هەسەدە شەهیدبوونى هەشت شەڕڤانى ڕاگەیاند

نوری مالیکی، کاندیدی سەرۆکوەزیرانی عێراق، لەبارەی پێکهێنانی حکومەت دەڵێت: رێزگرتن لە ئیرادە، دیموکراسی و مافی گەلەکەمان بۆ هەڵبژاردنی سیستمی سیاسی و سەرکردەکان لەڕێی دامەزراوە دەستوورییەکانەوە بناغەیەکی گرنگە بۆمان. نوری مالیكی سەرۆكی ئیئتیلافی دەوڵەتی یاساو كاندیدی لایەنە شیعەكان بۆ پۆستی سەرۆك وەزیران لەوەڵامی رۆژنامەنوساندا لەرێگەی سایتی نوسینگەی راگەیاندنی خۆیەوە:  *ژیانی سیاسی و دیموکراسی لە عێراق لە دوای خەباتێکی سەخت و قوربانیدانی بێئەندازە و خوێنی شەهیدان لەدایک بوو، تا بەهاکانی دیموکراسی و گواستنەوەی ئاشتیانەی دەسەڵات لەسەر ئاستی فیدراڵی و پارێزگاکان جێگیرکران. *ئەنجامی هەڵبژاردنە یەک لە دوای یەکەکان ئەوە پشتڕاست دەکاتەوە کە گەلی عێراق و دامەزراوە دەوڵەتییەكانی ئیلهامیان لە بنەماکانی دیموکراسی و ئازادی و هاوبەشی سیاسی وەرگرتووەو، لەم ڕوانگەیەوە دووپاتی دەکەینەوە کە دەستبەرداری ئەم دەستکەوتە نابین و سازش لەسەر مافی گەلی عێراق ناکەین بۆ هەڵبژاردنی ئەو کەسانەی کە متمانەیان پێیەتی و بە لێهاتووی دەزانن بۆ سەرکردایەتیکردنی قۆناغەكە.  *ئێمە ڕێز لە ئیرادەی نیشتمانی و بڕیارە سەربەخۆمان دەگرین، چاوەڕوانیش دەکەین کەسانی دیکە ڕێز لەم بڕیارە بگرن، هەروەک چۆن ئێمە ڕێز لە ئیرادەی ئەوان دەگرین بەڕێوەبردنی کاروباری ناوخۆی خۆیان.  *هەڵبژاردنی حکومەت و سەرکردەکانمان بابەتێکی نیشتمانییە کە دەبێت ڕێزی لێ بگیرێت، هەروەک چۆن ئێمە ڕێز لە هەڵبژاردنی ئەوانی تر دەگرین. لەم چوارچێوەیەدا ئێمە چاومان لە دامەزراندنی پەیوەندییەکی هاوسەنگی سیاسی، ئابوری و ئەمنییە لەگەڵ هەموو وڵاتانی ناوچەكەو زلهێزەكان، بەتایبەتی ئەوانەی کە هاوکارییان کردوین و لە داهاتوودا هاوکاری دەکەن، لەسەر بنەمای هاوبەشی و بەرژەوەندی هاوبەش، دوور لە هەر دەستوەردانێک یان پەیوەندییەكی نەرێنی. *ڕێزگرتن لە ئیرادەو دیموکراسی و مافی گەلەکەمان بۆ هەڵبژاردنی سیستمی سیاسی و سەرکردەکانی لەڕێگەی دامەزراوە دەستورییەکانەوە، بۆ ئێمە پرەنسیپێکی بنەڕەتییە و، بەردەوام دەبین لە پشتبەستن بەم بنەمایەو پاشەكشێی لێ ناكەین.

پێشنوێژ و گوتاربێژی مزگەوتی گەورەی نەجەف رەخنەی تووند لە ئیدارەی ترەمپ دەگرێ سەبارەت بە دیاریکردنی بەربژێری سەرۆکوەزیرانی عێراق و بە "شکاندنی ویستی گەل" ناوی دەبات؛ ئاماژە بەوەش دەکات، هەندێک بڕیاری وەزارەتەکان پێویستیان بە پێداچوونەوەیە. سەدرەدین قەبانچی، گوتاربێژی مزگەوتی گەورەی نەجەف لە گوتاری نوێژی هەینی (30ی کانوونی دووەمی 2026) رایگەیاند، "هەندێک لە بڕیارە وەزارییەکانی ئەم دواییە لەگەڵ ویستی گەل یەکناگرنەوە، داوا دەکەین پێداچوونەوە بەو بڕیارانەدا بکرێ، بەتایبەت لە کەرتی خوێندن و بوارەکانی دیکەدا کە پەیوەندییان بە بەرژەوەندیی گشتییەوە هەیە." سەبارەت بە پرسی دەستنیشانکردنی بەربژێری سەرۆکوەزیرانی نوێی عێراق، قەبانچی هێرشی کردە سەر هەڵوێستی ئیدارەی ترەمپ و گوتی، "هەڵوێستی ئەمریکا هەوڵێکە بۆ شکاندنی ویستی عێراقییەکان لە هەڵبژاردنی سەرۆکوەزیران. ئێستا رەتکردنەوەیەکی جەماوەری و سیاسیی بەرفراوان هەیە، چونکە ئەم هەڵوێستە بەزاندنی سەروەریی عێراقە." پێشنوێژی مزگەوتی گەورەی نەجەف بە زمانێکی تووند باسی لە سەرۆکی ئەمریکا کرد و گوتی، "سەرۆکی ئەمریکا بەداخەوە بێ ئەدەبە. عێراق وەک هەندێک وڵاتی ناوچەکە نییە کە ئەو بە مانگای شیردەر وەسفیان دەکات. عێراق گەلێکە سەرشۆڕی قبووڵ ناکات." قەبانچی ئاماژەی بەوەش کرد کە چوارچێوەی هاوئاهەنگی لەبەردەم دوو بژاردەدایە؛ پاشەکشەکردن لە بڕیارەکانی کە ئەوە بەواتای داننان بە نەمانی سەروەری دێت یانیش چارەسەرکردنی دۆخەکە لە رێگەی دیپلۆماسییەوە. لەبارەی ململانێی نێوان تاران و واشنتن، سەدرەدین قەبانچی گوتی، "ئەمە جەنگی ئیسلام و سەروەریی ئیسلامییە. ئەمریکا لە هەوڵەکانی بۆ رووخاندنی ئێران شکستی هێناوە. ئێمە بڕوامان وایە ئێران ناکەوێ تاوەکو ئاڵاکە رادەستی ئیمامی مەهدی دەکات." قسەکانی قەبانچی لەکاتێکدایە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، رۆژی سێشەممەی رابردوو لە چەند لێدوانێکدا دژایەتیی خۆی بۆ بەربژێرکردنی نووری مالیکی، سەرۆکی هاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسا، بۆ پۆستی سەرۆکوەزیران و پێکهێنانی حکومەتی نوێ راگەیاند، ئەمەش کاردانەوەی  فراکسیۆنە سیاسیەکانی نێو  چوارچێوەی هاوئاهەنگی و لایەنگرانی مالیکی لێکەوتەو

روانگەی ئیکۆ عێراق بڵاویکردەوە، مووچەی سێ سەرۆکایەتییەکەی عێراق (سەرۆکایەتی کۆمار، پەرلەمان و ئەنجوومەنی وەزیران) نزیکەی 11.5%ـی کۆی گشتیی مووچەی فەرمانبەرانی دەوڵەت پێکدەهێنێت، ئەو مووچانەی بە "بەرز و بێ پاساو" وەسف کرد بەراورد بە هاووڵاتیی ئاسایی. ئەمڕۆ شەممە، 31ـی کانوونی دووەمی 2026، روانگەی ئیکۆ عێراق لە راگەیەندراوێکەدا ئاشکرای کرد، "کۆی گشتیی مووچەی فەرمانبەرانی دەوڵەت تا مانگی تشرینی دووەمی 2025، گەیشتووەتە نزیکەی 56 ترلیۆن دینار." لەبارەی وردەکاریی مووچەی سەرۆکایەتییەکان لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە، "مووچەی ئەنجوومەنی وەزیران نزیکەی 5.9 ترلیۆن دینار بووە، ئەنجوومەنی نوێنەران 0.5 ترلیۆن دینار و سەرۆکایەتی کۆمار 0.04 ترلیۆن دینار بووە. بەمەش کۆی مووچەی هەر سێ سەرۆکایەتییەکە دەگاتە 6.46 ترلیۆن دینار." روانگەی ئیکۆ عێراق پێی وایە، "ئەم خەرجییە خەیاڵییانەی سەرۆکایەتییەکان لەسەر حساب و پشکی ئەو خزمەتگوزارییە گشتییانەیە کە هاووڵاتی بە شێوەیەکی راستەوخۆ پێویستییەتی، ئەمەش بە جۆرێک لە بەهەدەردانی سامانی گشتی دادەنرێت." روانگەکە دەشڵێت، "ئەم سێ سەرۆکایەتییە راستەوخۆ خزمەتگوزاری پێشکەش ناکەن و هاووڵاتی هەست بە خزمەتەکانیان ناکات، لەکاتێکدا ملیۆنان فەرمانبەر لە بەرامبەر کارە رۆژانەکانیاندا مووچەیەکی کەم وەردەگرن." لە راگەیاندراوەکەدا هاتووە، بەردەوامبوونی ئەم دۆخە نیشانەی پرسیاری گەورە دەخاتە سەر دادپەروەری لە دابەشکردنی داهاتە گشتییەکاندا.

