هەسەدە شەهیدبوونى هەشت شەڕڤانى ڕاگەیاند

بە پێی راپۆرتی رێكخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو: لە سەرەتای خۆپیشاندانەكانی شارەكانی ئێران تا ئێستا (48) هاوڵاتی كورد بە تەقەی راستەوخۆی هێزە ئەمنییەكانی كۆماری ئیسلامی ئێران كوژراون.   " گوڵاڵە مەحموودی ئازەر لە مەهاباد، زارا مورادی و سیاوەش شێرزاد هەردووکیان لە بۆکان، عرفان عەلیزادە لە لۆماری شاری سیروان و عەلی عەباسی لە گێەلان"  پێنج هاووڵاتیی کورد لە تاران بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران لە ئەنجامی ناڕەزایەتییەکانی خەڵکی ئەم شارە کوژراون. لەگەڵ ئەمانەدا، هەنگاو هەتا ئێستا توانیویە ناسنامەی ١٢ هاووڵاتیی کورد بریتین لە سێ ژن کە لە ئەنجامی ناڕەزایەتییەکانی خەڵکی تاران کوژراون. - گوڵاڵە (مریەم) مەحموودی ئازەر، هاووڵاتیی ٢٦ ساڵەی کورد و خەڵکی مەهاباد کە لەگەڵ هاوژینەکەی کە خەڵکی پاوە سەر بە پارێزگای کرماشانە لە تاران نیشتەجێ بوون، بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە سەرکوتگەرەکان کوژراوە و تەرمی ناوبراو پاش گەڕانەوە بۆ مەهاباد لە کەشێکی تەواو ئەمنیی و لە بێدەنگی زۆرەملێ بە خاک ئەسپێردرا، سەرچاوەکانی هەنگاو جەختیان کردووەتەوە ناوی “ڕۆژین” کە خوشکی گوڵاڵەیە وەک گیان بەختکراو بە هەڵە بڵاو کراوەتەوە. - زارا مورادی هاووڵاتیی خەڵکی گوندی حەسار سەر بە بۆکان لە ئەنجامی ناڕەزایەتییەکانی خەڵکی تارانسەر لە ڕۆژئاوای تاران بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە سەرکوتگەرەکان بۆ لای سەر و سینگی کوژراوە. زارا لە تاران سەرقاڵی کار ئارایشگەری بووە، بە پێی زانیارییە وەرگیراوەکانی هەنگاو، خاڵۆ و خاڵۆزای زارا هاوکات لەگەڵ زارا بە تەقەت چەکی ساچمەیی بە سەختی بریندار بوونە. ناوبراو خێزاندارە بووە و بەم تازەییانە ژیانی هاوبەشی پێکهێنابوو. - سیاوەش شێرزاد هاووڵاتیی تەمەن ٣٨ ساڵ و کورد و خەڵکی بۆکان، هاووڵاتییەکی دیکەیە کە بە هۆی تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە سەرکوتگەرەکان کوژراوە و پاش دانەوە تەرمەکەی بە بنەماڵەکەیەوە بە هۆی گوشارە ئەمنییەکان و بە زۆرەملێ ڕێوڕەسمی بە خاک ئەسپاردنەکەی ناوبراو لە گوندی تازە قەڵا لە بۆکان بەڕێوە چووە. ناوبراو خێزاندار و باوکی دوو منداڵە. - عرفان عەلیزادە هاووڵاتیی کوردی ٢٤ ساڵەی خەڵکی لۆمار سەر بە شاری سیروانی پارێزگای ئیلام لە ئەنجامی ناڕەزایەتییەکانی خەڵکی لە شاری وەرامین لە باشووری ڕۆژئاوای پارێزگای تاران بە هۆی تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە سەرکوتگەرەکان کوژراوە. - عەلی عەباسی هاووڵاتیی کورد و ١٨ ساڵە خەڵکی گێەلان سەر بە پارێزگای کرماشان کە لە تاران سەرقاڵی کار بووە، بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە سەرکوتگەرەکان لەم شارە کوژراوە، سەرچاوەکانی هەنگاو جەختیان کردووەتەوە کە فیشەکە جەنگییەکان لای ڕاسی لاپاڵ و گورچیلەی ناوبراوی پێکاوە و پاش گواستنەوەی عەلی بۆ نەخۆشخانە و تێپەڕینی چەند کاتژمێر گیانی خۆی لە دەست داوە. هەنگاو وەری گرتووە، تەرمی ئەم پێنج هاووڵاتییە پاش گەڕانی بنەماڵەکانیان لە نێوان سەدان تەرم لە ساردخانەکانی تاران وەرگیراونەتەوە. بە پشت بەستن بە ئامارە تۆمارکراوەکان لە ناوەندی ئامار و بەڵگەنامەکانی ڕێکخراویی مافی مرۆڤی هەنگاو، هەتا ئێستا لانی کەم ٤٨ هاووڵاتیی کورد لە ئەنجامی ناڕەزایەتییەکانی ئەم دواییانە کوژراون کە ١٢ کەس لەوان واتا ٢٥٪ی تەواویی هاووڵاتییانی کوردی گیانبەختکراو لە تاران کوژراون.

لە حاڵەتی هێرشی ئەمریکا، ئێران کوێ بەئامانج دەگرێت؟ ئامادەکردنی هاوڵاتی.  خۆپیشاندانەکانی ئێران تادێت فراوانتر دەبێت و ئەگەری هێرشی ئەمریکاش، بەپێی قسەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی وڵاتەکە، نزیکە، بەڵام من پێتان دەڵێم ئێران هێرش دەکاتە سەر کوێ ئەگەر واشنتن دەستوەردانی کرد. تاران کەوتووەتە خۆی و ترسێکی زۆری لە هێرشی ئەمریکا هەیە، هەربۆیە وڵاتانی دراوسێی ئاگادارکردووەتەوە هۆشداری بە واشنتن بدەن هێرش نەکات.  بەگوێرەی ئاماری چەند رێکخراوێک، لە خۆپیشاندانەکانی ئێراندا نزیکەی سێ هەزار کەس کوژراون لە خۆپیشاندەران و هێزە ئەمنییەکان، ترەمپیش داوای لە خۆپیشاندەران کرد بەردەوام بن و دەست بەسەر دامەزراوەکانی حکومەتدا بگرن و یارمەتی لە رێگەیە.  ترەمپ گوتیشی، وەڵامێکی تووندمان دەبێت بۆ بەرپرسانی ئێران ئەگەر بەردەوامبن لە کوشتنی خۆپیشاندەران.  بەگوێرەی راپۆرتی میدیا ئەمریکییەکان، واشنتن چەند جۆرێکی جیاوازی هێرش و بۆردومان هەڵدەسەنگێنێت و پلانی هەمەجۆر خراوەتە بەردەم ترەمپ تا یەکێکیان هەڵبژێرێت. بەرپرسێکی ئێران کە ناوی نەهاتووە بە ئاژانسی رۆیتەرزی گوتووە، تاران هەریەکە لە سعودیە، ئیمارات و تورکیای ئاگادارکردووەتەوە و پێی گوتوون مەهێڵن ئەمریکا هێرش بکات، ئەگەر نا هێرش دەکەینە سەر بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا لە وڵاتەکانتان. ئەو بەرپرسە دەڵێت، پەیوەندی راستەوخۆی عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران و ستیڤ ویتکۆڤ، نێردەی تایبەتی ترەمپ، بەهۆی زیادبوونی گرژییەکانەوە هەڵپەسێردراوە. بەگوێرەی راپۆرتی میدیاکانی ئێران، عەلی لاریجانی، بەرپرسی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی ئێران قسەی لەگەڵ وەزیری دەرەوەی قەتەر کردووە، عەباس عێراقچیش لەگەڵ هاکان فیدان، وەزیری دەرەوەی تورکیا و عەبدوڵا بن زاهید ئەلنەهیان، وەزیری دەرەوەی ئیمارات، گفتوگۆی ئەنجامداوە. عێراقچی بە هاوتا ئیماراتییەکەی گوتووە، ئارامی گەڕاوەتە بۆ ئێران و خەڵکی ئێران سوورن لەسەر بەرگریکردن لە سەروەری و ئاسایشی وڵاتەکەیان لە دژی هەر دەستوەردانێکی دەرەکی. بەرپرسانی ئێران، ئەمریکا و ئیسرائیل تۆمەتبار دەکەن بە دروستکردنی "ئاژەوەگێڕی" و دەڵێن، لە پشت تووندوتیژییەکانی خۆپیشاندانەکانن و "تیرۆریستان"ـی سەر بەو دوو وڵاتە هێرشیان کردووەتە سەر هێزە ئەمنییەکان، مزگەوت و موڵکی گشتی.  ئیسرائیلیش بەتەواوی چاودێری بارودۆخەکە دەکات و دەیەوێت بزانێت ترەمپ چی دەکات، چونکە سەرچاوەیەکی ئیسرائیلی لە حکومەتی وڵاتەکە بە ئاژانسی رۆیتەرزی راگەیاندووە، لە کۆبوونەوەی کابینەی ئاسایشی ئیسرائیل بنیامین نەتانیاهۆ، سەرۆکوەزیرانی وڵاتەکە، لەبارەی ئەگەرەکانی کەوتنی رژێمی ئێران و دەستوەردانی واشنتن ئاگادارکراوەتەوە.

ئەحمەد شەڕع، لە دیدارەکە بڵاونەکراوەکەی دەڵێت: بە ئازایەتی کورد سەرسامم، هیوادارم بێنە نێو سوپای سوریا.  

ئاژانسی هەواڵی "رۆیتەرز" لە زاری سێ سەرچاوەی ئاگادارەوە بڵاویكردووەتەوە: گرووپە چەکدارە جوداخوازە کوردییەکان هەوڵیانداوە لە عێراقەوە سنور ببەزێنن بۆ ناو ئێران، لە ئاماژەیەكدا بۆ هەوڵی لایەنە بیانیەكان كە رەنگە بە دوای قۆستنەوەی  ناڕەزایەتییەکانی ئێراندابن، ئەوەش دواى چەند ڕۆژێک لە سەرکوتکردنی خۆپیشاندانەكان دژی تاران. ئەو سێ سەرچاوەیه كە لەنێویاندا بەرپرسێکی باڵای ئێرانی هەیە،  رایانگەیاندووه: دەزگای هەواڵگری تورکیا له چەند رۆژی رابردوودا سوپای پاسدارانی ئێرانی لەبارەی ئەو سنور بەزاندنه لەلایەن چەکداره کوردەكانەوە ئاگادار کردووەتەوه . بەرپرسەكەی  ئێران وتویەتی: روبەڕوبونەوەی چەكداری لەنێوان سوپای پاسداران و چەکداره کوردەكان روویداوە، كە بەوتەی ئەو هەوڵ دەدەن نا ئارامی دروست بکەن و ناڕەزایەتییەکان بقۆزنەوه. سوپای پاسداران هێزێکی دەستەبژێرە کە شەپۆلەکانی پێشوی نائارامییەکانی ئێرانی سەرکوت کردووە. رێکخراوی هەواڵگریی نیشتمانیی تورکیا (میت) هیچ لێدوانێکی لەو بارەیەوە نەدا، هەروەها سەرۆکایەتی کۆماری تورکیاش لە ئەنكەرە هیچ لێدوانێکی نەدا، تورکیا کە چەکدارە کوردەکان لە باکووری عێراق بە تیرۆریست دەزانێ، لە چەند رۆژی رابردوودا هۆشداری دا هەر دەستێوەردانێکی دەرەکی لە ئێران قەیرانەکانی ناوچەکە بەرەو هەڵکشان دەبات. ئەو بەرپرسه ئێرانییه رایگەیاندووە: ئەو چەکدارانه له عێراق و تورکیاوه رەوانه کراون، تاران داوای لەو وڵاتانه کردووه رێگە لە هاتنی چەكداران و چەك بۆ ئێران بگرن. گروپێكی مافی مرۆڤ رایدەگەیەنێت، لە هەڵمەتەكانی سەركوتكردنی  چەند رۆژی رابردووی ئێران دوو هەزارو 600 کەس کوژراون، کە لەلایەن ئەمریکاوە هاندەدرێن و هەڕەشەی دەستوەردانیش دەكات.

هێزەکانی سوریای دیموکرات 'هەسەدە' لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، لە بەرەبەیانی ئەمڕۆوە، ناوچەکانی دێر حافر، مەسکەنە و بەنداوی تشرین، لەلایەن چەکدارانی دیمەشق و بەفڕۆکەی بێفڕۆکەوانی تورکی بۆردومان دەکرێت، ئەمەش مەترسییەکی زۆری لەسەر ئاسایشی مەدەنی و دامەزراوە گرنگەکانی ناوچەکە دروستکردووە. ناوەندی راگەیاندنی هێزەكانی سوریای دیموكرات لە بەیاننامەیەكدا: 🔹لە بەرەبەیانی ئەمڕۆوە، ناوچەکانی دێرحافرو مەسکەنەو بەنداوی تشرین هەڵکشانی سەربازيی بەردەوام بەخۆوە دەبینن. 🔹دوژمنكارییەكی چڕ لەلایەن گروپەكانی سەر بە دیمەشقەوە هاوشانی هەڵکشانی هێرشی فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی تورکیا بەردەوامە. 🔹لە کاتژمێرەکانی سەرەتای بەیانیدا، گروپەكانی دیمەشق چەندین جار هێرشیان کردە سەر دەوروبەری بەنداوی تیشرین و بە بەکارهێنانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی خۆکوژ و تۆپخانە و هاوەن. 🔹ژمارەی هێرشەکان 12 كردنە ئامانجی تێپەڕاندووە، گوندەکانی ئەلمەحشیەو شێخ حەسەن و گوندی قشلە کردووەتە ئامانج، تۆپبارانی دەوروبەری بەنداوەکەش تا کاتی بڵاوبونەوەی ئەم راپۆرتە بەردەوامە. 🔹گروپەکانی سەر بە دیمەشق بە ئامانجگرتنی ژێرخان و دامەزراوە خزمەتگوزارییەکانيان لە شارۆچکەی دێرحافر چڕكردووەتەوە.  🔹بارەگای پۆستەخانەی دێرحافر بە تۆپخانەو فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی خۆکوژ بۆردومان کرا. 🔹فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوانی خۆکوژی نانەواخانەی دێرحافری کردە ئامانج و کارەکانی پەکخست و مەترسی راستەوخۆی بۆ سەر ئاسایشی خۆراکی دانیشتووان دروستکرد. 🔹هێزەکانمان هەوڵێکی دزەکردنیان لە لایەن گروپەكانی سەربە دیمەشق لەمیحوەری گوندی زوبەیدە لە گوندەواری باشوری دێرحەفەر بەرپەرچ دایەوە.  🔹هەوڵەکە شکستی هێنا و هێرشبەرەکان ناچاربوون هەڵبێن، سەرەڕای ئەوەی بە پشتیوانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و بەکارهێنانی دۆشکەدا ئەنجامدرا. 🔹هاوتەریب ناوچەکە شایەتی چالاکیی چڕو پڕی فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی بایراکتەری تورکیا بوو.  🔹فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوانی تورکیا پێگەیەکی سەربازیی سەر بە هێزەکانمانی لە شاری مەسکەنە کردە ئامانج، بەبێ ئەوەی هیچ زیانێکی گیانی لێبکەوێتەوە.  🔹ئەمە دووەم هێرشی لەو جۆرە بوو لەو رۆژەدا، پێگەیەکی دیکەش گوندی ئەلبوعاسی، لە گوندەواری تەبقە، کرایە ئامانج. 🔹فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی تورکیا بەردەوام بوون لە کردنە ئامانجی شاری مەسکەنە بۆ چوارەم جار لە سەرەتای دەستپێکردنی هەڵکشانەكانەوە، ئەمەش ئاماژەیەکی روونە بۆ زیادبوونی خێرایی هێرشە ئاسمانییەکان لە ناوچەکەدا.

لە ١٨ـەمین ڕۆژی ناڕەزایەتییەکانی ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستان، بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە ئەمنییەکانی ئێران تا ئێستا سەلمێندراوە ٢ هەزار کەس کوژراوە و زیاد لە هەزار خۆپیشاندەریش برینداربوون. هەندێک ئامار باس لە کوژرانی ١٢ هەزار کەس دەکات. لە ١٨ـەمین ڕۆژی خۆپیشاندانەکانی گەلانی ئێران، لە ٦١٤ ناوچە و لە ١٨٧ شار لە ٣١ پارێزگای ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییەکان پەرەی سەندووە و تا ئێستا زیاتر لە ٤٥ زانکۆ هاتوونەتە پاڵ خۆپیشاندانەکان و زانکۆکان بوونەتە مەیدانی ناڕەزایەتییەکان. هاوکات، لە میدیاکانی سەر بە دەسەڵاتدارانی ئێران، ڤیدیۆی دانپێدانانی زۆرەملێی ٩٧ خۆپیشاندەر بڵاوکرایەوە، تا خۆپیشاندانەکان بە ئاژاوەگێری پێناسە بکەن. سەرکوتکردنی خۆپیشاندەران لە شارەکان تەنها بە شەقامەکان سنووردار نەبوو، بەڵکوو ژمارەیەک هاووڵاتیی بانگهێشتی دەزگا ئەمنییەکان کراون. بڕینی هێڵی ئینتەرنێت حەوت ڕۆژی تێپەڕاند و جگە لە ئینتەرنێتی جێگیر و مۆبایل، پەیوەندی تەلەفۆنی و ئامرازەکانی تری پەیوەندیش پچڕاون، سەرەڕای ئەوەش بڵاوبوونەوەی بەربڵاوی ڤیدیۆ و زانیاری پەیوەست بە تەرمی خۆپیشاندەرە کوژراوەکان و بریندارەکان بە دەستی دەسەڵاتی ئێران  لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بەردەوامە. بەپێی بڵاوبوونەوەی گرتە ڤیدیۆییەکان لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، دەریدەخەن ئەو خێزانانەی تەرمی ئەو کەسانەیان وەرگرتووەتەوە کە لە خۆپیشاندانەکاندا کوژراون ولە شوێنی ناشتنەکە کۆبوونەتەوە و درووشمی ناڕەزاییەتی دەڵێنەوە. ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن، هێزە ئەمنییەکانی سەر بە دەسەڵاتی ئێران لە هێرشکردنەکانیان بۆ سەر نەخۆشخانەکان بەردەوامە بە مەبەستی دەستبەسەرکردن و ڕفاندنی خۆپیشاندەران بە برینداریی. هەروەها هێزە ئەمنییەکانی ئێران، هەموو ڕێوشوێنێکی ئەمنییان لەسەرجەم زیندانەکانی ئەو وڵاتەدا گرتووەتەبەر، زانراوە لەگەڵ پەرەسەندنی خۆپیشاندانەکاندا، دەوڵەت سەرجەم ئامێر و ڕێگەکانی پەیوەندیگرتنی لە زیندانەکاندا داخستووە. هەروەها لە زیندانی کرماشان ئیدارەی زیندانەکە لە دژی بەرخۆدانی زیندانیان وەستاوەتەوە، کە وەک پاڵپشتی لە خۆپیشاندانەکان دەریان بڕیووە. ئاماری دەستبەسەرکردن و کوشتن و برینداربوونی خۆپیشاندەران بەپێی ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەرانا، لە ماوەی ١٨ڕۆژی خۆپیشاندانەکان، ١٨هەزار و ٤٣٤ خۆپیشاندەر دەستبەسەر کراون و دوو هەزار و ٤٠٣ خۆپیشاندەر کوژراون، کە لەو ژمارەیە ١٢ کەسیان لە خوار تەمەنی ١٨ ساڵیدان، هەروەها نۆ کەس لە هاوڵاتییانی مەدەنی و ١٤٧ کەسیش لە هێزی سەربازی و پۆلیس و داواکارێکی گشتی کوژراون، هەروەها هەزار و ١٣٤ خۆپیشاندەریش بریندار بوون. لەنێو دەستبەسەرکراوەکاندا، زیاتر لە ١٦٧ منداڵی خوار تەمەن ١٨ ساڵ و ٤٨ خوێندکاری زانکۆ تۆمار کراون. ڕاپۆرتی میدیا جیهانییەکان؛ ١٢ هەزار کوژراو کەناڵی سی بی ئێس نیوز ڕایگەیاند کە سەرچاوەیەک لە ناوخۆی ئێرانەوە پێی ڕاگەیاندوون ئەو گرووپانەی لە بواری تۆمارکردنی قوربانییەکاندا کار دەکەن، بەپێی ئەو ڕاپۆرتانەی لە ناوەندە تەندروستییەکان و پزیشکی دادوەری لە سەرتاسەری وڵات پێیان گەیشتووە، ژمارەی کوژراوەکان بە لانیکەم ۱۲ هەزار کەس دەخەمڵێنن. گوتاری ئێران و ئەمریکا؛ پشتیوانی و دژایەتی دوێنێ وناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا لە پەیامێکی نوێدا لە تۆڕی ئێکس ڕایگەیاند: نیشتمانپەروەرانی ئێران، بەردەوام بن لە خۆپێشاندان و دەست بەسەر دامەزراوەکانتاندا بگرن، ناوی بکوژان و دەستدرێژیکاران بزانن، چونکە باجێکی قورس دەدەن، من هەموو کۆبوونەوەکانم لەگەڵ بەرپرسانی دەوڵەتی ئێران هەڵوەشاندەوە تا ئەو کاتەی کوشتنی بێمانای خۆپێشاندەران دەوەستێت. لای خۆیەوە عەلی لاریجانی، سەرۆکی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوەیی دەوڵەتی ئێران، لە وەڵامی لێدوانەکانی ترەمپدا وتی: "یەکەم ترەمپ و دووەم نەتانیاهۆ لە سەرووی لیستی ئەو کەسانەن کە دەوڵەتی ئێران بە بکوژی خەڵکیان دادەنێت."

