گەورەترین جەنگی مووشەکی لە مێژووی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا

وەزیری سامانە سروشتییەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان بۆ ئاڤا ئاشکرای کرد لە ساڵی ڕابردوودا 22 ملیۆن بەرمیل نەوت لە ڕێگەی سۆمۆوە هەناردەکراوە و ڕۆژانە 250 بۆ 270 هەزار بەرمیل ڕەوانە دەکرێت، لەو ڕێژەیە 50 هەزار بەرمیلی بۆ بەکاربردنی ناوخۆی هەرێمی کوردستانە. کەمال محەممەد، وەزیری سامانە سرووشتییەکانی کوردستان بە وەکالەت، بە ئاڤای ڕاگەیاند، ڕێککەوتنی سێقۆڵی هەناردەکردنەوەی نەوتی هەرێمی کوردستان، بۆ مانگی سێی ئەمساڵ درێژکراوەتەوە و لە ماوەی ڕابردوو و ئیستاش حکومەتی هەرێمی کوردستان پابەندی تەواوی ڕێککەوتنەکە بووە، بەڵام لەبەرامبەردا حکومەتی فیدراڵی عێراق، پابەندی ڕێککەوتنەکە نییە، ئەمەش وایکردووە مووچەی مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان دوابکەوێت. ئاماژەی بەوەشکرد، دەبێت لەمەودوا لە حکومەتی فیدڕاڵ بوودجە بنێرێت نەک مووچە، ئەو مووچەیەی بۆ مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان دەنێرێت 58%ـی  داهاتی نەوتی و نانەوتی هەرێمی کوردستانە.

دەمەقاڵێیەکی تووندی پەروین بوڵدان و پەرلەمانتارانی ئی پارتی، بزانە پەروین بوڵدان چۆن لێیان تووڕە دەبێت دوای ئەوەی یەکێکیان بێڕیزی بە کورد و کوردستان کرد.     

کەشى پێشبینیکراوى 48 کاتژمێرى داهاتوو ئەمڕۆ پێنچ شەممە    15-01-2026 کەش /  ئاسمان پەڵە هەور بۆ نیمچە هەور دەبێت لە ناوچە شاخاوییەکان ئەگەری بارینی کەمێک نمە باران هەیە لە ناوچە سنورییەکان ئەگەری بارینی کەمێک بەفر بارین هەیە .  خێراى با / لەسەرخۆ  ( 5– 10 ) کم/ک.  ئاراستەی با / باکوورى ڕۆژئاوا دەبێت  مەوداى بینین / ( 8  – 10 )کم دەبێت  پلەکانی گەرما /  نزیک دەبێتەوە لە تۆمارەکانی دوێنێ  هەولێر : 8 پلەی سیلیزی  پیرمام : 3 پلەی سیلیزی سۆران : 5 پلەی سیلیزی  حاجی ئۆمەران : 1 پلەی سیلیزی  سلێمانی : 5  پلەی سیلیزی چەمچەماڵ : 6  پلەی سیلیزی هەڵەبجە : 5 پلەی سیلیزی  دهۆک :  7 پلەی سیلیزی زاخۆ : 7 پلەی سیلیزی  ئاکرێ : 6 پلەی سیلیزی سبەى هەینی  ‌ 16-01-2026 کەش/ ئاسمان ساماڵ و پەڵە هەور دەبێت . خێراى با / لەسەرخۆ  ( 5– 10 ) کم/ک.  ئاراستەی با / باکوورى ڕۆژئاوا دەبێت  پلەکانی گەرما/ نزیک دەبێتەوە لە تۆمارکراوەکانی ئەمرۆ مەوداى بینین / لە نێوان 8 – 10 کم.  بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی هەولێر : 9 پلەی سیلیزی پیرمام : 3 پلەی سیلیزی سۆران : 5 پلەی سیلیزی   حاجی ئۆمەران : 0 پلەی سیلیزی سلێمانی : 6 پلەی سیلیزی چەمچەماڵ: 7 پلەی سیلیزی  هەڵەبجە : 5 پلەی سیلیزی دهۆک : 7 پلەی سیلیزی زاخۆ: 8  پلەی سیلیزی ئاکرێ: 7 پلەی سیلیزی

ئیلهام ئەحمەد، هاوسەرۆكی پەیوەندییەكانی دەرەوەی ئیدارەی خۆسەر دەڵێت: دۆخەكە زۆر سەخت و مەترسیدارە، تائێستا هەموو بەڵێنانەی شام بە كۆمەڵگەی  نێودەڵەتی و ئەو شاندانەی داوە سەردان دەكەن، تەنها لە چوارچێوەی بەڵێندا ماوەتەوە، ئەوەی دەیكەن پێچەوانەی بەڵێنەكانیانەو كۆمەڵگەی خۆیان قڕ دەكەن. ئیلهام ئەحمەد لە پەیامێكدا دەڵێت: تەنها لە خێزانەكەی من لە شێخ مەقسود (7) كەس گیانی لە دەستداوە، كە لەناو پاسێكدا بوون و درۆنێك لێیداون و گیانیان لەدەستداوە، ماڵی خەڵكی تاڵان دەكەن، جیهان بێدەنگە لە ئاستی ئەو تاوانانەی بەرامبەر بە ژنە شەڕڤانەكان دەكرێت كە جیهان قەرزاری ئەوانە.  ئاماژە بەوەشدەكات: جیهان تائێستا هەڵوێستێكی روونی بەرامبەر ئەو داعشانەو بەرامبەر ئەو تاوانانەى ئەنجامدەدرێن، ئەگەر ئەمڕۆ هەڵوێستێكی توندیان بەرامبەر نەگیرێتەبەر ئەو شەڕ بۆ دەرەوە پەلدەكێشێت، جارێكی بیری توندڕەوی پەلدەكێشێتەوە بۆ وڵاتانی دەرەوە.