جەنەڕاڵ مەزڵوم عەبدی، فەرماندەی گشتی هێزەکانی سوریای دیموکرات لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ کەناڵی روناهی: *دوای ئەنجامدانی پەیوەندی لەگەڵ سەرۆك ئەحمەد شەرع، رێککەوتنەكەمان واژۆ کردو بۆ گەلی سوریامان راگەیاند. *رێککەوتنەکە شەڕی راگرت و مافە رەواکانی گەلی کورد دەپارێزێت. *هێزێکی سنوردار لە کارمەندانی ئاسایشی ناوخۆ دەچنە چوارچێوەی ئەمنی حەسەکەو قامیشلۆ بۆ جێبەجێکردنی رێککەوتنی یەکگرتن. *هێزە ئەمنییە ناوخۆییەکان ئەرکی خۆیان لە پاراستنی ئاسایشی ناوچە کوردنشینەکان جێبەجێ دەکەن، ئێمەش بەردەوام کاردەکەین بۆ تێکەڵکردنیان لەگەڵ وەزارەتی ناوخۆی سوریا. *بەرپرسانی خۆجێی و دانیشتوانی ناوچە کوردنشینەکانی کۆبانی و جزیرە ئیدارەی ناوچەكانی خۆیان دەکەن. *ئەوەی سەبارەت بەو ناوچانە رێککەوتنی لەسەر کراوە، لە عەفرین سەرێ كانیش جێبەجێ دەكرێت. *هێزەکانی دیمەشق هیچ رۆڵێکیان لە شارەکاندا نابێت؛ گەلەکەمان با دڵنیا بێت. *لە جەزیرە و کۆبانی هێزەکانی هێزەکانی سوریای دیموكرات لە چوارچێوەی لیوادا دەمێننەوە. *رێککەوتنەکە لە 2ی شوباتەوە دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە و بەوپێیەش هێزەکانمان و هێزەکانی حکومەت لە بەرەکانی پێشەوەی کۆبانی و جزیرە دەکشێنەوە. *هێزە نێودەوڵەتییەکان پێشوازی لە رێککەوتنەکەمان دەکەن و گەرەنتی ڕێککەوتنەکە دەکەن، بە پەیوەندییەكەی نێوان دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا و ئەحمەد شەرع، سەرۆکی سوریاشەوە. *سەبارەت بە پرسی ڕفێندراوان، دیل و بێسەروشوێنەکان لەگەڵ لە پەیوەندیداین. *هیچ پۆستێکی حکومی قبوڵ ناکەم، لە ناو گەلەکەمدا دەمێنمەوە، لەگەڵیان دەوەستم و کار بۆ دامەزراندنی مەرجەعییەتێكی سیاسی بۆ کورد لە سوریا دەکەم.  زۆر پۆستم پێشکەش کرا، بەڵام هەڤاڵەکانم بۆ ئەو پۆستانە کاندید کرد. *هەموو هەوڵێک دەدەم بۆ یەکخستنی ریزەکانی کورد و دروستکردنی جەستەیەكی کوردی بۆ ئەوەی بتوانین پێکەوە خەبات بکەین بۆ گەیشتن بە مافەکانمان.

ئێران لە قۆناغێکی هەستیاردایە لە مێژووی هاوچەرخی خۆیدا. چاودێران دەڵێن قەیرانی ئابووری، ناڕەزایەتییە بەربڵاوەکانی خەڵک و سەرکوتکردنیان بە شێوەیەکی دەڕەندانە لەلایەن حکومەتەوە و سزاکانی ئەمەریکا و ڕۆژئاوا بۆ سەر تاران، وردە وردە سیستەمی حوکمڕانی کۆماری ئیسلامی بەرەو داڕمان دەبات. دابەزینی بەردەوامی بەهای تمەن و بەرزبوونەوەی خێرای نرخی دۆلار، بەشێوەیەکی گشتی ئابووری وڵاتەکەی پەکخستووە. بەرزبوونەوەی نرخەکان، لە خۆراک و دەرمانەوە بۆ خانووبەرە و وزە، ژیانی ڕۆژانەی ملیۆنان خەڵکی ئێرانی ڕووبەڕووی کێشەی جددی کردووەتەوە و هەژاری کردووەتە دیاردەیەکی بەربڵاوی وڵاتەکە و وایکردووە قەیرانە ئابوورییەکە ببێتە قەیرانێکی سیاسی و وجودی بۆ تاران. بە گوێرەی هەواڵەکان، نرخی یەک دۆلاری ئەمەریکا، ڕۆژی پێنجشەممە، 29ی مانگی یەک، 160هەزار تمەنی لەو وڵاتە تێپەڕاندووە. لەئەنجامی دوایین خۆپیشاندانەکانی ئەو وڵاتە کە سەرەتا لەکاردانەوە بە بەرزبوونەوەی نرخی دۆلار دەستیان پێکرد، تاکو ئێستا هەزاران کەس بە تەقەی هێزەکانی حکومەت کۆژران و هەزارانی دیکەش بریندار و بێسەروشوێن کراون. هاوکات بەرزبوونەوەی گرژییەکان لەگەڵ ئەمەریکا و ڕۆژئاوا و ئەگەری کردەوەی سەربازیی ئەمەریکا وایکردووە دۆخی ئێرانی بەرەو خراپتربوون بڕوا. هەڕەشەی جموجۆڵی سەربازی له ناوچەکه و هۆشدارییە دیپلۆماسییەکان تا دێت بازاڕی دراو و ژیانی خەڵکی ناجێگیر کردووه . لەم جۆرە هەلومەرجەدا متمانەی گشتی ڕووخاوە و دەوترێت خەڵکەکە هەوڵی دەرکردنی پارە و داراییەکانیان لەبانکەکانی ئێران دەدەن. هاووڵاتییەک لە ناوخۆی ئێرانەوە سەبارەت بە بارودۆخی ئێستای ئەو وڵاتە بە دەنگی ئەمەریکای ڕاگەیاند "خەڵک لە ترسی ئەوەی بەهای پارەکەیان هێندەی دیکە بشکێت و وەک خەڵکی جارانی سوریا و عێراقیان بەسەر بێت، هەوڵدەدەن پارەکانیان لە بانکەکان بهێنە دەرەوە و بیگۆڕن بۆ دۆلار، بەڵام ئەمە بۆ خەڵکەکە جێبەجێ نابێت." بە وتەی ئەو هاووڵاتییە هۆکاری ئەمەش ئەوەیە نەوەک نەختینەیی نییە، بەڵکو پارەی ئێران هێندە بێ بەها بووە کە بانکەکان دراوی پێویستیان نییە و ئەگەر هەشبێت قەبارەی پارەکە ئەوەندە زۆر دەبێت کە ناتوانرێت بجوڵێنرێت و کاری پێبکرێت. ئەو هاووڵاتییە دەشڵێت، بازاڕی ئێران لەڕادەبەدەر ناجێگیرە "بە هەواڵێک، نرخەکان بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش بەرز و نزم دەبنەوە، هیچ شتێک پێشبینی ناکرێت." دەشڵێت "ئەوانەی کەمێک دۆخی ئابووریان باشترە، لە ترسی شەڕ خواردن و خۆراکێکی زۆریان کڕیوە، بەڵام زۆربەی خەڵکی دیکە لەم ڕۆژانەدا لە ژیانێکی مان و نەماندا بەسەر دەبەن." ئەم هاووڵاتییە لە کۆتاییدا دەشڵێت " زۆرینەی خەڵک هیوای بەستوە بە ترامپ و داوا دەکەن ئەم دۆخە بە لابردنی ئەم حکومەتە بگۆڕێت، چونکە هیچ ئومێدێک نەماوە بۆ چاکسازی لە ناوەوە". زۆرێک لە چاودێران پێیان وایە لە نەبوونی گۆڕانکارییە بنەڕەتییەکان لەو وڵاتە، تاران کەوتووەتە ڕێڕەوێکەوە کە بەرەو داڕمان دەڕوات. شارەزایەکی بواری ئابوری لە ناخۆی ئێران کە نەیویستووە ناوەکەی ئاشکرا بکرێت، بە بەشی کوردی دەنگی ئەمەریکای وت "قەیرانی ئابووری کاتێک دەبێتە هەڕەشەیەکی وجودی بۆ سەر حکومەت کە لەیەک کاتدا سێ ئەرکە سەرەکییەکەی حکومەت تێکدەدات کە بریتین لە دابینکردنی بژێوی ژیان و پاراستنی متمانەی گشتی و بەڕێوەبردنی نەزمی کۆمەڵایەتی کە هەر سێیان ئێستا پەکیان کەوتووە." دەشڵێت "ئێستا داڕمانی دراوی نیشتمانی ئێران وایکردووە حکومەت نەتوانێت نرخەکان کۆنترۆڵ بکات و بێمتمانەیی بە سیستەمی بانکی دروستبووە و حکومەت بێتوانایە لە وەڵامدانەوەی داواکارییەکانی خەڵک بۆ بژێوی ژیانیان و ئەمەش وایکڕدووە ناڕەزایەتییەکان ببنە بەشێک لە دیاردەیەکی هەمیشەیی ئەم وڵاتە."

