نێچیرڤان بارزانى و ئەردۆغان: ڕێگەچارەی سیاسی بگیرێتە بەر بۆ ڕێگری لە تەشەنەکردنی ململانێکان 

پارێزگاری حەسەکە، نورەدین عیسا ئەحمەد لە پەیامەکەیدا بۆ خەڵکی ناوچەکە وتی: "ئێمە ئەم ڕۆژە لە تەواوی گەلەکەمان چ لە ناوەوە و چ لە دەرەوە، بنەماڵەی شەهیدان، هەڤاڵانی بریندارمان و ئەوانەی لە سەنگەرەکاندان پیرۆز دەکەین." نوره‌دین عیسا ئه‌حمه‌د له‌ سه‌ره‌تای شۆڕشی سوریاوه‌ له‌ بواری سه‌ربازی و به‌رگری له‌ ناوچه‌كه‌دا كاریكردووه‌، یه‌كێك بووه‌ له‌ دامه‌زرێنه‌رانی هێزه‌كانی سوریای دیموكرات (هه‌سه‌ده‌)، لە ئێستادا وەک پارێزگاری حەسەکە دەستبەکاربوو..  کلیک بکە بۆ بینینى ڤیدیۆکە. پارێزگار نورەدین ئەحمەد پەیامێکی دایە ڕاگەیاندنەکان و وتی: "ئێمە ئەم ساتە و ئەم کاتەی ئێستا تیایدا دەژین، لە هەموو خەڵکی ئامادەبوو، بنەماڵەی شەهیدان، هەڤاڵانی بریندارمان و ئەوانەی لە سەنگەرەکاندان پیرۆز دەکەین، ئەم دەستکەوتە لە هەمووان پیرۆز دەکەین. ئەمە یەکەم جارە پارێزگاری پارێزگای حەسەکە کەسێکی کورد بێت. ئەمەش بە ڕەنجی شەهیدان، وڵاتپارێزان و گەلەکەمان لە ناوەوە و دەرەوە هاتە دی، کە ساڵانێکە بۆ ئەم ڕۆژە تێکۆشانیان کردووە. ئێمە جارێکی دیکە ئەم ڕۆژە لە هەموو بنەماڵەی شەهیدان، گەلەکەمان، هەموو پێکهاتەکانی پارێزگای حەسەکە، بە کورد، عەرەب، سوریان، کریستیان و ئێزدییەکانییەوە پیرۆز دەکەین کە ١٤ ساڵە ڕەنجیان داوە.  ئێمە لەسەر یەکێتی و هاوپشتیی پێکهاتەکان کار دەکەین. دەزگاکانمان بۆ خزمەتی گەل بەهێز دەکەین."  دوای ئەوەی پارێزگار پەیامەکەی پێشکەش کرد، بەرەو شوێنی خۆی لە شارەکە بەڕێکەوت.  نورەدین عیسا ئەندامی سەرکردایەتیی هێزەکانی سووریا دیموکرات بوو، پاش ڕێککەوتنی هەسەدە و دیمەشق، وەک بەربژێری پۆستی پارێزگاری حەسەکە بەربژێر کرا. ژمارەیەکی زۆر لە دانیشتووانی حەسەکە، پێشوازییان لە نورەدین عیسا کرد، پاش دەستبەکاربوونی وەک پارێزگاری حەسەکە.

سەرچاوەیەک لە وەزارەتی دارایی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، سبەی رێکارەکانی ناردنی داهاتی نانەوتی بۆ سەر هەژماری وەزارەتی دارایی عێراق دەستپێدەکات و هەفتەی داهاتووش بەغدا مووچەی مانگی کانوونی دووەمی 2026ی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان دەنێرێت. چوارشەممە 4-2-2026 سەرچاوەیەک لە وەزارەتیی دارایی هەرێمی کوردستان بە رووداوی راگەیاند، سبەی پێنجشەممە دەست بە رێکارەکانی ناردنی 120 ملیار دینار داهاتی نانەوتی هەرێمی کوردستان بۆ سەر هەژماری وەزارەتی دارایی عێراق دەستپێدەکات، ئەگەر فریاکەوتن پارەکە دەنێرن، ئەگەرنا ناردنی پارەکە دەکەوێتە یەکشەممەی داهاتوو. بە گوتەی ئەو سەرچاوەیە، دوای ناردنی 120 ملیار دینارەکە، بەغدا دەست بە رێکارەکانی خەرجکردنی مووچەی مانگی یەک دەکات و هەفتەی داهاتوو پارەکە دەنێرێت. 35 رۆژ لە ساڵی نوێ تێپەڕیوە و تاوەکو ئێستا فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان مووچەی مانگی کانوونی دووەمیان وەرنەگرتووە، ئەمە لە کاتێکدایە پێشتر حکومەتی عێراق مووچەی مانگی یەکی ‌هێزە ئەمنی و سەربازییەکانی داوە، لە پێنجشەممەی رابردووشەوە دەستی بە خەرجکردنی مووچەی فەرمانبەرانی مەدەنی بۆ مانگی یەک کرد. دوێنێ سێشەممە هەڵکەوت عەزیز، بەرپرسی نووسینگەی رووداو لە بە‌غدا رایگەیاند، خالید شوانی، وەزیری دادی عێراق پێیراگەیاندووە، قسەی لەگەڵ تەیف سامی، وەزیری دارایی عێراق کردووە لەبارەی مووچەی کانوونی دووەمی 2026ی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان؛ پێیگوتووە، هیچ کێشەیەک نییە، چاوەڕێی ئەوە دەکەن حکومەتی هەرێمی کوردستان پابەندییەکانی جێبەجێ بکات و دوای ناردنی 120 ملیار دینارەکە، مووچەی مانگی یەک دەنێرن.   رۆژی سێشەممە 27ی کانوونی دووەمی 2026 لیستی مووچەی مانگی کانوونی دووەمی فەرمانبەران و مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان لەلایەن تیمی تەکنیکی وەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێمی کوردستانەوە رەوانەی بەغدا کرا و رۆژی دواتر رادەستی فەرمانگەی ژمێریاری وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ کرا. دوایین مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان لە 29ی کانوونی یەکەمی 2025 دابەشکرا، کە مووچەی مانگی تشرینی یەکەمی 2025 بوو.