بە پێی راپۆرتی رێكخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو: لە سەرەتای خۆپیشاندانەكانی شارەكانی ئێران تا ئێستا (48) هاوڵاتی كورد بە تەقەی راستەوخۆی هێزە ئەمنییەكانی كۆماری ئیسلامی ئێران كوژراون.   " گوڵاڵە مەحموودی ئازەر لە مەهاباد، زارا مورادی و سیاوەش شێرزاد هەردووکیان لە بۆکان، عرفان عەلیزادە لە لۆماری شاری سیروان و عەلی عەباسی لە گێەلان"  پێنج هاووڵاتیی کورد لە تاران بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران لە ئەنجامی ناڕەزایەتییەکانی خەڵکی ئەم شارە کوژراون. لەگەڵ ئەمانەدا، هەنگاو هەتا ئێستا توانیویە ناسنامەی ١٢ هاووڵاتیی کورد بریتین لە سێ ژن کە لە ئەنجامی ناڕەزایەتییەکانی خەڵکی تاران کوژراون. - گوڵاڵە (مریەم) مەحموودی ئازەر، هاووڵاتیی ٢٦ ساڵەی کورد و خەڵکی مەهاباد کە لەگەڵ هاوژینەکەی کە خەڵکی پاوە سەر بە پارێزگای کرماشانە لە تاران نیشتەجێ بوون، بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە سەرکوتگەرەکان کوژراوە و تەرمی ناوبراو پاش گەڕانەوە بۆ مەهاباد لە کەشێکی تەواو ئەمنیی و لە بێدەنگی زۆرەملێ بە خاک ئەسپێردرا، سەرچاوەکانی هەنگاو جەختیان کردووەتەوە ناوی “ڕۆژین” کە خوشکی گوڵاڵەیە وەک گیان بەختکراو بە هەڵە بڵاو کراوەتەوە. - زارا مورادی هاووڵاتیی خەڵکی گوندی حەسار سەر بە بۆکان لە ئەنجامی ناڕەزایەتییەکانی خەڵکی تارانسەر لە ڕۆژئاوای تاران بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە سەرکوتگەرەکان بۆ لای سەر و سینگی کوژراوە. زارا لە تاران سەرقاڵی کار ئارایشگەری بووە، بە پێی زانیارییە وەرگیراوەکانی هەنگاو، خاڵۆ و خاڵۆزای زارا هاوکات لەگەڵ زارا بە تەقەت چەکی ساچمەیی بە سەختی بریندار بوونە. ناوبراو خێزاندارە بووە و بەم تازەییانە ژیانی هاوبەشی پێکهێنابوو. - سیاوەش شێرزاد هاووڵاتیی تەمەن ٣٨ ساڵ و کورد و خەڵکی بۆکان، هاووڵاتییەکی دیکەیە کە بە هۆی تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە سەرکوتگەرەکان کوژراوە و پاش دانەوە تەرمەکەی بە بنەماڵەکەیەوە بە هۆی گوشارە ئەمنییەکان و بە زۆرەملێ ڕێوڕەسمی بە خاک ئەسپاردنەکەی ناوبراو لە گوندی تازە قەڵا لە بۆکان بەڕێوە چووە. ناوبراو خێزاندار و باوکی دوو منداڵە. - عرفان عەلیزادە هاووڵاتیی کوردی ٢٤ ساڵەی خەڵکی لۆمار سەر بە شاری سیروانی پارێزگای ئیلام لە ئەنجامی ناڕەزایەتییەکانی خەڵکی لە شاری وەرامین لە باشووری ڕۆژئاوای پارێزگای تاران بە هۆی تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە سەرکوتگەرەکان کوژراوە. - عەلی عەباسی هاووڵاتیی کورد و ١٨ ساڵە خەڵکی گێەلان سەر بە پارێزگای کرماشان کە لە تاران سەرقاڵی کار بووە، بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە سەرکوتگەرەکان لەم شارە کوژراوە، سەرچاوەکانی هەنگاو جەختیان کردووەتەوە کە فیشەکە جەنگییەکان لای ڕاسی لاپاڵ و گورچیلەی ناوبراوی پێکاوە و پاش گواستنەوەی عەلی بۆ نەخۆشخانە و تێپەڕینی چەند کاتژمێر گیانی خۆی لە دەست داوە. هەنگاو وەری گرتووە، تەرمی ئەم پێنج هاووڵاتییە پاش گەڕانی بنەماڵەکانیان لە نێوان سەدان تەرم لە ساردخانەکانی تاران وەرگیراونەتەوە. بە پشت بەستن بە ئامارە تۆمارکراوەکان لە ناوەندی ئامار و بەڵگەنامەکانی ڕێکخراویی مافی مرۆڤی هەنگاو، هەتا ئێستا لانی کەم ٤٨ هاووڵاتیی کورد لە ئەنجامی ناڕەزایەتییەکانی ئەم دواییانە کوژراون کە ١٢ کەس لەوان واتا ٢٥٪ی تەواویی هاووڵاتییانی کوردی گیانبەختکراو لە تاران کوژراون.