هاكان فیدان، وەزیری دەرەوەی توركیا، لە چاوپێكەوتنێكدا بۆ كەناڵی الجزیرة: رێککەوتنی ئەم دواییەی حکومەتی سوریاو هێزەکانی سوریای دیموکرات زۆر گرنگە. *تورکیا پشتگیری لە هەر ڕێککەوتنێک دەکات، بەبێ گوێدانە لایەنە پەیوەندیدارەکان، لەگەڵ ئەوەشدا سەبارەت بە بەرژەوەندییەكانی ئاسایشی نەتەوەیی تورکیا، مەترسی تایبەت و هێڵی سوری خۆمان هەیە. *لەگەڵ ئەوەشدا کاتێک حکومەتی دیمەشق رێککەوتن لەگەڵ هێزەکانی سوریای دیموکرات دەکات، بەزۆری ئەم رەچاوکردنانە لەبەرچاو دەگیرێن. *ئاگربەستەکە هێشتا پیادە دەكرێت، ئەوەش ڕێگە بە هێزەکانی ئەمریکا دەدات دەستگیرکراوەکانی داعش لە سوریاوە بگوازنەوە بۆ عێراق. *ئەمە بە پێشهاتێکی گرنگ دەبینم، باوەڕم وایە پێویستە هەموو لایەک لەم ڕووەوە هاوکار بن، ئێمە لە تورکیا هەموو هەوڵێک دەدەین لەگەڵ ئەمریکییەکان کاربکەین بۆ ئاسانکاری بۆ ئەم کارە. *لە وەڵامی پرسیارێکدا سەبارەت بەوەی کە ئایا تورکیا هەر پێکهاتەیەکی پۆلیسی بە سەرکردایەتی کورد قبوڵ دەکات یان نا، وتی، لە بنەڕەتدا هەسەدە درێژکراوەی ڕێکخراوی "تیرۆریستی پەکەکە"یە  لە سوریا. *پەکەکە چوار لقی لە چوار وڵاتدا هەیە کە بریتین لە سوریا، عێراق، ئێران، تورکیا، واتە ئامانجی پەیوەندیدار بەو وڵاتانەوە هەیە. *تورکیا گرنگییەکی ڕاستەقینە بە کوردەکانی سوریا دەدات و دەبێت دادپەروەرانە مامەڵەیان لەگەڵدا بکرێت. *رێکخراوی "تیرۆریستی پەکەکە" پێشتر سەدان کەسی كۆ کردۆتەوەو ناردویەتی بۆ خزمەتکردن لە چوارچێوەی ریزەکانی (هەسەدە) لە سوریا. *ئەمانە سوری نین، ئێستا لە سوریان، تاکە ئامانجیشیان زیانگەیاندنە بە بە ئاسایشی نەتەوەیی تورکیا، دەمانەوێت ئەم دۆخە کۆتایی پێبێت. *نزیکەی ٣٠٠ چەکداری سەر بە ڕێکخراوە چەپەکانی تورکیاشیان داڵدە داوە کە تاکە ئەرکیان گەڕانە بەدوای دەرفەت بۆ هێرشکردنە سەر سەرباز و هێزە ئەمنییەکانی تورکیا. *هەموویان دەناسین، ئەوانیش دەزانن، ئێمەش دەمانەوێت ئەم دۆخە بە کۆتایی پێبێت، ئەو پرسانەی کە ماونەتەوە دەبێت لە چوارچێوەی بنەماکانی دەوڵەتێکی خاوەن سەروەرى و یەکگرتوودا چارەسەر بکرێن.  *لە دەوڵەتێکی یەکگرتوو و سەروەردا دوو سوپات ناوێت، پێویستە تەنها یەک سوپای هەبێت، لەژێر فەرماندەیی یەک دەسەڵاتدا. * دروستكردنی هێزی پۆلیس و بابەتەکانی تر دەتوانرێت لە نێوان دیمەشق و هەسەدەدا رێكبخرێن. *نامانەوێت بە وردەکارییەكانەوە سەرقاڵ بین، ئێمە بە تەواوی ئاگاداری هەستیارییەکانمانین،  پێمان وایە ئەوەی داوای دەکەین لە هێزەکانی هەسەدە  و لایەنەکانی دیکە بە تەواوی شیاوی جێبەجێ كردنن.  🔹هێزەکانی سوریای دیموکرات هەندێک جار ناکۆکی لە نێوان ئەمریکا و سوریادا دروستکردووە، ئەنكەرەو واشنتۆن و دیمەشق راوێژی هەمەلایەنە ئەنجام دەدەن بۆ چارەسەرکردنی ئەم پرسانە بە شێوەیەکی ڕێک و پێک.  

هێزەکانی سوریای دیموکرات [هەسەدە] رێکەوتنی لەگەڵ حکومەتی سوریا لەبارەی ئاگربەست و تێکەڵکردنی هەسەدە بە سوپای سوریا راگەیاند. بەگوێرەی راگەیەندراوە، هێزەکانی سوپا دەکشێنەوە و لەبری ئەوان هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ لە ناوچەکانی حەسەکە و قامیشلۆ جێگیر دەکرین و سێ لیواش بۆ هێزەکانی هەسەدە دروستدەکرێت. دەقی راگەیەندراوەکە.  دەقی ڕێککەوتننامەی نێوان هێزەکانی سوریای دیموکرات و حکومەتی سوریا لە چوارچێوەی ڕێککەوتنێکی گشتگیردا، بڕیار لەسەر ڕاگرتنی شەڕ لە نێوان حکومەتی سوریا و هێزەکانی سووریای دیموکرات درا، لەگەڵ لێکتێگەیشتن بۆ پڕۆسەیەکی یەکخستنی قۆناغ بە قۆناغی هێزە سەربازی و کارگێڕییەکانی هەردوولا. خاڵە سەرەکییەکانی ڕێککەوتنەکە: • کشانەوەی سەربازی: کشانەوەی هێزە سەربازییەکان لە خاڵەکانی بەریەککەوتن، چوونە ناوەوەی هێزەکانی ئاسایشی سەر بە وەزارەتی ناوخۆ بۆ ناوەندی شارەکانی حەسەکە و قامیشلۆ، و دەستپێکردنی پڕۆسەی تێکەڵکردنی هێزە ئەمنییەکان لە ناوچەکەدا. • پێکهاتەی سەربازی: پێکهێنانی فیرقەیەکی سەربازی کە سێ لیوا لە هێزەکانی سووریای دیموکرات لەخۆ بگرێت، جگە لە پێکهێنانی لیوایەکی هێزەکانی کۆبانێ لە چوارچێوەی فیرقەیەکی سەر بە پارێزگای حەلەب. • کارگێڕی و دامەزراوەکان: یەکخستنی دامەزراوەکانی بەڕێوەبەریی خۆسەر لە چوارچێوەی دامەزراوەکانی دەوڵەتی سووریادا، لەگەڵ جێگیرکردنی فەرمانبەرانی مەدەنی. • مافەکان: ڕێککەوتن لەسەر یەکلاکردنەوەی مافە مەدەنی و پەروەردەییەکانی گەلی کورد، و دەستەبەرکردنی گەڕانەوەی ئاوارەکان بۆ ناوچەکانی خۆیان. ئامانجی ئەم ڕێککەوتنە یەکخستنەوەی خاک و تەواوکردنی پڕۆسەی تێکەڵبوونی گشتگیرە لە ناوچەکەدا، لە ڕێگەی بەهێزکردنی هاوکاری نێوان لایەنە پەیوەندیدارەکان و یەکخستنی هەوڵەکان بۆ ئاوەدانکردنەوەی وڵات. ناوەندی ڕاگەیاندنی هێزەکانی سووریای دیموکرات 30ـی کانوونی دووەمی 2026