سەرۆکی کۆمیسیۆنی فریاگوزاری و بووژانەوەی چەمچەماڵ رایگەیاند، دوای خەرجکردنی سێ هەزار و 257 چەک بۆ زیانلێکەوتووانی لافاوەکە، زیاتر لە 8.7 ملیار دینار لە هاوکارییەکان ماوەتەوە کە بۆ جێبەجێکردنی پڕۆژەی پێویست لە سنوورەکە خەرج دەکرێ. ئەمڕۆ چوارشەممە 04-02-2026، بۆردی چاودێری و هاوکاریی زیانلێکەوتووانی لافاوەکەی چەمچەماڵ کۆبووەوە. دواتر حاکم ئەحمەد ئەنوەر، سەرۆکی بۆردەکە لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەڤانیدا وردەکاریی کۆبوونەوەکەی خستەڕوو. حاکم ئەحمەد ئەنوەر رایگەیاند، کۆبوونەوەکە تایبەت بوو بە خستنەڕووی راپۆرتی سەرجەم ئەو کارانەی تاوەکو ئێستا بۆ قەرەبووی زیانەکانی لافاوەکەی چەمچەماڵ کراوە. بەگوتەی سەرۆکی بۆردی چاودێری و هاوکاریی زیانلێکەوتووانی چەمچەماڵ، پلانێک هەیە لە داهاتووشدا بەو پارەیەی دوای قەرەبووی زیانلێکەوتووان ماوەتەوە، ژمارەیەک پڕۆژەی تایبەت بە دوورخستنەوەی مەترسیی لافاو لە سنوورەکە جێبەجێ بکرێن. لە کۆنفرانسە رۆژنامەڤانییەکەدا، عەتا محەممەد، سەرۆکی کۆمیسیۆنی فریاگوزاری و بووژانەوەی چەمچەماڵ داتای تایبەت بە هاوکارییەکانی زیانلێکەوتووانی لافاوەکەی خستەڕوو و گوتی، بەگشتی  14 ملیار و 500 ملیۆن دینار بۆ زیانلێکەوتووانی لافاوەکەی چەمچەماڵ کۆکراوەتەوە.  وەک عەتا محەممەد دەڵێت، تاوەکو ئێستا سێ هەزار و 257 چەک بۆ زیانەکانی نێوماڵ، بیناسازی، ئۆتۆمبێلەکان، دووکان و شوێنە بازرگانییەکان خەرج کراوە. سەرۆکی کۆمیسیۆنی فریاگوزاری و بووژانەوەی چەمچەماڵ باسی لەوە کرد، دوای خەرجکردنی چەکەکان، ''8 ملیار و 758 ملیۆن و 728 هەزار و 250 دینار ماوەتەوە و خراوەتە سەر هەژماری بانکی چەرموو.'' عەتا محەممەد ئاماژەی بە چۆنیێتیی خەرجکردنی ئەو بڕە پارەیە کرد کە لە هاوکارییەکان ماوەتەوە و گوتی، لیژنەیەکی ''بچووککراوەی جێبەجێکار'' بە سەرپەرشتیی قایمقامی قەزای چەمچەماڵ و ئەندامێتیی سەرۆکشارەوانییەکانی چەمچەماڵ و شۆڕش، هەروەها بەڕێوەبەرانی ناحیەکانی تەکیە و ئاخجەلەر پێکدەهێنرێت و ئەوان پێشنیازی جێبەجێکردنی ئەو پڕۆژانە دەکەن، کە بۆ سنوورەکە پێویستە. سەرۆکی کۆمیسیۆنی فریاگوزاری و بووژانەوەی چەمچەماڵ جەختی لەوە کردەوە، پڕۆژەکانی تایبەت بە دوورخستنەوەی مەترسییەکانی لافاو لە سنوورەکە لەپێشینە دەبن، ''دواتر پڕۆژەکان دەخرێنە بەردەم جێگری سەرۆکوەزیران بۆ پەسندکردن و لیژنەکەش میکانیزمێک بۆ جێبەجێکردنیان دادەنێت.'' بەهۆی بارانبارینەوە لە 9ـی کانوونی یەکەمی پار لە بەشێکی باشووری کوردستان بەتایبەتی لە سنووری چەمچەماڵ لافاو دروستبوو. بەگوێرەی دوایین ئاماری ناوەندی هەماهەنگی قەیرانەکان، بەهۆی لافاوەکەوە 5 کەس خنکان و 19 کەسیش بریندار بوون؛ هەروەها 394 هەزار و 900 سەر ئاژەڵ، ماسی و پەلەوەر لەنێوچوون و 2 هەزار و 225 ماڵ، 202 ئۆتۆمبێل، 215 دووکان و شوێنکار و 534 پڕۆژەش زیانیان بەرکەوت.

مەسرور بارزانی رایگەیاند، کاندیدی سەرۆککۆمار دەبێت لەلایەن هەموو خەڵکی کوردستانەوە قبووڵکراو بێت و باشترین میکانیزم ئەوەیە کاندیدی سەرۆککۆمار لە پەرلەمان یەکلایی بکرێتەوە و بە دەنگی زۆرینە دیاری بکرێت. چوارشەممە 4ـی شوباتی 2026، مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە میانی سەردانەکەیدا بۆ ئیمارات و لە بەشێک لە چاوپێکەوتنەکەی لەگەڵ کوردستان24، کە بڕیارە ئەمشەو لە کاتژمێر 8:00 تەواوی چاوپێکەوتنەکەی پەخشبکرێت، لەبارەی پۆستی سەرۆککۆمار رایگەیاند: تا ئێستا هیچ رێککەوتنێک نەکراوە، بەڵام جەختی کردەوە، کاندیدی سەرۆککۆمار دەبێت لەلایەن هەموو خەڵکی کوردستانەوە قبووڵکراو بێت، نەک کاندیدی حزبێک بێت کە هەڵبژاردنیشی نەبردووەتەوە. گوتیشی: باشترین میکانیزم ئەوەیە کاندیدی سەرۆککۆمار لە پەرلەمان یەکلایی بکرێتەوە و بە دەنگی زۆرینە دیاری بکرێت.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی ئۆپراسیۆنەکانی ئاسایش بڵاویکرەوە، دوای بەدواداچووونەکانی لەسەر بنەمای ئاڵوگۆڕی زانیاری لەگەڵ دەزگا ئەمنییەکانی حکومەتی عیراقی فیدراڵ، لەچەند ئۆپراسیۆنێکدا لەمانگی 1ـی 2026  لەسنوری پارێزگای سلێمانی توانرا حەوت تیـ.ـرۆریستی داواکراوی دادگاکانی عیراق دەستگیربکەن، کە تیـ.ـرۆریستان بەمەبەستی خۆحەشاردان هاتبوونە سنورەکە. ڕاگەیەندراوەکە.. دەزگای ئاسایش هەرێم، دەستگیرکردنی ٧ تیرۆریست ڕادەگەیەنێت. بەڕێوەبەرایەتی گشتی ئۆپراسیۆنەکانی ئاسایش دوای بەدواداچوونەکانی لەسەر بنەمای ئاڵوگۆڕی زانیاری لەگەڵ دەزگا ئەمنییەکانی حکومەتی عێراقی فیدراڵ، لەچەند ئۆپراسیۆنێکدا لەمانگی ١ ی ٢٠٢٦ لەسنووری پارێزگای سلێمانی، توانرا ( ٧ ) تیرۆریستی داواکراوی دادگاکانی عێراق دەستگیربکەن، تیرۆریستان بەمەبەستی خۆحەشاردان هاتبوونە سنوورەکە. لەئێستادا سەرجەم تۆمەتباران بەماددەی ( ٤) لەیاسای تیرۆر ڕاگیراون و لێکۆڵینەوە لەدۆسییەکانیان بەردەوامە. بەڕێوەبەرایەتی گشتی ئاسایش - سلێمانی #دەزگای_ئاسایشی_هەرێم

وەزیری تەندروستیی هەرێمی کوردستان رایدەگەیەنێت، رێژەی تووشبوون بە شێرپەنجە لە هەرێمی کوردستان بە بەراورد بە ستانداردی جیهانی و ساڵانی رابردوو کەمیکردووە و رێژەی مردنیش بەهۆی نەخۆشییەکەوە لەسەر ئاستی عێراق کەمترینە. د. سامان بەرزنجی، وەزیری تەندروستیی هەرێمی کوردستان رایگەیاند: "بەپێی ستانداردی جیهانی لە هەر 100 هەزار کەسێک 190 کەس تووشبووی شێرپەنجەن، بەڵام لە ساڵی رابردوو لە هەرێمی کوردستان لە هەر 100 هەزار کەسێک 141 حاڵەت تۆمارکراوە، ئەمەش نیشانی دەدات کە شێرپەنجە لە هەرێمی کوردستان کەمبووەتەوە." بە گوتەی وەزیری تەندروستی، لە هەرێمی کوردستان 101 هەزار و 104 تووشبووی شێرپەنجە تۆمارکراون، کە چارەسەریان تەنیا لە کەرتی حکومی بۆ دابین دەکرێت. د. سامان بەرزنجی ئاماژەی بەوەشکرد، "نزیکەی 35% بۆ 40%ی ئەو نەخۆشانەی چارەسەر وەردەگرن، دانیشتووی هەرێمی کوردستان نین و خەڵکی شارەکانی دیکەی عێراقن."   سەبارەت بە خەرجییەکان، وەزیری تەندروستی گوتی: "لە ساڵی 2025دا نزیکەی 130 ملیار دینار بۆ دەرمان و پێداویستی پزیشکیی شێرپەنجە خەرجکراوە، کە 124 ملیار دیناری تەنیا بۆ دەرمان بووە." د. سامان بەرزنجی جەختی لەوە کردەوە کە رەوشی شێرپەنجە لە هەرێمی کوردستان بەهۆی پاڵپشتیی سندوقی کۆمەک بۆ تووشبووانی شێرپەنجە "زۆرباشە" و گوتی: "کەمترین رێژەی مردن بەهۆی شێرپەنجەوە لە ساڵی 2026 لە هەرێمی کوردستان تۆمارکراوە بەراورد بە شارەکانی دیکەی عێراق." لەلایەکى دیکەوە محمد شياع سودانى، سەرۆک وەزیرانى عێراق بە بۆنەی ڕۆژی جیهانی بەرەنگاربوونەوەی شێرپەنجەوە پەیامێکى بڵاوکردەوەو تیایدا ئەوەى خستوەتەڕوو ، پابەندبوونمان دووپات دەکەینەوە بۆ باشترکردنی کەرتی تەندروستی و پاڵپشتی کردنی سیستەمی چاودێری تەندروستی و چارەسەرکردنمان بە ژێرخانەکەیەوە، لەڕێگەی خۆجێیکردنی پیشەسازی دەرمان و باشترکردنی ئاسایشی دەرمان، بەتایبەتی دەرمانی نەخۆشییە درێژخایەنەکان و شێرپەنجە، شانبەشانی ئەم هەوڵانە بەردەوام دەبین لە کارکردن بۆ چەسپاندنی سیستەمی بیمەی تەندروستی و سیستەمی بەڕێوەبردنی هاوبەشی نەخۆشخانەکان. ئامانجمان مرۆڤی عێراقییە، هیچ شتێک بەنرختر نییە لە تەندروستی هاوڵاتیانمان لە سەرتاسەری عێراق.  