د. عەلی قەرەداغی، سەرۆکى یەكێـتی جیهانی زانایانی موسڵمان داوایەکی بەپەلە لە لایەنەکانی سوریا دەکات و دەڵێت: کوشتنی موسڵمانان حەرامکراوە.   د. عەلی محێدین قەرەداغی، سەرۆکی یەکێتیی جیهانیی زانایانی موسڵمان  بانگەوازێکی ئاڕاستەی هەموو لایەنە ناکۆکەکانی سوریا کرد بۆ ڕاگرتنی شەڕ و گەڕانەوە بۆ مێزی گفتوگۆ لەپێناو چارەسەرکردنی کێشەکان. "بانگەوازێک بۆ ڕاگرتنی شەڕ و خوێنڕشتن و چارەسەرکردنی کێشەکان لە ڕێگەی گفتوگۆوە بە ناوی خۆمەوە داوا لە هەموو لایەنەکانی سوریا دەکەم: تکایە شەڕ و کوشتار وەلابنێن، خوێنڕشتن ڕاگرن، لە پێناو ئاشتەوایی گشتگیر و بونیادنانی سوریایەکی نوێ، هەروەها پابەندبوون بەو ڕێککەوتننامەیەی لە نێوان حکومەت و (هەسەدە) واژۆکراوە، و پەلەکردن لە جێبەجێکردنی بڕگەکانی بە نیازێکی پاک و لە چوارچێوەی سوریایەکی یەکگرتوو، کە مافە ڕەواکانی گەلی کوردی تێدا دەستەبەرکرابێت. ئەمە ئەرکێکی شەرعییە، هەروەک چۆن ئەرکێکی نیشتمانی و مرۆییشە، چونکە ئاشتەوایی خێرە، بەڵکو فەتحێکی ڕوون و مایەی خێر و بەرەکەتە بۆ گەلی سوریا. جەنگ و کوشتار لە نێوان موسڵماناندا فیتنەیەکە شوێنەواری مەترسیداری هەیە، و هەمووی شەڕە و هەرگیز خێری تێدا نییە، ئەزموونە مێژووییەکانیش ئەو ڕاستییە دەسەلمێنن؛ هەر بۆیە قورئانی پیرۆز جەختی لەسەر حەرامکردن و بە تاوانکردنی کوشتنی موسڵمانان کردووەتەوە و خودای گەورە دەفەرموێت: { وَمَن يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُّتَعَمِّدًا فَجَزَا ؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِيهَا وَغَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهُ وَأَعَدَّ لَهُ عَذَابًا عَظِيمًا } (النساء: 93). بەڵکو خودای گەورە کوشتنی یەک مرۆڤی بە ناحەق وەک کوشتنی هەموو خەڵکی جیهان داناوە؛ وەک دەفەرموێت: { أَنَّهُ مَن قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعًا وَمَنْ أَحْيَاهَا فَكَأَنَّمَا أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعًا } (المائدة: 32). بەجێهێنانی ئەرکی ئایینی و نیشتمانی وادەخوازێت کە کێشەکان لە ڕێگەی دیالۆگی بونیادنەر و نیازێکی پاک و ڕاستگۆیانە چارەسەر بکەن بۆ گەیشتن بە ئاشتەوایی گشتگیر و سڕینەوەی ئەو ستەم و کێشانەی کە ڕژێمی ستەمکاریی لەناوچووی پێشوو جێیهێشتوون. هەروەها داوایان لێدەکەم کاروانی برایەتی، ئاوەدانکردنەوە، زانست و شارستانییەت سەرڕێبکەن لە پێناو بونیادنانی سیستەمێکی نوێ کە مافی هەمووان بپارێزێت و جێگەی هەمووانی تێدا ببێتەوە، تاوەکو سوریا ببێتە نموونەیەکی ڕاستەقینەی گەشەسەندووی، وەک خودای گەورە دەفەرموێت: { وَقُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ  وَسَتُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ } (التوبة: 105). لە کۆتاییدا دەمەوێت ئەوە ڕوون بکەمەوە کە شانازیی ئەوەم پێبڕاوه هەر لە سەرەتای شۆڕشەوە بە هەموو توانامەوە پشتیوانی و پاڵپشتی گەلی سوریا بکەم. هەروەک لە ڕێگەی "ڕێکخراوی ڕابیتەی مرۆیی" کە لە هەرێمی کوردستانی عێراق دامانمەزراندووە، بە شێوەیەکی کارا بەشداربووین لە هاوکاریکردنی خوشک و برایانی ئاوارەی سوریا لە هەرێمی کوردستان و لە ناوخۆی سوریاشدا، کە قوربانیی تاوانەکانی ڕژێمی ستەمکاری پێشوو بوون. هەروەها ئەو زانکۆیەی کە دامانمەزراندووە [زانکۆی گەشەپێدانی مرۆیی لە هەرێمی کوردستانی عێراق] سەدان خوێندکاری کوردی سوریای بۆ خوێندن وەرگرتووە بە خۆڕایی و بێ بەرامبەر، ئەم پڕۆژەیە تا ئێستاش بەردەوامە. لە لایەکی ترەوە هەوڵێکی زۆرم داوە بۆ ئاشتەوایی و نزیککردنەوەی لایەنەکان و هێشتاش بەردەوامم. هەروەها داوا لە دڵسۆزان و چاکەخوازان دەکەم ئەوەی لە توانایاندایە بیکەن بۆ وازهێنان لە شەڕ و گەڕانەوە بۆ ڕێککەوتنه واژۆکراوەکە و تەواوکردنی، داواکارین لە خودا تێیدا سەرکەوتوومان بکات و شتێک ڕوونەدات ئێمە و هەموو خۆشەویست و دڵسۆزێک خەمبار بکات... ئامین. ڕایدەگەیەنم کە ئەم بانگەوازەم ئاڕاستەی هەردوو لایەنەکە کردووە، و هیوا و گومانێکی زۆرم هەیە کە بە دەم ئەم داواکارییە وە بێن. هەروەها ئامادەیی خۆم نیشان دەدەم بۆ خستنەگەڕی هەوڵی زیاتر لەپێناو ڕاگرتنی شەڕ و بەشداریکردن لە بەدیهێنانی ئاشتەوایی و جێبەجێکردنی ڕێککەوتنەکە. پڕۆفیسۆر دکتۆر عەلی محێدین قەرەداغی 14 / 1 / 2026"