دوای ئەوەی سوپای عەرەبیی سووریا هەڕەشەی ئۆپەراسیۆنی سەربازی بۆ سەر دێر حافر کرد، بەیانیی ئەمڕۆ هێزێکی پشتیوانیی بە چەکی قورسەوە بەرەو سنوورەکە جووڵاند ئەمڕۆ چوارشەممە، ئاژانسی فەرمیی دەنگوباسی سووریا (سانا) رایگەیاند، "سوپای عەرەبیی سووریا هێزی پشتیوانیی سەربازی لە پارێزگای لازقییەوە بەرەو بەرەی دێر حافیر لە گوندەواری رۆژهەڵاتی حەلەب رەوانە دەکات." ئاژانسی سانا، وێنەی هێزەکەی بڵاوکردووەتەوە کە لە دەیان سەرباز و چەندین ئۆتۆمبێل پێکهاتووە کە چەکی جۆری دۆشکەیان لەسەرە. رۆژی سێشەممە، دەستەی ئۆپەراسیۆنەکانی سوپای عەرەبی سووریا لە راگەیێندراوێکی بەپەلەدا ناوچەیەکی فراوانی لە باشووری رۆژهەڵاتی حەلەب وەک "ناوچەی سەربازیی داخراو" ناساند و داوا لە هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) کرد بۆ رۆژهەڵاتی فورات بکشێنەوە. ناوچەکە لە دێرحافرەوە دەستپێدەکات تاوەکو قەواسە و مەسکەنە لە کەناری رۆژئاوای فورات. دەستەی ئۆپەراسیۆنەکان لە راگەیێندراوەکەدا کە لە میدیای فەرمیی سووریا بڵاوکراوەتەوە، هۆکاری بڕیارەکەی بۆ ئەوە گەڕاندووەتەوە کە "هەسەدە بەردەوامە لە کۆکردنەوەی هێزەکانی لەگەڵ چەکدارانی پەکەکە و پاشماوەکانی رژێمی پێشوو لەو ناوچەیە."   بەگوێرەی راگەیێندراوەکە، ئەو ناوچەیە بووەتە سەرچاوەی هەڵدانی "درۆنە بۆمبڕێژکراوە ئێرانییەکان" کە شاری حەلەبیان کردووەتە ئامانج.  سوپاکە داوا لە خەڵکی سڤیل دەکات لە پێگەکانی هەسەدە لەو ناوچەیە دووربکەونەوە. هەروەها دەڵێت، پێویستە "سەرجەم گرووپە چەکدارەکان بۆ پاراستنی گیانی خۆیان بکشێنەوە بۆ رۆژهەڵاتی رووباری فورات." دەشڵێت: "سوپای عەرەبی سووریا تەواوی رێکارە پێویستەکان دەگرێتەبەر بۆ رێگریکردن لەو گرووپانە لەوەی ناوچەکە بۆ هێرشکردن بەکاربهێنن." بەگوێرەی نەخشە بڵاوکراوەکە، ناوچە قەدەخەکراوەکە دەکەوێتە رۆژئاوای رووباری فورات و باشووری منبج، هەریەک لە شارۆچکەکانی دێر حافر، مەسکەنە و گوندەکانی دەوروبەری تاوەکو کەناری دەریاچەی ئەسەد دەگرێتەوە.

ئەمیر موسەوی، دیپلۆماتكارو شرۆڤەكاری ئێران دەڵێت: چاوەڕوان دەكەین ئەمریكا گورزی سەربازی لە دامەزراوە نەتەوتیەكان لە باشوری ئێران و فرۆكەخانەكان بوەشێنێت لەگەڵ  وەشاندنی گورز لە كارخانەی دروستكردنی موشەك، ئامانجی یەكەمیش لە ناوبردنی ئیمام خامنەئییە. موسەوی لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ كەناڵی "رەشید" ئاماژەی بەوەكرد: وێستگەكانی كارەباش دەبنە ئامانج هێرشەكانی ئەمریكا، تەنانەت ئەگەری گەورە هەیە ئەمریكا گورزی ئەتۆمی لە ئێران بوەشێنێت. قسەكانی ئەو دیپلۆماتكاری ئێرانیە لەكاتێكدایە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكل لە دویان هەڕەشەیدا لە ئێران وتی: دۆئەگەر تاران دەست بکات بە لەسێدارەدانی خۆپێشاندەران، ئەمریکا کردەوەی زۆر بەهێزی دەبێت.  ترەمپ چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی "سی بی ئێس نیوز" رایگەیاند: واشنتن بێدەنگ نابێت ئەگەر ئێران پەنا بۆ لەسێدارەدانی بەکۆمەڵ ببات. وتیشی: کاتێک ئەوان دەست دەکەن بە کوشتنی هەزاران کەس و ئێستا باسی لەسێدارەدانم بۆ دەکەن، دەبینین دەرەنجامەکەی بۆ ئەوان چۆن دەبێت، من هەموو کۆبونەوەکانم لەگەڵ بەرپرسانی ئێران هەڵوەشاندوەتەوە تاوەکو ئەو کاتەی کوشتنی بێمانای خۆپێشاندەران رادەگیرێت.

فەرماندەیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمەریکا (سێنتکۆم) لەبارەی ئاڵۆزییەکانی ئەم دواییەی حەلەب هاتە دەنگ و داوا لە سەرجەم لایەنە پەیوەندیدارەکان دەکات، لەپێناو پاراستنی هاووڵاتییان و ژێرخانی وڵاتەکە، دانبەخۆدابگرن و لەبری توندوتیژی، بە نیازپاکییەوە بگەڕێنەوە سەر مێزی گفتوگۆ. سێشەممە 13ی کانوونی دووەمی 2026، براد کوپەر، فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمەریکا (سێنتکۆم)، لە بارەی دۆخی حەلەب ڕاگەیەندراوێکی بڵاو کردووەتەوە و تێیدا ئاماژەی داوە، لە نزیکەوەی چاودێری پەرەسەندنەکانی حەلەب و ناوچەکانی دەوروبەری دەکەین. دەشڵێت: داوا لە هەموو لایەنێک دەکەین خۆیان لە هەر کردەوەیەکی توندوتیژ کە ببێتە هۆی پەرەسەندنی زیاتر بە دوور بگرن و پاراستنی هاووڵاتییان و ژێرخانە گرنگەکان بکە کاری هەرە لە پێشینەیان. هەروەها لە ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە، بەردەوام داوا لە لایەنەکانی پەیوەندیدار دەکەین بە نیازێکی باش بگەڕێنەوە سەر مێزی گفتوگۆ و لە ڕێگەیەوە بگەنە ڕێگەچارەسەرێکی دیپلۆماسی. فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمەریکا دووپاتیشی دەکاتەوە، بوونی سووریایەک ئاشتی بۆ خۆی و دراوسێکانی، دەبێتە هۆی فەراهەمبوونی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستێکی ئارامتر و ئاوەدانتر. جەختیشی دەکاتەوە، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا و سووریا بەرژەوەندییەکی هاوبەشیان لە پاراستنی ئاشتی و سەقامگیریی سەرانسەری ناوچەکەدا هەیە.