رۆژی چوارشەممە، 4ـی شوباتی 2026، سەرۆك مەسعود بارزانی لە پیرمام پێشوازی لە خاتوو بێریڤان ئایماز جێگری سەرۆکی پەرلەمانی (نۆردراین ڤێستڤاڵن)ـی ئەڵمانیا کرد. لە دیدارەکەدا خاتوو بێریڤان ئایماز خۆشحاڵیی خۆی دەربڕی بۆ سەردانی بۆ کوردستان و دیداری لەگەل سەرۆک بارزانی، هەروەها سوپاسی سەرۆک بارزانی کرد کە لە رووداو و مەترسیەکانی ئەم دواییە کە خۆی کردە خاوەنی دۆزی کورد لە رۆژئاوا و هەوڵەکانی سەرۆک بارزانی بۆ پاراستنی گەلی کورد لە رۆژئاوا بەرز نرخاند. هەروەها سوپاسی دەزگای خێرخوازی بارزانی کرد لە یارمەتیدان و بەهاناوە چوونی لێقەوماوان لە رۆژئاوای کوردستان و هیوای خواست هەرێمی کوردستان رۆژ بە رۆژ بەهێزتربێت، بێریڤان ئایماز سوپاسی سەرۆك بارزانی کرد بۆ پاڵپشتیکردنی کاروباری دیاسپۆرای کورد لە دەرەوەی وڵات وەک هێزێکی کاریگەر و پشتیوانی دۆزی گەلی کوردستان. هەر لەو دیدارەدا سەرۆك بارزانی وێڕای بەخێرهێنان، دەستخۆشی لە خاتوو بێریڤان ئایماز کرد کە بە هەوڵ و توانای خۆی توانیویەتی بگاتە پلەیەکی سیاسیی لە ئەڵمانیا و هیوای سەرکەوتنی بۆ خواست، هەروەها رۆشنایی خستە سەر کاروباری دیاسپۆڕا و ئامۆژگاری و ڕێنوێنی پێویستی لەو بارەیەوە خستەڕوو، پەیوەست بەم باسە جەختی لە پێویستیی پاراستنی شوناس و زمانی کوردی لەناو کوردانی دەرەوەی وڵات کردەوە. بارودۆخی رۆژئاوا و پرۆسەی ئاشتی لە تورکیا تەوەری تری ئەو دیدارە بوون.

ئێوارەى ئەمڕۆ نووسینگەکانی کەناڵی ئێن ئاڕ تی لە هەولێر و دهۆک، لەلایەن پۆلیسیەوە داخرا، ئومێد خۆشناو پارێزگاری هەولێر  لەوبارەیەوە دەڵێت ا):  *وا بڵاوكراوەتەوە گوایا هێزێكی حزبی نوسینگەی كەناڵی (NRT)ی داخستوە، ئەوە هیچ پەیوەندی بە حزبی و سیاسەتەوە نییە. *كەناڵی (NRT) ماوەیەكە بێڕێزیی بەرامبەر بە سیمبولە نەتەوەییەكان دەكات، بەپێی بڕیاری ژمارە 7ی ساڵی 1997ی پەرلەمانی كوردستان وێنەی بارزانی لە دامودەزگاكانی حكومەتدا دەبێت. *كەناڵی (NRT) ماوەیەكە لەناو هەواڵەكانیاندا وێنەی بارزانی دەشێوێنن، داواكاری گشتیش ئەو كەیسەی جوڵاندووەو بووە بە داوایەكی فەرمی یاسایی و چوەتە بەردەم دادوەر، بەڕێز دادوەر پشتبەست بە بڕیاری ژمارە 7، بڕیاریداوە بە داخستنی سەرجەم نوسینگەكانی (NRT) لە هەرێمی كوردستان دەركردووە. ئێمەش لە پارێزگای هەولێر دوای گەیشتنی بڕیارەكەی دادوەر، پێشكەشی پۆلیسمان كردووەو پۆلیس كارەكەی ئەنجامداوە. *دوێنێ لە دیوانی پارێزگا بەڕێوەبەری كاروباری ناوخۆی پارێزگاو بەڕێوەبەری كاروباری یاسایی پارێزگا و نوێنەری وزارەتی رۆشنبیری لەگەڵ بەڕێز بەرپرسی ئۆفیسی هەولێری (NRT) یان بانگكردووەو پێیان وتووە ئەو كارەتان كردووەو وێنەو دیكۆمێنتەكانیان پیشانداوە، بەرپرسی نوسینگەی (NRT) وتویەتی من ئاگادار نیم و لە دەسەڵاتی مندا نییە، پێی وتراوە لە سەرووی خۆتەوە رونكردنەوەمان بۆ بهێنە، رونكردنەوەكەیان هاتووەو باوەڕپێهێنەر نەبووە، بۆیە كە فەرمانی دادوەر دەرچووە، ئێمە لە هەولێر جێبەجێمان كرد.