لە حاڵەتی هێرشی ئەمریکا، ئێران کوێ بەئامانج دەگرێت؟ ئامادەکردنی هاوڵاتی.  خۆپیشاندانەکانی ئێران تادێت فراوانتر دەبێت و ئەگەری هێرشی ئەمریکاش، بەپێی قسەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی وڵاتەکە، نزیکە، بەڵام من پێتان دەڵێم ئێران هێرش دەکاتە سەر کوێ ئەگەر واشنتن دەستوەردانی کرد. تاران کەوتووەتە خۆی و ترسێکی زۆری لە هێرشی ئەمریکا هەیە، هەربۆیە وڵاتانی دراوسێی ئاگادارکردووەتەوە هۆشداری بە واشنتن بدەن هێرش نەکات.  بەگوێرەی ئاماری چەند رێکخراوێک، لە خۆپیشاندانەکانی ئێراندا نزیکەی سێ هەزار کەس کوژراون لە خۆپیشاندەران و هێزە ئەمنییەکان، ترەمپیش داوای لە خۆپیشاندەران کرد بەردەوام بن و دەست بەسەر دامەزراوەکانی حکومەتدا بگرن و یارمەتی لە رێگەیە.  ترەمپ گوتیشی، وەڵامێکی تووندمان دەبێت بۆ بەرپرسانی ئێران ئەگەر بەردەوامبن لە کوشتنی خۆپیشاندەران.  بەگوێرەی راپۆرتی میدیا ئەمریکییەکان، واشنتن چەند جۆرێکی جیاوازی هێرش و بۆردومان هەڵدەسەنگێنێت و پلانی هەمەجۆر خراوەتە بەردەم ترەمپ تا یەکێکیان هەڵبژێرێت. بەرپرسێکی ئێران کە ناوی نەهاتووە بە ئاژانسی رۆیتەرزی گوتووە، تاران هەریەکە لە سعودیە، ئیمارات و تورکیای ئاگادارکردووەتەوە و پێی گوتوون مەهێڵن ئەمریکا هێرش بکات، ئەگەر نا هێرش دەکەینە سەر بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا لە وڵاتەکانتان. ئەو بەرپرسە دەڵێت، پەیوەندی راستەوخۆی عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران و ستیڤ ویتکۆڤ، نێردەی تایبەتی ترەمپ، بەهۆی زیادبوونی گرژییەکانەوە هەڵپەسێردراوە. بەگوێرەی راپۆرتی میدیاکانی ئێران، عەلی لاریجانی، بەرپرسی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی ئێران قسەی لەگەڵ وەزیری دەرەوەی قەتەر کردووە، عەباس عێراقچیش لەگەڵ هاکان فیدان، وەزیری دەرەوەی تورکیا و عەبدوڵا بن زاهید ئەلنەهیان، وەزیری دەرەوەی ئیمارات، گفتوگۆی ئەنجامداوە. عێراقچی بە هاوتا ئیماراتییەکەی گوتووە، ئارامی گەڕاوەتە بۆ ئێران و خەڵکی ئێران سوورن لەسەر بەرگریکردن لە سەروەری و ئاسایشی وڵاتەکەیان لە دژی هەر دەستوەردانێکی دەرەکی. بەرپرسانی ئێران، ئەمریکا و ئیسرائیل تۆمەتبار دەکەن بە دروستکردنی "ئاژەوەگێڕی" و دەڵێن، لە پشت تووندوتیژییەکانی خۆپیشاندانەکانن و "تیرۆریستان"ـی سەر بەو دوو وڵاتە هێرشیان کردووەتە سەر هێزە ئەمنییەکان، مزگەوت و موڵکی گشتی.  ئیسرائیلیش بەتەواوی چاودێری بارودۆخەکە دەکات و دەیەوێت بزانێت ترەمپ چی دەکات، چونکە سەرچاوەیەکی ئیسرائیلی لە حکومەتی وڵاتەکە بە ئاژانسی رۆیتەرزی راگەیاندووە، لە کۆبوونەوەی کابینەی ئاسایشی ئیسرائیل بنیامین نەتانیاهۆ، سەرۆکوەزیرانی وڵاتەکە، لەبارەی ئەگەرەکانی کەوتنی رژێمی ئێران و دەستوەردانی واشنتن ئاگادارکراوەتەوە.

ژمارەیەک بەرپرسی ئەورووپی رایانگەیاندووە، لە 24 کاژێری داهاتوودا ئەمریکا هێرشدەکاتە سەر ئێران و میدیای ئەمریکاش بڵاویکردووەتەوە، پێدەچێت هێرشەکە سنووردار بێت بۆ سەر ژمارەیەک ئامانجی دیاریکراو.  رۆژی چوارشەممە 14ی کانوونی دووەمی 2025، دوو بەرپرسی ئەورووپا بە رۆیتەرزیان راگەیاندووە، لە 24 کاژێری داهاتوودا ئەگەری هەیە ئەمریکا هێرشبکاتە سەر ئێران.  ژمارەیەک بەرپرسی ئەمریکیش قسەیان بۆ میدیای وڵاتەکەیان کردووە و دەڵێن، هێرشەکە بۆ سەر ژمارەیەک ئامانجی دیاریکراوە، لەوانە بنکە و بارەگا ئەمنییەکان، پڕۆگرامی ئەتۆمی و سیستەمی مووشەکی بالیستی.  ماوەی 18 رۆژە خۆپێشاندان و ناڕەزایەتی شارەکانی ئێران و رۆژهەڵاتی کوردستانی گرتووەتەوە. بەگوێرەی ئاماری رێکخراوەکانی مافی مرۆڤ، لەو ماوەیەدا نزیکەی سێ هەزار و 400 کەس کوژراون. هاوکات نزیکەی هەفتەیەکە دەسەڵاتدارانی ئێران خزمەتگوزاریی ئینتەرنێتیان سنووردار کردووە یان بڕیوە. چەند جارێک دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە گوتار و نووسینەکانیدا لە تروس سۆشیال ئاماژەی بەوە کردووە، ئەوان پاڵپشتی لە خۆپێشاندەرانی ئێران و داخوازییەکانیان دەکەن و وەڵامی تووندوتیژی هێزە ئەمنییەکانی ئێرانیش لە دژی خۆپێشاندەران دەدەنەوە.  جگە لە ئەمریکا، یەکێتیی ئەورووپا و ژمارەیەک ئەندامی ئەو یەکێتییە دژایەتییان بۆ شێوازی وەڵامدانەوەی ئێران بۆ خۆپێشاندانەکان و کوشتنی خۆپێشاندەران لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەربڕیووە. 

