەی دژیان بڵاوکردووەتەوە. ئەم پەرەسەندنانە لە کاتێکدان رۆژی یەکشەممە، مەزڵووم عەبدی، فەرماندەی گشتیی هێزەکانی سووریای دیموکرات گەیشتە دیمەشق و لەگەڵ کاربەدەستانی حکومەتی سووریا کۆبووەوە. فەرهاد شامی، بەرپرسی راگەیاندنی فەرماندەی گشتیی هێزەکانی سووریای دیموکرات رایگەیاند، کۆبوونەوەکە لە چوارچێوەی گفتوگۆکانی تایبەت بە یەکگرتنی سەربازی بوو. رۆژی 10ی ئاداری 2025، مەزڵووم عەبدی و ئەحمەد شەرع لە دیمەشق کۆبوونەوە و رێککەوتنێکیان واژۆکرد. دواتر لێژنەیەکی هاوبەشیان بۆ جێبەجێکردنی خاڵەکانی کۆبوونەوەکە پێکهێنا.
لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ شاندێکی باڵای یەکگرتووی ئیسلامی، محەممەد شیاع سوودانی، سەرۆکوەزیرانی عێراق، ڕایگەیاند کە چیتر دەسەڵاتی خەرجکردنی مووچە فەوتاوەکانی ساڵی ڕابردووی نییە و چارەنووسی ئەو پارەیە پەیوەستە بە مەرجی لایەنە کوردییەکان لە حکومەتی نوێدا. حیساباتی بودجەی ساڵی 2025 بە تەواوی داخراوە. سوودانی بە ڕاشکاوی بە شاندی یەکگرتووی ڕاگەیاندووە کە خەرجکردنی مووچەی مانگەکانی 11 و 12ـی ساڵی ڕابردوو لە دەسەڵاتی حکومەتی ئێستادا نییە، چونکە تەخسیساتی دارایی نەماوە. تاکە دەرچە بۆ گەڕانەوەی ئەو پارەیە، جێگیرکردنیەتی لە یاسای بودجەی 2026 و مەرجکردنیەتی لەسەر سەرۆکوەزیرانی داهاتوو. د. موسەننا ئەمین، ئەندامی شاندی یەکگرتوو لە بەغدا بە ئاڤای ڕاگەیاند: "سوودانی پێی وتین چارەسەرکردنی ئەم کێشەیە بەم حکومەتە ناکرێت و دەبێت لە بودجەی 2026 حەل بکرێت. لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا موسەننا ئەمین گوتی: سوودانی پێشنیاری کرد پارتی و یەکێتی لە بەغدا بۆ پێکهێنانی حکومەتی نوێ، ناردنی ئەو دوو مووچەیە بیکەنە مەرج لەسەر سەرۆکوەزیرانی نوێی عێراق؛ ئەگەر نەیانکردە مەرج، ئەوا خۆیان بەرپرسیارن." سوودانی کە خۆی یەکێکە لە کاندیدە بەهێزەکان بۆ خولی دووەمی سەرۆکایەتیی ئەنجوومەنی وەزیران، شاندی یەکگرتوو یاداشتی فەرمییان لەسەر کێشەی کۆچبەرانی لیبیا و گەنمی جووتیاران پێشکەش کردووە و بەڵێنی داوە فڕۆکەی تایبەت بۆ کۆچبەرەکان تەرخان بکات و ڕێکارە داراییەکانی گەنمیش خێرا بکات. بەڵام لە دۆسیەی مووچەدا، هەموو شتێکی بەستەوە بە "بودجەی 2026" و "ئیرادەی پارتی و یەکێتی".
هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) وەڵامی راگەیاندراوێکی وەزارەتی بەرگریی سوریا دەداتەوە و دەڵێت: بە هەموو شێوەیەک رەتیدەکەینەوە هێزەکانمان هێرشیان کردبێتە سەر خاڵێکی پشکنینی پۆلیس لە شارۆچکەی دێر حافری حەلەب و ئێمە لەو ناوچەیە هیچ چالاکی و ئۆپەراسیۆنێکمان نییە. هەسەدە دەشڵێت، ئەم بانگەشانە بەتەواوی گوماناوی و هەڵبەستراون بەئامانجی دروستکردنی بەهانە و بیانوو بۆ زیادکردنی گرژییەکان و ئەو لایەنەی ئەو راگەیاندراوەی بڵاوکردووەتەوە بەرپرسیارییەتی تەواوەی دەکەوێتە سەر شان. پێشتر نووسینگەی راگەیاندن و پەیوەندییەکانی وەزارەتی بەرگریی سوریا راگەیاندراوێکی بڵاوکردەوە و گوتی: لەلایەن هێزێکی هەسەدەوە هێرشکراوەتە سەر خاڵێکی پشکنینی پۆلیس لە دێر حافر.
