دڵشاد موانی
لە کاتێکدا گرژییەکانی ناوچەکە پێ دەنێنە قۆناغێکی هەستیار و یەکلاکەرەوە، ڕووداوە سەربازی و سیاسییەکانی ئەم دواییە ئاماژە بۆ گۆڕانکارییەکی ڕیشەیی لە هاوسەنگیی هێزدا دەکەن.

ئێستا تاران کارتێکی نوێی گوشار بەکاردەهێنێت کە ڕاستەوخۆ پەیوەندی بە ئاسایشی وزە و جوڵەی بازرگانیی جیهانییەوە هەیە، ئەویش پێشنیارکردنی "ڕێڕەوی ئارامە" لە گەرووی هورمز بۆ ئەو وڵاتانەی کە ئامادەن پەیوەندییە دیپلۆماسییەکانیان لەگەڵ واشنتۆن و تەلئەبیب بپچڕێنن.

ئەم هەنگاوە تەنها مانۆڕێکی سیاسی نییە، بەڵکو هەوڵێکە بۆ گۆڕینی هاوکێشەی هێز لە ئاوە نێودەوڵەتییەکاندا و خستنەبەردەمی وڵاتان لەنێوان بژاردەی ئاسایشی ئابووری یان هاوپەیمانیی سیاسی.

لە بەرەی بەرامبەردا، ناوەندە بڕیاربەدەستەکانی ئەمریکا ڕووبەڕووی فشارێکی بێوێنە بوونەتەوە. ڕاپۆرتە سەربازییەکان باس لەوە دەکەن کە تێچووی بەرگرییە ئاسمانییەکان لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا گەیشتووەتە ئاستێکی مەترسیدار، بە جۆرێک تەنها لە ٤٨ کاتژمێری سەرەتای پێکدادانەکاندا بڕی زیاتر لە پێنج ملیار دۆلار تەقەمەنی ستراتیژی بەکارهێنراوە.

ئەم کورتهێنانە کتوپڕە لە کۆگاکانی بەرگریدا، پێنتاگۆنی ناچار کردووە دەست بۆ "پینەوپەڕۆکردنی سەربازی" ببات و سیستەمە بەرگرییەکانی وەک (ساد) و (پاتریۆت) لە ناوچە گرنگەکانی وەک کۆریای باشوور و زەریای هیندی بکێشێتەوە بۆ پڕکردنەوەی ئەو بۆشاییانەی لە چەترە بەرگرییەکەی ئیسرائیلدا دروست بوون.

ئەم پاشەکشە سەربازییەی ئەمریکا، کاریگەریی دەستبەجێی لەسەر هاوپەیمانەکانی ناوچەکە و جیهان دروست کردووە.

تورکیا وەک ئەندامێکی ناتۆ، بە هەستکردن بە مەترسیی موشەکی، داوای جێگیرکردنی سیستەمی پاتریۆتی ئەوروپی لە سنوورەکانی باشووری کردووە. لە لایەکی تریشەوە، کۆریای باکوور ئەم دەرفەتەی قۆستووەتەوە و لە ڕێگەی لێدوانە توندەکانی سەرکردایەتی وڵاتەکەیەوە، هەڕەشەی لێدانی پێشوەختە لە هێزەکانی ئەمریکا دەکات، بەو پێیەی دەزانێت واشنتۆن لە ئێستادا لەوپەڕی شڵەژانی ستراتیژیدایە.

هاوکات، ڕووسیاش بە بەکارهێنانی کارتی وزە و بڕینی هەناردەی غاز بۆ ئەوروپا، قەیرانەکەی قووڵتر کردووەتەوە و کیشوەرە پیرەکەی ڕووبەڕووی زستانێکی سەختی ئابووری کردووەتەوە.

لە ناوخۆی واشنتۆنیشدا، ئاماژەکانی درز و ناکۆکی لە نێوان کارەکتەرە سیاسییەکاندا دەرکەوتوون. دۆناڵد ترەمپ لە لێدوانە نوێیەکانیدا هەوڵدەدات خۆی لە بەرپرسیارێتی تێوەگلان لە جەنگێکی فراوان بپارێزێت و لۆمەی ڕاوێژکارە نزیکەکانی وەک جارید کوشنەر و مارکۆ ڕوبیۆ دەکات. باس لەوە دەکرێت کە بڕیارە چارەنووسسازەکان لەژێر کاریگەریی لۆبییە ئاینی و سیاسییەکاندا دراون، نەک لەسەر بنەمای بەرژەوەندییە باڵاکانی ئەمریکا.

ئەم دۆخە نیشانەی ئەوەیە کە ناوەندی بڕیار لە ئەمریکا چیتر یەکدەست نییە و ململانێی بەرژەوەندییەکان واشنتۆنی خستووەتە ناو تونێلێکی تاریکەوە.
کۆبەندی ئەم دۆخە ئاڵۆزە ئەوەمان پێ دەڵێت، کە ناوچەکە چیتر ناگەڕێتەوە بۆ پێش ڕووداوەکان.

ئێران بە ستراتیژییەکی نوێوە هاتووەتە مەیدان کە تێیدا جەنگی سەربازی و گەمارۆی ئابووری تێکەڵ کردووە، لە بەرامبەریشدا ئەمریکا بۆ پاراستنی پێگە و هەیبەتی هاوپەیمانەکانی، ناچارە باجی قورسی سەربازی و سیاسی بدات کە ڕەنگە ببێتە هۆی لاوازبوونی هەژموونی لە ناوچەکانی تری جیهانیشدا. ململانێکە ئێستا تەنها لەسەر خاک نییە، بەڵکو لەسەر دیاریکردنی ئەو جەمسەرە نوێیە کە لە داهاتوودا بڕیار لەسەر چارەنووسی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەدات.