هەسەدە شەهیدبوونى هەشت شەڕڤانى ڕاگەیاند

ئاسایشی ناوخۆی حەلەب دەڵێت، جارێکی دیکە گروپەکانی سەر بە دیمەشق هەڵاتن و نەیانتوانی بێنە نێو گەڕەکی شێخ مەقسودەوە دوای ئەوەی دوو هێرشیان بە پشتیوانی چەکی قورس و تانک ئەنجامدا و سەرجەم هێرشەکانیانمان شکستپێهێنا. لە چوارەم ڕۆژی بەردەوامیی تۆپبارانەکاندا، هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆی حەلەب تێکشکاندنی دوو هێرشی قورسی سوپای عەرەبی سووریا و میلیشیاکانیان بۆ سەر گەڕەکی شێخ مەقسوود ڕاگەیاند، کە بە پشتیوانیی تانک و چەکی قورس لە میحوەری وادی زەیتونەوە هەوڵی پێشڕەوییان دەدا. هەینی 9ی کانوونی دووەمی 2026، ناوەندی ڕاگەیاندنی هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ-حەلەب ڕایانگەیاند، لە نوێترین پێشهاتدا، سوپای عەرەبی سووریا، کە لە میلیشیاکانی عەمشات، هەمزات و نورەدین زەنکی پێکهاتبوون، دوو جار هەوڵی هەڵکوتانە سەر گەڕەکی شێخ مەقسوودی شاری حەلەبیان دا. دەشڵێت، هێرشەکان لە قۆڵی وادی زەیتونەوە دەستیان پێکردووە و بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ بە تانک و چەکی قورس پشتیوانی کراون. بەگوێرەی ڕاگەیەندراوەکە، هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ توانیویانە هەردوو هەوڵەکە پووچەڵ بکەنەوە و بەرپەرچی هێرشەکە بدەنەوە، بەمەش هێزەکان ناچار بە پاشەکشە کردووە. هاوکات لەگەڵ ئەو هێرشانەدا، ماوەی چوار ڕۆژە لەسەریەک گەڕەکی شێخ مەقسوود لەلایەن سوپای عەرەبی سووریا ڕووبەڕووی تۆپبارانی بەردەوام دەبێتەوە.

بەگوێرەی نوێترین ئاماری یەکەی توێژینەوەی وزە لە واشنتن، هەناردەی نەوتی عێراق لە ساڵی 2025ـدا، بەراورد بە پار، 2% کەمی کردووە، کە دەکاتە 61 هەزار بەرمیل لە رۆژێکدا. یەکەی توێژینەوەی وزە رایگەیاندووە، تێکڕای هەناردەی نەوتی خاوی عێراق لە رێگەی دەریاوە لە ساڵی 2025ـدا نزیکەی 3.336 ملیۆن بەرمیل بووە لە رۆژێکدا، لە کاتێکدا لە ساڵی 2024ـدا 3.397 ملیۆن بەرمیل بووە. کەمبوونەوەکە، هاوکاتە لەگەڵ پابەندبوونی بەغدا بە کەمکردنەوەی ئارەزوومەندانەی ئاستی بەرهەمهێنان و رێککەوتنی ئۆپێک پڵەس بۆ دڵنیابوون لە سەقامگیریی بازاڕەکانی وزەی جیهان. مانگی شوبات، بەرزترین ئاستی هەناردەکردنی نەوتی لە ساڵی 2025ـدا تۆمارکردووە  کانوونی دووەم: 3.299 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا شوبات: 3.485 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا ئادار: 3.280 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا نیسان: 3.319 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا ئادار: 3.207 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا حوزەیران: 3.331 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا تەممووز: 3.385 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا ئاب: 3.34 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا ئەیلوول: 3.413 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا تشرینی یەکەم: 3.435 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا تشرینی دووەم: 3.282 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا کانوونی یەکەم: 3.248 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا جگە لەو بڕە نەوتەی لەرێگەی دەریاوە هەناردە دەکرێت، مانگانە نزیکەی 400 بۆ 450 هەزار بەرمیل رادەستی ئوردن دەکرێت، کە بە تێکڕا رۆژانە 15 هەزار بەرمیل دەکات، ئەمەش بەپێی رێککەوتنێکی نێوانیان کە تاوەکو کۆتایی ساڵی 2025 بەردەوام بوو. بەپێی خەمڵاندنە سەرەتاییەکانی یەکەی توێژینەوەی وزە، بەرهەمهێنانی نەوتی عێراق لە ساڵی 2025ـدا بە شێوەیەکی بەرچاو دابەزیوە و گەیشتووەتە 4 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا، بە بەراورد بە نزیکەی 4.17 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا لە ساڵی 2024. پێشبینی دەکرێت بەرهەمهێنانی نەوتی عێراق لە ساڵی 2026ـدا بەرزببێتەوە و تاوەکو کۆتایی چارەکی یەکەمی ساڵەکە بگاتە 4.273 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا. رۆژی 30ی تشرینی دووەمی پار، هاوپەیمانیی ئۆپێک پڵەس رێککەوت لەسەر هێشتنەوەی ئاستی بەرهەمهێنانی نەوت وەک خۆی تاوەکو ساڵی 2026 و بڕیارە کۆبوونەوەی داهاتووی هاوپەیمانییەکە رۆژی 7ی حوزەیرانی 2026 بکرێت. لە ساڵی 2016 رێکخراوی ئۆپێک لەگەڵ 10 بەرهەمهێنەری دیکەی نەوت هاوئاهەنگییان لەبارەی بەرهەمهێنانی نەوت بۆ سەقامگیریی بازاڕ، هاوپەیمانێتییەکیان بەناوی ئۆپێک پڵەس دروستکرد.