بڕیارە بەر لە ئەنجامدانى دانیشتنى ئەنجوومەنى نوێنەرانى عێراق بۆ هەڵبژاردنى سەرۆککۆمار، پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەسەر ئاستى باڵا کۆببنەوە. سەرچاوەیەکى بەرپرس لە پارتییەوە ئاماژەی بەوە کردووە، ئامانجی کۆبوونەوەکە گەیشتنە بە ڕێککەوتنی کۆتایی لەسەر کاندیدی پۆستی سەرۆککۆمار پێش چوونە ناو هۆڵی پەرلەمان. سەرچاوەیەکى بەرپرس لە یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ڕایگەیاند، تاوەکو ئێستا هیچ وادەیەکی دیاریکراو بۆ کۆبوونەوەی نوێ لەنێوان هەردوو پارتە سەرەکییەکە دانەنراوە. ئەو سەرچاوەیە جەختی کردەوە کە هەردوولا هێشتا نەگەیشتوونەتە هیچ ڕێککەوتنێک و هەریەکەیان ڕژدن لەسەر بەربژێرەکانى خۆیان بۆ وەرگرتنی ئەو پۆستە. هەروەها ڕەتیکردەوە جگە لە کۆبوونەوەکەی بەغداد، هیچ دیدارێکی دیکە لەنێوان لایەنەکاندا ئەنجامدرابێت. لە ڕێکەوتى 27ـى کانوونى دووەمى 2026، قوباد تاڵەبانى و د. فوئاد حسێن لە شاری بەغداد کۆبوونەوە. لەو دیدارەدا پرسی پێکهێنانى حکومەتى هەرێمى کوردستان و هەڵبژاردنى سەرۆککۆمار تاوتوێکران، کە تاوەکو ئێستا وەک دوایین کۆبوونەوەى فەرمیی نێوان هەردوو لایەن بۆ گفتوگۆکردن لەسەر ئەم پرسانە هەژمار دەکرێت. بڕیارە ئەمڕۆ چوارشەممە، چوارچێوەى هەماهەنگى شیعەکان کۆببنەوە بۆ هەڵسەنگاندنی ئەنجامى سەردانی شاندەکەیان بۆ هەرێمى کوردستان. لەم کۆبوونەوەیەدا تاوتوێى ئەو گفتوگۆیانە دەکرێت کە شاندی چوارچێوە لەگەڵ بەرپرسانى پارتى و یەکێتى لەبارەى یەکلاکردنەوەی پۆستى سەرۆککۆمار ئەنجامیانداوە، بە ئامانجی تێپەڕاندنی بنبەستی سیاسی لە بەغداد.

کەجەکە: لە ڕۆژئاوا ئاگربەست و ڕێککەوتنێک هەیە. بەڵام هێشتا دیار نییە ئاگربەست و ڕێککەوتنەکە درێژە دەکێشێت یان نا. تا ڕەوشی ڕۆژئاوا ڕوون دەبێتەوە و مافی گەلی ڕۆژئاوای کوردستان مسۆگەردەبێت، پێویستە خاوەندارێتیکردن لە ڕۆژئاوا بەردەوام بێت. ڕاگەیاندراوی هاوسەرۆکایەتیی کۆنسەی بەڕێوەبەریی کەجەکە بەم جۆرەیە: "لە کۆبوونەوەی ٤ـی کانوونی دووەم لەنێوان ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری و شاندی دیمەشقدا، ڕێککەوتنێکی گرنگ کرا، بەڵام وەزیری دەرەوەی دیمەشق دەستوەردانی کرد و بێ ئەوەی هیچ لێدوانێک بدرێت، کۆبوونەوەکە کۆتایی هات. لە ٥ـی کانوونی دووەم ئەمریکا و فەرەنسا و هەتەشە و تورکیا لە پاریس ڕێککەوتن. لە ـ٦ی کانوونی دووەم بە چەکی قورس هێرش کرایە سەر گەڕەکە کوردنشینەکان لە شاری حەلەب. لە بەرامبەر بەخشینی باشووری سووریا بە ئیسرائیل، پیلانگێڕییەێکی نێونەتەوەیی بۆ تەسفیەکردنی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەریی ڕۆژئاوا- باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا جێبەجێ کرا. هێرش بۆ نەهێشتنی ئەو سیستەمە کۆمەڵگەپارێز و دیموکراتیکە دەستی پێ کرد کە کوردانی سووریا لەگەڵ عەرەب و سریان و چەرکەز و تورکمان و گەلانی تر دایانمەزراندووە. ئەو هێزانەی دیموکراتیکبوونی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە بەرژەوەندیی خۆیاندا نابینن، ئەم پیلانگێڕییەیان دژی گەلانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست جێبەجێکرد. هێرشی سەر دیموکراتیکبوون گۆڕا بۆ هێرشی سەر کورد. بەم شێوەیە، سیاسەتی کۆنتڕۆڵکردنی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دیسانەوە لەسەر بنەمای چارەسەرنەکردنی پرسی کورد کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە. هێرشەکە تەنها لەسەر ڕۆژئاوا-باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا نییە، بەڵکوو هێرشێکە بۆ سەر دەسکەوتە هاوبەشەکانی هەموو کوردان و گەلان. ئامانجی ئەم پیلانگێڕییە دەستپێکردنی شەڕی کورد و عەرەب بوو. بەڵام بۆ پووچەڵکردنەوەی ئەم فیتنەیە کە پیلانگێڕییەک بوو دژی گەلان، قەسەدە لە دێرەزۆر و ڕەقە و تەبقە کشایەوە. بەم شێوەیە ئەو هێزانەی دەیانویست شەڕی کورد و عەرەب دەستپێبکەن، ئامانجەکەیان نەپێکا. لە بەرانبەر هەتەشە و چەتە هاوکارەکانی کە دەوڵەتی تورک پشتیوانیان دەکات و دەیانەوێت سیستەمی کۆمەڵگەی دیموکراتیک نەهێڵن و کوردان قڕبکەن؛ قەسەدە و گەلی ڕۆژئاوا دەستیان بە بەرخۆدان کرد. هێرشکەران لەسەر سنووری ڕۆژئاوای کوردستان وەستێنران. ئەم