ئەمیندارێتیی گشتیی پەرلەمانی عێراق: مەلا بەختیار فۆرمی بەربژێربوونی بۆ پۆستی سەرۆککۆمار پڕکردووەتەوە ئەمە لەکاتێکدایە پارتی دیموکراتی کوردستان بە دوو کاندید بەشداری لە کێبڕکێی وەرگرتنی پۆستی سەرۆک کۆماری عێراق دەکات، ئەوانیش (فوئاد حوسێن و نەوزاد هادی)یە. زانیارییە کەسییەکان ناو: حیکمەت محەممەد کەریم نازناو: مەلا بەختیار لە 20ـی ئابی 1954 لە خانەقین لەدایک بووە. ساڵانی چالاکی: 1970 - تا ئێستا، خێزاندارە و دوو منداڵی هەیە. پوختەی ژیان حیکمەت محەممەد کەریم، ناسراو بە مەلا بەختیار، لە 20ـی ئابی 1954 لە شاری خانەقین لەدایکبووە. سیاسەتمەدارێکی دیاری باشووری کوردستانە و یەکێک بووە لە سەرکردە دیارەکانی پێشووی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان. لە ژیانی سیاسیدا چەندین پۆستی باڵای وەرگرتووە، لەوانە لێپرسراوی دەستەی کارگێڕیی مەکتەبی سیاسی و لێپرسراوی مەکتەبی ڕێکخراوە دیموکراتییەکان. ژیان و خەباتی سیاسی لە 10ـی حوزەیرانی 1970 و چەند مانگێک دوای دامەزراندنی، پەیوەندی بە (کۆمەڵەی مارکسی-لینینی کوردستان)ەوە کردووە. لە ساڵی 1974 پەیوەندی بە شۆڕشی ئەیلوولەوە کردووە.
هاتوچۆی سلێمانی رایگەیاند، لە رۆژی پێنجشەممەوە کامێراکانی رێگاکانی پارێزگای هەڵەبجە و پێنجوێن دەکەونە کار و رۆشتن لەو رێگایانە بە شێوەی خاڵ بۆ خاڵە. هاتوچۆی سلێمانی لە راگەیەندراوێكدا رایگەیاندوە، بەمەبەستی کەمکردنەوە و رێکخستنی خێرایی ئۆتۆمبێلەکان و پاراستنی گیانی هاووڵاتییان لە روداوەکانی هاتوچۆ، ژمارەیەک کامێرای چاودێری نوێی خاڵ بۆ خاڵ دەکەونە کار. ئاماژە بەوەکراوە، کامێراکانی تۆمارکردنی تیژڕەوی لە سەررێگاکانی (عەربەت – سیدصادق – پارێزگای هەڵەبجە) هەروەها رێگای پێنجوێن لە رۆژی پێنج شەممە 8-1-2026 لە سەعات 12ـی نیوەڕۆوە دەکەونە کار هاتوچۆی سلێمانی دەشڵێت؛ هەردوو سایدی هاتن و رۆشتن کامێراکان بەشێوەی خاڵ بۆ خاڵ تیژەڕەوی شۆفیران تۆماردەکەن و سەرجەم ئەو سنوری خێراییەانەی دیارکراون بۆ رێگاکان بە هێما دیاریکراوە و داواکارن لە شۆفێران پابەندی رێنماییەکان بن، تا بەدوربن لە هەر روداوێکی نەخوازراو و سزای هاتوچۆ.
شارەزایەکی کەشناسیی ڕایگەیاند، دوای پێنج ڕۆژی دیکە، شەپۆلێکی دیکەی بەفر و باران هەرێمی کوردستان دەگرێتەوە. محەممەد کەمال، شارەزای کەشناسیی وتى، پێشبینی دەکرێت، بەهۆی بەرزی پاڵەپەستۆ، کەشوهەوای ناوچەکانی هەرێمی کوردستان تاوەکو 10ـی مانگ جێگیر بێت و ئەگەری باران نییە. ئەو شارەزایەیە کەشناسیی گوتیشی: پێشبینی دەکرێت لە 10ـی کانوونی دووەمی 2026ەوە، شەپۆلێکی دیکەی بەفر و باران هەرێمی کوردستان بگرێتەوە و ڕەنگە بۆ چەند ڕۆژێکیش بەردەوام بێت، بەڵام تاوەکو ئێستا دیار نییە بەفر چ شوێنێکی کوردستان دەگرێتەوە. لەلایەکى دیکەوە بەرێوەبەرایەتى کەشناسى پێشبینى کەشو هەواى بۆ ٢٤ کاتژمێرى داهاتوو بڵاوکردەوە کەشى پێشبینیکراوى 48 کاتژمێرى داهاتوو ئەمڕۆ دووشەممە 05-01- 2026 کەش /ئاسمان بەگشتی لەنێوان تەنکە هەوری بەرز و نیمچە هەور دەبێت . خێراى با / لەسەرخۆ ( 5 – 20 ) کم/ک. ئاراستەی با / باکووری خۆرئاوا. مەوداى بینین / لە نێوان ( 7 – 9 ) کم دەبێت. پلەکانی گەرما / بەگشتی بەرزترین پلەی گەرما کەمێک بەرز دەبێتەوە بە (2- 4 ) پلەی سیلیزی بە بەراورد بە پلەی دوێنێ ، وەک لە خوارەوە ئاماژەى پێدراوە. هەولێر 13پلەی سیلیزی پیرمام 12پلەی سیلیزی سۆران 9 پلەی سیلیزی حاجی ئۆمەران 2 پلەی سیلیزی سلێمانی 12 پلەی سیلیزی چەمچەماڵ 13 پلەی سیلیزی دهۆک 11 پلەی