ئیلی ناكوزی، بەڕێوەبەری كەناڵی شەمس لەبارەی چاوپێکەوتنەکەی ئەحمەد شەرع: بەرپرسێکی باڵای پارتی پەیوەندی پێوەکردم گوتی، 'سەرۆکی سوریا دەیەوێت چاوپێکەوتنێکتان لەگەڵ بکات' ئێمەش رازی بووین، بەڵام لە کاتی چاوپێکەوتنەکە قسەکانی زۆر توندبوو لەبارەی هەسەدەوە بە جۆرێک گوتی، هیچ هێزێک لە دەرەوەی سوپای سوریا قبوڵ ناکەن' ناكوزی گوتیشی، زۆرم هەوڵدا قسەیەکی نەرمی لەبارەی کوردە لێوەبگرم، بەڵام ئەو هەموو قسەکانی تووند بوو. لەبارەی پەخشکردنی چاوپێکەوتنەکەش گوتی، لەبەر تووندی قسەکان پەخشناکرێت. ئیلی ناكوزی، بەڕێوەبەری كەناڵی "شەمس" كە لە هەولێر بەزمانی عەرەبی پەخشی خۆی دەكات دەڵێت: ئەحمەد شەرع، سەرۆكی سوریا لە چاوپێككەوتنەكەیدا لەگەڵم بەشێوەیەكی زۆر توند هێرشی كردە سەر هێزەكانی سوریای دیموكرات گەیشتە ئەو رادەیەی پێمگوت قسەكانت یەكسانە بە شەڕ. ئاماژە بەوەشدەكات: هیچ پەیامێکی هێوكردنەوەی توندوتیژیم لێی نەبیست وەک ئەوەی پلانی بۆ دانرابوو، بۆیە ئێمە ناتوانین ببینە بڵندگۆیەك بۆ ئاڕاستەكردنی تونتیژی دژی كەس. ئیلی ناكوزی، لەمیانی دیدارێكی لەگەڵ كەناڵەكەی سەبارەت بە هۆكاری پەخش نەكردنەكەی لەگەڵ شەرع، وتی: بەرپرسێكی باڵای پارتی پەیوەندی پێوەكردم و تی، سەرۆكی سوریا دەیەوێت چاوپێكەوتن لەگەڵ كەنالێكی كوردی بكات بۆ هێوكردنەوەی دۆخەكە، بەوپێیەی هەست دەكات كە ئاستی رق و كینە لەنێوان عەرەب و كورد لە ئاستێكی مەترسیداردایە. راشیگەیاند: شەرع لە دیدارەكەدا تا دەهات توندتر دەبوو بەرامبەر هەسەدە، بۆیە پرسیاری ئەوەم لا دروستبوو كامەیە پەیامی هێوركردنەوە كە دەیەوێت ئاڕاستەی كوردی بكات، زۆرم هەوڵدا پەیامێكی نەرمی لێوەربگرم بۆ هێوكردنەوە بەڵام سودی نەبوو، بەشێوازێكی زیرەكانە هاوسۆزی بۆ كورد دەردەبڕی بەڵام بەتوندی هێرشی دەكردە سەر هەسەدە. قسەكانی وەك ئاگاداركردنەوەی كۆتایی وابوو، بە ئاشكرا وتی: هیچ هێزێكی چەكدار قبوڵناكەم و سوریا دەبێت دەوڵەتێكی یەكگرتوو بێت.

بەرپرسی پەیوەندییەکانی دەرەوەی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەری باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا، ئاماژە بەوە دەکات، هیچ کەسێک بە تەنیا خاوەنی سووریا نییە، بەڵکوو هەموو نەتەوە و پێکهاتەکان دەبێت بە ئاشتیانە تێیدا بژین. ئەمڕۆ سێشەممە، 13ـی کانوونی دووەمی 2026، لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا  ڕایگەیاند: ئیلهام ئەحمەد، بەرپرسی پەیوەندییەکانی دەرەوەی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەری باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا، ڕایگەیاند: پێویستە گرەنتی ژیان هەبێت، پێویستە چارەسەرێکی سیاسی سووریا بۆ بارودۆخی بکرێت و هەڵوێستێکی جیددی لەلایەن دەسەڵاتدارانی سووریاوە هەبێت بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان، پێویستە ئیرادە هەبێت هەموو پێکهاتە و نەتەوە جیاوازەکانی سووریا بەیەکەوە بژین، چونکە تەنیا ئەوان لە سووریا ناژین، بەڵکوو سووریا لە ژمارەیەک نەتەوە و پێکهاتەی جیاواز پێکهاتووە. ئیلهام ئەحمەد، گوتیشی: قسە تەنیا بەس نییە، کە دەگوترێت، کورد خۆشەویستی ئێمەنە، بەڵکوو دەبێت لە کردەوەکانیان ڕەنگبداتەوە، هەروەها فشارێکی نێودەوڵەتیی هەبێت بۆ ڕاگرتنی هێرشەکان لەلایەن سوپای عەرەبی سووریاوە، ئێمە هەمیشە ئامادەییمان نیشانداوە بۆ گفتوگۆ، بەڵام جەخت لە ڕاگرتنی هێرشەکان دەکەینەوە. هەروەها ئاماژەی بەوە داوە، حکوومەتی دیمەشق ئەوەی لە ڕاگەیاندەکان باسی دەکات، تەنیا چەواشەکارییە، چونکە لە ڕاستیدا هیچ یەکێک لە بەڵێن و کردارەکانی جێبەجێ ناکات، کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیی و وڵاتانی ڕۆژئاوا بەرانبەر بە هێرشەکانی سوپای عەرەبی سووریا بێدەنگ و بێ هەڵویستن، ئەمەش کارێکی هەڵەیە. داوا دەکەین دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمەریکا دەستپێشخەریی بکات و ئاشتی لە ناوچەکە بەرقەرار بێت، بەڵام دوای کوژرانی سەدان هاووڵاتی کورد و دواتر داوای ئاشتی بکرێت ئەوکات شتێک بەناوی ئاشتی نامێنیت، پرسی کورد بەمشێوەیە چارەسەر ناکرێت. رۆژی سێشەممە، 6ـی کانوونی دووەمی 2026، سوپای عەرەبیی سووریا، بە پشتیوانی گرووپە چەکدارەکانی ئەبو حەمشە و حەمزات، دوای ئاڵۆزییەکانی هەشتی ئەم مانگە، لە 10ـی مانگەوە بە زیاتر لە 40 هەزار چەکدار و چەکی قورسەوە هێرشیان کردە سەر هەردوو گەڕەکە کورنشینەکەی حەلەب، دوای پێنج ڕۆژ لە شەڕ و پێکدادانی نێوان هێزەکانی ئاسایشی هەسەدە و سوپای عەرەبیی سووریا، هەردوو گەڕەکە کەوتنە دەستی هێزەکانی سووریا. 

ڕۆژنامەی شەرقولئەوەست لە ڕاپۆرتێکی شیکاریدا ئاماژە بەوە دەکات کە تادێت گومانەکان لەسەر پرسی کشانەوەی محەمەد شیاع سودانی، سەرۆکوەزیرانی عێراق بۆ بەرژەوەندیی نوری مالیکی، ڕکابەر و سەرۆکی کوتلەی دەوڵەتی یاسا زیاتر دەبن، ئەمەش لە کاتێکدایە کە هەردوو جەمسەرەکە و هێزەکانی چوارچێوەی هەماهەنگیش بێدەنگییان هەڵبژاردووە و هیچ بەیاننامەیەکی ڕوون بۆ پشتڕاستکردنەوەی ئەو "خۆنەویستییەی" سودانی دەرنەچووە. بەپێی زانیارییەکانی ڕۆژنامەکە، چاودێران و شارەزایانی وەک ئیحسان شەمرانی پێیان وایە ئەوەی ڕوودەدات تەنها مانۆڕێکی سیاسیی کاتییە، چونکە سودانی باش دەزانێت مالیکی ڕووبەڕووی بەربەستی گەورە دەبێتەوە، لەوانە ڤیتۆی مەرجەعیەتی نەجەف و دژایەتی توندی موقتەدا سەدر، بۆیە بەم کشانەوەیە دەیەوێت کات بکوژێت و دوای شکستی کاندیدبوونی مالیکی، جارێکی تر وەک تاقە بژاردە بگەڕێتەوە. هاوکات غالیب دەعمی، مامۆستای زانکۆ بۆ ڕۆژنامەکە دەڵێت کە ئەگەری هەیە هەردوو پیاوەکە کەوتبێتنە ناو تەڵەیەکەوە کە لەلایەن "هێڵی ناوەند"ی ناو چوارچێوەی هەماهەنگی (حەکیم، عامری و خەزعەلی) بۆیان چنراوە؛ بەو پێیەی ئەو لایەنانە دەزانن بەهێزبوونی سودانی یان مالیکی دەبێتە هەڕەشە بۆ سەر بەرژەوەندییەکانیان، بۆیە هانی سودانییان داوە بکشێتەوە تا شەرعیەتی ویلایەتی دووەمی لاواز بکەن و دواتر بە پاساوی نەبوونی کۆدەنگی لەسەر مالیکی، هەردووکیان لە کایەکە دووربخەنەوە و کاندیدێکی "تەوافوقی" بێننە پێشەوە کە تەنها جێبەجێکاری فەرمانەکانی ئەوان بێت. لە ئێستادا کە پەرلەمانی عێراق تەنها دوو هەفتەی لەبەردەمدا ماوە بۆ هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار و دیاریکردنی کاندیدی کوتلەی گەورە، ڕاپۆرتەکە جەخت دەکاتەوە کە ئەم "شانۆگەرییە سیاسییە" ڕەنگە ببێتە هۆی سووتانی چانسی هەردوو سەرکردەکە و گۆڕینی هاوکێشەی دەسەڵات بۆ ئاراستەیەکی نوێ کە تێیدا بڕیاردەری سەرەکی ئەو لایەنانە بن کە لە پشت پەردەوە یاری بە کارتەکانی سودانی و مالیکی دەکەن.