ئارام شێخ محمەد، جێگری پێشوتری سەرۆكی پەرلەمانی عێراق لە بانگەوازێكی بەپەلەدا، كە واژوی سەرۆكی یەكێتی پەرلەمانتارانی عێراق و بەرهاد ئەتروشی جێگری سەرۆكی ئێستاو شاخەوان عەبدوڵاو بەشير حەداد جێگرانی پێشووى سەرۆكی پەرلەمان و، زیاتر لە (200) پەرلەمانتاری ئەم خولەو خولەكانی پێشوی پەرلەمانی عێراقی لەسەرە و بەهەرسێ‌ زمانی عەرەبی و ئینگلیزی و كوردی ئاڕاستەی سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان و ئەنجومەنی ئاسایش و وڵاتانی ئەندام لە نەتەوە یەکگرتووەکان و کۆمیسیاری باڵا بۆ مافەکانی مرۆڤ و کۆمیسیاری باڵا بۆ کاروباری پەنابەران و ئۆفیسی نەهێشتنی جینۆساید و بەرپرسیارێتی پاراستن و رێکخراوەکانی مافی مرۆڤ و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی كراوە، تیایدا داوای راگرتنی دەستبەجێ هێرشەکان بۆ سەر خەڵکی مەدەنی و ئامانجە مەدەنییەکان دەکەن لە رۆژئاوای كوردستان و پێداگری دەکەن لەسەر پابەندبوونی تەواوەتی سوپای عەرەبی سوریا بە یاسا مرۆییە نێودەوڵەتییەکان .  لەگەڵ دامەزراندنی میکانیزمێکی بەپەلە بۆ ڕووداوەکانی ئەم دواییانە، بە هەماهەنگی لەگەڵ دامەزراوەکانی ئێستای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ دۆکیۆمێنت کردنی پێشێلکارییەکان، بۆ ڕێگرتن لە پێشێلکاری زیاتر و دابینکردنی ئاگاداری پێشوەخت و پاراستنی هاووڵاتیانی کورد و کەمایەتییە پەراوێزخراوەکانی دیکە، وەک دروز و عەلەوییەکان.  جەختیش دەكەنەوە لەوەی، پێکهاتە جیاوازەکانی کۆمەڵگای سوریا مافی ژیان و کەرامەت و پاراستنی مافەکانیان لە ڕێگەی دەستوور و سەروەری یاساوە هەیە. ئەگینا مێژوو حوکمی ئەم چرکەساتە دەدات نەك تەنها بە لێدوان و بڵاوکراوە، بەڵکو بە ڕێگریکردن لە تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی.   بەرهەمی بەشێ لە هەوڵەکانمان لە سەرەتای ڕوداوەخوێناویەکانی ئەم دواییانەی سوریا بە گشتی و هێرشی گروپە چەکدارەکانی سوریا بۆ سەر ڕۆژئاوا ، کە بەداخ و پەژارەیەکی زۆرەوە بوە هۆی قوربانی زۆری گیانی و ئاوارەبونی هەزاران هاوڵاتی کورد لە رۆژئاوا ، و بە هەست کردن بە بەرپسیارێتی ، پاش گەڵاڵە کردن و نوسینی ئەم پێشنیازە کە لە خوارەوە بە زمانی عەرەبی و ئینگلیزی و کوردی نوسراوە ، خستمانە بەر دەست ئەندامانی پێشو و ئێستای ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق تا واژۆی لەسەر بکەن و پاشان ئاڕاستەی ئەو لایەنانەی بکەین کە ئاماژەمان پێ کردوە لە بانگەوازەکەدا ، وەک ئامڕازێکی فشاردانان و لۆبی کردن بۆ ئەو مەبەستانەی کە لەبانگەوازەکەدا نوسراوە.   لەبەر خێرایی و دۆخی خراپی ڕۆژئاوا بەباشم زانی کە چیتر بابەتەکە دوا نەخرێ لە بڵاوکردنەوە ، ئەمەش بە مانای ئەوە نایەت کە ئەو ڕێژەیە لە ئەندامانی خولەکانی ئێستا و پێشو هەر ئەوەنەیە کە واژۆیان کردوە ، بەڵکو هی تریش ماون کە ڕەنگە هاوخەم و هاوهەڵوێستی ئێمەبن و ئەوەنەی لەتوانا بێ هەوڵ ئەدەین بیگەیەنینە دەست ئەوانی تریش ، بەڵام وەک وتم لەبەر خێرایی ڕوداوەکان و هاوکات بۆ ئەوەی تەریب بەم پرۆسەیە فشار و هەوڵی دیبلۆماسی مەدەنی بەردەوامی پێ بدەین دەبو ڕای بگەیەنین   لە کۆتاییدا سوپاسی هەمو ئەو بەڕێزەکان ئەکەم کە واژۆیان کرد و بە هاناوە هاتن و هاوکار بون بۆ ئەم ئەرکە و بۆ ئەم بانگەوازە کە ١١٠ ئەندامی خولەکانی پێشو ٩٥ ئەندامی خولی ئێستان واتە بە گشتی ٢٠٥ ئەندام واژۆیان کردوە ، بە هیوام ڕێژەکە زۆرتر بکەین لە ئایندەدا ، سوپاس بۆ فراکسیۆنە کوردیەکانی ناو ئەنجومەنی نوێنەران کە خێرا هاوکاربون لەم بانگەوازەدا هیوادارم کەناڵە بەڕێزە جۆراوجۆرەکانی ڕاگەیاندن هاوکاربن لە بڵاوکردنەوەی بانگەوازەکەدا     بە هیوای سەرکەوتن     ئارام شێخ محمد جێگری پێشوی سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق                                       نداء عاجل     الأمين العام للأمم المتحدة مجلس الأمن التابع للأمم المتحدة والدول الأعضاء في الأمم المتحدة مفوض الأمم المتحدة السامي لحقوق الإنسان مفوض السامي لشؤن اللاجئين مكتب الأمم المتحدة المعني بمنع الإبادة الجماعية والمسؤولية عن الحماية المنظمات الدولية لحقوق الإنسان والمجتمع الدولي   نحن، بصفتنا موقعين أدناه، أعضاء سابقين و حاليين في مجلس النواب العراقي من خلفيات متنوعة من جميع الألوان العراقية ، نود ان نبين لكم باننا كعراقيين خضنا تجربة مريرة و مؤلمة خلال سنوات عديدة في مواجهة مجاميع ارهابية تحت مسميات مختلفة و أخرهم تنظيم داعش الارهابي ، حيث راحت ضحيتها مئات الألاف من المواطنين العراقيين و خاصة من المدنيين العزل حيث ارتكبت ابشع الجرائم بحق الانسان و الانسانية ، ناهيك عن نزوح الملايين و الدمار و الخراب الذي خلفته هذه الحرب في البنى التحتية و الاقتصادية نشعر بقلق بالغ من أن التصعيدات والهجمات المسلحة الأخيرة التي تؤثر على المجتمعات الكردية وغيرها فيما سبق من الاقليات في سوريا لم تعد تقتصر على الأعمال العدائية التقليدية، بل انتهاكات واسعة النطاق وممنهجة تهدف الى التطهير العرقي والجرائم ضد الإنسانية والإبادة الجماعية، لا سيما عندما يكون العنف مدفوعا بالأيديولوجية المتطرفة والخطاب المستهدف وأنماط العقاب الجماعي. قدم الشعب الكردي في سوريا تضحيات كثيرة في مكافحة داعش وحماية السلام والأمن الدوليين في دحر و منع الارهاب في المنطقة و الحد من توسعهم و لكن و بكل اسف شديد السكان المدنيين يواجهون الآن تهديدات وجودية من قبل الجماعات المتطرفة التابعة لدمشق في حين أن الإجراءات الدولية الوقائية لا تزال غير كافية في منع استمرار هذه الحرب الطائفية و العرقية في سوريا ، و لا سيما الانتهاكات  التعسفية الواضحة التي أدت الى طرد المواطنين و حرمانهم من حقهم في الإقامة و الحياة في سكناهم الأصليين و سلبهم من جنسيتهم و ذلك بسب انتمائهم و لذلك و من اجل بناء السلام، وتعزيز حقوق الإنسان، ومنع الجرائم الدولية الأساسية، وحماية المدنيين بموجب القانون الجنائي الدولي، والقانون الإنساني الدولي، والقانون الدولي لحقوق الإنسان و بموجب اتفاقية منع جريمة الإبادة الجماعية والمعاقبة عليها، واتفاقيات جنيف، والمبدأ الدولي للمسؤولية عن الحماية المدنيين ، يتحمل المجتمع الدولي المسؤولية القانونية والأخلاقية عن التصرف قبل وقوع جرائم الابادة الجماعية بشكل كامل   وندعو الأمم المتحدة والمجتمع الدولي على وجه السرعة إلى:   المطالبة بالوقف الفوري للهجمات على المدنيين والأعيان المدنية وإنفاذها والإصرار على الامتثال الكامل للقانون الإنساني الدولي من قبل الجيش العربي السوري. إنشاء آلية عاجلة للأمم المتحدة/مفوضية الأمم المتحدة لحقوق الإنسان للأحداث الاخيرة ، وذلك بالتنسيق مع هيئات الأمم المتحدة الحالية لتوثيق الانتهاكات، وردع المزيد من الانتهاكات ، وتقديم تحذير مبكر في الوقت الفعلي. إعطاء الأولوية لحماية المدنيين الكرد والأقليات الأخرى المعرضة للخطر، بما في ذلك المجتمعات الدرزية والعلوية.   المكونات السورية المختلفة بكافة أنواعها لها الحق الاصيل في الحياة والكرامة و حماية حقوقها من خلال الدستور و حكم القانون  و بخلاف ذلك سيحكم التاريخ على هذه اللحظة ليس من خلال التصريحات الصادرة، ولكن من خلال منع حدوث الجرائم بحق الإنسانية       Urgent Appeal The Secretary-General of the United Nations The UN Security Council and UN Member States The UN High Commissioner for Human Rights The UN High Commissioner for Refugees The UN Office on Genocide Prevention and the Responsibility to Protect International Human Rights Organizations and the International Community We, the undersigned, current and former members of the Iraqi Council of Representatives from diverse backgrounds representing all segments of Iraqi society, wish to convey that we have endured a bitter and painful experience over many years confronting terrorist groups under various names, most recently the terrorist organization ISIS. This conflict claimed the lives of hundreds of thousands of Iraqi citizens, particularly defenseless civilians, as the most heinous crimes against humanity were committed. Furthermore, it resulted in the displacement of millions and left a trail of destruction across our infrastructure and economy. We are deeply concerned that recent escalations and armed attacks affecting Kurdish communities and other previously mentioned minorities in Syria are no longer confined to traditional hostilities. Instead, they have escalated into widespread and systematic violations aimed at ethnic cleansing, crimes against humanity, and genocide, particularly as the violence is driven by extremist ideology, targeted rhetoric, and patterns of collective punishment. The Kurdish people in Syria have made immense sacrifices in the fight against ISIS, protecting international peace and security by defeating terrorism in the region and halting its expansion. Regrettably, these civilian populations now face existential threats from extremist groups affiliated with Damascus. International preventive measures remain insufficient to stop this ongoing sectarian and ethnic war in Syria. This includes clear arbitrary violations leading to the expulsion of citizens, the denial of their right to reside in their original homes, and the stripping of their citizenship based on their identity. To build peace, promote human rights, and prevent core international crimes, the international community bears the legal and moral responsibility to act before genocide occurs. This responsibility is grounded in: International Criminal Law International Humanitarian Law International Human Rights Law The Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide The Geneva Conventions and the International Principle of the Responsibility to Protect (R2P) We urgently call upon the United Nations and the international community to: Demand and enforce an immediate end to attacks on civilians and civilian objects, insisting on full compliance with international humanitarian law by the Syrian Arab Army. Establish an urgent UN/OHCHR mechanism for recent events, coordinated with existing UN bodies, to document violations, deter further abuses, and provide real-time early warnings. Prioritize the protection of Kurdish civilians and other vulnerable minorities, including the Druze and Alawite communities. The diverse components of Syrian society have an inherent right to life, dignity, and the protection of their rights through a constitution and the rule of law. Otherwise, history will judge this moment not by the statements issued, but by the actions taken to prevent crimes against humanity   بانگەوازی بەپەلە:   سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان ئەنجومەنی ئاسایش و وڵاتانی ئەندام لە نەتەوە یەکگرتووەکان کۆمیسیاری باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافەکانی مرۆڤ کۆمیسیاری باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ کاروباری پەنابەران ئۆفیسی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ نەهێشتنی جینۆساید و بەرپرسیارێتی پاراستن ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی نێودەوڵەتی و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی. ئێمە، وەک واژۆکاران ، ئەندامانی پێشوو و ئێستای ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق  لە هەموو ڕەنگە جیاوازەکانی عێراق ، ئەزموونێکی تاڵ و بەئازارمان هەبووە لەماوەی چەندین ساڵدا لەڕووبەڕووبوونەوەی گروپە تیرۆریستییەکان لەژێر ناوی جیاجیادا ، کە دواترینیان ڕێکخراوی تیرۆریستی د ..ا..ع.. ش بو کە سەدان هەزار هاووڵاتی عێراقی بەتایبەتی خەڵکی مەدەنی بێ چەک بونە قوربانی ، کە قێزەونترین تاوانی دژ بە مرۆڤ و مرۆڤایەتی ئەنجامدرا ، ئەمە بێجگە لە ئاوارەبوونی ملیۆنەها کەس و ئەو وێرانکاریەی لە ژێرخانی ئابووری دروستی کرد. ئێمە زۆر نیگەرانین لە گرژییەکان و هێرشە چەکدارییەکانی ئەم دواییەی کە کرانە سەر کۆمەڵگە کوردییەکان و کەمایەتیەکانی پێشووی سوریا ، ئەم هێرشانە چیتر تەنها بە دوژمنایەتییە نەریتییەکانەوە سنووردار نییە، بەڵکو پێشێلکاری گەورە و سیستماتیکانەیە بە ئامانجی پاکتاوی نەژادی ، تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی و جینۆساید، بەتایبەتی کاتێک توندوتیژی لەلایەن ئایدیۆلۆژیای توندڕەو و گوتاری ئامانجدار بە مەبەستی شێوازی سزادانی بەکۆمەڵ بەڕێوە دەبرێ. گەلی کورد لە سوریا قوربانییەکی زۆری داوە لە بەرەنگاربوونەوەی د..ا..ع..ش و پاراستنی ئاشتی و ئاسایشی نێودەوڵەتی لە تێکشکاندن و نەهێشتنی تیرۆر لە ناوچەکە و سنووردارکردنی فراوانبوونیان ، بەڵام بەداخەوە ئێستا دانیشتوانی سڤیل ڕووبەڕووی هەڕەشەی وجودیی گروپە توندڕەوەکانی دیمەشق دەبنەوە، لە کاتێکدا ڕێوشوێنی خۆپارێزی نێودەوڵەتی هێشتا بەس نییە بۆ ڕێگرتن لە بەردەوامی ئەم شەڕە تائیفی و نەژادییە لە سوریا ، بۆیە بۆ بنیاتنانی ئاشتی و برەودان بە مافەکانی مرۆڤ و ڕێگریکردن لە تاوانە نێودەوڵەتییە بنچینەییەکان و پاراستنی هاووڵاتیانی مەدەنی بەپێی یاسای تاوانی نێودەوڵەتی و یاسای مرۆیی نێودەوڵەتی و یاسای نێودەوڵەتی مافەکانی مرۆڤ و پەیماننامەی نەهێشتن و سزادانی تاوانی جینۆساید و پەیماننامەکانی جنێڤ و پرەنسیپە نێودەوڵەتییەکانی بەرپرسیارێتی پاراستنی هاووڵاتیانی سڤیل ، کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بەرپرسیارێتی یاسایی و ئەخلاقی لە ئەستۆدایە کە پێش ڕوودانی تاوانی جینۆساید بە تەواوی هەڵسوکەوت بکات. ئێمە بەپەلە داوا لە نەتەوە یەکگرتووەکان و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەکەین کە داوای ڕاگرتنی دەستبەجێ و جێبەجێکردنی هێرشەکان بۆ سەر خەڵکی مەدەنی و ئامانجە مەدەنییەکان بکەن و پێداگری بکەن لەسەر پابەندبوونی تەواوی سوپای عەرەبی سوریا بە یاسا مرۆییە نێودەوڵەتییەکان . دامەزراندنی میکانیزمێکی بەپەلە بۆ ڕووداوەکانی ئەم دواییانە، بە هەماهەنگی لەگەڵ دامەزراوەکانی ئێستای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ دۆکیۆمێنت کردنی پێشێلکارییەکان، بۆ ڕێگرتن لە پێشێلکاری زیاتر، و دابینکردنی ئاگاداری پێشوەخت و پاراستنی هاووڵاتیانی کورد و کەمایەتییە پەراوێزخراوەکانی دیکە، وەک دروز و عەلەوییەکان. پێکهاتە جیاوازەکانی کۆمەڵگای سوریا مافی ژیان و کەرامەت و پاراستنی مافەکانیان لە ڕێگەی دەستوور و سەروەری یاساوە هەیە. ئەگینا مێژوو حوکمی ئەم چرکەساتە دەدات نە تەنها بە لێدوان و بڵاوکراوە، بەڵکو بە ڕێگریکردن لە تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی. الأسماء الموقعين للدورات النيابية السابقة : منتصر الإمارة / رئيس اتحاد البرلمانيين العراقيين الشيخ ئارام شيخ محمد / نائب رئيس مجلس النواب لدورة النيابية الثالثة د بشير خليل الحداد / نائب رئيس مجلس النواب لدورة النيابية الرابعة مجيد الزاملي / نائب عن الدورة النيابية الاولى محمد اللكاش / نائب عن الدورة النيابية الثالثة حسين كاظم محمود / نائب عن الدورة النيابية الثانية فيحاء زين العابدين البياتي / نائب عن الجمعية الوطنية د. محمد حمزة الشمري/ نائب عن الدورة النيابية الثانية مائدة السيلاوي / نائب عن الدورة النيابية الثانية د يوسف محمد صادق / نائب عن الدورة النيابية الرابعة علي سلمان ابو طبيخ / نائب عن الجمعية الوطنية جنان عبدالجبار بريسم / نائب عن الدورة النيابية الثانية جميلة محمد سلطان / نائب عن الدورة النيابية الثالثة د.جاسم محمد حسين شنكالي / نائب عن الدورة النيابية الثانية رسول راضي ابو حسنه / نائب عن الدورة النيابية الرابعة د. حيدر صبخي الجوراني / نائب عن جمعية وطنية والدورة النيابية اولى 14 توفيق موحي الكعبي / نائب عن الدورة النيابية الثالثة يشار محمد شاكر /  نائب عن الجمعية الوطنية مياده جاسم محمد السنبلي / نائب عن الجمعية الوطنية فارس يونس اغا الرشگري / نائب عن الجمعية الوطنية شلير عزيز احمد / نائب عن الدورة النيابية الثانية د. عبد الامير عبد الزهرة عناد الغزالي / نائب عن الدورة النيابية الأولى محمد الحميداوي / نائب عن الدورة النيابية الأولى ريزان شيخ دلير / نائب عن الدورة النيابية الاولى و الثالثة و الرابعة النائب محمد خضير الدعمي / نائب عن الدورة النيابية الثانية د. بتول قاسم ناصر / نائب عن الجمعية الوطنية د. فرهاد قادر كريم / نائب عن الدورة النيابية الثالثة ئالا طالباني / نائبة عن اربع دورات نيابية د سلوى جاسم حميد / نائب عن الجمعية الوطنية القاضي سامان فتاح حسن / نائب عن الدورة النيابية الثالثة  د. فرهاد قادر كريم / نائب عن الدورة النيابية الثالثة جمال محمد شكور سعيد / نائب عن الدورة النيابية الرابعة      سالم جاسور حسون / نائب عن الدورة النيابية الاولى نسرين انور رشيد / نائب عن الدورة النيابية الثانية جواد العطار / نائب عن الجمعية الوطنية عقيلة الدهان / نائب عن الجمعية الوطنية عبد العباس الشياع / نائب عن الدورة النيابة الثانية انتصار علاوي / نائب عن الجمعية الوطنية الدكتور جبار دهش فرحان / نائب عن الدورة النيابية الأولى مظهر الحكيم / نائب عن الدورة النيابية الاولى  