سیلیزی زاخۆ 11 پلەی سیلیزی کەرکوک 14 پلەی سیلیزی هەڵەبجە : 12 پلەی سیلیزی گەرمیان : 14 پلەی سیلیزی سبەى سێ شەممە 06-01- 2026 کەش/ ساردی و سەقامگیری ئاسمان بەردەوامی دەبێ وە بەگشتی لەنێوان تەنکە هەوری بەرز و ساماڵ دەبێت. خێراى با / لەسەرخۆ ( 5– 15) کم/ک. ئاراستەی با / باکووری خۆرئاوا. مەوداى بینین / لەنێوان ( 8– 10 ) کم دەبێت. پلەکانی گەرما / بەرزترین پلەکانی گەرمای نزیک دەبێتەوە لە تۆمارکراوەکانی ئەمڕۆ وەک لە خوارەوە ئاماژەیان پێدراوە. بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی هەولێر :14 پلەی سیلیزی پیرمام 12 پلەی سیلیزی سۆران 10 پلەی سیلیزی حاجی ئۆمەران 5 پلەی سیلیزی سلێمانی 12 پلەی سیلیزی چەمچەماڵ 14 پلەی سیلیزی دهۆک 12 پلەی سیلیزی زاخۆ 11 پلەی سیلیزی کەرکوک 15 پلەی سیلیزی ئاکرێ 13 پلەی سیلیزی هەڵەبجە : 12 پلەی سیلیزی گەرمیان : 16 پلەی سیلیزی
کەمبوونەوەی بەهای دینار بەرامبەر دۆلار لە عێراق بەهۆی رێکاری نوێی گومرگی پێشوەختە و کەمبوونەوەی داهاتی نەوتەوەیە، کە نزیکەی یەک تریلیۆن دینار کورتهێنانی بۆ خەرجی دروستکردووە. بەهای دینار بەرامبەر دۆلار زیاتر لە هەفتەیەکە بەرەو دابەزین دەچێت، لەگەڵ کردنەوەی بازاڕدا لە هەرێمی کوردستان ئەمڕۆ دووشەممە 5ى کانوونى دووەمى 2026 بەهاى 100 دۆلار بەرامبەر بە 145 هەزار دینار بوو. رووداو لە هەرێمی کوردستان و بەغداوە بەدواداچوونی بۆ هۆکارى ئەو گۆڕانکارییەی بەهای دینار بەرامبەر دۆلار کردووە. دوو هۆکاری سەرەکی هەن. یەکێکیان کاتییە و ئەوی دیکەیان ئەگەر هەیە درێژخایەن بێت. بەگوێرەی بەدواداچوونی تۆڕی میدیایی رووداو، یەکێک لە هۆکارەکانی دابەزینی بەهای دینار ئەوەیە رێکارەکانی گومرگی پێشوەختە بۆ هاوردەکردن لە 1ی کانوونی دووەمی ئەم ساڵەوە بۆ هاوردەکردنی سەرجەم کاڵاکان کەوتووەتە واری جێبەجێکردنەوە. بەگوێرەی ئەو رێکارە، دەبێت بازرگانان بۆ سوودوەرگرتن لە دۆلار بە نرخی فەرمی لە بانکی ناوەندی بۆ هاوردنی کاڵاکانیان، لە رێگەی سیستمی ئەسیکوداوە پێشتر گومرگی ئەو کاڵایانە بدەن کە هاوردەی دەکەن. ئەو دۆخە وای کردووە بەشێک لە بازرگانان، بەتایبەت لە هەرێمی کوردستان، نەتوانن ئەو رێکارە بگرنەبەر، ناچاربن دۆلار لە بازاڕدا بکڕن و پەنا نەبەنە بەر کڕینی دۆلار بە نرخی فەرمی کە 1320 دینارە بەرامبەر دۆلارێک؛ ئەوەش خواستی لەسەر دۆلاری بازاڕ زیاتر کردووە. موزهەر محەممەد ساڵح، راوێژکاری دارایی و ئابووریی محەممەد شیاع سوودانی، سەرۆکوەزیرانی عێراق بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند، ئەو گۆڕانکارییەی بەهای دینار کاردانەوەیەکی کاتییە و پەیوەندیدارە بەو رێکارە نوێیانەی لە گومرگی پێشوەختە گیراونەتەبەر بۆ بەرزکردنەوەی داهات و رێکخستنەوەی باج و گومرگ. رێکاری گومرگی پێشوەختە لە سەرەتای مانگی کانوونی یەکەمی 2025ـەوە کەوتە واری جێبەجێکردن، سەرەتا بڕیاردرا تاوەکو ساڵی نوێ تەنیا چوار جۆر کاڵا بگرێتەوە، دواتر بۆ هاوردەکردنی سەرجەم کاڵاکان هەمان رێکار بگیرێتەبەر. موزهەر محەممەد ساڵح رایگەیاند، ئەو ناجێگیرییەی بەهای دینار بەرامبەر دۆلار کێشەیەکی بونیادی نییە و پەیوەندیدارە بە قۆناخێکی کاتی، کە تاوەکو خۆگونجاندن لەگەڵ رێکارە نوێیەکان بەردەوام دەبێت. گومرگی پێشوەختە وادەکات بازرگانان لەبری رادەستکردنی گومرگ لە دەروازە سنوورییەکان بە کاش، پێشتر رادەست دەکرێت و لەنێو سیستمى ئەسیکۆدا دەیسەلمێنێت پارەى گومرگى داوە تاوەکو کۆدێکى پێبدرێت و لە رێگەیەوە بتوانێت کاڵاکەى لە دەروازە سنوورییەکان دەرباز بکات. سەروەت جاف، بەڕێوەبەری هەرێمیی بانکی ئەهلیی عێراقی بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند، رێکاری گومرگی پێشوەختە لە 1ی کانوونی دووەمەوە دەستی بە جێبەجێکردن کردووە بۆ هەموو کاڵاکان، ئەوە هۆکارێکی دابەزینی بەهای دینارە، چونکە بازرگانان بە تەواوی لەگەڵ ئەو رێکارە رانەهاتوون و جێبەجێیان نەکردووە. سەروەت جاف گوتی، "پێشتر رۆژ هەبووە هەزار حەواڵەمان کردووە، بەڵام ئێستا دەگاتە 35 حەواڵە، ئەوەش جگە لەوەی پێناسی باجیش دانراوە لەسەر نرخی کاڵاکان، کە هەندێک بازرگانی ناچار کردووە لەبری رێگەی دۆلاری بانکی ناوەندی، پەنا بۆ دۆلاری بازاڕ ببەن." پەنابردنی حکومەتى فیدراڵى بۆ گومرگی پێشوەختە بۆ ئەوەیە، داهاتی نانەوتی زیاد بکرێت و بەشێک لەو کورتهێنانەی پێ پڕبکرێتەوە کە لە کەمبوونەوەی داهاتی نەوت دروستبووە. بەگوێرەی بەدواداچوونی رووداو، کەمبوونەوەی داهاتی نەوت، کە بە دۆلار بۆ وەزارەتی دارایی دەگەڕێتەوە، هۆکارێکی دیکەی دابەزینی بەهای دینارە. جەمال کۆچەر، ئەندامی پەرلەمانی عێراق کە لە خولی پێشوو ئەندامی لیژنەی دارایی بوو، بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند، ئەو قەیرانەى کەمیى داهاتى نەوت کە ئێستا هەیە، کاریگەریی چەند مانگێک لەمەوبەرە کە ئەو نەوتەی پێشتر فرۆشراوە ئێستا پارەکەی دەگاتە عێراق. بەگوێرەی داتاکانی کۆمپانیای بەبازاڕکردنی نەوتی عێراق (سۆمۆ)، لە تشرینی دووەمی 2025 بایی 6.5 ملیار دۆلار نەوتی فرۆشتووە کە بە نرخی فەرمی نزیکەی 8.4 ترلیۆن دینارە، لەکاتێکدا داتاکانی وەزارەتی دارایی فیدراڵ بۆ خەرجی دەریخستووە خەرجی مانگانە 9.4 تریلیۆن دینارە، بەوپێیە نزیکەی یەک تریلیۆن دینار کورتهێنان دروست بووە کە داهاتی نانەوتی بەشێکی کەمی لێ پڕ دەکاتەوە. بەراورد بە تشرینی دووەمی 2023، داهاتی نەوت لە هەمان مانگی 2025 زیاتر لە دوو ملیار دۆلار کەمی کردووە. مانگی تشرینی دووەمی 2023 نرخی هەر بەرمیلێک نەوت 83 دۆلار بووە و داهاتی نەوت 8.5 ملیار دۆلار بووە، بەڵام نرخی نەوت لە مانگی تشرینی دووەمی 2024 نزیکەی 62 دۆلار بووە و داهاتی نەوتی عێراقیش 6.5 ملیار دۆلار بووە. جەمال کۆچەر گوتى، "یەکێک لە هۆکارەکانی دیکەى دابەزینى بەهاى دینار نەمانی متمانەی هاووڵاتییانە بە دینار بەهۆی ترس لە رووداوی چاوەڕواننەکراو کە پەنا بۆ کڕینى دۆلار دەبەن".
سەرۆک بارزانی پێشوازی لە سەرۆکی دامەزراوەی ئاشورییەکان لە پێناو دادوەری لە ئەمەریکا دەکات. ئەمڕۆ دووشەممە 5ی کانوونی دووەمی 2026، لەڕاگەیاندراێکدا بارەگای بارزانی ڕایگەیاند؛ ە پیرمام سەرۆک مەسعود بارزانی پێشوازی لە سام دەرمۆ سەرۆکی دامەزراوەی ئاشورییەکان لە پێناو دادوەری لە ئەمەریکا کرد. لە ڕاگەیەندراوەکەی بارەگای بارزانیدا هاتووە؛ لە دیدارەکەدا سام دەرمۆ، ستایشی ڕۆل سەرۆک بارزانی کرد لە پاڵپشتی بەردەوامیان بۆ پێکهاتە ئایینی و نەتەوەییەکان و هەروەها سوپاسی پشتگیری سەرۆک بارزانی کرد لە کردنەوەی مۆنیۆمێنتی یادەوەری شەهیدی ئاشوری کە دوێنێ بەردی بناغەی دانرا و ئەم پڕۆژەیەی بە مێژوویی وەسفکرد. لای خۆیەوە سەرۆک بارزانی پشتیوانیی خۆی بۆ ئاشورییەکان و هەموو پێکهاتەکانی تر دووپاتکردەوە و ئاماژەی بەوەدا کە لە سەردەمی شێخ عەبدولسەلام بارزانی و شێخ ئەحمەد بارزانی گرنگی بە پاراستنی یەکسانی و دادپەروەری مافی نەتەوە و ئایینە جیاوازەکانی کوردستان دراوە. هەروەها بارودۆخی سیاسی عێراق و ناوچەکە و گۆڕانکارییەکانی ناوچەکە بە گشتیی خرانە بەرباس و گفتوگۆ.