کەجەکە بە توندی ڕەخنەی لە سیاسەتەکانی دەوڵەتی تورک سەبارەت بە هێرش بۆ سەر حەلەب گرت و ڕایگەیاند، ئامانجی هێرشەکان بۆ سەر حەلەب شكاندنی ئاگربەست بوو، پێویستە هەنگاو و کردارە تێکدەرەکان لە پڕۆسەکە دووربخرێنەوە. هاوسەرۆکایەتی کۆنسەی بەرێوەبەری کۆما جڤاکێن کوردستان (کەجەکە)، سەبارەت بە هێرشەکانی سەر دوو گەڕەکە کوردنیشینەکانی حەلەب و سیاسەتەکانی دەوڵەتی تورک لە پرۆسەکەدا ڕاگەیاندراوێکی گرنگی بڵاوکردەوە. لە ڕاگەیاندراوەکەی کەجەکەدا هاتووە، ئامانجی هێرشەکانی سەر حەلەب لەناوبردنی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا بووە و ئەم هێرشانە بۆ شکاندنی پرۆسەی ئاگربەست بوو. لە ڕاگەیاندراوەکەدا جەخت لەسەر دوورکەوتنەوە لەو ڕێباز و سیاسەتانە کراوەتەوە کە پرۆسەکە تێکدەدەن و کەجەکە دەڵێت: بەبێ دوودڵی و بە بوێرییەوە بەرپرسیارێتی خۆمان لە پرۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیکدا جێبەجێکردووە؛ داوا لە حکومەت و بەرپرسانی دەوڵەتیی ئاکەپە و مەهەپە دەکەین کە هەنگاوی پێویست بنێن بۆ سەرکەوتنی پرۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک. پێویستە گەلەکەمان و هێزە دیموکراتیکەکان لەسەر بنەمایەکی دیموکراتیک تێکۆشانیان بەهێزتر بکەنەوە، بۆ ئەوەی ئەو سیاسەتانەی دەوڵەتی تورک کە پرۆسەکە لەناودەبات ڕاوەستێندرێت. دەقی ڕاگەیاندراوەکەی کەجەکە بەمشێوەیەیە: “ئامانج لە هێرشەکانی سەر گەڕەکە کوردنشینەکانی شاری حەلەب نەهێشتنی کوردان بوو لەو ناوچانە. ئەو کەسانەی کە دوای ڕێککەوتنی ١ـی نیسانی ٢٠٢٥ لە نیوان حکومەتی دیمەشق و ئیدارەی خۆبەڕێوەبەریی بەرپرسیارێتی ئاسایشی ئەو دوو گەڕەکەیان لەسەر شان بوو شەهیدکران. ئامانج ئەوەبوو کە ئەنجوومەنی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەریی دیموکراتیک نەهێڵن. ئەم هێرشانە کە لەسەر بنەمای دژایەتی کوردان کران، ئامانجیان ئەوەبوو کە سیستەمی خۆبەڕێوەبەریی دیموکراتیک نەهێڵن کە گەلی کورد شانبەشانی عەرەب و سریانی و گەلانی دیکەی سووریا دایانمەزراندووە. ئەم هێرشە درێژەپێدەر و بەشێکە لە زنجیرە هێرشێک دژی دەستکەوتەکانی کورد لە هەموو ئەو وڵاتانەی کە کورد تێیدا دەژێت. کاتێک چەتەکان بە پاڵپشتی دەوڵەتی تورک دەستیان بە هێرشەکان کرد، هێزەکانی ئاسایشی گەڕەکی شێخ مەقسوود و ئەشرەفیەش دەستیان بە بەرخۆدانی خۆپاراستن کرد. خۆپاراستن لە بەرامبەر ئەو هێرشانەی کە ئامانج لێی لەناوبردنی کورد و نەهێشتنیەتی مافێکی ڕەوایە. ئەنجوومەنی گەلی شێخ مەقسوود و ئەشرەفیە و گەلەکەیان بە پشتبەستن بە ڕێککەوتنی ١ـی نیسان بۆ پاراستنی خۆبەڕێوەبەریی دیموکراتیکیان بەشدارییان لە بەرخۆدان کرد. بەڵام بۆ ئەوی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەریی کە لە سووریا سیستەمیكی دیموکراتیکی بونیادناوە نەهێڵن، ئەو هێزانەی سووریا کە دژە دیموکراتین هێرشیان لە شێخ مەقسوود و ئەشرەفیە دەستپێکرد. ئێمە بە ڕێز و سوپاسەوە ئەو کەسە قارەمانانەی کە دژی هێرشەکان بەرخۆدانیان کرد و شەهیدبوون بەبیر دەهێنینەوە و هیوای زوو چاکبوونەوە بۆ شەڕڤانانی ئاسایش کە برینداربوو دەخوازین. هەروەها داوا لەو کەسانە دەکەین کە لە گەڕەکەکانیان دوورخراونەتەوە بۆ ئەوەی “لە کوردان دوور بن” لە زۆر ناوچەدا پەرش و بڵاوبوونەتەوە وەک مافێکی ڕەوای خۆیان بگەڕێنەوە ماڵ و حاڵی خۆیان. ئاواتی شەهیدان و ئەوانەی قوربانییان داوە لە سووریایەکی دیموکراتیک و ئیدارەیەکی خۆبەڕێوەبەردا دەژین. بێگومان ئەم هێرشانە دوای کۆبوونەوەکانی نێوان ئەمریکا، ئیسرائیل، ئیدارەی دیمەشق و هاکان فیدان وەزیری دەرەوەی تورکیا ڕوویانداوە. هێرشەکانی سەر گەڕەکە کوردنشینەکانی شاری حەلەب لە هەمان ڕۆژدا ڕوویدا کە ڕێککەوتنێک کرا بۆ ڕادەستکردنی باشووری دیمەشق بە ئیسرائیل. ڕاستینەی بە ئامانجگرتنی گەڕەکەکان دوای ڕێککەوتنی دیمەشق دەرخەری ئەوەیە کە ڕەزامەندی ئەمریکا و هێزە نێودەوڵەتییەکان لە هەرێمەکە وەرگیراوە، یان سوود لە بێدەنگییان وەرگیراوە. هەروەک ئاشکرایە کە ئەمریکا و فەڕەنسا نێودەندگیرییان لە نێوان دیمەشق و شاندی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا کردووە. دەوڵەتی تورک هەر لە سەرەتاوە دەستی لە هێرشەکانی سەر گەڕەکە کوردنشینەکانی شاری حەلەب هەبووە. لێدوانی بەرپرسانی دەوڵەتی تورک و دەزگاکانی ڕاگەیاندنی نزیک لە حکومەتی ئاکەپە-مەهەپە بە ڕوونی ئەمەیان بەدەرخستووە. ڕاگەیاندن و بەرپرسانی دەوڵەتی تورک ڕێبازێکیان گرتووەتەبەر وەک ئەوەی سوپای دەوڵەتی تورک ڕاستەوخۆ لە شەڕدایە. لە ڕاستیدا فەرماندەیی قەسەدە ڕایگەیاندووە کە فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و تانکی دەوڵەتی تورک لەم شەڕەدا بەشدار بوون. تەنانەت ئاماژەیان بەوە کرد کە بەشێک لە ئەفسەرانی دەوڵەتی تورک بەشدارییان لە بەڕێوەبردنی ئەم شەڕەدا کردووە. سیاسەتی دەوڵەتی تورک، کە لەسەر بنەمای دژایەتیکردنی قەسەدەیە، بە تەواوی دژە کوردە. ئەوان درێژەیان بەو قسە و هێرشانە داوە کە دژی کورد و تەڤگەری ئازادیی کورد، کە پێش بانگەوازەکەی ڕێبەر ئاپۆ لە ٢٧ـی شووباتی ٢٠٢٥، لە چوارچێوەی پرۆسەی هەڵمەتی “بێ کوردکردن” لە حەلەب ئەنجامیان داوە. لە کاتێکدا کە پەکەکە کۆتایی بە چالاکییەکانی لەژێر ئەو ناوەدا هێناوە و لە ١ـی ئازاری ٢٠٢٥ـەوە ئاگربەست لە ئارادایە، ئەم هێرشانە بۆ سەر گەڕەکە کوردنشینەکان، کە بە بەردەوامی ئاماژە بە پەکەکە دەکەن، هێرشکردنە بۆسەر تەڤگەری ئازادیی و هەوڵدانە بۆ پەکخستنی ئاگربەست کە بە وردی جێبەجێ کراوە. چۆن دەکرێت باس لە پڕۆسەیەک بکرێت لە کاتێکدا تەڤگەری ئازادییمان لایەنێکی ئەم پرۆسەیەیە و بە بەردەوامی هێرشی دەکرێتەسەر؟ بانگەوازی ڕێبەر ئاپۆ بۆ ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک کە لەسەر بنەمای ئاگربەست و دەستهەڵگرتن لە خەباتی چەکداری دامەزراو بێت، چۆن بەم ڕێبازە بەردەوام دەبێت؟ لە ژێر ناوی تیرۆر و تیرۆریستان هێرش دەکرێتە سەر کورد، لە هەمان کاتدا باس لە برایەتی کورد-تورک دەکرێت! ڕوونە کە ئەمە جێی باوەڕی نییە بۆ کورد. هێرشەکان بۆ سەر گەڕەکە کوردییەکان لە حەلەب و نزیکبوونەوە و هەڵوێستی بەرپرسانی دەوڵەت بەرامبەر بە تەڤگەرەکەمان هەوڵێکە بۆ تێکدانی پرۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک. ئەم هێرشە لە کاتێکدابوو کە دانووستان لە نێوان ئیدارەی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا و حکومەتی کاتی دیمەشق بەڕێوەدەچوو. ڕێبەر ئاپۆ (عەبدوڵا ئۆجالان) داوای کرد کە ڕێککەوتنی ١٠ـی ئازار بەبێ ململانێ جێبەجێ بکرێت و هەنگاو بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان بنرێت. پەیامی خۆی سەبارەت بە نەوت و دەروازە سنوورییەکان و چەندین بابەتی دیکە گەیاندە ئیدارەی خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا. ئێمە وەک تەڤگەری ئازادیی کورد هانی ئەو هەنگاوانە و دروستکردنی کەشێکی متمانەمان داوە بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان. ئەم هێرشە لەم قۆناغەدا کە دەستپێشخەری و هەنگاوی لەم شێوەیە دەگیرێنەبەر، ئەوەمان بۆ دەردەخات کە داخوازی بۆ چارەسەریی نییە. ڕوونە کە ئامانجیان گەیشتن بە ڕێککەوتن لەگەڵ باکووری ڕۆژهەڵاتی سوریا نییە، بەڵکو هەڵوەشاندنەوەی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەرییە. ڕاگەیاندنی دەوڵەتی تورک و عومەر چەلیک، وتەبێژی دەوڵەت بە ئاشکرا باس لەوە دەکات کە ئەم هێرشانە تەنها لە گەڕەکە کوردنشینەکانی حەلەب سنووردار نابن. بەکارهێنانی دەستەواژەی “تورکیا بێ تیرۆر و ناوچەی بێ تیرۆر” لەلایەن عومەر چەلیکەوە ئەوە دەردەخات کە ئەم هێرشانە بڵاودەبێتەوە بۆ باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا و تەواوی ئەو ناوچانەیە کورد تێیاندا نیشتەجێیە. لە هەموو شوێنێک تێکۆشانی کورد بۆ ئازادیی و دیموکراسی بە تیرۆر ناوزەند دەکەن. هەروەها دەیانەوێت سیستەمی دیموکراتیک لە ڕۆژئاوا و باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا بە تەواوی هەڵوەشێننەوە. بە کورتی دوژمنایەتی بەرامبەر کورد یەکسانە بە دوژمنایەتییە بەرامبەر دیموکراسی لە هەموو وڵاتێکدا کە کورد تێیدا دەژی. هێزە نێودەوڵەتییەکانیش پاڵپشتی ئەم دوژمنایەتییه دەکەن کە بەرامبەر دیموکراسی له ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دەکرێت. ئەم پشتگیرییە لە هەمان کاتدا بە مانای پشتگیرییکردنی سیاسەتی قڕکردنە دژی کوردان. بە ڕاستی کاتێک هێرش دەکرێتە سەر کورد، ئەو هێرشانە پەسەند دەکرێن یان بێدەنگ دەکرێن. ئەم ڕاستییە لە هێرشەکانی سەر گەڕەکە کوردییەکانی حەلەبیشدا بینرا. هەروەها هێرش بۆ سەر گەڕەکە کوردییەکان و ئامادەکارییەکان بۆ هێرشەکان بۆسەر ڕۆژهەڵاتی فورات ئاگربەستی نێوان تەڤگەرکەمان و دەوڵەتی تورک و پرۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک لەسەر بنەمای ئەو ئاگربەستە دەخاتە ژێر گومانەوە. هێرشەکان کە ڕاستەوخۆ لەم پرۆسەیەدا تەڤگەرەکەمان دەکەنە ئامانج، ئەوە دەردەخەن کە یاسای تایبەتی ڕاگوزەر کە دەوترێت ئامادەکراوە، هەنگاوێک نابێت بەرەو چارەسەری. بەو هەموو هێرشانەی کە لە دژی تەڤگەرکەمان ئەنجام دەدرێت و هێرش دەکرێتە سەر ئیرادەی دیموکراتیکی کوردان، پێدەچێت زەحمەت بێت ئەم یاسایە کەشێکی سیاسیی دیموکراتیک بۆ تەڤگەرەکەمان و کورد بکاتەوە. ئایا دەکرێت یاسایەکی قبوڵنەکراو دەربکرێت بۆ دەستپێکردنی شەڕ؟ ئەو سیاسەت و پراکتیکانەی کە ئاگربەست و پرۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک تێکدەدەن، نیشاندەری ئەمەن. بەرپرسانی دەوڵەت و هێزە سیاسییە بەرپرسیارەکان پێویستە سیاسەت و نزیکایەتییەک بگرنەبەر کە لەگەڵ ڕۆح و ئامانجی پرۆسەی ئێستادا بگونجێت و خۆیان لە هەنگاو و کردەوە تێکدەرەکان بپارێزن. ئێمە بەبێ دوودڵی و بە بوێرییەوە بەرپرسیارێتی خۆمان لە پرۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیکدا جێبەجێ کردووە؛ داوا لە حکومەت و بەرپرسانی دەوڵەتیی ئاکەپە و مەهەپە دەکەین هەنگاوی پێویست بۆ سەرکەوتنی پڕۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگای دیموکراتیک بنێن. هەروەها پێویستە گەلەکەمان و هێزە دیموکراتیکەکان لەسەر بنەمایەکی دیموکراتیک تێکۆشانیان چڕتر بکەنەوە بۆ ڕاگرتنی سیاسەتەکانی دەوڵەتی تورک کە خەریکی تێکدانی پرۆسەکەن.”

