قائانى.. سیخوڕى ئیسرائیل یان پیاوى حەوت رۆح

مەزڵووم عەبدی، فەرماندەی گشتی هیزەکانی سووریای دیموکرات، لە گفتوگۆیەکی تایبەتدا ناوەرۆکی کۆبوونەوەکەی خۆیی و ئەحمەد شەرع و ڕێککەوتنەکەی بۆ ئاشکرا کردوون. دەقی قسەکانی دیکەی مەزڵووم عەبدی بۆ ئاڤا: ٠ بەپێی ڕێککەوتنەکەمان لەگەڵ ئەحمەد شەرع، کورد چوار لیوای دەبێت لەنێو سوپای سووریادا، سیانیان هەسەدەن لەپارێزگای حەسەکە، لیوایەکیش لە کۆبانێ بەناوی هێزەکانی کۆبانێ. ٠ هێزەکانی ئاسایشی هەسەدە، وەکو خۆیان دەمێننەوە، ئاسایشی سەر بە حکومەتی سووریایش، لەنێوان شارە کوردییەکاندا هیچ بازگەیەکیان نابێت. ٠ چەندین جار داوایان لێکردووم پۆست وەربگرم، وەکو جێگری وەزیری بەرگری سووریاو چەندین پۆستی دیکەیش، بەڵام من ڕەتمکردووەتەوەو وتوومە لەناو خەڵک و شەرڤانان دەمێنمەوەو پۆستم ناوێت. ٠ ڕێککەوتنەکەمان لەگەڵ ئەحمەد شەرع ئۆنلاین بووە، پرۆسەی جێبەجێکردنیشی کاتی دەوێت، لەماوەی ئەم شەڕەیشدا چوار جار ئەحمەد شەرعم بینیوە. ٠ هێزەکانی یەپەژەیش وەکو خۆیان دەمێننەوە هەتا میکانیزمێکیان بۆ دەدۆزرێتەوە. ٠ ئەگەر شەڕ نەما، ئەندامەکانی هەسەدە کە خەڵکی رۆژئاوای کوردستان نین دەگەڕێنەوە شوێنەکانی خۆیان،  ئەگەریش حەز بکەن، دەتوانن لە رۆژئاوای کوردستان نیشتەجێ بن وەکو هاوڵاتییەکی ئاسایی. ٠ بەڕاستی سەرکردایەتی کورد لە هەرێمی کوردستان، ڕۆڵێکی زۆر کاریگەرییان هەبووە، رۆژانە پەیوەندییان هەبووە، بەردەوام ئاگاداری دۆخەکە بوون و لەگەڵ ئێمە بوون، لەمەودوا خۆم کار بۆ یەک دەنگی و یەکخستنی کورد لە رۆژئاوای کوردستان دەکەم، بۆ ئەوەی وەکو یەک بەرەی کوردی مامەڵە لەسەر هەر پرسێک بکەین، کاری سەرەکی من لەمەودوا ئەوە دەبێت. ٠ خۆپیشاندانەکان و یەک دەنگی کورد کاریگەری هەبووە و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی هێنایە سەر هێڵ. ٠ ترەمپ پەیامی بە شەرع داوە کە نابێ کۆمەڵکوژی دژی کورد هەبێت. ٠ ماکرۆن زۆرترین هەڵوێستی هەبووە، ڕۆڵێکی گرنگی گێڕاوە لەوەی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بێتە سەر هێڵ.

ساڵح موسلیم، ئەندامى دەستەى سەرۆکایەتیى پەیەدە سوپاسى خەڵکى سلێمانى دەکات و دەڵێت، خۆمان بە قەرزارى خەڵکى شارى سلێمانى دەزانین، وەکخۆی دەڵێت، بە سەدان هەزار کەس بەشدارییان لە خۆپیشاندانەکان بۆ پشتیوانی لە ڕۆژئاواى کوردستان کردووە و گەنجەکان چوونەتە ڕۆژئاواى کوردستان بۆ بەرگریکردن و بەرخۆدان. ئەو ئەندامەى دەستەى سەرۆکایەتیى پەیەدە گوتیشى، هاونیشتمانییان لە باشوورى کوردستان و لایەنە سیاسییەکانیش، هەڵوێستەکانیان جوامێرانە بووە. ساڵح موسلیم گوتیشى، هەوڵدراوە شەڕ لەنێوان کورد و عەرەب هەلبگیرسێنرێت و دەڵێت، لە ئەگەرى سەرگرتنى ئەو پیلانەى کە لە دژى کورد ئامادەکرابوو، مەترسى لەسەر باشوورى کوردستانیش دروستدەبوو. ئەندامى دەستەى سەرۆکایەتیى پەیەدە گوتیشى، ئەم ڕێککەوتنەى کە هەیە، بووە بەربەست لەبەردەم ئەو هەوڵ و پیلانگێڕیانەى لە ئارادابوون بۆ فراوانکردنى شەڕ و ئاڵۆزییەکان. لەبارەی بەڕێوەبردنی فەرمانگەکان لە ناوچە کوردییەکان جەختی لەوە کردەوە، بەشێک لە فەرمانگە شارستانییەکان لە ناوچە کوردییەکان وەک خۆیان دەمێننەوە. ساڵح موسلیم، دەشڵێت، بەڵام بەشێکیان وەک ڕەگەزنامە و بارى شارستانى و پاسپۆرت، بەهاوبەشى بەڕێوەدەبرێن و دەبەسترێنەوە بە فەرمانگە ناوەندییەکان لە دیمەشق.