پارتی دیموكراتی كوردستان كاندیدی بۆ پۆستی سەرۆك كۆماری عێراق دەبێت، ئاڤا لە سەرچاوەیەكی باڵا زانیویەتی، كاندیدەكەی پارتی فوئاد حوسێن دەبێت. كاتژمێر 3:00ـی دوای نیوەڕۆی ئەمڕۆ، دوایین وادەی یاساییە بۆ پێشکەشکردنی مامەڵەکان بەمەبەستی وەرگرتنی پۆستی سەرۆککۆمار، تاوەکو ئێستا زیاتر لە 44 کەس خۆیان بۆ ئەو پۆستە کاندید کردووە، کە زۆربەیان یەکێتین یان کەسانی نزیک لەو حیزبەن. بەنگین ڕێكانی، وەزیری ئاوەدانكردنەوەی عێراق بە ئاڤای ڕاگەیاند، پارتی دیموكراتی كوردستان بەر لە داخرانی دەرگای خۆپاڵاوتن، كاندید بۆ پۆستی سەرۆك كۆمار پێشكەش دەكات. بەنگین ڕێكانی ئەمانەشی وت: ٠ ئێمە و یەكێتی لەسەر پۆستی سەرۆككۆمار دانووستانمان هەیە، بەڵام تا ئێستا نەگەیشتووینەتە هیچ ڕێککەوتنێک. ٠ گفتوگۆ لەگەڵ یەكێتی كراوە، ئەویش زیاتر لە كاندیدێك پێشكەش دەكات. ٠ ئەوەی ئێمە دەیزانین، یەکێتی زیاتر لە کاندیدێکی دەبێت. ٠ دانووستانەکانی ئێمە و یەکێتی دەکەوێتە دوای پێشکەشکردنی کاندیدەکان و لە هەوڵداین کۆدەنگیێک دروست بکرێت. ئاڤا لە سەرچاوەیەكی باڵاوە زانیویەتی، فوئاد حوسێن، وەزیری ئێستای دەرەوەی عێراق و جێگری سەرۆكوەزیران كاندیدی پارتی دەبێت بۆ ئەو پۆستە.
کاروان گەزنەیی گوتەبێژى یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ڕایگەیاند، بەربژێرى فەرمیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بۆ پۆستی سەرۆک کۆماری عێراق نزار ئامێدییە. نزار محەممەد سەعید محەممەد ئامێدی ساڵی 1968 لە شارۆچکەی ئامێدی لە پارێزگای دهۆک لە دایکبووە و خێزاندارە و چوار منداڵی هەیە بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە ئەندازیاریی میکانیکیدا هەیە و ئەندامی مەکتەبی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە لە ساڵی 2024وە بەرپرسی نووسینگەی مەکتەبی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانی کوردستانە لە بەغداد لە ساڵانی 1993 - 2003 لە نووسینگەی سکرتێری گشتیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان کاریکردووە لە ساڵانی 2005 - 2022 ڕاوێژکاری هەر سێ سەرۆکۆماری عێراق (جەلال تاڵەبانی ، فوئاد مەعسوم ، بەرهەم ساڵح) بووە لە ساڵانی 2022 -2024 وەزیری ژینگەی عێراق بووە پەیوەندییەکی فراوانی نێودەوڵەتیی لەسەر ئاستی عێراق و ناوچەکە و جیهان هەیە بەشداری نوێنەرایەتیکردن لە سەر ئاستی نێودەوڵەتی: ئەندامی شاندی عێراق بووە لە لوتکەی وڵاتانی عەرەبی کە لە وڵاتانی میسڕ ، جەزائیر ، تونس ، سعودیە کوێت ئەنجامدراون. لە ساڵی 2015 بەشداری لە لوتکەی ژینگەی COP 21 لە پاریس کردووە. لە ساڵی 2023 سەرۆکی شاندی عێراق بووە لە لوتکەی ژینگەی 28 COP کە لە ئیمارات ئەنجامدراوە. لە ساڵی 2023 سەرۆکی شاندی عێراق بووە لە کۆبوونەوەی کۆمەڵی گشتی نەتەوەیەکگرتووەکان کە لە کینیا ئەنجامدراوە. وەک وەزیری ژینگەی عێراق بەشداری لە چەندین کۆبوونەوەی نێودەوڵەتی کردووە لە وڵاتانی (سویسرا ، ئەمریکا ، ئێران ، سعودیە، عومان ، ڕووسیا ) ئەندامی زۆرینەی شاندی سەرۆکایەتییەکانی عێراق بووە لە سەردەمی سەرۆکایەتی هەر سێ سەرۆککۆمار (جەلال تاڵەبانی ، فوئاد مەعسوم ، بەرهەم ساڵح)