 وەزارەتی بەرگریی سوریا رۆژئاوای فورات (دێرحافر و چەند ناوچەیەکی دیکە)ـی بە ناوچەی سەربازیی ناساند و دەڵێت، دەبێت هەسەدە بکشێتەوە بۆ بەشی رۆژهەڵاتی رووباری فورات. ئەمڕۆ سێشەممە، 13ـی کانوونی دووەمی 2026، سوپای عەرەبی سووریا لە ڕێگەی میدیا فەرمییەکانەوە هۆشدارییەکی بەپەلەی بڵاوکردەوە و تێیدا ناوچەیەکی بەرفراوانی لە دەوروبەری حەلەب (بە دیاریکراوی ناوچەکانی دێر حافر و مەسکەنە و دەوروبەریان) وەک ناوچەیەکی سەربازیی داخراو دەستنیشان کرد. لە ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە؛ سوپای سووریا بڕیاری داوە ئەو ناوچانەی بە ڕەنگی سوور لەسەر نەخشەکە دیاریکراون بەڕووی هاتوچۆدا دابخات. وەزارەتەکە داوای لە هاووڵاتیانی مەدەنی کردووە بۆ پاراستنی گیانیان لە بارەگا و شوێنەکانی هێزەکانی سووریای دیموکرات (قەسەدە) دووربکەونەوە. هەر لەو هۆشدارییەدا، سوپای سووریا داوا لە تەواوی گرووپە چەکدارەکانی ناوچەکە دەکات، دەستبەجێ پاشەکشە بکەن بۆ ڕۆژهەڵاتی ڕووباری فورات. سوپای عەرەبی سووریا جەختی کردووەتەوە سوپا هەموو هێز و توانایەکی بەکاردەهێنێت بۆ ڕێگریکردن لە هەر جموجۆڵێکی چەکداری و ڕێگری لە ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆن لەو ناوچانەوە. ئەم هەنگاوەی سوپای سووریا لە کاتێکدایە کە گرژییە سەربازییەکان لە ناوچەکەدا ڕووی لە زیادبوون کردووە و سوپا ئامادەکاری دەکات بۆ کۆنتڕۆڵکردنەوەی تەواوەتی ئەو ناوچانە و دوورخستنەوەی مەترسییەکان لەسەر ناوچە ستراتیژییەکانی دەوروبەری حەلەب.