ئەگەر لایەنەکانی چوارچێوەی هەماهەنگی لەسەر کاندید کردنی نوری مالیکی نەگەن بەرێککەوتن، پێدەچێت سبەینێ یەکشەممە، هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار ئەنجام نەدرێت یان نیسابی یاسایی تەواو نەکرێت. بڕیارە ئەمشەو، لایەنەکانی چوارچێوەی هەماهەنگی لەماڵی نوری مالیکی کۆببنەوە، ئامانج لە کۆبوونەوەکە گفتووگۆکردنە لەسەر مانەوە یان پاشەکشەکردنی مالیکی بەهۆی رەتکردنەوەی لەلایەن ئەمەریکاوە. سەرچاوەیەکی نزیک لە چوارچێوەی هەماهەنگی، بە پەنجەرەی ڕاگەیاند: ئەگەر ئەمشەو چوارچێوەی هەماهەنگی کێشەی کاندیدکردنی مالیکی یەکلایی نەکاتەوە، ئەوا پێناچێت سبەی سەرۆک کۆمار هەڵبژێردرێت. سەرچاوەکە دەڵێت: مالیکی پێداگیرە لەسەر خۆ کاندیدکردنەوە و لایەنە شیعەکانیش دەترسن، مالکی توڕەیە و دوورخستنەوەی بە شکست دەزانێت. دەشڵێت: گفتووگۆیەکی وا کراوە گوایە مالیکی دوور نەخرێتەوە و لە پەرلەمان متمانەی پێنەدرێت، بەڵام ئەگەر ئەمەریکا لەسەر فشارەکانی بەردەوام بێت خۆری مالیکی ئاوابووە.

سەرۆکی نوێنەرایەتیی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، پێشبینی دەکات لەم هەفتەیە کێشەی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم چارە بکرێت و بڕیار لەسەر خەرجکردنی بدرێت. لە بارەی پرسی سەرۆک کۆمارەوەش، فارس عیسا ئاشکرای کرد، تا ئێستا لەو بارەیەوە رێککەوتنی کۆتایی لەگەڵ هیچ لایەنێک نەکراوە. شەممە 31ـی کانوونی دووەمی 2026، فارس عیسا، سەرۆکی نوێنەرایەتیی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە بەغدا، لە لێدوانێکدا گوتی: دواکەوتنی مووچە بەهۆی ئەوەوە بووە کە وەزارەتی دارایی فیدراڵی داوای داتای لە وەزارەتی نەوت کردووە لە بارەی بڕی ئەو نەوتەی هەرێم هەناردەی دەکات. هاوکات دەڵێت: ئێمە وەک نوێنەرایەتیی حکوومەتی هەرێم، نووسراوی فەرمیمان ئاراستەی وەزارەتی نەوتی فیدراڵی کردووە بۆ ئەوەی زانیارییەکان بدات بە وەزارەتی دارایی. سەبارەت بە وادەی ناردنی مووچەکە، فارس عیسا، ئاشکرای کرد، پێشبینی دەکەن لەم هەفتەیەدا ئەو کێشەیە چارە بکرێت و مووچەی مانگی یەک بنێردرێت. سەبارەت بە پرسی سەرۆک کۆماریش، سەرۆکی نوێنەرایەتیی حکوومەتی هەرێم دووپاتی کردەوە، کە هێشتا رێککەوتنی کۆتایی لەسەر پرسەکە لەگەڵ هیچ لایەنێک نەکراوە و هیوای خواست لە نزیکترین کاتدا لایەنەکان بگەنە رێککەوتن. سێشەممە، 27ـی کانوونی دووەمی 2026، وەزارەتی دارایی و ئابووریی حکوومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاندبوو: لیستی مووچەی مانگی کانوونی دووەمی فەرمانبەران و مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان لەلایەن تیمی تەکنیکی وەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێمی کوردستانەوە رەوانەی بەغدا کرا.