شاندێکى باڵاى هێزەکانى سووریاى دیموکرات و حکومەتى سووریا کۆبوونەوە، لەبارەى ناوەڕۆکى کۆبنەوەکەوە ناوەندی ڕاگەیاندنی هەسەدە ڕاگەیەندراوێکى بڵاوکردەوە. لەبەشێکى ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە رێککەوتین بەردەوامی بە کۆبوونەوەکان بدەین بۆ گەیشتن بە ئەنجام لەبارەی تێکەڵبوون بە سوپای سوریا. شاندەکەی هەسەدە پێکهاتبوون لە مەزڵوم عەبدی فەرماندەی گشتیی هەسەدە، سۆزدار دێرک و سیپان حەمۆ لە ئەندامانی دەستەی بەڕێوەبەریی هەسەدە. سەرلەبەیانی ئەمڕۆ یەکشەمە ئەو کۆبونەوەیە ئەنجامدراوە، لەنێوان سەرکردایەتی هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) و بەرپرسانی حکومەتی دیمەشق ئەنجامدا بۆ تاوتوێکردنی یەکخستنی هێزە سەربازییەکان لە چوارچێوەی وتووێژی فەرمیدا. شاندى حکومەتى سووریاش لە مورهەف ئەبو قەسرە، وەزیرى بەرگری، ئەنەس خەتاب، وەزیرى ناوخۆ، حسێن سەلام سەرۆکى دەزگاى هەواڵگرى پێکهاتبوون. هەردوولا ڕێککەوتن لەسەر بەردەوامبوون لە ئەنجامدانی کۆبوونەوەکان لە ماوەی داهاتوودا بۆ کۆتایی هێنان بە گفتوگۆکان و بەدواداچوون بۆ ئەم بابەتە بە شێوەیەکی ستراکتۆری تا گەیشتن بە ئەنجامەکان. جەنەراڵ کیڤن لامبێرت فەرماندەی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی لە کۆبوونەوەکەدا بەشداریی کردووە. ئاژانسی هاوار بڵاویکردووەتەوە، عەمید كیڤن ج لامبرت، فەرماندەی هێزەكانی (ئیرادەی پتەو)ی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە عێراق و سوریا، وەک نێوەندگیر بەشداریی گفتوگۆکانی هەسەدە و دیمەشقە، کە ئەمڕۆ بەڕێوە چووە، پێشتر، لامبرت بەشداریی چەندین کۆبوونەوەی دیکەی لەگەڵ عەبدی و شەرع کردووە
بەهای دینار ماوەی دوو هەفتەیە بەردەوام لە دابەزیندایە و 100 دۆلار بە نزیکەی 145 هەزار دینار مامەڵەی پێوە دەکرێت. ئێوارەی ئەمڕۆ لە کاتی داخستنی بازاڕدا بەهای 100 دۆلار بە 144 هەزار و 850 دینار لە سلێمانی مامەڵەی پێوەکرا. جەبار گۆران گوتەبێژی بازاڕی دۆلاری سلێمانی بە کەناڵ8ـی ڕاگەیاند، بەهای دینار بەردەوامە لە دابەزین و لە شاری سلێمانی 100 دۆلار گەیشتووەتە 144 هەزار و 850 دینار و لە بازاڕەكانی هەولێر بەهای 100 دۆلار بە 145 هەزار دینار مامەڵەی پێوە دەکرێت. " گوتەبێژەکەی بازاڕی دۆلاری سلێمانی دەشڵێت، هاوکات لە بۆرسەی بەغداد بەهای 100 دۆلار گەیشتووەتە 146 هەزار دینار. " لە هەفتەی كۆتایی ساڵی 2025ـەوە بەهای دینار بەرامبەر دۆلار ڕووی لە دابەزین کردووە و بەرپرسانی عێراقیش جەخت لەوە دەكەنەوە، كە لە دوای سەری ساڵەوە بەهای دینار بەرزدەبێتەوە، بەڵام تاوەکو ئێستاش بەهای دینار ڕووی لە نزمبوونەوەیە.
محهمهد حاجی مهحمود، سهرۆكی پارتی سۆشیال دیموكراتی كوردستان، ئهمڕۆ یهكشهممه، له پهیامێكدا رایگهیاند، ئهوهی له ڤهنزوێلا رویداو دەستگیرکردنی سەرۆکی ئهو وڵاته، دەستوەردانە لە کاروباری ناوخۆی وڵاتێک و هیچ بنەمایەکی یاسایی نییە. دهشڵێت، ئەمریکا بەچ مافێک تەداخول لە وڵاتێکی خاوەن سەروەری دەکات؟ دهقی پهیامهكه: ئەوەی لە فەنزوێلا ڕویداو دەستگیرکردنی نیکۆلاس مادورۆی سەرۆکی ئەو وڵاتە لەلایەن هێزەکانی ئەمەریکاوە، دەستتێوەردانە لە کاروباری ناوخۆی وڵاتێک کە سەروەری خۆی هەیە، ئەم دەستێوەردانە هیچ بنەمایەکی یاسایی نییە، جگە لەوەی هەمو یاساو دادگا نێودەوڵەتییەکان دەخاتە ژێر پرسیارەوە. ئەمەریکا بەچ مافێک تەداخول لە وڵاتێکی خاوەن سەروەری دەکات؟ هاوشێوەی ئەمەش لەساڵی 1989 لەپەنەماش ڕویدا. لەو سۆنگەیەشەوە یاساکان تەنیا بۆ بێدەسەڵات و هەژارەکانە، بەپێچەوانەی هەمو دەقەکانی مافی مرۆڤ و قانونی نێودەوڵەتی. محهمهد حاجی مەحمود