وەزیری دەرەوەی ئێران لە پەیامێکدا، هێرش دەکاتە سەر سیاسەتەکانی یەکێتیی ئەوروپا و رایدەگەیەنێت، لە کاتێکدا وڵاتانی ناوچەکە هەوڵی دوورخستنەوەی جەنگ دەدەن، ئەوروپا بە فەرمانی ئەمریکا خەریکی خۆشکردنی ئاگری جەنگ و ئەنجامدانی هەڵەی ستراتیژییە. پێنجشەممە، 29ـی کانوونی دووەمی 2026، عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، لە هەژماری فەرمیی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی (ئێکس) رەخنەی توندی لە هەڵوێستەکانی وڵاتانی ئەوروپا گرت سەبارەت بە گرژییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و بەوە تۆمەتباری کردن کە رۆڵێکی نەرێنی دەگێڕن. عراقچی لە پەیامەکەیدا نووسیویەتی: " ئێستا چەندین وڵات هەوڵ دەدەن رێگری لە هەڵگیرسانی جەنگێکی گشتگیر لە ناوچەکەماندا بکەن، بەڵام هیچ یەکێک لەو وڵاتانە ئەوروپی نین، بەڵکو بە پێچەوانەوە، ئەوروپا سەرقاڵی خۆشکردنی ئاگری ئەو جەنگەیە." وەزیری دەرەوەی ئێران ئاماژەی بەوە کردووە, کە ئەوروپا بە فەرمانی ئەمریکا، نەک تەنیا بە دوای کاراکردنەوەی میکانیزمی گەڕانەوەی خێرای سزاکانەوەیە  (سناپباک)، بەڵکو خەریکی ئەنجامدانی "هەڵەیەکی ستراتیژیی گەورەی ترە" ئەویش لە رێگەی ناوزەندکردنی هێزە سەربازییە نیشتمانییەکانی ئێران (سوپای پاسداران) وەک "رێکخراوێکی تیرۆریستی". عراقچی دەڵێت: "ئەوروپا هیچ کاردانەوەیەکی بەرانبەر جینۆسایدی ئیسرائیل لە غەززە نەبووە، کەچی ئێستا بە پەلە بانگەشەی پاراستنی مافی مرۆڤ لە ئێران دەکات."  بە بڕوای ناوبراو، ئەم جووڵە میدیاییانەی ئەوروپا تەنیا بۆ شاردنەوەی ئەو راستییەیە کە ئەو کیشوەرە وەک ئەکتەرێکی نێودەوڵەتی لە داکشانێکی گەورەدایە. هەروەها عراقچی هۆشداریی داوە لەوەی کە هەڵوێستەکانی ئێستای یەکێتیی ئەوروپا زیان بە بەرژەوەندییەکانی خۆیان دەگەیەنێت، چونکە کیشوەری ئەوروپا بە شێوەیەکی بەرچاو کاریگەریی جەنگێکی گشتگیری لەسەر دەبێت، بە تایبەتی لە رووی بەرزبوونەوەی نرخی وزەوە. ناوبراو ئەوەشی راگەیاندووە، "خەڵکی ئەوروپا شایستەی حکومڕانییەکی باشترن لەوەی ئێستا حکوومەتەکانیان پێشکەشیان دەکەن." هەر ئەمڕۆ ئاژانسی هەواڵی رۆیتەرز بڵاوی کردەوە، وەزیرانی دەرەوەی یەکێتیی ئەوروپا لە کۆبوونەوەیاندا، گەیشتنە رێککەوتنێک لەسەر بە تیرۆریستناساندنی سوپای پاسدارانی ئێران.