ئەمڕۆ شەممە 31ـی کانوونی دووەمی 2026، شیفا بارزانی، سەرپەرشتیاری گشتی ڕەوەندی کوردستانی لە خۆپێشاندانی فراوانی ڕەوەندی کوردستانی لە شاری بۆنی ئەڵمانیا، بۆ پشتیوانی لە ڕۆژئاوای کوردستان، پەیامی سەرۆک بارزانی خوێندەوە و سەرۆک بارزانی لە پەیامەکەیدا ئاماژەی بەوە کردووە،جێی شانازییە کوردستانیان پاڵپشتی رۆژئاوا دەکەن. لە شاری بۆنی وڵاتی ئەڵمانیا، بە بەشداریی هەزاران کوردستانیی دیاسپۆرا، گردبوونەوەیەکی جەماوەریی فراوان لەلایەن کۆنفیدراسیۆنی رەوەندی کوردستانییەوە بۆ پشتیوانیکردن لە ڕۆژئاوای کوردستان بەڕێوەچوو.  لە مەراسیمەکەدا، شیفا بارزانی، سەرپەرشتیاری گشتیی ڕەوەندی کوردستانی لە بارەگای بارزانی، پەیامێکی گرنگی سەرۆک بارزانی ئاراستەی بەشداربووان و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی کرد.  سەرۆک بارزانی لە پەیامەکەیدا دەستخۆشیی لە یەکدەنگی و هەڵوێستی نیشتمانیی کوردانی دەرەوەی وڵات کرد و ڕایگەیاند: جێگەی شانازییە کوردستانیان هەمیشە دەنگێکی بەهێز و یەکگرتوون بۆ پشتیوانیکردنی دۆزی ڕەوای گەلەکەیان لە هەر بەشێکی نیشتمان بێت. سەرۆک بارزانی تیشکی خستە سەر مێژووی خەباتی گەلی کوردستان و ئاماژەی بەوە دا کە دابەشکردنی کوردستان لە سەدەی 20ـەمدا زوڵمێکی گەورە بوو، بەڵام نەهامەتی و ئازارەکان نەیانتوانی ئیرادەی گەلەکەمان تێکبشکێنن، بەڵکو کورد هۆشیارتر و پێداگرتر بوو لەسەر بەدەستهێنانی مافەکانی.  قوربانیدانی گەلی کورد سەرۆک بارزانی باسی لە قوربانیدانی بێ ژماری تێکۆشەرانی ڕۆژئاوای کوردستان کرد کە ساڵانێکی درێژ دەربەدەری و ئاوارەیی و زیندانیان چەشتووە و لە جەنگی دژ بە تیرۆریستانی داعشدا بە خوێنی گەنجانی خۆیان بوونە قەڵای بەرگری لە هەموو مرۆڤایەتی. ڕۆژئاوای کوردستان ڕووبەڕووی هەڕەشەیەکی نوێ دەبێتەوە لە پەیامەکەیدا سەرۆک بارزانی هۆشداری دا لەوەی، ئێستا ڕۆژئاوای کوردستان ڕووبەڕووی هەڕەشەیەکی نوێ و بارودۆخێکی ئاڵۆز بووەتەوە، بۆیە ئەرکی نەتەوەیی هەر کوردێکە پشتیوانی خوشک و براکانی بێت.  داواشی لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و وڵاتانی ڕۆژئاوا کرد بەرپرسیارێتیی خۆیان بەرانبەر بە کورد هەڵبگرن و ڕێگە نەدەن کارەساتەکان دووبارە ببنەوە.  کورد پارێزەری مرۆڤایەتی سەرۆک بارزانی دووپاتی کردەوە، کورد لە شەڕی داعشدا پارێزەری مرۆڤایەتی بووە، بۆیە ئێستا ئەرکی مرۆڤایەتییە کە پارێزەری کوردستان بێت. کورد هەمووی یەکە و پاشەڕۆژی یەکە سەرۆک بارزانی جەختی لەوە کردەوە، جیاوازیی سنوور و بیروڕای سیاسی ناتوانن پەیوەندیی مێژوویی و نەتەوەیی کورد لاواز بکەن، چونکە کورد یەک نەتەوەیە و یەک پاشەرۆژی هاوبەشی هەیە.  داواشی لە خۆپیشاندەران کرد بە شێوازێکی مەدەنی و ئاشتییانە و بە پابەندبوون بە یاساکانی ئەو وڵاتانەی تێیدا دەژین بەردەوام بن. هەروەها ئاماژەی بەوە کرد کە کێشەی کورد لەگەڵ ڕژێمەکانە نەک نەتەوەکان، بۆیە دەبێت ڕێگە نەدرێت ڕق و کێشە لە نێوان کورد و نەتەوەکانی تردا دروست ببێت، چونکە پەیامی کورد هەمیشە ئاشتی و مرۆڤدۆستی و پێکەوەژیانە. مافی گەلی کورد گرەنتی بکرێت لە کۆتایی پەیامەکەیدا، سەرۆک بارزانی داوای لە حکومەتی سووریا و هێزەکانی هەسەدە کرد کە لەسەر ئاگربەست بەردەوام بن و پەنا بۆ دیالۆگ و لێکتێگەیشتن ببەن.  جەختیشی کردەوە، دەبێت مافە سیاسی و مەدەنی و نیشتمانییەکانی گەلی کورد لە دەستووری داهاتووی سووریادا گەرەنتی بکرێن.  سەرۆک بارزانی داوای لە کوردستانیان کرد ئومێدێکی گەشیان بە پاشەرۆژ هەبێت و هەمیشە پشت بە ڕەوایەتیی دۆزی گەلەکەیان ببەستن. ئەم پەیامەی سەرۆک بارزانی و گردبوونەوە گەورەکەی شاری بۆن لە کاتێکدایە کە رۆژئاوای کوردستان لە قۆناغێکی سیاسی و ئەمنیی هەستیاردایە، بڕیاری ناردنی هێزی پێشمەرگە لە ساڵی 2014 بۆ پشتیوانیی کۆبانێ و ڕۆڵی سەرۆک بارزانی لەو سەردەمەدا، وەک بنەمایەکی مێژوویی بۆ یەکڕیزیی نەتەوەیی کورد دەبینرێت، ئەمڕۆ لە ساڵی 2026، کوردانی دیاسپۆرا لە ڕێگەی کۆنفیدراسیۆنی ڕەوەندی کوردستانییەوە هەوڵ دەدەن ئەو یەکدەنگییەی کە سەرۆک بارزانی داوای دەکات، بکەنە گوشارێکی دیپلۆماسی بۆ سەر وڵاتانی ئەورووپا تاوەکو مافە دەستوورییەکانی کورد لە سووریای نوێدا پارێزراو بن و ڕێگە لە هەر هێرش و گەمارۆیەکی نوێ بگیرێت.