بەرخۆدانە داوای لە گەلی کوردستان و هێزە دیموکراتیەکان کرد کە وەک بەرخۆدانی کۆبانێ لە ساڵی ٢٠١٤ ڕاپەڕن، لە چوار بەشی کوردستان گەلی کورد و هێزە دیموکراتیکەکان بە ژمارەیەکی زۆرتر و بە ئیرادەیەکی گەورەتر لە ڕاپەڕینی ٢٠١٤، ڕاپەڕین. ئەم سەرهەڵدانە هێزێکی زۆری بە بەرخۆدانەکە بەخشی. ڕای گشتی دیموکراتیکی جیهان دژی ئەم هێرشە وەستایەوە کە هێرشێک بوو دژی دیموکراتیکبوون و دەسکەوتەکانی گەلی کورد. تەنانەت هاووڵاتیانی ئەو وڵاتانەش ڕاپەڕین کە بەشداربوون لەم پیلانگێڕییە نێونەتەوەییەدا، فشاریان لە حکومەتەکانی خۆیان کرد و داوایان کرد هێرشەکان بوەستێنن. بەرخۆدانی قەسەدە و گەلی ڕۆژئاوا و ڕاپەڕینی گەلەکەمان لە چوار بەشی کوردستان و هێزەکانی دیموکراسی، وایکرد لە ٣٠ـی کانوونی دووەم ڕێککەوتنێک بکرێت. ڕێبەر ئاپۆ پێش ٤ـی کانوونی دووەم، لە چوارچێوەی ئینتیگراسیۆنی دیموکراتیکدا، پرۆژەیەکی چارەسەری پێشکەش بە ئیدارەی ڕۆژئاوا کرد، لەم چوارچێوەیەدا لە ٤ـی کانوونی دووەم ڕێککەوتنێک کرا. دوای ئەوەی ئەم پرۆژە چارەسەرییەی ڕێبەر ئاپۆ تێکدرا، ڕێبەر ئاپۆ هەوڵیدا بە هەر ڕێگەیەک بێت، ڕێککەوتنێک بۆ وەستاندنی شەڕ بخاتەڕوو. هەوڵەکانی ڕێبەر ئاپۆ و هۆکارەکانی تر، بە ڕێککەوتنی ٣٠ـی کانوونی دووەم گەیشتە ئەنجام. هاوشانی بەرخۆدانی شەڕڤانانی قەسەدە و یەپەگە و یەپەژە، گەلی ڕۆژئاوا بە پێشەنگایەتی ژنان و گەنجان چەکیان هەڵگرت و ڕۆڵی گرنگیان گێڕا ڕێگرتن لە بەدیهاتنی ئامانجی هێزە قڕکەرەکان. شۆڕشی ژنان لە ڕۆژئاوا، ڕۆحی ئازادیخوازیی لەنێو کۆمەڵگەدا پتەوتر کرد و وایکرد بەرخۆدانی ئازادی شکست نەهێنێت.   کوردەکان بە هەمووانیان نیشاندا کە بوونەتە نەتەوەیەکی دیموکراتیک لە چوار بەشی کوردستان و ئەورووپا گەلەکەمان بەشداریی سەفەربەرییان کرد کە لە ڕۆژئاوا ڕاگەیاندرا. گەلەکەمان لە هەموو شوێنێک بە یەکگرتوویی ڕاپەڕین. ئەم ڕاپەڕینە بەرئەنجامی بەرخۆدانی سەد ساڵە و ڕاستی شەڕی ئازادیی دەیان ساڵەی گەلێکە. ئەو تێکۆشانەی کە ئێمە بە قوربانیدانی مەزن لە چوار بەشی کوردستاندا لە چوارچێوەی هێڵی ڕێبەر ئاپۆدا بەڕێوەمان برد، بووە مایەی یەکبوونی گەلەکەمان، ئەم ڕۆحی یەکێتییە لە چالاکییەکانی خاوەندارێتیکردن لە ڕۆژئاوا بەوپەڕی بەهێزییەوە خۆی نیشاندا.

سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان باسی پرسەکانی پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەتی هەرێمی کوردستان، حکومەتی عێراق، پرسی سەرۆککۆمار و مووچەی کرد.   مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان  لە هەڤپەیڤینێکی تایبەتدا لەگەڵ تۆڕی میدیایی رووداو هیوای خواست کە چیدیکە نەهامەتی بەسەر کورددا نەیەت، بە پێویستیشی زانی لایەنەکانی هەرێمی کوردستان یەکهەڵوێست بن. لەبارەی پرسی پۆستی سەرۆککۆماری عێراق ئاماژەی بەوە کرد، لەسەر ئەو پرسە "رێکنەکەوتووین مەسرور بارزانی، سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان : * تاكەلایەنێك مافی ئەوەی نییە كە زۆرینەشی نەبێت بلێت تەنها من كاندیدی سەرۆك كۆمار دیاری دەكەم. * حزبێك ناتوانێت پۆستێك قۆرغ بكات، ئەگەر هەڵبژاردنی بردووەتەوە ئەوە مافی خۆیەتی. دوو پێشنیاز هەیە  بۆ یەكلاكردنەوەی كاندیدی سەرۆك كۆمار:  🔹 یان پەرلەمانی كوردستان دانیشتنێك بكات و لەو (9) كاندیدەی خۆیان بەربژێر كردووە كامیان زۆرینەی هێنا ببێتە كاندیدی كوردستان بۆ پۆستی سەرۆك كۆمار. 🔹 یان ئەندامانی كورد لە پەرلەمانی عێراق دەنگدان بكەن بۆ یەكلاكردنەوەی كاندیدەكە *پارتی زۆرینەی دەنگی كوردستانی بەدەستهێناوە مافی خۆیەتی كاندیدی پۆستی سەرۆك كۆمار دیاریبكات. * ئەگەر واز لەم مافە بهێنێت تەنها بۆ كاندیدێك دەبێت كە كۆدەنگی نیشتمانی لەسەربێت و كاندیدی هەموو خەڵكی كوردستان بێت نەك تاكە لایەنێك. * بۆ پێكهێنانی حكومەتی هەرێم هەوڵی زۆمان داوە بەڵام بەداخەوە لایەنەكان نەهاتوونەتە پێشەوە. * لەگەڵ یەكێتی هەناگوی باشمان بڕی بەڵام دواتر نەهاتنە پێشەوەو كێشە بۆ پێكهێنانی حكومەت دروست بوو. * گفتوگۆكان بەردەوامن بەڵام بنەمایەك هەیە و دەبێت رێز لە دەنگ و ئیرادەی خەڵك بگیرێ و ئەنجامەكانی هەڵبژاردن لەبەرچاو بگیرێ. * ناكرێت تۆ هەڵبژاردن بكەیت و دواتر رێز لە ئەنجامەكانی نەگریت.