هودا شەعراوی هونەرمەندی سوری ئەمڕۆ پێنجشەممە لە ماڵەکەی خۆی لەناو دیمەشقی پایتەخت لە تەمەنی ٨٧ ساڵیدا بەکوژراویی دۆزارەیەوە. بەرپرسی سەندیکای هونەرمەندان، مازن ئەلنەتور لە بەیاننامەیەکدا بۆ پلاتفۆرمی "ئیکس" ئەو هەواڵەی پشتڕاستکردەوە کە لە سۆشیال میدیادا بڵاوبووەتەوە سەبارەت بە دۆزینەوەی ئەو خانمە ئەکتەرە سورییە هودا شەعراوی کە لەناو ماڵەکەیدا کوژراوە. سەرچاوە ناوخۆییەکان ئاشکرایان کرد کە هونەرمەندە سورییەکە لەلایەن خزمەتکارەکەیەوە کوژراوە و ئەویش تاوانەکەی ئەنجامداوە و هەڵاتووە، ماڵپەڕە سورییەکان باسیان لە مردنەکە کردووە و ئاماژەیان بەوە کردووە کە "لە ژێر بارودۆخێکی نهێنیدا" ڕوویداوە بەبێ ئەوەی وردەکاری زیاتر بخەنەڕوو.  هونەرمەندی کۆچکردوو لە زۆرێک لە بەرهەمە دراماییەکان بەشداری کردووە و لە بەرهەمە ژینگەییەکاندا سەرکەوتوو بووە. بەڵام دیارترین ڕۆڵی لە زنجیرە بەناوبانگەکەی “باب الحرا” بوو، کە تێیدا ڕۆڵی “ئوم زەکی”ی بینی. هەروەها بەشداری لە بەرهەمەکانی وەک: ڕۆژانی شەمیا، خێزانی ٧ ئەستێرە، نەبوونی تام و کێشەی زۆر، و چەندانی تر کردووە.