دوای ئەوەی وەزارتەی ناوخۆی سوریا داوای چۆڵکردنی گەرەکەکانی کرد، ئەنجومەنی گەڕەکەکانی شێخ مەقسود و ئەشرەفییە رایگەیاند، لە سێ رۆژی رابردودا، گەڕەکەکانیان روبەڕووی هێرشی چەکی قورس و بۆردوومانی بەهێز بووەتەوە، مزگەوت، قوتابخانە، نەخۆشخانە، ماڵی هاووڵاتییان و دامەزراوە خزمەتگوزارییەکان بە شێوەیەکی راستەوخۆ کراونەتە ئامانج و رەتی دەکەینەوە گەڕەکەکانیان چۆڵ ناکەن. ئاماژەیان بەوەشکردوە، ئەو هێرشانە دژی ناوەرۆکی ناوەڕۆکی یەکی نیسانە و  ئامانجیش لێیان ئەنجامدانی کۆمەڵکوژییە دژ بە گەلەکەیان، کە بۆ سەدان ساڵە لەم گەڕەکانەدا نیشتەجێن و ئەمە دەستپێکردنی شەپۆلێکی نوێی راگواستنی زۆرەملێیە، واتە هەوڵدان بۆ گۆڕینی دیمۆگرافیای شار و گەڕەکەکانیان. ئەوەشان خستوەتەڕوو، حکومەتی کاتی دیمەشق هێرشەکان بە ناوی "سوپای نوێی سووریا" ئەنجام دەدات، بە پشتیوانی دەوڵەتی تورکیا و ئەو گروپانەی سەر بەو دەوڵەتەن. لە بەشێکی  تری راگەیەندراوەکدا هاتووە، ئەو بانگەوازەی، کە هێزەکانی حکومەتی کاتی دیمەشق ئاراستەی کردون، بانگەوازێکە بۆ خۆبەدەستەوەدان، بەڵام ئەوان سوورن لەسەر مانەوە  و بەرگریکردن. ئەنجومەنەکە دوپاتیکردوەتەوە، لە رەوشی ئێستادا، کۆمەڵکوژی دژ بە هاوڵاتییانی مەدەنی لەو ناوچانەدا ئەنجام دەدرێت و هێرش و مەترسیی کۆمەڵکوژی دژ بە هاووڵاتیانی کورد لە گەڕەکەکانی شێخ مەقسود و ئەشرافییە تا ئێستاش بەردەوامە، کە گروپەکان پێشڕەوییان تێدا کردووە و هەمان ئەو کردار و کۆمەڵکوژییانەی کە دژ بە عەلەوییەکان و دروزییەکان ئەنجام دران، ئێستا هەوڵ دەدرێت لە گەڕەکە کوردییەکانی حەلەب جێبەجێ بکرێن. ئەنجومەنی گەڕەکەکانی شێخ مەقسود و ئەشرەفییە، رەتیشیان کردوەتەوە گەرەکەکانیان بەجێبهێڵن، سەرەرای ئەوەی بەهۆی بۆردومانەکانەوە ژمارەیەکی زۆر قوربانی هەیە، کە منداڵ و  ژنیان تێدایە، گەرچی رەوشی ئەو دوو گەڕەکە لە قەیرانێکی قوڵدایە دوپاتی دەکەنەوە وەک بەڕێوەبەرایەتی ئەنجومەنەکانی شێخ مەقسود و ئەشرەفییە، فشاری سەپێندراو لەسەر گەلەکەیان و گەڕەکەکانیان قبوڵ ناکەن.

ئەو گروپانە کێن لەژیر ناوی حکومەتی سوریا شەڕ بۆ تورکیا دەکەن؟ ئامادەکردنی هاوڵاتی ماوەی سێ رۆژە چوار گروپی سەر بە دیمەشق هێرشی ناڕەوایان بۆسەر گەڕەکە کوردییەکانی حەلەب دەستپێکردووە، بەڵام لە راستیدا ئەمانە چەکداری بەکرێگیراوی تورکیان و لەژێر چەتری وەزارەتی بەرگریی سوریا چالاکی ئەنجامدەدەن.  لەم راپۆرتەدا بەوردی باسیان دەکەین کە چۆن دامەزراون و پەیوەندییان بە تورکیاوە چییە. ئاسایشی ناوخۆی حەلەب ناسنامەی ئەو چوار گروپەی ئاشکرا کرد و رایگەیاند، هەریەک لە فیرقەی سوڵتان سولەیمان شا، فیرقەی سوڵتان موراد، فیرقەی حەمزە و بزووتنەوەی نورەدین زەنکی هێرشی سەر گەڕەکی شێخ مەقسود و ئەشرەفییە ئەنجام دەدەن.  با لە فیرقەی سوڵتان مورادەوە دەستپێبکەین چونکە ئەمە گرنگترینیانیە. فیرقەی سوڵتان موراد  لە ئازاری ساڵی 2013ـەوە دروستبووە و سەرکردەکەی فەهیم عیسایە کە یاریدەدەری وەزیری بەرگری سوریاشە بۆ کاروباری باکووری سوریا. ئەم گروپە لە پێکهاتەی تورکمان دروستبووە و تورکیا چەندین ساڵە هاوکاری دارایی و سەربازیی دەکات و تەنانەت راهێنانیشی پێدەکات. فەهیم عیسا چەند جار سەردانی تورکیای کردووە و لەلایەن بەرپرسانی وڵاتەکەوە پێشوازی لێکراوە، لەوانە سولەیمان سۆیلۆ، وەزیری پێشووی ناوخۆی تورکیا لە ساڵی 2021 و دەوڵەت باخچەلی، سەرۆکی مەهەپە، لە ساڵی 2023. گروپی دووەم فیرقەی سوڵتان سولەیمان شایە کە بە فیرقەی عەمشات ناسراوە و لەلایەن ئەبو عەمشەەوە سەرکردایەتی دەکرێت. ئەبو عەمشە، کە ناوی تەواوی محەمەد جاسمە لەساڵی 2018 هێزەکەی دامەزراند وهەر زوو خۆی خزاندە نێو سویا نیشتمانی سوریا کە ئەوکات سوپای ئۆپۆزسیۆنی سوریا بوو و تورکیا پشتگیری تەواوی دەکرد. کەناڵی بی بی سی عەرەبی دەڵێت، ناوی گروپەکە لە سولەیمان شا، باپیرە گەورەی عوسمانی یەکەمەوە، وەرگیراوە کە دامەزرێنەری ئیمپراتۆریەتی عوسمانییە، ناوەکەش گوزارشتە لە سیاسەتی پاوانخوازی ئێستای تورکیا. دامەزراوەی جەیمستاونی ئەمریکی لە راپۆرتێکیدا باس لە ئەبو عەمشە دەکات ودەڵێت، هەر زوو وەک کەسایەتییەکی دیاری ئۆپۆزسیۆنی سوریا دەرکەوت و لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان ناوی دەکرد. دامەزراوەکە باس لەوە دەکات، ئەبو عەمشە بووە سیمبولێکی ناسراوەی تورکیا و پاڵپشتیکارانی شوناسی سوننی لە سوریا. گروپی سێیەم فیرقەی حەمزەیە کە بە حەمزات ناسراوە و ئەمیش لە 2012 بۆ 2013 دامەزراوە. سەیفەدین بولاد کە بە سەیف ئەبوبەکر ناسراوە سەرکردایەتی ئەم گروپە دەکات و چەندین ساڵە هاوکاری لۆجیستی و دارایی لە ئەنقەرەوە پێدەگات. فیرقەکە بەشێک لە شارۆچکەکانی وەک ئەلباب، جەرابلوس و بەشێکی عەفرین بەڕێوە دەبات.  هەریەک لە فیرقەی حەمزە و عەمشات پێشتر چەندین جار بەشدارییان لە ئۆپەراسیۆنەکانی تورکیا دژی رۆژاڤا کردووە.  گروپی چوارەم بزووتنەوەی نورەدین زەنکییە، لە ساڵی 2014ـەوە دروستبووە و شێخ تەوفیق شەهابەدین سەرکردایەتی دەکات. ئەم فیرقەیە چەندین جار بەیعەتی خۆی بۆ گروپە جیاوازەکان گۆڕیوە و ساڵی 2017 چووە نێو دەستەی تەحریر شام، بەڵام زۆری پێنەچوو، لێی جیا بوویەوە و شەڕی دژی راگەیاند، تا لە ساڵی 2019 دەستەی تەحریر شام بە سەرکردایەتی ئەحمەد شەرع بزووتنەوەی نورەدین زەنکی تێکشکاند، دواتر چوونە عەفرین و تێکەڵ بە سوپای نیشتمانی سوریا کران.  ئاسایشی ناوخۆی حەلەب دەڵێت، هەموو ئەم گروپانە لە لسیتی سزا نێودەوڵەتییەکاندان بەهۆی تاوان و سەرپێچیکردنیان لە یاسا نێودەوڵەتییەکان و بەشداریکردنیان لە چەندین کشتوبڕ و تاوانی گەورەی دیکەدا.  گروپی حەمزە و عەمشات و سەرکردەکانیشیان لەساڵی 2023ـەوە لە لیستی تیرۆری ئەمریکادان. چەندین پێشێلکاری ئەم دوو گروپە لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە تۆمارکراوە، وەک بەئامانجگرتنی نەژادی، کوشتنی نارەوا و توندوتیژی سێکسی دژی کەمە نەتەوایەتییەکان، لەوانە عەلەوییەکان و کورد. هەروەها دەستیان هەیە لە کوشتوبڕی هەڕەمەکی، تاڵانی فراوان و دەستبەسەرداگرتنی سەروەت و سامانی خەڵک، بەتایبەتی لە عەفرین و مەنبەج.  بەپێی راپۆرتێکی رۆیتەرز، هەمان ئەم گروپانە بەشداربوون لە کوشتاری عەلەوی و دروزەکان لە ساڵی رابردوو. دامەزراوەی جەیمستاون دەڵێت، ئەمەی دەگوزەرێت لە سوریا ئەوەمان پێدەڵێت کە میلیشیاکانی سەر بە تورکیا لە دەرەوەی دەسەڵاتی حکومەتی دیمەشق کار دەکەن چونکە هاوکاری لۆجیستی و داراییان لە ئەنقەرەوە پێدەگات و زیاتر دەبێت وەک موڵکێکی تورکی لێیان بڕوانرێت نەک هیزی سوپای سوریا. دامەزراوەکە دەشڵێت، رەنگ ەئەمە بەدەستی ئەنقەستیش بێت چونکە حکومەتی سوریا دەیەوێت وا بمێننەوە و کۆنترۆڵی تەواوەتییان نەگەڕێتەوە بۆ حکومەت، ئەگەر ئەمەش راست بێت ئەوا ئەم گروپانە ئازاد دەبن لەوەی دژی هەر "دوژمنێکی" دیمەشق بوەستنەوە بەبێ ئەوەی حکومەتی سوریا لە تاوانەکانیاندا تێوەبگلێت، هەروەک ئەوەی ئیستا بەرامبەر کوردانی حەلەب دەیکەن.  

فەرماندەی گشتیی هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) هۆشدارییەکی توند دەداتە حکومەتی دیمەشق و ڕایدەگەیەنێت: بەردەوامبوونی هێرشە سەربازییەکان بۆ سەر گەڕەکەکانی شێخ مەقسوود و ئەشرەفییە جێگەی قەبوڵکردن نییە و دەبێتە هۆی تێکدانی هەموو دەرفەتەکانی لێکتێگەیشتن. مەزڵووم عەبدی لە پەیامێکدا ئاماژەی بەوە کرد، پەنابردن بۆ زمانی شەڕ و بەکارهێنانی تانک و تۆپهاوێژ بۆ سەپاندنی چارەسەری یەکلایەنە، دەرەنجامی مەترسیداری دەبێت.  ئەو جەختی کردەوە،  بۆردومانکردنی هاووڵاتیانی بێبەرگری و هەوڵدان بۆ کۆچبەرکردنیان، هەوڵێکی ئاشکرایە بۆ دروستکردنی گۆڕانکاریی دیمۆگرافیی ترسناک لە ناوچەکەدا.  بە گوتەی فەرماندەی گشتیی هەسەدە، ئەنجامدانی ئەم هێرشانە لە کاتێکدا کە پڕۆسەی گفتوگۆ و دانوستان لە ئارادایە، نیشانەی بێباکی دیمەشقە بەرامبەر بە چارەسەری ئاشتییانە. لە ڕووی مێژوویی و سیاسییەوە، مەزڵووم عەبدی ئەم جووڵە سەربازییانەی حکوومەتی بەو تاوانانە چواند کە پێشتر لە کەناراوەکانی سووریا و ناوچەی سوەیدا ڕوویاندا و وەک تاوانی جەنگ پۆلێن کران.  ئەو ڕایگەیاند: چەند ڕۆژێکە لەگەڵ هەموو لایەنە پەیوەندیدارەکان لە پەیوەندیدان بۆ ڕاگرتنی ئەم هێرشانە و پاراستنی مەدەنییە گەمارۆدراوەکان لە مەترسیی کۆمەڵکوژی.  لە پەیامەکەیدا، فەرماندەی گشتیی هەسەدە سەرەخۆشی لە بنەماڵەی شەهیدانی ئەم پێکدادانانە کرد و هیوای چاکبوونەوەی بۆ بریندارەکان خواست، ئەمەش لە کاتێکدایە کە لە 8ی کانوونی دووەمی 2026دا ئاڵۆزییەکان لە حەلەب گەیشتوونەتە ئاستێکی بێوێنە.