بەڕێوەبەرایەتی گشتیی کەشناسیی و بوومەلەرزەزانی هەرێمی کوردستان کەشى پێشبینیکراوى 48 کاتژمێرى داهاتووی بڵاوکردەوە و رایگەیاند، ئەگەری نمەباران و تەم هەیە. کەشناسیی هەرێم پێشبینی دەکات کەشی ئەمڕۆ چوارشەممە، 4-2-2026،  لە سنووری پارێزگای دهۆک و ئیدارەی زاخۆ ناوچە شاخاوییەکان بە گشتی پەڵە هەور و نیمچە هەور دەبێت، لە بەشەکانی رۆژهەڵاتی ئەو پارێزگایە ئەگەری نمە بارانێکی کەم هەیە بەڵام دوای نیوەڕۆ ئاسمان بۆ ساماڵ و پەڵە هەور دەگۆڕێت لەگەڵ دروست بوونی تەم لە شەودا. ئاماژەی بەوەشکرد، لە سنووری پارێزگای هەولێر و ئیدارەی سۆران ئاسمانی نیمچە هەور دەبێت لەسەر ناوچە شاخاوییەکان ئەگەری نمە باران هەیە لە دوای نیوەڕۆ باران بارین کۆتای دێت ئاسامان بۆ ساماڵ و پەڵە هەور دەگۆڕێت . هەروەها لە سنووری پارێزگای سلێمانی و هەڵەبجەو ئیدارەی راپەڕین و بەشەکانی باکووری رۆژهەڵاتی ئیدارەی گەرمیان ئاسمان نیمچە هەور بۆ هەوری تەواو دەبێت لەگەڵ نمە باران لە ناوچەی جیا جیا، لە دوای نیوەڕۆ کاریگەری باران بارین کۆتای دێت لەم ناوچانە بەڵام بە هۆی زیاد ڕادەی شێ لە هەوادا ئەگەری دروست بوونی تەم هەیە لە هەندێ ناوچە لە ئێوارەو شەودا ئاسمان بۆ ساماڵ و پەڵە هەور دەگۆڕێت و پلەکانی گەرماش کەمێک بەرزدەبنەوە. بەرزترین پلەی گەرمی پێشبینیکراو بۆ ئەمڕۆ  هەولێر : 17 پلەی سیلیزی  پیرمام : 13 پلەی سیلیزی سۆران : 14 پلەی سیلیزی  حاجی ئۆمەران : 6 پلەی سیلیزی  سلێمانی : 13 پلەی سیلیزی چەمچەماڵ : 14 پلەی سیلیزی هەڵەبجە : 13 پلەی سیلیزی  دهۆک : 15 پلەی سیلیزی زاخۆ : 16 پلەی سیلیزی  ئاکرێ : 16 پلەی سیلیزی کەسناسیی هەرێم پێشبینی دەکات کەشی سبەى پێنجشەممە، ‌ 5-2-2026، بە گشتی ئاسمان ساماڵ و پەڵە هەور دەبێ لە ناوچە شاخاوییەکان بۆ نیمچە هەور دەگۆڕێت لەگەڵ دروست بوونی تەم لە هەندێک کاتدا.هەروەها پلەکانی گەرماش کەمێک بەرز دەبنەوە.  بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بۆ سبەی بە پلەی سیلیزی هەولێر : 17 پلەی سیلیزی پیرمام : 13 پلەی سیلیزی سۆران : 14 پلەی سیلیزی حاجی ئۆمەران : 6 پلەی سیلیزی  سلێمانی : 14 پلەی سیلیزی چەمچەماڵ: 15 پلەی سیلیزی  هەڵەبجە : 14 پلەی سیلیزی  دهۆک : 16 پلەی سیلیزی زاخۆ : 17 پلەی سیلیزی ئاکرێ : 16 پلەی سیلیزی

دەزگای ئاسایشی هەرێم: لەسەر سکاڵای هاوڵاتیان بەهۆی خراپ مامەڵە کردن لەگەڵ کەسانی بەرامبەردا لە تۆڕە کۆمەڵەتییەکان تۆمەتبار (ڕێکاری حاجی عەلی) بە گوێرەی مادەی دووی یاسای خراپ بەکار‌هێنانی ئامێرەکانی پەیوەندی دەستگیر کرا. دەزگای ئاسایشی هەرێم: تۆمەتبارێکی خراپ بەکارهێنانی ئامێرەکانی پەیوەندیکردن دەستگیر کرا دەزگای ئاسایشی هەرێم بڵاویکردوەتەوە، بە تۆمەتی مامەڵەی نەشیاو و خراپ بەکارهێنانی ئامێرەکانی پەیوەندیکردن،  هاووڵاتییەکیان، بە ناوی رێکاری حاجی عەلی دەستگیر کردوە. ئاماژەیان بەوەکردوە، دوای بڵاوبونەوەی چەند گرتەڤیدیۆیەکی تۆمەتبار لەتۆڕەکۆمەڵاتییەکان، کە بەشێوەی نەشیاو مامەڵە لەگەڵ کەسانی بەرانبەری دەکات، لەسەر سکاڵای هاووڵاتییان و بەدواداچوونەکانیان، شەوی رابردوو تۆمەتبارەکە دەستگیرکرا. بە گوێرەی راگەیەندراوەکە، لەئێستادا تۆمەتبار بەپێی ماددەی (2)لەیاسای خراپ بەکارهێنانی ئامێرەکانی پەیوەندی دەستگیرکراوە و لێکۆڵینەوە لەدۆسیەکەی بەردەوامە.