بەپێی داتای کۆمپانیای بەبازاڕکردنی نەوتی عێراق (سۆمۆ) تایبەت بە هەناردەکردنی نەوت لە کانوونی یەکەمی 2025، تێکڕای هەناردەکردنی نەوتی هەرێمی کوردستان لە رێگەی بەندەری جەیهانەوە رۆژانە 193.5 هەزار بەرمیل بووە و کۆی گشتیی بڕە هەناردەکراوەکەش لەو مانگەدا گەیشتووەتە 5 ملیۆن و 599 هەزار و 527 بەرمیل. لە سێ مانگی کۆتایی 2025دا سۆمۆ رۆژانە تێكڕا 211 هەزار بەرمیل نەوتی کێڵگەکانی هەرێمی کوردستانی هەناردە کردووە. داتاکان ئاماژەیان بە هەناردەی نەوتی سووک و قورسی بەسرە کردووە. تێکڕای هەناردەکردنی نەوتی سووکی بەسرە لە کانوونی یەکەمدا رۆژانە 2 ملیۆن و 29 هەزار بەرمیل بووە، لە کاتێکدا تێکڕای هەناردەکردنی نەوتی قورسی بەسرە رۆژانە ملیۆنێک و 211 هەزار بەرمیل بووە. کۆی گشتیی نەوتی هەناردەکراوی عێراق و هەرێمی کوردستان لە کانوونی یەکەمدا لە رێگەی کۆمپانیای سۆمۆوە گەیشتوەتە 106 ملیۆن و 417 هەزار و 575 بەرمیل کە 100 ملیۆن و 420 هەزار و 48 بەرمیلی لە نێوەڕاست و باشووری عێراق بووە و 5 ملیۆن و 997 هەزار و 527 بەرمیلیش لە کێڵگەکانی هەرێمی کوردستان بووە. بەشداریی هەرێمی کوردستان لە هەناردەی نەوتی عێراق لە چارەکی کۆتایی 2025 لە سێ مانگی کۆتایی ساڵی 2025، سۆمۆ تێکڕا رۆژانە 211 هەزار بەرمیل نەوتی کێڵگەکانی هەرێمی کوردستانی هەناردە کردووە، بەجۆرێک کۆی هەناردەی هەرێمی کوردستان لەو ماوەیەدا گەیشتووەتە 19 ملیۆن و 416 هەزار و 124 بەرمیل. لە چارەکی کۆتایی ساڵی 2025، سۆمۆ تێکڕای گشتی رۆژانە 3 ملیۆن و 515 هەزار بەرمیلی هەناردە کردووە کە رۆژانە 211 هەزار بەرمیلی لە کێڵگەکانی هەرێمی کوردستانەوە بووە. هەروەها کۆی گشتیی نەوتی هەناردەکراوی عێراق و هەرێمی کوردستان لە رێگەی سۆمۆوە لە سێ مانگی رابردوودا گەیشتووەتە 323 ملیۆن و 326 هەزار و 73 بەرمیل کە بەشداریی کێڵگەکانی هەرێمی کوردستان تێیدا 19 ملیۆن و 416 هەزار و 124 بەرمیل بووە، واتە هەرێمی کوردستان بە رێژەی 6%ی کۆی گشتیی نەوتی هەناردەکراوی ئەو ماوەیە بەشدار بووە. تشرینی یەکەمی 2025 کۆی گشتیی هەناردەی کێڵگەکانی هەرێمی کوردستان لە رێگەی سۆمۆوە گەیشتوەتە 5 ملیۆن و 834 هەزار و 864 بەرمیل، تێکڕای رۆژانەی 188 هەزار و 221 بەرمیل. کۆی گشتیی هەناردەی نەوتی سووکی بەسرە 66 ملیۆن و 78 هەزار و 192 بەرمیل بووە (تێکڕای رۆژانەی 2,131,555 بەرمیل)، لە کاتێکدا کۆی گشتیی نەوتی قورسی بەسرە 38 ملیۆن و 737 هەزار و 914 بەرمیل بووە (تێکڕای رۆژانەی 1,249,610 بەرمیل). کۆی گشتیی هەناردەی عێراق و هەرێمی کوردستان لە تشرینی یەکەمدا گەیشتە 110 ملیۆن و 650 هەزار و 970 بەرمیل، بە تێکڕای رۆژانەی 3 ملیۆن و 569 هەزار بەرمیل. تشرینی دووەمی 2025 کۆی گشتیی هەناردەی کێڵگەکانی هەرێمی کوردستان گەیشتە 7 ملیۆن و 583 هەزار و 733 بەرمیل، تێکڕای رۆژانەی 252 هەزار و 791 بەرمیل. سەبارەت بە نەوتی سووکی بەسرە، کۆی گشتیی هەناردەکەی 61 ملیۆن و 469 هەزار و 294 بەرمیل بووە (تێکڕای رۆژانەی 2,048,976 بەرمیل) و نەوتی قورسی بەسرە 37 ملیۆن و 240 هەزار و 501 بەرمیل بووە (تێکڕای رۆژانەی 1,241,350 بەرمیل). کۆی گشتیی هەناردەی ئەو مانگە گەیشتە 106 ملیۆن و 293 هەزار و 528 بەرمیل، بە تێکڕای رۆژانەی 3 ملیۆن و 543 هەزار بەرمیل. کانوونی یەکەمی 2025 کۆی گشتیی هەناردەی کێڵگەکانی هەرێمی کوردستان لە رێگەی سۆمۆوە گەیشتە 5 ملیۆن و 997 هەزار و 527 بەرمیل، تێکڕای رۆژانەی 193.5 هەزار بەرمیل. کۆی گشتیی نەوتی سووکی بەسرە 62 ملیۆن و 893 هەزار و 443 بەرمیل بووە (بە تێکڕای رۆژانەی دوو ملیۆن و 29 هەزار بەرمیل)، و نەوتی قورسی بەسرە 37 ملیۆن و 526 هەزار و 605 بەرمیل بووە (بە تێکڕای رۆژانەی ملیۆنێک و 211 هەزار بەرمیل). کۆی گشتیی هەناردەی عێراق (بە هەرێمی کوردستانیشەوە) لە مانگی کانوونی یەکەمدا گەیشتە 106 ملیۆن و 417 هەزار و 575 بەرمیل، بە تێکڕای رۆژانەی 3 ملیۆن و 434 هەزار بەرمیل.