نوری مالیکی، کاندیدی سەرۆکوەزیرانی عێراق، لەبارەی پێکهێنانی حکومەت دەڵێت: رێزگرتن لە ئیرادە، دیموکراسی و مافی گەلەکەمان بۆ هەڵبژاردنی سیستمی سیاسی و سەرکردەکان لەڕێی دامەزراوە دەستوورییەکانەوە بناغەیەکی گرنگە بۆمان. نوری مالیكی سەرۆكی ئیئتیلافی دەوڵەتی یاساو كاندیدی لایەنە شیعەكان بۆ پۆستی سەرۆك وەزیران لەوەڵامی رۆژنامەنوساندا لەرێگەی سایتی نوسینگەی راگەیاندنی خۆیەوە:  *ژیانی سیاسی و دیموکراسی لە عێراق لە دوای خەباتێکی سەخت و قوربانیدانی بێئەندازە و خوێنی شەهیدان لەدایک بوو، تا بەهاکانی دیموکراسی و گواستنەوەی ئاشتیانەی دەسەڵات لەسەر ئاستی فیدراڵی و پارێزگاکان جێگیرکران. *ئەنجامی هەڵبژاردنە یەک لە دوای یەکەکان ئەوە پشتڕاست دەکاتەوە کە گەلی عێراق و دامەزراوە دەوڵەتییەكانی ئیلهامیان لە بنەماکانی دیموکراسی و ئازادی و هاوبەشی سیاسی وەرگرتووەو، لەم ڕوانگەیەوە دووپاتی دەکەینەوە کە دەستبەرداری ئەم دەستکەوتە نابین و سازش لەسەر مافی گەلی عێراق ناکەین بۆ هەڵبژاردنی ئەو کەسانەی کە متمانەیان پێیەتی و بە لێهاتووی دەزانن بۆ سەرکردایەتیکردنی قۆناغەكە.  *ئێمە ڕێز لە ئیرادەی نیشتمانی و بڕیارە سەربەخۆمان دەگرین، چاوەڕوانیش دەکەین کەسانی دیکە ڕێز لەم بڕیارە بگرن، هەروەک چۆن ئێمە ڕێز لە ئیرادەی ئەوان دەگرین بەڕێوەبردنی کاروباری ناوخۆی خۆیان.  *هەڵبژاردنی حکومەت و سەرکردەکانمان بابەتێکی نیشتمانییە کە دەبێت ڕێزی لێ بگیرێت، هەروەک چۆن ئێمە ڕێز لە هەڵبژاردنی ئەوانی تر دەگرین. لەم چوارچێوەیەدا ئێمە چاومان لە دامەزراندنی پەیوەندییەکی هاوسەنگی سیاسی، ئابوری و ئەمنییە لەگەڵ هەموو وڵاتانی ناوچەكەو زلهێزەكان، بەتایبەتی ئەوانەی کە هاوکارییان کردوین و لە داهاتوودا هاوکاری دەکەن، لەسەر بنەمای هاوبەشی و بەرژەوەندی هاوبەش، دوور لە هەر دەستوەردانێک یان پەیوەندییەكی نەرێنی. *ڕێزگرتن لە ئیرادەو دیموکراسی و مافی گەلەکەمان بۆ هەڵبژاردنی سیستمی سیاسی و سەرکردەکانی لەڕێگەی دامەزراوە دەستورییەکانەوە، بۆ ئێمە پرەنسیپێکی بنەڕەتییە و، بەردەوام دەبین لە پشتبەستن بەم بنەمایەو پاشەكشێی لێ ناكەین.

شێخ عوسمان حەسۆ، وتاربێژی مزگەوتی سەڵاحەدین لە حەلەب وتاری هەیینی بە زمانی کوردی و عەرەبی پێشکەشکرد و بە کوردی دەڵێت: سەربڵدنم کوردم، چەند جوانە زمانی کوردی، من نەوەی سەڵاحەدینم. کلیک بکە بۆ بینینى وتارەکە..  