دوای تێشكشاندنی زنجیرەیەك هێرشی گروپە چەكدارەكانی سەربە حكومەتی دیمەشق بۆ سەر گەڕەكە كوردییەكانى شاری حەلەب، سوپای توركیا دەستیكرد بە پاڵپشتی راستەوخۆی ئاسمانی بۆ گروپە چەكدارەكانی سوریاو فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی ئاکینجی رەوانەی ئامانی شاری حەلەب كرد. هەندێك لە میدیا توركییەكان وێنەی فرۆكەیەكی بێفرۆكەوانی جۆری ئاكنجییان بڵاوكردووەتەوەو ئاماژەیان بەوەكردووە بۆ پاڵپشتی سوپای سوریا چووەتە ئاسمانی حەلەب. ئەمڕۆ وەزارەتی بەرگری توركیا لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا ئامادەی وڵاتەكەی دەربڕی بۆ هاوكاریكردنی سوریا لە هەوڵەكانی بۆ پاراستنی یەكپارچەیی خاكی سوریاو شەڕی دژی "تیرۆر" ئەگەر دیمەشق داوای لێبكات، ئەوە لەكاتێكدا لە كۆی ئەو چوار فیرقە سەربازییەی كە حكومەتی دیمەشق رەوانەی شەڕی گەڕەكە كوردییەكانی شاری حەلەبی كردووە، 3 فیرقەیان لە گروپە چەكدارەكانی سەربە توركیان.

یەکەم بەرپرسی باڵای ئیسرائیل لەبارەی هێرشی سەر کوردەکانی حەلەب هاتە دەنگ، بەڵام بەبێ ئەوەی ئیدانەی هێرشەکان بکات و دەڵێت:  هێرشی هێزەکانی رژێمی سوریا دژی کەمینەی کورد لە شاری حەلەب مەترسیدار و جیدییە. گیدۆن سائر، وەزیری دەرەوەی ئیسرائیل، دەڵێت: هێرشەکانی رژێمی سوریا بۆسەر کەمینەی کورد لە حەلەب مەترسیدارو جێگەی نیگەرانییە. وەزیری دەرەوەی ئیسرائیل، لە سەكۆی "ئێكس" نوسیویەتی: کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بە گشتی و رۆژئاوا بەتایبەتی، قەرزێكی ئەخلاقییان لەسەرە بەرامبەر بە کورد، کە ئازایانەو سەرکەوتووانە لە دژی داعش شەڕیان کردووە. دەشڵێت: سەرکوتکردنی سیستماتیکی و کوشندەی کەمینە جۆراوجۆرەکان لە سوریا پێچەوانەی بەڵێنەکانی "سوریای نوێ"یە، بێدەنگی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەبێتە هۆی پەرەسەندنی توندوتیژی لەلایەن رژێمی سوریاوە.

ئەنجومەنی جێبەجێکاری پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان (دەم پارتی) راگەیەندراوێکی توندی لەبارەی هێرشەکانی سەر حەلەب بڵاوکردەوە و رایدەگەیەنێت، ئەوەی روودەدات "ئۆپەراسیۆنی پاکتاوکردنە" و پێشێلکردنی رێککەوتنەکانە. لە راگەیەندراوەکەدا دەم پارتی ئاماژەی بەوەکردووە، لە شەوی رابردووەوە حکومەتی دیمەشق بە تانک، تۆپ و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان هێرش دەکاتە سەر گەڕەکەکانی شێخ مەقسود، ئەشرەفییە و گەڕەکی بەنی زەید کە سریانی تێدا نیشتەجێن. بەپێی ئامارەکان 7 هاووڵاتی مەدەنی شەهیدبوون و 46ـی دیکەش بریندارن. لەم هێرشانەدا گروپەکانی "هەمزات، ئەمجات، سوڵتان موراد و نورەدین زەنگی" کە تورکیا پاڵپشتییان دەکات، بەشدارن. دەم پارتی دەڵێت: "ئەم هێرشانەی حکومەتی دیمەشق هەڕەشەیەکی ئاشکرایە بۆ سەر یەکپارچەیی سوریا، لە کاتێکدا بەپێی رێککەوتنی 10ی ئازار و 1ـی نیسانی 2025، هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) چەکی قورسیان کشاندەوە و ئەمنییەتی گەڕەکەکانیان رادەستی ئاسایشی ناوخۆ کرد، بەڵام دیمەشق رێککەوتنەکە پێشێل دەکات و ژیانی 200 هەزار هاووڵاتی خستووەتە مەترسییەوە". لە بەشێکی دیکەی راگەیەندراوەکەدا هاتووە: "ئەوەی لە حەلەب دژی کورد دەکرێت، قورسترە لەو کۆمەڵکوژییەی دژی دروزەکان لە سوەیدا پیلانی بۆ دانرابوو". دەم پارتی داوا لەو وڵاتانە دەکات کە نێوەندگیری دەکەن لە نێوان خۆبەڕێوەبەریی باکور و رۆژهەڵات و حکومەتی دیمەشق، بەرپرسیارێتی "گەرەنتیکار" جێبەجێ بکەن و دەستبەجێ رێگری لەم هێرشانە بکەن کە مەترسی هەڵگیرسانەوەی شەڕ لە تەواوی سوریا دروست دەکات. لە کۆتاییدا جەختیکردووەتەوە، تاکە رێگە بۆ کۆتاییهێنان بە ئاڵۆزییەکان، دیالۆگ و دروستکردنی ئیدارەیەکی هاوبەشە لەسەر بنەمای مافی یەکسان بۆ هەموو پێکهاتەکانی سوریا.

ناوەندی راگەیاندنی هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) نوێترین ئاماری قوربانییانی بڵاوکردەوە و رایدەگەیەنێت، بەهۆی بۆردومانی گروپەکانی سەر بە حکومەتی دیمەشق، ژمارەی قوربانییان لە گەڕەکەکانی شێخ مەقسود و ئەشرەفییە بۆ 7 شەهید و 52 بریندار بەرزبووەوە. هەسەدە لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، بۆردومان بە تانک و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان بۆ سەر ئەو دوو گەڕەکە بەردەوامە و گەمارۆیەکی توندیان خرابێتە سەر، بەجۆرێک رێگە بە چوونەژوورەوەی خۆراک، دەرمان و پێداویستییە سەرەتاییەکان نادرێت، ئەمەش دۆخی مرۆیی دژوار کردووە و ژیانی هەزاران هاووڵاتی مەدەنی خستووەتە مەترسییەوە. بەپێی راگەیەندراوەکەی هەسەدە، جوڵەپێکردنی هێز لە دەوروبەری گەڕەکەکان بەردەوامە و زیاتر لە 80 تانک و ئۆتۆمبێلی سەربازیی قورس جێگیرکراون، کە ئاماژەیەکی مەترسیدارە بۆ ئەگەری هێرشێکی بەرفراوان و فراوانبوونی بازنەی شەڕەکە لە سایەی بێدەنگیی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیدا.