ئەحمەد شەرع ملی بۆ زۆربەی داواکارییەکانی ترەمپ و نەتانیاهۆ داوە ئامادەکردنی هاوڵاتی  لە کاتێکدا هێرشی چڕ دەکاتە سەر رۆژاڤا و چەندین ناوچەی ژێر دەسەڵاتی بەڕێوبەری خۆسەری کۆنترۆڵکردووە، ئەحمەد شەرع، سەرۆکی ڕاگوزەری سوریا، خەریکە بە تەواوی مل بۆ داواکارییەکانی ئیسرائیل دەدات. ئەحمەد شەرع، بە پشتیوانی ئەمریکا و بەتایبەتی تۆم باراک، نێردەی ترەمپ بۆ سوریا، لە رۆژهەڵاتی وڵاتەکەی خەریکی جەنگە دژی کورد، بەڵام لە رۆژئاوای وڵاتەکەی چیرۆکێکی دیکە هەیە و بەشێکی زۆری داواکارییەکانی ئیسرائیلی جێبەجێکردووە.  بەگوێرەی راپۆرتێکی پێگەی "میدڵ ئیست ئای"ـی بەریتانی، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، تەنها مانگێکی داناوە بۆ دیمەشق و تەلئەبیب تاوەکو بگەنە ڕێککەوتنی کۆتایی و لێکتێگەیشتنی 6ـی مانگ، کە لە پاریس واژۆکرا، جێبەجێ بکەن، بەمزووانەش رێککەوتنەکە ڕادەگەیەنرێت. لە راپۆرتەکەدا هاتووە، ترەمپ فشاری لە بنیامین نەتانیاهۆ، سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل و ئەحمەد شەرع کردووە تاوەکو سەرەتای مانگی سێ کۆتایی بە هەموو شتێک بهێنن.  ڕێککەوتنەکە چۆنە؟  سەرچاوەیەک کە قسەی بۆ میدڵ ئیست ئای کردووە، دەڵێت، هەردوولا لەسەر هەموو شتێک ڕێککەوتوون و تەنها لەسەر چیای جەبەل شێخ ناکۆکن کە تەنها 40 کیلۆمەتر لە دیمەشقەوە دوورە و ئیسرائیل لەدوای ڕووخانی ئەسەد داگیری کردووە.  بەرپرسێکی باڵای یەکێک لە وڵاتانی ڕۆژئاوا کە پەیوەندی لەگەڵ ئیسرائیلییەکان هەیە، بە میدڵ ئیس ئای گوتووە، ئیسرائیلییەکان ئەمریکییەکانیان ئاگادارکردووەتەوە هەرگیز سازش لەسەر جەبەل شێخ ناکەن و بە "هێڵی سووری" دەزانن. ئەو بەرپرسە پێیوایە، ئیسرائیل هەڵوێستی خۆی لەسەر ئەو بابەتە هەرگیز لە ماوەی مانگێکدا ناگۆڕێت کە ترەمپ دیاریکردووە.  ئەو بەرپرسە باس لەوەش دەکات، ئیسرائیل دەزانێت ئیستا بەرپرسانی ئەمریکا بوونەتە دوو بەش لەسەر بابەتی کوردانی سوریا و وا لە جەبەل شێخ دەڕوانێت کە کێشەیەکی ئاسایشی نیشتمانییە، بەپێچەوانەی رۆژاڤاوە.  ئەو بەپرسە دەشڵێت، "ناوەندی فەرماندەیی ئەمریکا و سیناتۆری کۆمارییەکان دژی هێرشی سوریان بۆ سەر کوردەکان، بەڵام تۆم باراک و دۆستەکانی پشتگیری" لە هێرشەکەی ئەحمەد شەرع دەکەن، بۆیە ڕۆژاڤا لای ئیسرائیل هێڵی سوور نییە وەک جەبەل شێخ. لەبارەی دروزەکانەوە، ئەو بەرپرسە دەڵێت، بەپێی ڕێککەوتنەکەی دیمەشق و تەلئەبیب، حکومەتی سوریا ڕازیبووە بەوەی لە ڕووی سەربازییەوە نەچێتە نێو سوەیدا، بەڵام بە پشتگیری ئیسرائیل دانوستان دەستپێدەکات بۆ ئەوەی سوەیداش تێکەڵی حکومەتی سوریا بکرێت، هەروەک ئەو ڕێککەوتنانەی لەگەڵ بەرپرسانی هەسەدە کراون بۆ تێکەڵبوون بە سوپا. ئیسرائیل ئێستا کوێی سوریای بەدەستەوەیە؟  لەدوای ڕووخانی ئەسەد لە کۆتایی 2024، ئیسرائیل 400 بۆ 600 کیلۆمەتر چوارگۆشەی خاکی سوریای داگیرکرد، ئەمە جگە لەو هەزار و 200 کیلۆمەتر چوارگۆشەیەی بەرزاییەکانی جۆلان کە لە ساڵی 1967ـەوە دەستی بەسەرداگرتووە. ئێستا ئیسرائیل بنکەی سەربازیی لە پارێزگای دەرعە و قونەیتەرەی سوریا هەیە، ئەمە جگە لەوەی کە سوەیدا بەدەست دروزەکانەوەیە کە ئەمیش وەک پێگەی ئیسرائیل هەژمار دەکرێت. بەپێی رێککەوتنەکەی 6ـی مانگ لە پاریس، هەردوولا ڕێککەوتن میکانیزمێکی هاوبەش دابمەزرێنن بۆ دروستکردنی شانەیەکی پەیوەندی تا بتوانن زانیاریی سەربازیی و هەواڵگری ئاڵوگۆڕ بکەن.  لە ڕێککەوتنەکەدا حکومەتەکەی ئەحمەد شەرع ڕازی بوو بەوەی نووسینگەیەکی ئیسرائیل لە دیمەشق بکرێتەوە بەبێ ئەوەی سیفەتی دیبلۆماسی پێ بدرێت، بەڵام بەگوێرەی ڕاپۆرتێکی کەناڵی ئای 24 نیوزی ئیسرائیلی، "گفتوگۆی گەشبینانە هەیە لەسەر ئەوەی تا کۆتایی ئەمساڵ ئیسرائیل باڵیۆزخانەیەک لە دیمەشق بکاتەوە."  ڕاپۆرتی کەناڵە ئیسرائیلییەکە باس لەوە دەکات، سوریا جگە لەوەی ملی بۆ ئەو داواکارییانە داوە، بەوەش ڕازی بووە بچێتە ڕێککەوتنی ئیبراهیمییەوە و ماوەی 25 ساڵیش بەرزاییەکانی جۆلان بداتە ئیسرائیل، ئەمانەش هەمووی لەژێر فشاری ئەمریکایە و داوای لێکردوون جارێکی دیکە بەزوویی لە پاریس کۆببنەوە بۆ تەواوکردنی ڕێککەوتنەکە.

کایا کالاس، بەرپرسی سیاسەتی دەرەوەی یەکێتیی ئەورووپا رایگەیاند، وەزیرانی دەرەوەی وڵاتانی ئەندام لە یەکێتییەکە هەنگاوێکی "یەکلاییکەرەوە"یان ناوە و سوپای پاسدارانی ئێرانیان وەک رێکخراوێکی تیرۆریستی ناساندووە. رۆژی پێنجشەممە 29-01-2026 کالاس لە هەژماری خۆی لە ئێکس نووسی: "سەرکوتکاری ناتوانێ بێ وەڵام بمێنێتەوە. وەزیرانی دەرەوەی یەکێتیی ئەورووپا ئێستا هەنگاوێکی یەکلاییکەرەوەیان نا، بە ناساندنی سوپای پاسدارانی ئێران وەک رێکخراوێکی تیرۆریستی." بەرپرسی سیاسەتی دەرەوەی یەکێتیی ئەورووپا هۆشدارییەکی تووندیشی دایە بەرپرسانی باڵای تاران و رایگەیاند: "هەر رژێمێک هەزاران کەس لە گەلی خۆی بکوژێ، کار بۆ لەنێوچوونی خۆی دەکات." ئەم بڕیارەی یەکێتیی ئەورووپا دوای چەندین هەفتە لە گوشاری سیاسی و دیپلۆماسی دێت و بە وەرچەرخانێک لە مامەڵەی یەکێتیی ئەورووپا لەگەڵ کۆماری ئیسلامیی ئێران دادەنرێ. ئەم بڕیارە رێگە بە وڵاتانی ئەورووپی دەدات کە تەواوی دارایی و سەرمایەکانی ئەو هێزە لە ئەورووپا سڕ بکەن، چوونە ناو خاکی ئەورووپا لە ئەندامانی قەدەخە بکەن و هەر جۆرە مامەڵەیەکی بازرگانی لەگەڵ کۆمپانیاکانی سەر بە سوپای پاسداران بە "تاوانی تیرۆریستی" هەژمار بکرێ. ئەم هەنگاوەی برۆکسل هاوکاتە لەگەڵ هەڕەشە تووندەکانی دۆناڵد ترەمپ و ناردنی کەشتیی جەنگی بۆ ناوچەکە.