ئەحمەد شەڕع، لە دیدارەکە بڵاونەکراوەکەی دەڵێت: بە ئازایەتی کورد سەرسامم، هیوادارم بێنە نێو سوپای سوریا.  

یاریدەدەری سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان ئاشکرای دەکات، لە سێ مانگی کۆتایی ساڵی 2025دا نزیکەی 20 ملیۆن بەرمیل نەوتیان ڕادەستی بەغدا کردووە، هەروەها لە ساڵی 2025دا دەبوو زیاتر لە 12 ترلیۆن دینار بۆ هەرێم بنێردرێت، بەڵام بەغدا تەنیا 10 ترلیۆنی ناردووە، هاوکات پەسەندکردنی بودجەی سێ ساڵەی عێراق بە بڕیارێکی هەڵە وەسف دەکات و ڕایدەگەیەنێت، چوارشەممە 14ی کانوونی دووەمی 2026، ڕێباز حەملان، یاریدەدەری سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان مێوانی گەشتی هەواڵەکانی کوردستان24 بوو و گوتی: پەسەند کردنی بودجەی سێ ساڵ لەلایەن حکوومەتی سوودانییەوە، دەرەنجامێکی زۆر خراپی بۆ هەرێمی کوردستان هەبوو و بڕیارێکی هەڵە بوو. کێشەی ئێمە لەگەڵ حکوومەتی فیدراڵ لەسەر مووچە نییە، بەڵکوو لەسەر بودجەیە، ئەگەر بەدواداچوونێک بۆ چەند ساڵی ڕابردوو بکەین، دەزانین کە برە پارەیەکی زۆری حکوومەتی هەرێمی کوردستان دەکەوێتە لای حکوومەتی فیدراڵییەوە، بەتایبەت لە بودجەی وەبەرهێنان. یاریدەدەری سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان گوتیشی: یەک نەبوونی لایەنە سیاسییەکانی هەرێمی کوردستان وای کردووە لە بەرانبەر عێراق لاواز بێت و بەو شێوەیە مامەڵەمان لەگەڵ بکرێت. لە ساڵی 2023 بەغدا تەنیا چوار ترلیۆن و 698 ملیار دینار دیناری بۆ مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان ناردبوو، کە دەکاتە نزیکەی پێنج مووچە، واتە سێ مووچە نەنێردراوە، لە ساڵی 2024 لە 10 ترلیۆن و 709 ملیار دینار، 10 ترلیۆن و 26 ملیاران بۆ مووچە خەرج کرد، کە لێرە دەکاتە نزیکەی مووچەی دوو مانگ نەنێردرا، هاوکات لە ساڵی 2025 حکوومەتی فیدراڵ دوو مووچەی مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان نەنێردراوە. سەبارەت بەو لێدوانانەی کە دەڵێن لە ساڵی 2025 زۆرترین پارە بۆ هەرێمی کوردستان نێردراوە، ڕێباز حەملان گوتی: دەبووایە لە ساڵی 2025، بڕی 12 ترلیۆن و 471 ملیار دینار لەلاین حکوومەتی فیدراڵەوە بۆ هەرێم بنێردرابا، بەڵام لەو بڕە تەنیا 10 ترلیۆن و 413 ملیار دینار نێردراوە، هاوکات تەنیا لەو ساڵە حکوومەتی هەرێمی کوردستان 919 ملیار و 346 ملیۆن دینار لە داهاتی نانەوتی بۆ بەغدا ناردووە. ڕێباز حەملان، یاریدەدەری سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان باسی لەوەش کرد، چونکە ئەوان دوو مووچەیان نەناردووە، ئێمەش نزیکەی 240 ملیار دینارمان نەناردووە. ڕێباز حەملان ڕاشیگەیاند، ئەگەر داهاتی ناوخۆی حکوومەتی هەرێمی کوردستان مانگانە 200 ملیار دینار و 120 ملیار دینار بۆ بەغدا بنێردرێت، ئەوا تەنیا 80 ملیار دەمێنێتەوە، کە دەکاتە 50 ملیۆن دۆلار، کە بە هیچ شێوەیەک ناکرێت حکوومەتێک بە چوار پارێزگا و شەش ملیۆن هاووڵاتی ئەوا داهاتەکەی بێت. هاوکات سەبارەت بە هەناردەکردنی نەوت بۆ بەغدا، ئاماژەی دا، لە 27ی ئەیلوولی 2025، تاوەکوو 31ی کانوونی یەکەم، 19 ملیۆن و 594 هەزار بەرمیل نەوت بۆ بەغدا نێردراوە و داهاتەکەی هەموو چووتە سەر هەژماری وەزارەتی دارایی عێراق، بەمەش مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان بە ڕێژەی %70 لەلایەن خۆمانەوە دابین دەکرێت.