بارەگاى بارزانى ئەمڕۆ چوارشەممە، 04ـی شوباتی 2026،   پەیامێکی سەرۆک بارزانی، لەبارەی کۆکردنەوەی کۆمەک و هاوکارییەکان بۆ رۆژئاوای کوردستان بڵاوکردەوە.  لە پەیامەکەی سەرۆک بارزانیدا هاتووە "زۆر سوپاسی هەموو هاووڵاتییانی خۆشەویستی کوردستان دەکەم بۆ بە دەنگ هاتنی دڵسۆزانەیان، لە کۆکردنەوەی هاوکاری و یارمەتیدان بۆ خوشک و برایانمان لە رۆژئاوای کوردستان. ئەم هەڵوێستەیان مێژووییە و جێگەی شانازی و پێزانینە." پەیامێك لە سەرۆك بارزانی  بە ناوی خوای گەورە و میهرەبان زۆر سوپاسی هەموو هاووڵاتیانی خۆشەویستی کوردستان دەکەم بۆ بە دەنگ هاتنی دڵسۆزانەیان، لە کۆکردنەوەی هاوکاری و یارمەتیدان بۆ خوشک و برایانمان لە ڕۆژئاوای کوردستان. ئەم هەڵوێستەیان مێژووییە و جێگەی شانازی و پێزانینە. هەروەها دەستخۆشی و سوپاسی تایبەتی دەزگەی خێرخوازیی بارزانی و هەموو ئەو ڕێکخراو و لایەن و کەسایەتی و میدیایانە دەکەم کە ڕۆڵیان هەبووە لە کۆکردنەوەی هاوکاری و پێداویستی و یارمەتییەکان بۆ خوشک و برایانمان لە ڕۆژئاوا، و هەوڵ و ماندووبوونەکانیان بەرز دەنرخێنم. ئەرکێکی نەتەوەیی و نیشتیمانیان بە باشترین شێوە ئەنجام دا. بێگومان ئەم هەڵوێستە کاریگەری لەسەر بەرزبوونەوەی هەستی نیشتیمانپەروەری و هۆشیاریی نەتەوەیی بەجێدەهێڵێت. خەڵکی خۆشەویستی کوردستان جارێکی تر ئەو ڕاستییەیان بۆ هەموو جیهان دووپاتکردەوە کە گەلی کوردستان لە خۆشی و ناخۆشیدا هاوبەش و هاوخەم و پشت و پەنای یەکترن. مسعود بارزانی 4ی شوباتی 2026

 بەرێوەبەرایەتیی ئاسایشی هەولێر بڵاوی کردەوە: لە ڕێکەوتی ٢٠٢٦/٠١/٢٥ لە ڕووداواێکی تاوانی کوشتنی سێ ئەندامی خانەوادەیەک لە گەڕەکی شۆڕشی شاری هەولێر ئاگادار کراینەوە، دەست بەجێ لە لایەن تیمەکانمانەوە، دەست بە ئەنجامدانی بەدواداچون کرا و لە ماوەیەکی کورتدا ، ناسنامە و شوێنی تۆمەتبارەکەمان ئاشکرا کرد،بەناوی ( أ ، أ ، ع )،لە لایەن  بەڕێز دادوەری لێکۆڵینەوەی ئاسایشی هەولێر فەرمانی دەستگیر کردنی بۆ دەرچوو.  تۆمەتباری ناو هاتو دوای ئەنجامدانی تاوانەکەی بە ئۆتۆمبێلی ماڵی قوربانیەکان بە نیازبوو بەرە و شاری کەرکوک هەڵبێت، بەڵام لە لایەن هێزەکانمانەوە ڕێگری لێکرا و دوای ڕووبەڕووبونەوەی لەگەڵ هێزەکانمان بە بریندای دەستگیرمان کرد. کلیک بکە بۆ بینینى ڤیدیۆکە..   دەقى ڕاگەیەندراوەکە دەستگیر کردنی ئەو تۆمەتباری سێ ئەندامی خانەوادەیەکی کوشت لەشاری هەولێر لە ڕێکەوتی ٢٠٢٦/٠١/٢٥ لە ڕووداواێکی تاوانی کوشتنی سێ ئەندامی خانەوادەیەک لە گەڕەکی شۆڕشی شاری هەولێر ئاگادار کراینەوە، دەست بەجێ لە لایەن تیمەکانمانەوە، دەست بە ئەنجامدانی بەدواداچون کرا و لە ماوەیەکی کورتدا ، ناسنامە و شوێنی تۆمەتبارەکەمان ئاشکرا کرد،بەناوی ( أ ، أ ، ع )،لە لایەن بەڕێز دادوەری لێکۆڵینەوەی ئاسایشی هەولێر فەرمانی دەستگیر کردنی بۆ دەرچوو. تۆمەتباری ناو هاتو دوای ئەنجامدانی تاوانەکەی بە ئۆتۆمبێلی ماڵی قوربانیەکان بە نیازبوو بەرە و شاری کەرکوک هەڵبێت، بەڵام لە لایەن هێزەکانمانەوە ڕێگری لێکرا و دوای ڕووبەڕووبونەوەی لەگەڵ هێزەکانمان بە بریندای دەستگیرمان کرد. تۆمەتبار لە لێکۆڵینەوەدا دانی بە ئەنجامدانی تاوانەکەیدا ناوە، کە خانەوادەی قوربانیەکان دەناسێت و بە بێ ئاگاداری و لە دەرنگانی شەودا چووەتە ژورەوە و ئەو تاوانەی ئەنجامداوە،هەروەها بە گوێرەی ڕاپۆرتە پزیشکیەکان دەردەکەوێت کە تۆمەتبار نەخۆشی نەخۆشخانەی دەرونی شاری هەولێر بوە و نەخۆشی دەرونی درێژخایەنی هەیە، پەڕاوی لێکۆڵینەوەی ئاراستەی دادگا کراوە و لێکۆڵینەوە بەردەوامە بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی هەولێر ٣ی شوباتی ٢٠٢٦