بەگوێرەی راپۆرتی رێکخراوی هەنگاو، لە سەرەتای خۆپیشاندانەکانی ئێرانەوە تائێستا لانیکەم 27 کەس بە تەقەی راستەوخۆی هێزە ئەمنییەکان کوژراون کە 11 کەسیان کوردبوون. هەروەها تائێستا زیاتر لە 1500 کەسیش لە خۆپیشاندەران دەستبەسەرکراون کە 220 کەسیان کوردن. تەواوى ڕاپۆرتەکەى ڕیکخراوى هەنگاو.. بە تێپەڕینی 11 ڕۆژ لە خۆپیشاندانی سەرتاسەری لە ئێران و بە پێی ئاماری کۆ کراوە لە ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، لانی کەم ٢٧ هاووڵاتیی لەوانە ٥ منداڵی ژێر ١٨ ساڵ کوژراون و زیاتر لە ٢٧ کەس دەستبەسەر کراون. بە پشتبەستن بە ئامارە تۆمارکراوەکان لە ناوەندی ئامار و بەڵگەکانی ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، تا ئێستا ناسناوی ٢٧ کەس کە لە ڕەوتی خۆپیشاندانەکانی ١٠ ڕۆژی ڕابردوو بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە سەرکوتەکەرە حکوومەتییەکان کوژراون ئاشکرا و پشتڕاست کراوەتەوە. لە کۆی ٢٥ کەسی گیانبەختکردوو لانی کەم ٥ کەس منداڵ و ژێر ١٨ ساڵ بوون کە دوو کەسیان لە شاری کرماشان، دوو کەس لە ئەزەنا و یەک کەس لە قوم کوژراون. هەروەها ١٢ کەس لە هاووڵاتییانی کوژراو لوڕ و ١١ هاووڵاتی کورد بوون. جیاکردنەوەی گیانبەختکردووان بە پێی پارێزگان؛ پارێزگای لوڕستان: ٨ حاڵەت پارێزگای ئیلام: ٥ حاڵەت پارێزگای کرماشان: ٤ حاڵەت پارێزگای فارس: ٤ حاڵەت پارێزگای چوار مەحاڵ و بەختیاری: ٢ حاڵەت پارێزگای قوم: ٢ حاڵەت پارێزگای هەمەدان: ١ حاڵەت پارێزگای ئیسفەهان: ١ حاڵەت هەروەها بە پێی زانیاری کۆکراوە لە لایەن هەنگاو، تا ئێستا زیاتر لە ١٥٠٠ کەس لە ڕەوتی خۆپیشاندانەکانی ئەم دواییانە دەستبەسەر کراون کە ناسناوی ٥٤٦ کەسیان بۆ هەنگاو ئاشکرا بووە. لە کۆی ٥٤٦ هاووڵاتیی کە ناسناویان بۆ هەنگاو ئاشکرا بووە، ٥١ منداڵی ژێر ١٨ ساڵ، ٥٧ ژن و ٢٢٠ هاووڵاتیی دیکەی کورد.. بە پێی ئەو بەڵگە و ڤیدیۆیانەی كە بە دەستی هەنگاو گەیشتووە نیشانی دەدات، هێزە حكوومەتییەكان لە ڕەوتی سەركوتی خۆپیشاندان لە چەكی گەرم، گوللەی ساچمەیی و ئۆتۆمبێلی ئاوپڕژێن كەڵكیان وەرگرتووە و لە چەند حاڵەتێكدا بە تایبتی لە لوڕستان، ئیلام و کرماشان  هەوڵی تەقەكردنی ڕاستەوخۆیان دژی خۆپیشاندەران داوە. هەنگاو بەپێی ئەزموونی پێداچوونەوەی جۆری توندوتیژی و سەركوتەكانی كۆماری ئیسلامی لە ناوچەكانی دەوروبەر، لە ڕەوتی ئەم خۆپیشاندانانەش، نزیكبوونەی حكوومەت لە ناوچەكانی دەوروبەر لە هەمبەر ناوەند جیاواز لێكدانەوەی كردووە و بە پێی چاوەدێری جدی، نزیكبوونەوەی حكوومەت لەگەڵ ئەم ناوچانە نزیكبوونەوەیەكی شەڕی لێک دەداتەوە. دیمەنی هەژێنەر لە هەندێك شارەكانی كوردستان، تەنانەت دەرخەری دەکرێت وەکوو تاوانی شەڕ دژی خەڵکی سڤیل ناو ببردرێت. هەروەها پچڕان و تێكچوونی بەرفراوانی ئینتەرنێت لە هەندێ لە ناوچەكان، پرۆسەی دەستپێڕاگەیشتن بە زانیارییەكان و پشتڕاستكردنەوەی ئاماری گیانبەختكردووان و دەستبەسەركراوان دژوار كردووەتەوە. هەنگاو سەرەڕای نیگەرانی لە بارودۆخی خۆپیشاندەران لە ئێران،بە تایبەت ناوچەكانی دەوروبەر داوا لە كۆمەڵگای نێونەتەوەیی دەكات، لە هەمبەر ئەم توندوتیژیانە بە شێوەیەكی یەكلاكەرەوە و جدی مامەڵە بكەن.