ئاژانسی هەواڵی "رۆیتەرز" لە زاری سێ سەرچاوەی ئاگادارەوە بڵاویكردووەتەوە: گرووپە چەکدارە جوداخوازە کوردییەکان هەوڵیانداوە لە عێراقەوە سنور ببەزێنن بۆ ناو ئێران، لە ئاماژەیەكدا بۆ هەوڵی لایەنە بیانیەكان كە رەنگە بە دوای قۆستنەوەی  ناڕەزایەتییەکانی ئێراندابن، ئەوەش دواى چەند ڕۆژێک لە سەرکوتکردنی خۆپیشاندانەكان دژی تاران. ئەو سێ سەرچاوەیه كە لەنێویاندا بەرپرسێکی باڵای ئێرانی هەیە،  رایانگەیاندووه: دەزگای هەواڵگری تورکیا له چەند رۆژی رابردوودا سوپای پاسدارانی ئێرانی لەبارەی ئەو سنور بەزاندنه لەلایەن چەکداره کوردەكانەوە ئاگادار کردووەتەوه . بەرپرسەكەی  ئێران وتویەتی: روبەڕوبونەوەی چەكداری لەنێوان سوپای پاسداران و چەکداره کوردەكان روویداوە، كە بەوتەی ئەو هەوڵ دەدەن نا ئارامی دروست بکەن و ناڕەزایەتییەکان بقۆزنەوه. سوپای پاسداران هێزێکی دەستەبژێرە کە شەپۆلەکانی پێشوی نائارامییەکانی ئێرانی سەرکوت کردووە. رێکخراوی هەواڵگریی نیشتمانیی تورکیا (میت) هیچ لێدوانێکی لەو بارەیەوە نەدا، هەروەها سەرۆکایەتی کۆماری تورکیاش لە ئەنكەرە هیچ لێدوانێکی نەدا، تورکیا کە چەکدارە کوردەکان لە باکووری عێراق بە تیرۆریست دەزانێ، لە چەند رۆژی رابردوودا هۆشداری دا هەر دەستێوەردانێکی دەرەکی لە ئێران قەیرانەکانی ناوچەکە بەرەو هەڵکشان دەبات. ئەو بەرپرسه ئێرانییه رایگەیاندووە: ئەو چەکدارانه له عێراق و تورکیاوه رەوانه کراون، تاران داوای لەو وڵاتانه کردووه رێگە لە هاتنی چەكداران و چەك بۆ ئێران بگرن. گروپێكی مافی مرۆڤ رایدەگەیەنێت، لە هەڵمەتەكانی سەركوتكردنی  چەند رۆژی رابردووی ئێران دوو هەزارو 600 کەس کوژراون، کە لەلایەن ئەمریکاوە هاندەدرێن و هەڕەشەی دەستوەردانیش دەكات.

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان پێشوازی لە پاتریک دۆڕێل، باڵیۆزی فەرەنسا لە عێراق و شاندێکی یاوەری کرد؛ نێچیرڤان بارزانی لەبارەی رەوشی سووریا گوتی، "هەرێمی کوردستان هەموو پشتگیرییەک لە مافەکانی گەلی کورد و هەموو پێکهاتەکان لە سووریا دەکات".  کۆبوونەوەکە ئەمڕۆ چوارشەممە بوو، سەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستاند دەڵێت، لە کۆبوونەوەکەدا هەردوولا هیوایان خواست رێکارەکانی هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار و دەستنیشانکردنی سەرۆکوەزیرانی عێراق لە وادەی یاسایی خۆیاندا بەڕێوەبچن و حکومەتێک پێکبێت کە وەڵامدەرەوەی چاوەڕوانییەکانی هاووڵاتییان و ئاڵنگارییەکان بێت. هەروەها جەختیان لە گرنگیی پەلەکردن لە پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەتی هەرێمی کوردستان کردەوە. نێچیرڤان بارزانی و پاتریک دۆڕێل نیگەرانییان دەربارەی دۆخی ئاڵۆزی ناوچەکە دەربڕی و هاوڕابوون لەسەر گرنگیی پاراستنی ئارامی و سەقامگیری و چارەسەرکردنی کێشەکان بە دیالۆگ و رێگە دیپلۆماسییەکان. دووپاتیان کردەوە کە گرژییەکان و رووبەڕووبوونه‌وه‌ی سەربازی، ئاڵۆزییەکانی ناوچەکە زیاتر دەکەن. سەبارەت بە پێشهاتەکانی سووریا، سەرۆکی هەرێمی کوردستان دووپاتی کردەوە کە هەرێمی کوردستان هەموو پشتگیرییەک لە مافەکانی گەلی کورد و هەموو پێکهاتەکان لە سووریا دەکات. نێچیرڤان بارزانی گوتی: "هەر لە سەرەتای رووداوەکانی حەلەبەوە، لەگەڵ هەموو لایەنەکان لە هەوڵدا بووین بۆ راگرتنی شەڕ و پاراستنی سەقامگیری، لە هەوڵەکانمان بۆ هێورکردنەوە بەردەوامین." لای خۆیەوە، باڵیۆزی فەرەنسا وێڕای دووپاتکردنەوەی پشتگیریی وڵاتەکەی بۆ عێراق و هەرێمی کوردستان، ستایشی هەوڵەکانی نێچیرڤان بارزانی لەپێناو ئارامی و سەقامگیریدان کرد. پڕۆسەی ئاشتی لە تورکیا و چەند پرسێکی دیکەی جێی بایەخی هەردوولا، تەوەرێکی دیکەی کۆبوونەوەکە بوو.