ناسنامەی ٥٤ دەستبەسەرکراو و١٧ کوژراوی دیکەی کورد لە خۆپیشاندانەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران ئاشکرا کران، کە بە دەستی ڕژێمی ئێران کوژراون. بەپێی سەرچاوە خۆجییەکان، لە خۆپیشاندانەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و گەلانی ئێران ژمارەیەکی زۆر لە هاوڵاتییانی کورد دەستبەسەر کراون یان کوژراون، کە تەنها داوای مافەڕەواکانی خۆیان کردووە. لەو چوارچێوەیەشدا، ناسنامەی ٥٤ خۆپیشاندەری دەستبەسەرکراو و١٧ خۆپیشاندەری کوژراوی دیکەی کورد ئاشکرا کران، کە خەڵکی ئەم شارانەن، (ئیلام، کرماشان، ورمێ، لوڕستان، سنە، سەقز، بۆکان، جوانڕۆ تۆمار کراون). ناوی خۆپیشاندەرە دەستبەسەرکراوەکان بریتین لەوانە، ئەحمەد عەلیزادە مامۆستا و چالاکوانی کۆمەڵگەی مەدەنی، هێژا ئومێدی، نوورەدین چەلەنگەر، حوسێن شوکری مامۆستای زانکۆ، سەعید کەریم‌ بەگی، سینا غەزەنفەری، حامید نەزەریان، موحسین ڕووستا، ڕامیار تەبەرخوون، ئیبراهیم عوسمانی، هەیبەت موئەیەد ئەندازیاری بیناسازی،  محەممەدڕەزا نوسرەتی، مەسعوود بابایی، عەبدوڵا ساربەگی، ئارمان ئاردەم، ئەشکان ئاردەم. بەشێکی دیکەی ناوەکان ئەمانەن، ئەرشەد ئاردەم، ڕامین یووسفی، سۆران سەحراگەرد، ئەرسەلان دیوارگەر، محەممەد حوسێن داوودی، مامۆستای خانەنشین و چالاکوانی سیاسی، یاسین فەتح، وەحید قەنبەری، بەهمەن نادری، یەحیا حەیدەریان، یادگار ڕۆستەمی، ساسان پاک ڕەوان، حەسەن خۆشڕوو، محەممەدڕەزا شابازی، حەمید چراغی، کیان نگەهدار، سەعید یاسەمی، مێهراداد حەسەنوەند، جەلال فەرامەرزی، هابیل بەگ محەمەدی، مێهرداد نەسیری، زاهێد زارعی، جەعفەر مەحموودی، حوسێن مەحموودی، سیامەند قادرزادە، سەلیم قادرزادە، سۆهراب بەهرامی. دانیاڵ باشیی، هادیی نەجەفی نەژاد، محەممەد ڕەحمانی، ئارین ڕەحمانی، عیماد حەیدەریان، ئارمین محەمەدی، ڕەزا محەمەدی، میلاد محەمەدی، داوود ڕەزایی، میلاد ڕۆشەن رەوان، مەهدی نەزەری، مێهرداد ڕەسایی. ناوی خۆپیشاندەرە کوژراوەکان بریتین لە، حوسێن شیرکول، عەباس زەینەلی، ڕەسووڵ جەعفەری، شەهرام محەمەدزادە، جەلیل میلانۆیی، ڕەزا خانزادە، بێژەن ئیبراهیمی توی، رئوف درخشان ‌مێهر،  مجید زنگەنە، حەسەن عەلی نەورۆزیی، بێهزاد عەباسیی گەورەجووبی، ماهان مەردانیی گڕسەدەفی، میلاد گەنجدۆست، مەسعوود سەهامی، جەواد نیازی، فەرشید شەکەرسوخەن و جەواد عەسکەری. جێگای ئاماژەیە، لە ڕۆژی ٢٨ـی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ـەوە، بەهۆی قەیرانی ئابووریی، سیاسیی و کۆمەڵایەتیی، خۆپیشاندان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران دەستی پێکردووە.

لە گوندێکی ناحیەی بالیسانی سەربە پارێزگای هەولێر خێزانێکی نۆ کەسی ژەهراوی بوون. ئاڤا زانیویەتی یەکێک لەوانەی ژەهراوی بووە منداڵێکی تەمەن چوار ساڵە و گیانی لەدەست داوە. - هەشت کەسەکەی دیکەش براونەتە یەکێک لە نەخۆشخانەکانی شاری و هەولێر و چارەسەریان بۆ دەکرێت، بەگوێرەی زانیارییەکانی ئاڤا دۆخی بەشێکیان ناجێگیرە. بەگوتەی کەسوکاری ئەوانەی ژەهراویبوون  ئەو خێزانە مۆلیدەیان داگیرساندووە و بەهۆی دووکەڵی مۆلیدەکەوە ژەهراوی بوون. یەکێک لە كەسوكاری ئەو خێزانە بە ئاڤای وت، شەوی ڕابردوو دوای ڕووداوەكە بە ئۆتۆمبێلی خۆم دوو لە ئەندامانی ئەو خێزانەم گەیاندە نەخۆشخانەی فریاكەوتن كە هەردووكیان منداڵ بوون، بەڵام بەداخەوە یەكێك لە منداڵەكان بەر لە گەیشتنی بۆ نەخۆشخانە گیانی لەدەستدا، دواتر پزیشك پێی ڕاگەیاندین كە ئەو خێزانە سەرجەمیان بە دووكەڵی موەلیدە ژەهراوی بوونە. - بەو پێیەی مۆەلیدەكە بە گاز هەڵكراوە و بەهۆی سەرما و سۆڵە هەر لەنێو بەیتوونەی خانووەكە داگیرسێنراوە، بۆیە هەستیان بەوە نەكردووە كە بەرە بەرە گازی ژەهراوی بەنێو ماڵەكەدا بڵاوبووەتەوە.