دۆخی گەڕەکە کوردنشینەکانی شاری حەلەب (شێخ مەقسوود و ئەشرەفییە) بەرەو ئاڵۆزیی مەترسیدار دەچێت. شەڕ و پێکدادانەکان لەنێوان هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ و گرووپە چەکدارەکانی سەر بە حکومەتی سووریا چڕ بوونەتەوە و بەپێی دوایین ئامارەکان، ژمارەی قوربانییان گەیشتووەتە 50 کەس (7 کوژراو و 43 بریندار). ئاژانسی هەواڵی "هاوارنیوز" بڵاویكردەوە: نەخۆشخانەی عوسمان لە گەڕەکی ئەشرەفیە بەهۆی بۆردومانی راستەوخۆی لەلایەن گروپە چەكدارەكانی حکومەتی کاتی سوریاوە بە تەواوی لەكاركردووەو توانای پێشكەشكردنی خزمەتگوزاری نەماوە. بەوتەی ئاژانسەكە، گروپە چەكدارەكان بە شێوەیەکی سیستماتیک ژێرخانی گەڕەکەکانی شێخ مەقسودو ئەشرەفیە و بەنی زەید دەکەنە ئامانج. ئاماژەی بەوەشكردووە: فیرقەی حەمزات و عەمشات، لیوای سوڵتان موراد و لیوای نورەدین زەنکی کە پشتیوانی راستەوخۆی دەوڵەتی تورکیا وەردەگرن، بەردەوامن لە تۆپبارانکردنی گەرەکەکانی شێخ مەقسود، ئەشرەفییە و بەنی زەید لە حەلەب بە هاوەن و تۆپخانە. ئاخین نوجان، بەرپرسی هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆی حەلەب وردەکاریی دەستپێکردنی شەڕەکەی ئاشکرا کرد و ڕایگەیاند کە هێزەکانی حکومەت دەستپێشخەریی شەڕەکە بوون. بە گوتەی ناوبراو، "لە ماوەی 24 کاتژمێردا 4 جار بە درۆنی خۆکوژ هێرشیان کردووەتە سەرمان". نوجان ئاماژەی بەوە دا کە بۆردوومانەکان بەشێوەیەکی "کوێرانە" ئەنجام دەدرێن و بەبێ جیاوازیی نێوان خەڵکی سڤیل و هێزە ئەمنییەکان، ناوچەکان بە ئامانج دەگیرێن. لە بەرامبەردا، هێزەکانی ئاسایش فەرمانی "وەڵامدانەوەی توند"یان پێگەیشتووە و هێرشیان کردووەتە سەر دوو بارەگای گرووپە چەکدارەکان. بەپێی زانیارییەکانی میدیای خۆسەر و ئاسایشی ناوچەکە، ئاماری قوربانییەکان لە هەردوو گەڕەکی شێخ مەقسوود و ئەشرەفییە بەم شێوەیەیە: کوژراوان: 6 کەس (لە ناویاندا ژن و منداڵ هەن). برینداران: 44 کەس (29 پیاو، 3 ژن، 6 منداڵ و ژمارەیەک ئەندامی هێزەکانی ئاسایش). لەناو بریندارانی ئاسایشدا، ئەندامێک بەناوی "سەبری محەممەد عەبدولقادر" گیانی لەدەستداوە.

ئەنقەرە ئاراستەی گوشارەکانی بۆ سەر هێزە کوردییەکانی سووریا توندتر دەکاتەوە؛ لە کاتێکدا وەزیری بەرگریی تورکیا هۆشداری دەدات کە دەبێت هەسەدە و یەپەگە خۆیان هەڵبوەشێننەوە و بێ مەرج چەک دابنێن، وەزیرانی دەرەوەی تورکیا و سووریا لە پاریس کۆبوونەوە بۆ داڕشتنی نەخشەڕێگای هەماهەنگیی ئەمنی و سەربازی لە نێوانیاندا. یاشار گولەر، وەزیری بەرگریی تورکیا لە میانەی ڕێوڕەسمێکی سەربازیدا پەیامێکی ئاراستەی هێزە کوردییەکانی ڕۆژئاوای کوردستان و سووریا کرد و ڕایگەیاند، دەبێت ئەو هێزانە بەبێ مەرج چەکەکانیان ڕادەست بکەن. وەزیری بەرگریی تورکیا ئاماژەی بە دەستپێکردنی پرۆسەی ئاشتی لە تورکیای کرد و ڕایگەیاند: ئێمە بە دڵسۆزییەوە دەمانەوێت ئەم پرۆسەیە سەرکەوتوو بێت، بەڵام بۆ ئەوەی ئەوە ڕوو بدات، پێویستە پەکەکە و سەرجەم گرووپە پەیوەندیدارەکانی دیکە، لەنێویاندا ئەوانەی لەنێو خاکی سووریان، بڕیاری هەڵوەشاندنەوە بدەن. گولەر لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا مەرجی بۆ هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) و یەپەگە دانا و گوتی: دەبێت دەستبەجێ کۆتایی بە چالاکییەکانیان بهێنن و بەبێ مەرج چەکەکانیان ڕادەست بکەن. هەروەها جەختی کردەوە جارێکی دیکە وەبیرتان دەهێنمەوە کە ڕێگە بە هیچ گرووپێک نادەین لە ناوچەکەدا ڕەگ دابکوتن، بەتایبەتی پەکەکە، پەیەدە، یەپەگە و هەسەدە. هاوکات لە پەراوێزی سەردانەکەیدا بۆ فەرەنسا، وەزیری دەرەوەی سووریا لەگەڵ هاوتا تورکییەکەی لە پاریس کۆبووەوە و پەرەپێدانی پەیوەندییەکانی نێوان هەردوو وڵاتیان تاوتوێ کرد. بەگوێرەی زانیارییەکان، ئەسعەد حەسەن شەیبانی، وەزیری دەرەوەی سووریا، دیدارێکی لەگەڵ هاکان فیدان، وەزیری دەرەوەی تورکیا ئەنجام داوە. لە دیدارەکەدا گفتوگۆ کراوە لەسەر دواین پێشهاتە سیاسی و ئەمنییەکانی ناوچەکە و جیهان، هەروەها هەردوولا جەختیان لەسەر گرنگیی بەهێزکردنی هاوکاری و هەماهەنگیی نێوان دیمەشق و ئەنقەرە کردووەتەوە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئاڵنگارییەکان.