لینزی گرام، سیناتۆری کۆماری لە ئەنجوومەنی پیرانی ئەمریکا، هۆشدارییەکی تووندی ئاراستەی حکومەتی نوێی سووریا و دەوڵەتی تورکیا کرد و رایگەیاند، هەر هێرشێکی نوێ بۆ سەر هاوپەیمانە کوردەکان، وەڵامێکی تووندی ئەمریکای لێ دەکەوێتەوە. رۆژی چوارشەممە 14-01-2026 گرام لە پەیامێکدا لە ئێکس، پشتیوانیی تەواوی خۆی بۆ بانگەوازەکەی سیناتۆر ریش (سەرۆکی لیژنەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی ئەنجوومەنی پیران) دەربڕی بۆ هێورکردنەوەی دۆخی سووریا. گرام ئاماژەی بەوە کرد، "حکومەتی نوێی سووریا ئاگادار دەکەینەوە کە پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ دژی کەمینەکان بە هیچ شێوەیەک قبووڵ ناکرێت." ئەم سیناتۆرە باڵایەی ئەمریکا ئاشکرای کرد، راپۆرتی باوەڕپێکراوی پێگەیشتووە سەبارەت بەوەی سوپای سووریا و تورکیا رەنگە بەرەو پێشڕەویی زیاتر بچن دژی هاوپەیمانە کوردەکان. گرام گوتی: "پێموایە ئەم هەنگاوە دەبێتە هۆی کاردانەوەیەکی تووندی ویلایەتە یەکگرتووەکان." گرام جەختی کردەوە، هەرچەندە پشتگیری لە پێدانی دەرفەت بە حکومەتی نوێی سووریا دەکات، بەڵام "قبووڵی هیچ هێرشێکی ئاشکرا بۆ سەر هاوپەیمانە کوردەکان ناکات." ئەو وەک "هێزی سەرەکی لە تێکشکاندنی خەلافەتی داعش" وەسفی کوردەکانی کرد و ئاماژەی بەوەش کرد، کوردەکان لە ساڵانی رابردوودا "پەیوەندییەکی توکمەیان لەگەڵ ئیسرائیل هەبووە." لینزی گرام پەیامەکەی بە هۆشدارییەکی روون بۆ دیمەشق و ئەنقەرە کۆتایی پێهێنا و نووسی: "ژیرانە بژاردەکانتان هەڵبژێرن." ئەم لێدوانانە لە کاتێکدایە کە شاری حەلەب لە هەفتەی رابردوودا شاهیدی پێکدادانی خوێناوی بوو لە نێوان سوپای سووریا و هێزە کوردییەکان، کە بەهۆیەوە زیاتر لە 159,000 کەس ئاوارە بوون. لایەنە نێودەوڵەتییەکان داوا دەکەن دیمەشق و کورد بگەڕێنەوە سەر مێزی گفتوگۆ و پابەندی رێککەوتنی 10ـی ئاداری 2025 بن بۆ تێکەڵکردنی هێزەکان لە ناو حکومەتی نوێدا، بەڵام پێشڕەوییەکانی ئەمدواییەی سوپای سووریا لە گەڕەکی شێخ مەقسوود و ئەشرەفییە، نیگەرانییەکانی لە واشنتن زیاتر کردووە.

هێزەکانی سوریای دیموکرات 'هەسەدە' لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، لە بەرەبەیانی ئەمڕۆوە، ناوچەکانی دێر حافر، مەسکەنە و بەنداوی تشرین، لەلایەن چەکدارانی دیمەشق و بەفڕۆکەی بێفڕۆکەوانی تورکی بۆردومان دەکرێت، ئەمەش مەترسییەکی زۆری لەسەر ئاسایشی مەدەنی و دامەزراوە گرنگەکانی ناوچەکە دروستکردووە. ناوەندی راگەیاندنی هێزەكانی سوریای دیموكرات لە بەیاننامەیەكدا: 🔹لە بەرەبەیانی ئەمڕۆوە، ناوچەکانی دێرحافرو مەسکەنەو بەنداوی تشرین هەڵکشانی سەربازيی بەردەوام بەخۆوە دەبینن. 🔹دوژمنكارییەكی چڕ لەلایەن گروپەكانی سەر بە دیمەشقەوە هاوشانی هەڵکشانی هێرشی فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی تورکیا بەردەوامە. 🔹لە کاتژمێرەکانی سەرەتای بەیانیدا، گروپەكانی دیمەشق چەندین جار هێرشیان کردە سەر دەوروبەری بەنداوی تیشرین و بە بەکارهێنانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی خۆکوژ و تۆپخانە و هاوەن. 🔹ژمارەی هێرشەکان 12 كردنە ئامانجی تێپەڕاندووە، گوندەکانی ئەلمەحشیەو شێخ حەسەن و گوندی قشلە کردووەتە ئامانج، تۆپبارانی دەوروبەری بەنداوەکەش تا کاتی بڵاوبونەوەی ئەم راپۆرتە بەردەوامە. 🔹گروپەکانی سەر بە دیمەشق بە ئامانجگرتنی ژێرخان و دامەزراوە خزمەتگوزارییەکانيان لە شارۆچکەی دێرحافر چڕكردووەتەوە.  🔹بارەگای پۆستەخانەی دێرحافر بە تۆپخانەو فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی خۆکوژ بۆردومان کرا. 🔹فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوانی خۆکوژی نانەواخانەی دێرحافری کردە ئامانج و کارەکانی پەکخست و مەترسی راستەوخۆی بۆ سەر ئاسایشی خۆراکی دانیشتووان دروستکرد. 🔹هێزەکانمان هەوڵێکی دزەکردنیان لە لایەن گروپەكانی سەربە دیمەشق لەمیحوەری گوندی زوبەیدە لە گوندەواری باشوری دێرحەفەر بەرپەرچ دایەوە.  🔹هەوڵەکە شکستی هێنا و هێرشبەرەکان ناچاربوون هەڵبێن، سەرەڕای ئەوەی بە پشتیوانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و بەکارهێنانی دۆشکەدا ئەنجامدرا. 🔹هاوتەریب ناوچەکە شایەتی چالاکیی چڕو پڕی فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی بایراکتەری تورکیا بوو.  🔹فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوانی تورکیا پێگەیەکی سەربازیی سەر بە هێزەکانمانی لە شاری مەسکەنە کردە ئامانج، بەبێ ئەوەی هیچ زیانێکی گیانی لێبکەوێتەوە.  🔹ئەمە دووەم هێرشی لەو جۆرە بوو لەو رۆژەدا، پێگەیەکی دیکەش گوندی ئەلبوعاسی، لە گوندەواری تەبقە، کرایە ئامانج. 🔹فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی تورکیا بەردەوام بوون لە کردنە ئامانجی شاری مەسکەنە بۆ چوارەم جار لە سەرەتای دەستپێکردنی هەڵکشانەكانەوە، ئەمەش ئاماژەیەکی روونە بۆ زیادبوونی خێرایی هێرشە ئاسمانییەکان لە ناوچەکەدا.