بەگوێرەی داتاکانی پێگەی "شەفافییەت"، داهاتی نانەوتیی پارێزگاکانی سلێمانی و هەڵەبجە، لەگەڵ ئیدارەکانی گەرمیان و ڕاپەڕین بۆ مانگی کانوونی دووەمی 2026 کەمبوونەوەی بەخۆیەوە بینیوە. کۆی گشتیی داهاتەکە گەیشتووەتە 44,752,000,000 دینار، کە لەو بڕە 38,518,000,000 دیناری بە کاش و 6,233,000,000 دیناریشی بە شێوەی چەک بووە. داهاتی نانەوتیی ئەم ناوچانە بەراورد بە مانگی کانوونی دووەمی ساڵی 2025، کە بڕەکەی 62,005,000,000 دینار بووە، بە ڕێژەی 28% کەمیکردووە. هەروەها داتا گشتییەکان نیشانی دەدەن کە کۆی داهاتی نانەوتیی سلێمانی و هەڵەبجە لە تەواوی 12 مانگی ساڵی ڕابردوودا گەیشتووەتە 900,820,000,000 دینار. ئەم داتایانە لە ڕێگەی 6 گەنجینە، 28 وەزارەت و دەستە، لەگەڵ سەدان بەڕێوەبەرایەتی کۆدەکرێنەوە. ڕۆژانە تیمێکی تایبەت کە لە 828 فەرمانبەر پێکهاتوون، وردەکاریی داهاتەکان لە پێگەی شەفافییەت تۆمار دەکەن. ئەم پڕۆژەیە لە تەممووزی 2022ـەوە بە بڕیاری قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان دەستی پێکردووە. پڕۆژەی شەفافییەت وەک هەنگاوێک بۆ ڕوونیی دارایی لە پارێزگاکانی سلێمانی، هەڵەبجە و ئیدارە سەربەخۆکانی گەرمیان و ڕاپەڕین جێبەجێ دەکرێت. سیستمەکە ڕێگە دەدات هاووڵاتییان و لایەنە پەیوەندیدارەکان بە شێوەیەکی ڕۆژانە ئاگاداری قەبارەی کۆکردنەوەی داهاتە نانەوتییەکان بن و چاودێریی جموجۆڵە داراییەکانی ئەو ناوچانە بکەن._

پێشنوێژ و گوتاربێژی مزگەوتی گەورەی نەجەف رەخنەی تووند لە ئیدارەی ترەمپ دەگرێ سەبارەت بە دیاریکردنی بەربژێری سەرۆکوەزیرانی عێراق و بە "شکاندنی ویستی گەل" ناوی دەبات؛ ئاماژە بەوەش دەکات، هەندێک بڕیاری وەزارەتەکان پێویستیان بە پێداچوونەوەیە. سەدرەدین قەبانچی، گوتاربێژی مزگەوتی گەورەی نەجەف لە گوتاری نوێژی هەینی (30ی کانوونی دووەمی 2026) رایگەیاند، "هەندێک لە بڕیارە وەزارییەکانی ئەم دواییە لەگەڵ ویستی گەل یەکناگرنەوە، داوا دەکەین پێداچوونەوە بەو بڕیارانەدا بکرێ، بەتایبەت لە کەرتی خوێندن و بوارەکانی دیکەدا کە پەیوەندییان بە بەرژەوەندیی گشتییەوە هەیە." سەبارەت بە پرسی دەستنیشانکردنی بەربژێری سەرۆکوەزیرانی نوێی عێراق، قەبانچی هێرشی کردە سەر هەڵوێستی ئیدارەی ترەمپ و گوتی، "هەڵوێستی ئەمریکا هەوڵێکە بۆ شکاندنی ویستی عێراقییەکان لە هەڵبژاردنی سەرۆکوەزیران. ئێستا رەتکردنەوەیەکی جەماوەری و سیاسیی بەرفراوان هەیە، چونکە ئەم هەڵوێستە بەزاندنی سەروەریی عێراقە." پێشنوێژی مزگەوتی گەورەی نەجەف بە زمانێکی تووند باسی لە سەرۆکی ئەمریکا کرد و گوتی، "سەرۆکی ئەمریکا بەداخەوە بێ ئەدەبە. عێراق وەک هەندێک وڵاتی ناوچەکە نییە کە ئەو بە مانگای شیردەر وەسفیان دەکات. عێراق گەلێکە سەرشۆڕی قبووڵ ناکات." قەبانچی ئاماژەی بەوەش کرد کە چوارچێوەی هاوئاهەنگی لەبەردەم دوو بژاردەدایە؛ پاشەکشەکردن لە بڕیارەکانی کە ئەوە بەواتای داننان بە نەمانی سەروەری دێت یانیش چارەسەرکردنی دۆخەکە لە رێگەی دیپلۆماسییەوە. لەبارەی ململانێی نێوان تاران و واشنتن، سەدرەدین قەبانچی گوتی، "ئەمە جەنگی ئیسلام و سەروەریی ئیسلامییە. ئەمریکا لە هەوڵەکانی بۆ رووخاندنی ئێران شکستی هێناوە. ئێمە بڕوامان وایە ئێران ناکەوێ تاوەکو ئاڵاکە رادەستی ئیمامی مەهدی دەکات." قسەکانی قەبانچی لەکاتێکدایە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، رۆژی سێشەممەی رابردوو لە چەند لێدوانێکدا دژایەتیی خۆی بۆ بەربژێرکردنی نووری مالیکی، سەرۆکی هاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسا، بۆ پۆستی سەرۆکوەزیران و پێکهێنانی حکومەتی نوێ راگەیاند، ئەمەش کاردانەوەی  فراکسیۆنە سیاسیەکانی نێو  چوارچێوەی هاوئاهەنگی و لایەنگرانی مالیکی لێکەوتەو