هاوسەرۆکی ئەنجوومەنی گەڕەکەکانی شێخ مەقسود و ئەشرەفییەی حەلەب رایگەیاند، ئەو گەڕەکانە رووبەڕووی هێرشی تووند و گەمارۆیەکی سەخت بوونەتەوە، بەهۆی تۆپبارانەکانەوە چەندین سڤیل، لەنێویاندا ژن و منداڵ، بوونەتە قوربانی، ناوچەکە 5 مانگە لە سووتەمەنی بێبەشکراوە و دەروازەکان داخراون. جەختی لە بەرگریی خەڵک و پێویستیی پاراستنی سڤیلەکان بەپێی یاسا نێودەوڵەتییەکان کردەوە و ئاماژەی بەوە دا، ئەوان خوازیاری دیالۆگ و چارەسەری ئاشتییانەن. هێڤین سلێمان، هاوسەرۆکی ئەنجوومەنی شێخ مەقسود و ئەشرەفییەی حەلەب، ئێوارەی رۆژی سێشەممە 06-01-2026 بەشداریی لە بووڵتەنی کاژێر 17:00ی تۆڕی میدیایی رووداو کرد و لەبارەی دۆخی ئاسایشی دوو گەڕەکە کوردنشینەکە گوتی، "ئەمڕۆ کاژێر 11:30ی پێش نیوەڕۆ فڕۆکە بۆردوومانی خاڵێکی هێزەکانی ئاسایشی نێوخۆی کرد. لەو هێرشەدا 4 کەس بەرکەوتن کە یەکێکیان شەهید بوو و سێیەکەی دیکەش بریندارن و برینەکانیان سەختە. هێرش بەردەوامن و شەڕی تووند هەیە. بە چەک و تانک هێرش دەکرێتە سەر ئەو گەڕەکانەی خەڵکی سڤیلیان لێیە. لە ئەنجامی ئەو تۆپبارانە 17 کەس بریندار بوون کە لە نێویاندا منداڵی بچووکی دوو ساڵی و سێ ساڵی هەن. هەروەها ژنێکیش گیانی لەدەستداوە و تاوەکو دێ ژمارەی برینداران زیاتر دەبێت." هاوسەرۆکی ئەنجوومەنی شێخ مەقسوود و ئەشرەفییە رایگەیاند، چەکدارانی گرووپەکانی عەمشات و حەمزات لە شامەوە چەکیان بۆ دەوروبەری شێخ مەقسود و ئەشرەفییە گواستووەتەوە و گوتی، "چوار مانگە دەیانەوێ ئەم ناوچەیە کۆنترۆڵ بکەن و کورد کۆمەڵکوژ بکەن. ئەوان دەیانەوێ جارێکی دی هاوشێوەی سەردەمی رژێمی بەعس وڵات بەڕێوەببەن. لە بەرامبەردا خەڵکی هەردوو گەڕەک پشتیوانییەکی باشی هێزەکان دەکەن. ئێمە جارێکی دی دەڵێین، ئەم شەڕە لە بەرژەوەندیی هیچ لایەنێکدا نییە." هێڤین سلێمان گوتی، هێرش و تۆپبارانکردنی هەڕەمەکی هەردوو گەڕەک هەیە کە بە هەزاران سڤیل لێیان دەژین. هێڤین سلێمان رایگەیاند، هیچ کات نەیانویستووە ئەو شەڕە هەڵبگیرسێ، بەڵام کاتێک هێرش دەکرێ، ناچارن بەرگری لە خۆیان بکەن. هەر لەبارەی هێرشەکانەوە هێڤین سلێمان رایگەیاند، "ئەو هێرشانە دژی برایەتیی گەلان دەکرێنە سەر تەواوی ئەو پێکهاتانەی لە ناوچەکەدان دەژین. ژنیکی تەمەن 42 ساڵ بەناوی فاتیمە تۆپ بەر ماڵەکەی کەوتووە و شەهید بووە. نەوەک هەر کورد، عەرەب و پێکهاتەکانی دیکەش کەوتوونەتە بەر هێرش و تۆپبارانەکە." لەبارەی دۆخی مرۆیی لە ناوچەکەدا هێڤین سلێمان گوتی، "دۆخەکە باش نییە، چونکە هەر 7 دەروازەی گەڕەکەکان داخراون. تەنیا یەک دەروازە کە شێخ مەقسود و ئەشرەفییە بە حەلەب دەبەستێتەوە کراوەیە، ئەویش خەڵک تەنیا دەتوانن بە پیادەڕۆیی پێیدا بڕۆن. ئەوەش تەنیا بۆ پێویستیی رۆژانەی هاووڵاتیانە." هاوسەرۆکی ئەنجوومەنی شێخ مەقسود و ئەشرەفییە هەروەها رایگەیاند، ئەو گەمارۆدان و گوشارەی لەسەر دوو ئەو دوو گەڕەکە هەیە، هاوشێوەی گەمارۆی سەردەمی بەعسە.  لەبارەی وێنەی دوو منداڵ کە تۆڕی میدیایی رووداو بڵاویکردنەوە، هێڤین سلێمان رایگەیاند، "ئەو دوو منداڵە لە گەڕەکی شێخ مەقسودن و لە ئەنجامی کەوتنی گوللەتۆپ بەسەر ماڵەکانیان بریندار بوون. تەمەنی یەکێکیان سێ ساڵ و ئەوەی دیکەش دوو ساڵە. لەو بۆردومانەدا دایکی یەکێک لەو منداڵانەش بریندار بوو کە برینەکەی قورسە." هاوسەرۆکی ئەنجوومەنی شێخ مەقسود و ئەشرەفییە رایگەیاند، ئەو منداڵانە هیچ گوناهێکیان نییە و گوتی:"بەڕاستی هەمووان بەرامبەر رای گشتی بەرپرسیارن. لەکوێی جیهاندا هێرشی لەمجۆرە دەکرێتە سەر گەڕەکی سڤیلنشین؟ ئایا یاسای نێودەوڵەتی رێگە دەدات بە تۆپی قورس هێرش بکرێتە سەر شوێنێکی وەها؟ شتێکی وەها لە یاسای نێودەوڵەتیدا نییە، هەربۆیە دەبێت هەمووان خۆیان بە بەرپرسیار ببینن. ئێمە دەڵێین سڤیل، منداڵ و ژن دەکوژرێن. خەڵکی سڤیل بەم زستانە سەختە بەهۆی گەمارۆوە ناتوانن پێویستیی خۆیان جێبەجێ بکەن". هاوکات رایگەیاند، "ماوەی 5 مانگە سووتەمەنی ناگاتە گەڕەکەکانی شێخ مەقسود و ئەشرەفییە، لەکاتێکدا 50 هەزار خێزان لەوێ دەژین." هاوسەرۆکی ئەنجوومەنی شێخ مەقسود و ئەشرەفییە گوتی، "بێگومان لە بەردەوامبوونی هێرشەکاندا ئێمەش دەست و مستمان نەبەستراوە و بەرگری لە خۆمان دەکەین. لەبارەی دانوستاندنیش، ئێمە هەوڵدەدەین رێککەوتنی 1ی نیسان بهێنینە پێشەوە. بەڵام بەداخەوە ئەو هێزە بێ سەروبەرەی گەمارۆی هەردوو گەڕەکەکەی داوە، دەست ناپارێزن. چەتەکانی عەمشات و حەمزات، ئەو هێزانەن کە لە عەفرین مافی خەڵک پێشێل دەکەن، ئێستا هەر ئەوان دەیانەوێ لە شێخ مەقسود و ئەشرەفیە هەمان شت دووبارە بکەنەوە." هاوکات رایگەیاند، هەوڵی جیدی بۆ ئەوە هەیە کە خەڵکی ئەو گەڕەکانە ماڵ و حاڵی خۆیان چۆڵ بکەن، بەڵام خەڵکەکە پشتیوانیی هێزەکانی ئاسایش دەکات و خاکی خۆی جێناهیڵێت. هاوکات هەمیشە چاویان لە رێگەچارەی ئاشتیانە و دیالۆگە.