لە ١٨ـەمین ڕۆژی ناڕەزایەتییەکانی ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستان، بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە ئەمنییەکانی ئێران تا ئێستا سەلمێندراوە ٢ هەزار کەس کوژراوە و زیاد لە هەزار خۆپیشاندەریش برینداربوون. هەندێک ئامار باس لە کوژرانی ١٢ هەزار کەس دەکات. لە ١٨ـەمین ڕۆژی خۆپیشاندانەکانی گەلانی ئێران، لە ٦١٤ ناوچە و لە ١٨٧ شار لە ٣١ پارێزگای ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییەکان پەرەی سەندووە و تا ئێستا زیاتر لە ٤٥ زانکۆ هاتوونەتە پاڵ خۆپیشاندانەکان و زانکۆکان بوونەتە مەیدانی ناڕەزایەتییەکان. هاوکات، لە میدیاکانی سەر بە دەسەڵاتدارانی ئێران، ڤیدیۆی دانپێدانانی زۆرەملێی ٩٧ خۆپیشاندەر بڵاوکرایەوە، تا خۆپیشاندانەکان بە ئاژاوەگێری پێناسە بکەن. سەرکوتکردنی خۆپیشاندەران لە شارەکان تەنها بە شەقامەکان سنووردار نەبوو، بەڵکوو ژمارەیەک هاووڵاتیی بانگهێشتی دەزگا ئەمنییەکان کراون. بڕینی هێڵی ئینتەرنێت حەوت ڕۆژی تێپەڕاند و جگە لە ئینتەرنێتی جێگیر و مۆبایل، پەیوەندی تەلەفۆنی و ئامرازەکانی تری پەیوەندیش پچڕاون، سەرەڕای ئەوەش بڵاوبوونەوەی بەربڵاوی ڤیدیۆ و زانیاری پەیوەست بە تەرمی خۆپیشاندەرە کوژراوەکان و بریندارەکان بە دەستی دەسەڵاتی ئێران  لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بەردەوامە. بەپێی بڵاوبوونەوەی گرتە ڤیدیۆییەکان لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، دەریدەخەن ئەو خێزانانەی تەرمی ئەو کەسانەیان وەرگرتووەتەوە کە لە خۆپیشاندانەکاندا کوژراون ولە شوێنی ناشتنەکە کۆبوونەتەوە و درووشمی ناڕەزاییەتی دەڵێنەوە. ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن، هێزە ئەمنییەکانی سەر بە دەسەڵاتی ئێران لە هێرشکردنەکانیان بۆ سەر نەخۆشخانەکان بەردەوامە بە مەبەستی دەستبەسەرکردن و ڕفاندنی خۆپیشاندەران بە برینداریی. هەروەها هێزە ئەمنییەکانی ئێران، هەموو ڕێوشوێنێکی ئەمنییان لەسەرجەم زیندانەکانی ئەو وڵاتەدا گرتووەتەبەر، زانراوە لەگەڵ پەرەسەندنی خۆپیشاندانەکاندا، دەوڵەت سەرجەم ئامێر و ڕێگەکانی پەیوەندیگرتنی لە زیندانەکاندا داخستووە. هەروەها لە زیندانی کرماشان ئیدارەی زیندانەکە لە دژی بەرخۆدانی زیندانیان وەستاوەتەوە، کە وەک پاڵپشتی لە خۆپیشاندانەکان دەریان بڕیووە. ئاماری دەستبەسەرکردن و کوشتن و برینداربوونی خۆپیشاندەران بەپێی ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەرانا، لە ماوەی ١٨ڕۆژی خۆپیشاندانەکان، ١٨هەزار و ٤٣٤ خۆپیشاندەر دەستبەسەر کراون و دوو هەزار و ٤٠٣ خۆپیشاندەر کوژراون، کە لەو ژمارەیە ١٢ کەسیان لە خوار تەمەنی ١٨ ساڵیدان، هەروەها نۆ کەس لە هاوڵاتییانی مەدەنی و ١٤٧ کەسیش لە هێزی سەربازی و پۆلیس و داواکارێکی گشتی کوژراون، هەروەها هەزار و ١٣٤ خۆپیشاندەریش بریندار بوون. لەنێو دەستبەسەرکراوەکاندا، زیاتر لە ١٦٧ منداڵی خوار تەمەن ١٨ ساڵ و ٤٨ خوێندکاری زانکۆ تۆمار کراون. ڕاپۆرتی میدیا جیهانییەکان؛ ١٢ هەزار کوژراو کەناڵی سی بی ئێس نیوز ڕایگەیاند کە سەرچاوەیەک لە ناوخۆی ئێرانەوە پێی ڕاگەیاندوون ئەو گرووپانەی لە بواری تۆمارکردنی قوربانییەکاندا کار دەکەن، بەپێی ئەو ڕاپۆرتانەی لە ناوەندە تەندروستییەکان و پزیشکی دادوەری لە سەرتاسەری وڵات پێیان گەیشتووە، ژمارەی کوژراوەکان بە لانیکەم ۱۲ هەزار کەس دەخەمڵێنن. گوتاری ئێران و ئەمریکا؛ پشتیوانی و دژایەتی دوێنێ وناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا لە پەیامێکی نوێدا لە تۆڕی ئێکس ڕایگەیاند: نیشتمانپەروەرانی ئێران، بەردەوام بن لە خۆپێشاندان و دەست بەسەر دامەزراوەکانتاندا بگرن، ناوی بکوژان و دەستدرێژیکاران بزانن، چونکە باجێکی قورس دەدەن، من هەموو کۆبوونەوەکانم لەگەڵ بەرپرسانی دەوڵەتی ئێران هەڵوەشاندەوە تا ئەو کاتەی کوشتنی بێمانای خۆپێشاندەران دەوەستێت. لای خۆیەوە عەلی لاریجانی، سەرۆکی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوەیی دەوڵەتی ئێران، لە وەڵامی لێدوانەکانی ترەمپدا وتی: "یەکەم ترەمپ و دووەم نەتانیاهۆ لە سەرووی لیستی ئەو کەسانەن کە دەوڵەتی ئێران بە بکوژی خەڵکیان دادەنێت."