ئامادەکردنی هاوڵاتی دۆخی ئێران بەتەواوی تێکچووە، ئێستا ئیتر خۆپیشاندانەکان هەر  31 پاڕێزگاکەی وڵاتەکەی گرتووەتەوە، ترسی ئەوەشی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، هێرش بکات، بەرپرسانی ئێرانی تەواو خستووەتە دۆخێکی ناهەموارەوە کە رەنگە دەرچوون لێی سەخت بێت. ماوەی دوو هەفتەیە خۆپیشاندانەکانی ئێران بەردەوامە، بەڵام لە پێنجشەممەی رابردووەوە بەرپرسانی ئێران دەستیانکردووە بە هەڵمەتێکی چڕ بۆ سەرکەوتکردنی خۆپیشاندەران، بەجۆرێک لەو رۆژەوە قوربانییەکی زۆر هەیە. بەگوێرەی راپۆرتی رێکخراوی چالاکوانانی مافەکانی مرۆڤ لە ئێران، تائێستا 490 خۆپیشاندەر و 48 ئەندامی هێزە ئەمنییەکان کوژراون، زیاتر لە 10 هەزار 600 کەسیش دەستگیرکراون. بەرپرسانی ئێران لە رۆژی پێنجشەممەوە بەهەموو شێوەیەک دەیانەوێت کۆتایی بە خۆپیشاندانەکان بهێنن، بەجۆرێک هێڵەکانی ئینتەرنێت و تەنانەت هێڵی پەیوەندی تەلەفونیشیان بڕیوە. ئێستا ئیتر بەرپرسانی وڵاتەکە خۆپیشاندەران بە "گێرەشێوێن" و "تیرۆریست" ناودەبەن و دەڵێن، هێرشان کردووەتە سەر دامەزراوەی حکومی، زیادبوونی خۆپیشاندانەکانیش بەدەستی ئەمریکا و ئیسرائیل دەزانن. عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران دەڵێت، بەڵگەی بەهێزمان هەیە کە ئەمریکا و ئیسرائیل دەستوەردانیان لە "کردە تیرۆریستییەکانی ئەم چەند رۆژەی ئێران هەبووە" و لەو کاتەوەی ترەمپ هەڕەشەی دەستوەردانی کردوە، ناڕەزایەتییەکانی ئێران گۆڕاون بۆ تووندوتیژی. باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی وڵاتەکەش، هەڕەشەی جیدی کرد و گوتی، لە ئەگەری هەر هیرشێک بۆ سەر ئێران، ئیسرائیل و بنکە و کەشتیگەلەکانی ئەمریکا لە ناوچەکە دەبنە ئامانجی شەرعیمان، بەپێی قەبارەی هەڕەشە و هێرشەکانیش وەڵام دەدەینەوە. لەدوای ئەم قسانەی قالیباف، ترەمپ تووندترین هەڕەشەی کرد و گوتی، ئێران ئەو هێڵە سوورەی بەزاندووە کە بۆم دیارکردبوو، مەبەست لەو هێڵە سوورەش کوشتنی خۆپیشاندەرانە و پێشتر سەرۆکی ئەمریکا هۆشداری لەو بارەیەوە دابوو. پێشتر رۆژنامەی واڵ ستریت جێرناڵی ئەمریکی بڵاویکردەوە، ترەمپ لەگەڵ تیمەکەی لە ئاسایشی نیشتمانی ئەمریکا هەڵسەنگاندن بۆ کۆمەڵێک هێرش دەکەن کە بۆ سەر ئێران ئەنجامی بدەن، لەوانە هێرشی راستەوخۆی ئاسمانی یان هێرشی ئەلیکترۆنی بۆ سەر ژێرخانی وڵاتەکە. ترەمپ خۆی دانی بەمەدا نا و گوتی، سوپا هەڵسەنگاندن بۆ بژاردەکان دەکات و ئێمەش هەڵسەنگاندن بۆ بژاردەی زۆر بەهێز دەکەین. لەبارەی ئەوەی بۆچوونی چییە لەسەر قسەی بەرپرسانی ئێران کە دەڵێن وەڵامی تووندیان بۆ هەر هێرشێک دەبێت، ترەمپ گوتی، ئەگەر وابکەن بەجۆرێک لێیان دەدەین هەرگیز پێشتر شتی وایان نەدیبێت. لەلایەکی دیکەوە، ئیسرائیلیش خۆی مەڵاس داوە و چاودێریی وردی دۆخەکە دەکات، چونکە بەگوێرەی راپۆرتێکی ئاژانسی رۆیتەرز، ئیسرائیل خۆی خستووەتە ئەوپەڕی ئامادەباشییەوە بۆ ئەگەری دەستوەردانی ئەمریکا لە ئێران.