بەرپرسێکی بانکی ناوەندی عێراق ڕاگەیاند، نرخی ئێستای دۆلاری ئەمریکی بەرامبەر بە دیناری عێراقی بۆ دۆخی دارایی وڵات و خەڵکیش نرخێکی باش و گونجاوە، هیچ نیەتێک بۆ گۆڕانکاریی لەم نرخەدا نییە. لەگەڵ سەرەتای ساڵی نوێدا، بەهای 100 دۆلاری ئەمریکی لە بازارەکانی کوردستان و عێراق بۆ زیاتر لە 148 هەزار دینار بەرزبووەوە، لەکاتێکدا 100 دۆلار بە نرخی فەرمی لە بانک بە 132 هەزار دینارە ، لە بەشێک لە میدیاکانیش هەواڵی ئەوە بڵاوکراوەتەوە کە حکومەت دەیەوێت بەهای دینار دووبارە لە بەرامبەر دۆلار نزم بکاتەوە. ئەمڕۆ سێشەممە، بەرپرسێکی بانکی ناوەندی عێراق، بە ئاڤا میدیای ڕاگەیاند، بانکی ناوەندی هیچ نیەتێکی بۆ گۆڕانکاریی لە بەهای دۆلاردا نییە، چونکە ئەم نرخەی ئێستا ئارامی دارایی لەڕووی نەختینەوە دابین کردووە، بۆ چینی هەژارانیش نرخێکی گونجاو و باشە، بۆیە هەر گۆڕانکارییەک بکرێت کاریگەریی لەسەر نرخەکان و هەڵاوسانیش دەبێت. ئەو بەرپرسەی بانکی ناوەندی ئەمەشی وت: "یەدەگی بانکی ناوەندی لە پارەی نەختینە و زێڕ، کاریگەرییان لەسەر بەهای دینار هەیە و چەند یەدەگی بانکی ناوەندی زیاد بکات، ئارامی دۆخی دارایی وڵاتیش باشتر دەبێت."   نوار سەعدی، مامۆستای ئابووری نێودەوڵەتی، بە ئاڤای ڕاگەیاند، نرخی دۆلار لە بازاردا بەگوێرەی خواست و خستنەڕوو گۆڕانکاریی بەخۆیەوە دەبینێت، مامەڵەی بازرگانی، وەبەرهێنەران و کەسەکانیش لەگەڵ ئەو وڵاتانەی قەدەغەی دۆلاریان لەسەرە، وا دەکات ئەو کەسانە لە بازاردا دۆلار بکڕن و ئەوەش نرخەکەی لە بازاردا زیاد کردووە. نوار سعدی، دەشڵێت: "بەهیچ شێوەیەک پێشبینی ناکرێت لە بازارەکاندا، 100 دۆلار بگاتە 200 هەزار دینار، چونکە ئەم گۆڕانکارییە گەورەیە تەنیا لەکاتی قەیران، داڕووخانی یەدەگ یان قەیرانێکی ئابووری و سیاسی ڕوودەدات" ٠ لەگەڵ ئەوەشدا بانکی ناوەندی عێراق خاوەن یەدەگێکی پارەی باشە و دەتوانێت کۆنتڕۆڵی نرخی دۆلار بکات. ئەمڕۆ ئێوارە، 1-06-2026، نرخی دۆلار دابەزی و ئێستا 100 دۆلاری ئەمریکی لە بازاڕدا بە 145هەزار و 500 دینار مامەڵەی پێوە دەکرێت.

میدیای تورکیا دەڵێت، لە دادگای تاوانی مێرسین سەڵاحەدین دەمیرتاش سزای یەک ساڵ و پێنج مانگ و 15 رۆژی بەسەردا سەپێنرا بە تۆمەتی ئەوەی لە چەند وتارێکیدا لە ئامەد و مێرسین "سووکایەتی بە رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆک کۆماری تورکیا" کردووە. بە تۆمەتی ئەوەی سوكایەتی بە رەجەب تەیب ئەردۆغان كردووە، دادگای تاوانی مێرسین سزای یەک ساڵ و پێنج مانگ و 15 رۆژ زیندانی بەسەر (سەلاحەدین دەمیرتاش)، هاوسەرۆکی پێشووی پارتی دیموکراتی گەلان دا سەپاند.  دادگاكە لەسەر بنەمای چەند وتارێك سزاكەی سەپاندووە كە دەمیرتاش پێشترو لە ماوەی ساڵانی 2015 بۆ 2016 لە ئامەدو مێرسین لە باكوری كوردستان پێشكەشیكردوون.  دەمیرتاش لەكاتێكدا ئەم سزایەی بەسەردا سەپێندراوە، كە خۆی بە چەندین تۆمەتی جیاواز لە ساڵی 2016ـەوە لە زینداندایەو  بڕیاربوو لەچوارچێوەی پرۆسەی ئاشتی لەگەڵ كورد لەگەڵ هەزاران دەستگیركراوی سیاسی تردا ئازاد بكرێت.  پارتی یەكسانی و دیموكراتی گەلان (دەم پارتی) كە نوێنەرایەتی كورد دەكات لە پەرلەمانی توركیا راگەیەندراوێكی لەبارەی حوكمی دادگای مێرسین بڵاوكردەوەو رایگەیاند" سزاكە دەستێوەردانێکی دادوەریی ڕوونە لە دژی ئازادی ڕادەربڕین و سیاسەتی دیموکراسی. سزادانی ئەو کەسانەی بانگەشە بۆ ئاشتی کۆمەڵایەتی و ئیرادەی پێکەوە ژیان و چارەسەری دیموکراسی و ئاشتیانە بۆ پرسی کورد دەکەن، بە ڕوونی پەسەندکردنی بێ یاسایی و نادادپەروەری نیشان دەدات". "ئێمە بە تەواوەتی ئەو سزایە رەتدەکەینەوەو بە نایاسایی دەزانین.. هەر ڕێبازێک هەوڵی بێدەنگکردنی ئەو کەسانە بدات کە بانگەشە بۆ ئاشتی دەکەن، بە ئاگادارییەوە ئاستەنگ لە ڕێگەی ئاشتی کۆمەڵایەتی دادەنێت... جارێکی تر بە توندترین شێوە دووپاتی دەکەینەوە کە پێویستە دەستبەجێ سەرجەم زیندانیانی سیاسی و بەتایبەت سەلاحەدین دەمیرتاش ئازاد بکرێن" راگەیەندراوەكەی (دەم پارتی) وا دەڵێ.