شێخ مورشید خەزنەوی سڵاو لە تێکۆشانی خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کرد و گوتی: "دەبێت هەموو پارت و ڕێکخستنە کوردییەکان یەکگرتووبن؛ بۆ پاراستنی گەلی کورد لە ڕۆژهەڵات بەرەیەکی هاوبەش دابمەزرێنن، لە دەوری مێزێک کۆببنەوە و ببنە هێزێکی فراوان". مانگرتن و ناڕەزایەتییەکان بەهۆی قەیرانی ئابووری لە ئێران کە هەفتەی ڕابردوو لە تارانی پایتەخت دەستی پێ کرد، لە فراوانبووندایە. هێرشەکانی هێزەکانی دەوڵەتی ئێران بۆ سەر خەڵک توندتر دەبن. لە چالاکییەکاندا تا ئێستا لانی کەم هەشت خۆپیشاندەر کوژراون و سەدان کەسیش دەستبەسەرکراون. زانای ئایینی کورد شێخ مورشید خەزنەوی سەبارەت بە ناڕەزایەتییەکان قسەی کرد، سڵاو لە تێکۆشانی خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کرد و پەیامی پشتگیریی نارد. لە قۆناغێکداین گەڕانەوە نییە خەزنەوی بانگەوازی کرد بۆ یەکڕیزیی تەڤگەرە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵات و گوتی: "گەل کوردمان لە ڕۆژهەڵات! سڵاو لە کارەکانتان، ڕەنجەکانتان، تێکۆشان و بەرخۆدانتان دەکەم. بەم تایبەتمەندییانە نامۆ نین. پارێزەری ناسنامەی کوردن، شوێنکەوتووی شۆڕشگێڕانن، هەڵگری ئازار و هیوای ١٠٠ ساڵن، نەوەی قازی محەمەدن، شوێنکەوتووانی یەکەمین کۆماری گەلی کوردن. نەخشەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست جارێکی تر بە خوێن دەکێشرێت. لە گەلەکەتان، لە خوشک و براکانتان، لە ڕۆژئاوا بڕوانن. برینەکانی ڕۆژئاوا قووڵ بوون، ناکۆکی لە نێوان هێزە سیاسییەکاندا هەبوو، بەڵام کاتێک بڕیاری چارەسەریی درا پارتەکان بێدەنگ بوون؛ تەنها هاوارێکی بەرز بوو: کورد، کوردستان، بژی خوشک-برایەتی گەلی کورد. ئەم هاواری یەکێتییە بوو بە ئەکتەری سەرەکی گەل. ئەمڕۆ نۆرەی ڕۆژهەڵاتە. ڕژێم بە زوڵم و فشار درێژە بە دەسەڵاتی خۆی دەدات، بە دەنگی پێی شۆڕشگێڕان عەرشی دەلەرزێت. مێژوو دەستی دەکاتەوە، بەڵام هەرگیز پێشوازی لە بێبڕیارەکان ناکات. ئەم هەلومەرجەی تێیداین جیاوازە لە سەردەمی پێشوو. لە سەردەمێکی واداین گەڕانەوە نییە". بانگەوازی یەکگرتوویی لە هێزەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان شێخ مورشید خەزنەوی ئاماژەی بەوەدا، ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە پڕۆسەیەکی مێژووییدا تێدەپەڕێت، گەلی کوردیش نابێت ئەو دەرفەتە لەدەست بدات و گوتی: "بە تایبەتی سڵاو لە پەدەکەی ئێران، پارتی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران، پارتی کۆمۆنیستی ئێران، پارتی ژیانی ئازادی کوردستان (پەژاک)، پارتی ئازادیی کوردستان (پاک)، هەموو هێزەکانی ڕۆژهەڵات، کۆمەڵە و ڕێکخراوەکان دەکەم لە پای کارەکانیان، ڕەنج، تێکۆشان و بەرخۆدانیان و ڕێزی خۆم پێشکەش دەکەم. بەناوی ئەو دایکانەی کە هیوایان ئێوەن و لە دەرگای زیندانەکان وەستاون، بەناوی ئەو گەنجانەی کە ڕووبەڕووی لەسێدارەدان دەبنەوە، بەناوی ئەو شەهیدانەی کە وەسێتەکانیان بۆ بەجێهێشتووین، بانگەواز دەکەم: با ئەم دابەشبوونە ئیدی کۆتایی بێت، ڕاگەیاندراوی جیاواز جیاواز کۆتایی بێت. خەڵکی ڕۆژهەڵات دەپرسن کەی لەژێر یەک ئاڵادا کۆدەبنەوە و هەڵوێستێکی هاوبەش نیشان دەدەن. بۆ پاراستنی گەلی کورد لە ڕۆژهەڵات، پلاتفۆرم و بەرەیەکی هاوبەش بنیات بنێنن، لە دەوری مێزێک کۆببنەوە و ببنە هێزێکی فراوان. تا کلیلی هەموو بەشەکان کۆنەکرێنەوە، دەرگاکانی ئازادیی ناکرێنەوە ئێوە دوژمنی یەکتر نین. دوژمنی ئێوە ئەو هێزانەن کە خاکی ئێوەیان داگیر کردووە. تۆ تاکە کلیلی هەموو بەشەکانیت. تا هەموو کلیلی چوار بەشی کوردستان کۆ نەکرێنەوە، دەرگاکانی ئازادیی ناکرێنەوە. گەلەکەمان لە سێ بەشی کوردستان چاوی لە هەڵوێستی ئێوەیە، کورد لە ڕۆژهەڵات یان وەک چیایەک دەوەستێت یان ئەم دەرفەتە زێڕینە لەدەست دەدات. بڕیاری یەکگرتوویی لە ڕۆژهەڵات خەون نییە و لە دەستی ئێوەدایە ئەم بڕیارە بدەن. بژی بەرخۆدانی ڕۆژهەڵات، بژی کورد، بژی کوردستا