دیپلۆماتكارانی یەكێتیی ئەوروپا رایگەیاند، وەزیرانی دەرەوەی یەكێتییەكە سزای نوێیان دژ بە ژمارەیەك كەسایەتی و قەوارەی ئێراندا سەپاندووە، بەهۆی تێوەگلانیان لە سەركوتكردنی خۆپیشاندەران و پەیوەندییان بە پاڵپشتییەكانی ئێرانەوە بۆ روسیا. یەكێك لەوانەی تایبەت بە سەركوتی خۆپیشاندانەكانی ئەمدواییە سزادراوە، وەزیری ناوخۆی ئێرانە.  بەپێی هەواڵی ئاژانسی رۆیتەرز، پێشبینی دەكرێت وەزیرانی دەرەوەی وڵاتانی یەكێتیی ئەوروپا بگەنە رێككەوتنێكی سیاسی بۆ ئەوەی (سوپای پاسدارانی ئێران) بخەنە لیستی یەكێتیی رێكخراوە تیرۆرستییەكانەوە، ئەمەش وادەكات سوپای پاسداران بچێتە ناو هەمان خانەی رێكخراوەكانی وەكو "داعش"و قاعیدەوە، كە ئەمەش گۆڕانكارییەكی رەمزییە لە سیاسەتەكانی ئەوروپادا بەرامبەر بە سەركردایەتی ئێران.  ژمارەیەك لە وڵاتانی ئەوروپا، لەسەروو هەمووشیانەوە فەرەنسا بۆ ماوەیەكی زۆر دوودڵ بوون لەوەی سوپای پاسداران بخەنە ناو ئەم لیستەوە، بەڵام دوێنێ پاریس رایگەیاند پاڵپشتی ئەم هەنگاوە دەكات، ئەمەش رێگای كردەوە بۆ ئەوەی رەزامەندی لەسەر بدات. ئەم جۆرە بڕیارانەی پێویستیان بە كۆدەنگی وڵاتانی ئەندامی یەكێتیی ئەوروپا هەیە كە ژمارەیان 27 وڵاتە.  سوپای پاسداران كە دوای شۆڕشی ئیسلامی لە ساڵی 1979 بۆ پاراستنی دامەزراوەی شیعەی دەسەڵاتدار دروستكراوە، خاوەنی قورساییەكی گەورەیە لە ئێراندا، كۆنترۆڵی كەرتێكی بەرفراوانی ئابوری و هێزە چەكدارەكانی كردووە، هەروەك بەڕێوەبردنی پرۆگرامی موشەكە بالستییەكان و بەرنامە ئەتۆمییەكەشی لەئەستۆدایە.

کۆمپانیای بەبازاڕکردنی نەوتی عێراق (سۆمۆ) رایگەیاند، کراوەن بۆ ئەنجامدانی گرێبەست لەگەڵ هەر پاڵاوگەیەک لە هەر شوێنێکی جیهان بێت، هاوکات جەخت لە سەرکەوتنی ڕێککەوتنەکەیان لەگەڵ هەرێمی کوردستان دەکاتەوە. عەلی نزار ئەلشاتری، بەڕێوەبەری گشتیی سۆمۆ ئاشکرای کرد، کۆمپانیاکەیان سیاسەتێکی نەرم پەیڕەو دەکات لە مامەڵەکردن لەگەڵ کڕیارە باوەڕپێکراوەکان، بەتایبەت لە پرسی بەبازاڕکردنی نەوتی خاودا. بەڕێوەبەری سۆمۆ ئاماژەی بەوەشدا، ئامادەن گرێبەست لەگەڵ خاوەن پاڵاوگەکان لە هەر شوێنێک بن واژۆ بکەن، بەمەرجێک دوو ئامانجی سەرەکییان بۆ بەدی بێت: فرۆشتنی تەواوی ئەو بڕە نەوتەی بۆ هەناردەکردن بەردەستە. بەدەستهێنانی بەرزترین بڕی داهات. سەبارەت بە پەیوەندییەکان لەگەڵ هەرێمی کوردستان، بەڕێوبەرەکەی سۆمۆ، رێککەوتنە مێژووییەکەی نێوانیان بۆ بەبازاڕکردنی نەوتی هەرێم بە "سەرکەوتوو" وەسف کرد و رایگەیاند، کارکردن بەو رێککەوتنە تا کۆتایی مانگی ئاداری ئەمساڵ درێژ کراوەتەوە. جەختیشی کردەوە، هەموو لایەنەکان کار بۆ ئەوە دەکەن رێککەوتنەکە نوێ بکرێتەوە و درێژە بە سەرکەوتنەکان بدەن. هاوکات رۆژی یەکشەممە، 25ـی کانوونی دووەمی 2026، کۆمپانیای سۆمۆ، ئاماری فەرمیی هەناردە و داهاتی نەوتی بۆ مانگی کانوونی یەکەمی 2025 بڵاوکردەوە، کە زیاتر لە 107 ملیۆن بەرمیل نەوت هەناردە کراوە،  لەو بڕەش 5 ملیۆن و 997 هەزار و 527 بەرمیل نەوتی هەرێمی کوردستان لە رێگەی بەندەری جەیهانەوە هەناردە کراوە. هەروەها داهاتەکەشی 6 ملیار و 388 ملیۆن و 429 هەزار و 610 دۆلار بووە.

فرێدریش مێرتس، راوێژکاری ئەڵمانیا هۆشدارییەکی تووندی دایە کۆماری ئیسلامیی ئێران و رایگەیاند، "ئەو رژێمە چەند رۆژێکی ماوە [زۆری نەماوە]." ئەم لێدوانە لە کاتێکدایە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا جارێکی دیکە هەڕەشەی دەستوەردانی لە دژی تاران نوێ کردووەتەوە و رایگەیاندووە: "کات خەریکە تەواو دەبێت."   مێرتس لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەڤانیدا لەگەڵ ئیلی بۆلۆجان، سەرۆکوەزیرانی رۆمانیا گوتی: "رژێمێک کە تەنیا لەرێگەی تووندوتیژی و تیرۆرەوە دژی دانیشتووانەکەی خۆی لە دەسەڵاتدا بمێنێتەوە، چەند رۆژێکی کەمی ماوە. رەنگە ئەوە بابەتێکی چەند هەفتەیی بێت، چونکە ئەم رژێمە هیچ شەرعییەتێکی بۆ حوکمڕانیی وڵات نەماوە."   راوێژکاری ئەڵمانیا ئاماژەی بە کوژرانی هەزاران کەس کرد لە خۆپێشاندانەکانی دواییدا و گوتی، ئەمە نیشانەی ئەوەیە "رژێمی مەلاکان تەنیا لەرێگەی تیرۆرەوە دەسەڵاتی گرتووە".    بەپێی ئامارەکانی ئاژانسی (HRANA)، زیاتر لە شەش هەزار و 200 کەس لە شەپۆلی خۆپێشاندانەکاندا کوژراون، کە زۆربەیان لە رۆژانی 8 و 9ـی کانوونی دووەمی ئەمساڵدا بووە. مێرتس پاڵپشتیی خۆی بۆ داواکارییەکەی ئیتاڵیا دەربڕی بۆ ئەوەی یەکێتیی ئەورووپا "سوپای پاسدارانی ئێران" وەک رێکخراوێکی تیرۆریستی بناسێنێت. راوێژکاری ئەڵمانیا نیگەرانیی خۆی نیشاندا کە هێشتا یەک یان دوو وڵات لە ناو یەکێتیی ئەورووپادا ئامادە نین پشتگیری لەو هەنگاوە بکەن. لە کۆتایی ساڵی 2025ـەوە ئێران رووبەڕووی شەپۆلێکی فراوان و بێ وێنەی خۆپێشاندان بووەتەوە. خۆپێشاندانەکان لە سەرەتای کانوونی دووەمی 2026 گەیشتنە لووتکە و هێزە ئەمنییەکان بە تووندی بەرپەرچیان دانەوە. بەپێی راپۆرتە نافەرمییەکان، ژمارەی کوژراوان زۆر زیاترە لەوەی رادەگەیێندرێت، بەڵام بڕینی ئینتەرنێت پڕۆسەی پشتڕاستکردنەوەی ئامارەکانی قورستر کرد. گەڕانەوەی دۆناڵد ترەمپ بۆ کۆشکی سپی لە ساڵی 2025، بووەتە هۆی گەڕانەوەی سیاسەتی "ئەوپەڕی گوشار" بۆ سەر تاران. ترەمپ چەندین جار ئاماژەی بەوە کردووە، ئەمریکا رێگە نادات دەسەڵاتی ئێران بەو شێوەیە بەردەوام بێت و هەڕەشەی دەستوەردانی کردووە ئەگەر "سەرکوتکردن و لەسێدارەدانی خەڵک" رانەگیرێت. هەڵبژاردنی مێرتس وەک راوێژکاری ئەڵمانیا گۆڕانکارییەکی گەورەی لە سیاسەتی دەرەوەی بەرلین بەرامبەر تاران دروست کردووە. ئەڵمانیا کە پێشتر رۆڵێکی میانڕۆی هەبوو، ئێستا بووەتە یەکێک لە تووندترین رەخنەگرەکانی ئێران لە ئەورووپا و بە ئاشکرا داوای رووخانی دەسەڵاتی ئایینی لەو وڵاتەدا دەکات.