بەڕێوەبەرایەتی گشتیی کەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەرێمی کوردستان، پێشبینییەکانی کەشوهەوای بۆ 48 کاتژمێری داهاتوو بڵاوکردەوە و ئاماژە بە دەستپێکردنی شەپۆلێکی باران لە زۆربەی ناوچەکان دەکات. ئەمڕۆ شەممە، 31ـی کانوونی دووەمی 2026، بەگوێرەی راپۆرتی کەشناسی، ئەمڕۆ ئاسمان بە گشتی بە هەوری تەواو دەمێنێتەوە. سەرەتا لە سنووری پارێزگای دهۆک و ناوچە شاخاوییەکانی باکووری هەرێم نمە باران دەست پێدەکات، هاوکات لە ناوچە سنوورییەکان بەفرێکی کەم دەبارێت. کەشناسی ئاماژەی بەوەش کردووە کە لە درەنگانی شەودا کاریگەری دابارینەکە زیاد دەکات و زۆربەی ناوچەکانی هەرێم دەگرێتەوە، کە بە شێوەی نمە باران و بارانی مامناوەند دەبێت. پلەکانی گەرما بەراورد بە دوێنێ کەمێک بەرز دەبنەوە و خێرایی با لە نێوان (10-20) کم/ک دەبێت. بۆ سبەی یەکشەممە،1ـی شوباتی 2026، پێشبینی دەکرێت ئاسمان بە هەوری باراناوی بمێنێتەوە و لە زۆربەی ناوچەکان بارانی مامناوەند ببارێت. لە دوای نیوەڕۆوە کاریگەری شەپۆلەکە بەرەو کەمبوونەوە دەچێت، بەڵام نمە بارانی پچڕپچڕ لە هەندێک کات و شوێندا بەردەوام دەبێت. پلەکانی گەرماش نزیک دەبن لە تۆمارکراوەکانی ئەمڕۆ. بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بۆ ئەمڕۆ بە پلەی سیلیزی: هەولێر : 15 پلەی سیلیزی  پیرمام : 9 پلەی سیلیزی سۆران : 6 پلەی سیلیزی  حاجی ئۆمەران : 2 پلەی سیلیزی  سلێمانی : 12 پلەی سیلیزی چەمچەماڵ : 12 پلەی سیلیزی هەڵەبجە : 12 پلەی سیلیزی  دهۆک : 11  پلەی سیلیزی زاخۆ : 11 پلەی سیلیزی  ئاکرێ : 11 پلەی سیلیزی بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بۆ سبەی بە پلەی سیلیزی؛ هەولێر : 15 پلەی سیلیزی پیرمام : 13 پلەی سیلیزی سۆران : 7 پلەی سیلیزی  حاجی ئۆمەران : 3 پلەی سیلیزی سلێمانی : 12 پلەی سیلیزی چەمچەماڵ: 14 پلەی سیلیزی  هەڵەبجە : 13 پلەی سیلیزی دهۆک : 12 پلەی سیلیزی زاخۆ: 12 پلەی سیلیزی ئاکرێ: 13 پلەی سیلیزی

روانگەی ئیکۆ عێراق بڵاویکردەوە، مووچەی سێ سەرۆکایەتییەکەی عێراق (سەرۆکایەتی کۆمار، پەرلەمان و ئەنجوومەنی وەزیران) نزیکەی 11.5%ـی کۆی گشتیی مووچەی فەرمانبەرانی دەوڵەت پێکدەهێنێت، ئەو مووچانەی بە "بەرز و بێ پاساو" وەسف کرد بەراورد بە هاووڵاتیی ئاسایی. ئەمڕۆ شەممە، 31ـی کانوونی دووەمی 2026، روانگەی ئیکۆ عێراق لە راگەیەندراوێکەدا ئاشکرای کرد، "کۆی گشتیی مووچەی فەرمانبەرانی دەوڵەت تا مانگی تشرینی دووەمی 2025، گەیشتووەتە نزیکەی 56 ترلیۆن دینار." لەبارەی وردەکاریی مووچەی سەرۆکایەتییەکان لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە، "مووچەی ئەنجوومەنی وەزیران نزیکەی 5.9 ترلیۆن دینار بووە، ئەنجوومەنی نوێنەران 0.5 ترلیۆن دینار و سەرۆکایەتی کۆمار 0.04 ترلیۆن دینار بووە. بەمەش کۆی مووچەی هەر سێ سەرۆکایەتییەکە دەگاتە 6.46 ترلیۆن دینار." روانگەی ئیکۆ عێراق پێی وایە، "ئەم خەرجییە خەیاڵییانەی سەرۆکایەتییەکان لەسەر حساب و پشکی ئەو خزمەتگوزارییە گشتییانەیە کە هاووڵاتی بە شێوەیەکی راستەوخۆ پێویستییەتی، ئەمەش بە جۆرێک لە بەهەدەردانی سامانی گشتی دادەنرێت." روانگەکە دەشڵێت، "ئەم سێ سەرۆکایەتییە راستەوخۆ خزمەتگوزاری پێشکەش ناکەن و هاووڵاتی هەست بە خزمەتەکانیان ناکات، لەکاتێکدا ملیۆنان فەرمانبەر لە بەرامبەر کارە رۆژانەکانیاندا مووچەیەکی کەم وەردەگرن." لە راگەیاندراوەکەدا هاتووە، بەردەوامبوونی ئەم دۆخە نیشانەی پرسیاری گەورە دەخاتە سەر دادپەروەری لە دابەشکردنی داهاتە گشتییەکاندا.

جەنەڕاڵ مەزڵوم عەبدی، فەرماندەی گشتی هێزەکانی سوریای دیموکرات لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ کەناڵی روناهی: *دوای ئەنجامدانی پەیوەندی لەگەڵ سەرۆك ئەحمەد شەرع، رێککەوتنەكەمان واژۆ کردو بۆ گەلی سوریامان راگەیاند. *رێککەوتنەکە شەڕی راگرت و مافە رەواکانی گەلی کورد دەپارێزێت. *هێزێکی سنوردار لە کارمەندانی ئاسایشی ناوخۆ دەچنە چوارچێوەی ئەمنی حەسەکەو قامیشلۆ بۆ جێبەجێکردنی رێککەوتنی یەکگرتن. *هێزە ئەمنییە ناوخۆییەکان ئەرکی خۆیان لە پاراستنی ئاسایشی ناوچە کوردنشینەکان جێبەجێ دەکەن، ئێمەش بەردەوام کاردەکەین بۆ تێکەڵکردنیان لەگەڵ وەزارەتی ناوخۆی سوریا. *بەرپرسانی خۆجێی و دانیشتوانی ناوچە کوردنشینەکانی کۆبانی و جزیرە ئیدارەی ناوچەكانی خۆیان دەکەن. *ئەوەی سەبارەت بەو ناوچانە رێککەوتنی لەسەر کراوە، لە عەفرین سەرێ كانیش جێبەجێ دەكرێت. *هێزەکانی دیمەشق هیچ رۆڵێکیان لە شارەکاندا نابێت؛ گەلەکەمان با دڵنیا بێت. *لە جەزیرە و کۆبانی هێزەکانی هێزەکانی سوریای دیموكرات لە چوارچێوەی لیوادا دەمێننەوە. *رێککەوتنەکە لە 2ی شوباتەوە دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە و بەوپێیەش هێزەکانمان و هێزەکانی حکومەت لە بەرەکانی پێشەوەی کۆبانی و جزیرە دەکشێنەوە. *هێزە نێودەوڵەتییەکان پێشوازی لە رێککەوتنەکەمان دەکەن و گەرەنتی ڕێککەوتنەکە دەکەن، بە پەیوەندییەكەی نێوان دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا و ئەحمەد شەرع، سەرۆکی سوریاشەوە. *سەبارەت بە پرسی ڕفێندراوان، دیل و بێسەروشوێنەکان لەگەڵ لە پەیوەندیداین. *هیچ پۆستێکی حکومی قبوڵ ناکەم، لە ناو گەلەکەمدا دەمێنمەوە، لەگەڵیان دەوەستم و کار بۆ دامەزراندنی مەرجەعییەتێكی سیاسی بۆ کورد لە سوریا دەکەم.  زۆر پۆستم پێشکەش کرا، بەڵام هەڤاڵەکانم بۆ ئەو پۆستانە کاندید کرد. *هەموو هەوڵێک دەدەم بۆ یەکخستنی ریزەکانی کورد و دروستکردنی جەستەیەكی کوردی بۆ ئەوەی بتوانین پێکەوە خەبات بکەین بۆ گەیشتن بە مافەکانمان.

رۆژی شەممە کاتژمێر 12:01ـی شەو بەکاتی واشنتن (08:01ـی بەیانی بەکاتی هەولێر) دوایین ماوە بوو بۆ ئەوەی کۆنگرێسی ئەمریکا بودجەی 2026 پەسند بکات، بەڵام دیموکراتەکان و کۆمارییەکان رێکنەکەوتن و هەربۆیە حکومەتی ئەمریکا داخرا. داخرانەکە هەموو حکومەت ناگرێتەوە  و تەنیا کاریگەری لەسەر بەشێک لە دامەزراوەکانی دەبێت.  چاوەڕوان دەکرێ، لە رۆژانی داهاتوودا ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئەمریکا کۆبێتەوە و رێککەوتنێک پەسند بکات کە ئەنجوومەنی پیران پشتیوانی لێدەکات، ئەمەش هیوای ئەوە دەدات کە ببێتەهۆی کردنەوەی حکومەت. ئەم پچڕانەی بودجە دوای شکستهێنانی گفتوگۆکان هات کە هۆکارەکەی تووڕەیی دیموکراتەکان بوو لەسەر کوژرانی دوو خۆپێشاندەر لە شاری مینیاپڵس لە ویلایەتی مینیسۆتا، لەلایەن پۆلیسی (ICE)ـی تایبەت بە رووبەڕووبوونەوەی کۆچبەران، ئەمەش گفتوگۆکانی لەبارەی تەرخانکردنی پارەی نوێ بۆ وەزارەتی ئاسایشی نیشتمانی پەکخست. دوایین جار رۆژی 01-10-2025 بەهۆی ناکۆکیی قووڵی نێوان کۆماری و دیموکراتەکان و رێکنەکەوتنی کۆنگرێس و کۆشکی سپی لەسەر بودجە، حکومەتی ئەمریکا داخرا. داخرانی ئەمجارەی حکومەتی ئەمریکا دەبێتە 16ـیەمین داخران لە ساڵی 1981ـەوە و پەککەوتنی راگەیاندنی ئامارە گرنگە ئابوورییەکانی ئەمریکا، سستبوونی گەشتە ئاسمانییەکان و وەستانی توێژینەوە زانستییەکانی لێدەکەوێتەوە. دوایین داخران بووە هۆی ناردنەوەی 750 هەزار کارمەندی فیدراڵی بۆ ماڵەوە بەشێوەیەکی کاتی، کە کۆی مووچەی رۆژانەی ئەو کارمەندانە 400 ملیۆن دۆلار بوو.