سەرچاوەیەک لە وەزارەتی دارایی حکومەتی عێراق ، مووچەی مانگی دووی مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان خەرج کرا. بەپێی زانیارییەکان بە گەیشتنی پارەی مووچە و وەرگرتنی لە لایەن وەزارەتی دارایی و ئابووریی هەرێمی کوردستان، لە ماوەی سێ ڕۆژ مووچەی سەرجەم مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان دابەش دەکرێت. هەموو ئەو مووچەخۆرانەی ئەم مانگە مووچە وەردەگرن دەبێت لە هەژماری من تۆمار کرابن و کارتی بانکییان وەرگرتبێتەوە، ئەوانەی خۆیان تۆمار نەکردووە، مووچەیان ڕادەگیرێت. خەرجکردنی مووچەی مانگی دووی مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان دوای ئەوە دێت، دوێنێ چوارشەممە، 4-3-2026 وەزارەتی دارایی و ئابووریی هەرێمی کوردستان، 120 ملیار دینار داهاتی نانەوتی مانگی دووی خستە سەر هەژماری بانکیی وەزارەتی دارایی عێراق لە لقی هەولێری بانکی ناوەندی. - پێشتریش لە ڕۆژی 23-2-2026، تیمی تەکنیکی وەزارەتی دارایی و ئابووریی هەرێمی کوردستان، لیستی مووچەی مانگی دوو و میزان موراجەعەی مانگی یەکیان بردە وەزارەتی دارایی عێراق.
ساڵانێکە پرسی هەڵبژاردنی جێنشینی رابەری باڵای کۆماری ئیسلامیی ئێران، وەک چرکەساتێکی ستراتیژی بۆ داهاتووی ئەو وڵاتە لێکدەدرێتەوە. زۆرینەی شارەزایانی کاروباری ئێران پێیان وابووە، لە دوای نەمانی عەلی خامنەییوە چیتر ئێران ئێرانی پێشوو نابێت. ئەم تێڕوانینە لەسەر بنەمای ئەو میکانیزمە بووە کە کۆماری ئیسلامیی ئێران کاری پێکردووە. بەشێوەیەک رابەی باڵا (عەلی خامنەیی) بڕیاردەری یەکەمی بڕیارە ستراتیجی و گرنگەکانی وڵات بووە. هەر بۆیە نەمانی ئەم پایە گرنگەی کۆمارەکە وەک بوومەلەرزەیەک تەماشا کراوە. بەگوێرەی راپۆرتێکی کەناڵی بی بی سی فارسی، مەبەستی ئەمریکا و ئیسرائیل لە بەئامانجگرتنی عەلی خامنەیی هەر لە سەرەتاکانی جەنگەکەوە بۆ ئەوە دەگڕێتەوە هەردوو وڵات دەیانەوێت لە رێگەی لەنێوبردنی رابەری باڵاوە سیستمە مەرکەزییەکەی کۆماری ئیسلامی ئێران تووشی بوومەلزەیەک بکەن کە چیتر نەتوانێت خۆی بە پێوە رابگرێت. بەڵام پێدەچێت هاوکێشەکە بە جۆرێکی دیکە بێت، بی بی سی دەڵێت، لە دوای نەمانی عەلی خامنەییەوە رژێمی کۆماری ئیسلامیی ئێران توانیویەتی لەگەڵ نەمانی عەلی خامنەییدا خۆی بگونجێنێت و بە توانایەکی زۆرەوە بەردەوام بێت لە وەڵامدانەوەی هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل لە رێگەی بەئامانجگرتنی بنکە و بارەگاکانی هەردوو وڵات لە ناوچەکە و ئیسرائیل. لێرەوەیە ئاڵۆزیی رژێمەکە ئاشکرا دەبێت. بەگوێرەی راپۆرتەکەی بی بی سی، لە کاتێکدا عەلی خامنەیی بەشێوەیەکی تاکڕەوانە رژێمەکەی بەڕێوەدەبر، کۆمەڵێک دامەزراوەی بیناکردبوو، ئێستا لە غیابی ئەودا درێژە بە پاراستنی سیستمەکە دەدەن. ئەو سیستمە تاکڕەهەندەی کە ساڵانێکە هۆکاری داپڵۆسینی کۆماری ئیسلامیی ئێرانە، ئێستا ئەم دامەزراوانە بوونەتە فریادڕەسی. ئایا ئەم خۆڕاگرییە رژێمی کۆماری ئیسلامیی بەربەستی جدی بۆ دۆناڵد ترەمپ و بنیامین نەتانیاهۆ دروست دەکەن لە گەیشتن بە ئامانجەکانیان؟ وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارە لە ئێستادا ئەستەمە. پێدەچێت چاوەڕوانییەکانی واشنتن و تەلئەبیب بۆ ئەم خۆڕاگرییە رژێم لە دوای نەمانی خامنەییەوە کورتبینانە بووبێت. هێرشە هاوبەشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر بەشی زۆری بنکە و سەکۆ مووشەکییەکان و دامەزراوە سەربازییەکانی ئێران، زیانی زۆری بە توانای رژێمەکە گەیاندووە، بەڵا بۆ بردنەوەی گرەوەکە رەنگە واشنتن و تەلئەبیب ناچاربن هێزێکی زیاتر و توانایەکی زیاتر بخەنە کار بۆ بردنەوەی گرەوەکە و هەڵوەشندنەوەی پلانەکانی خامنەیی بۆ دوای نەمانی خۆی.
سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە یادی 35 ساڵەی ڕاپەڕیندا جەخت لە خاوەندارێتی حزبەکەی بۆ ئەو دەستکەوتە دەکاتەوە و داوای یەکگوتاریی لایەنەکان دەکات بۆ پاراستنی هەرێمی کوردستان لە ململانێ سەربازییەکانی ناوچەکە. بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ڕایگەیاند، ڕاپەڕین کە لە ڕانیەوە بڵێسەی سەند، سەرەتای وەرچەرخان و سەردەمێکی نوێ بوو بۆ گەلی کورد. ئاماژەی بەوەش کرد کە یەکێتی شانازیی خاوەندارێتی ئەم دەستکەوتە مێژووییەی پێبڕاوە و وەک "ئەندازیاری ڕاپەڕین" یادی هەموو ئەو قارەمانانە دەکەنەوە کە شۆڕشی نوێیان هەڵگیرساند. سەرۆکی یەکێتی جەختی لەوە کردەوە کە بەرپرسیارێتی هەمووانە بە پێکەوەیی و ڕۆحیەتێکی نیشتمانیی دوور لە دروشم، هەنگاو بنێن بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان و بونیادنانەوەی یەکدەنگی و یەک گوتاری. ڕاشیگەیاند، پێویستە حکومەتێک دروستبکرێت کە خزمەتی خەڵک بکات و لە ئاست داخوازی و پێویستییەکانیاندا بێت، کە ئەمە بە باشترین وەفا بۆ خەڵک و تێکۆشەرانی ڕاپەڕین دانا. لەبارەى بارودۆخی ئێستای ناوچەکە، بافڵ تاڵەبانی، ئاماژەی بەو دۆخە هەستیار و ناسەقامگیرە کرد کە ناوچەکەی پێدا تێدەپەڕێت. ڕایگەیاند، هەموو هەوڵێکیان بۆ پاراستنی سەقامگیریی وڵات و دوورخستنەوەی ململانێ و شەڕەکانە لە خاکی هەرێمی کوردستان، تاوەکو خەڵک و خاک لە مەترسییەکان پارێزراو بن. لە کۆتایی پەیامەکەیدا، سەرۆکی یەکێتی بەڵێنی دا کە هەمیشە لەسەر ڕێبازی تێکۆشەران بەردەوام بێت بۆ خزمەتکردن و پاراستنی خەڵک. بە وەفادارییەوە سەری ڕێزی بۆ شەهیدانی ڕاپەڕین و سەرجەم شەهیدانی کوردستان چەماندەوە و سڵاوی بۆ کەسوکارە تێکۆشەرەکانیان نارد.
مانگی سووری ئێران راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە تێیدا هاتووە، ئەو هێرشانەی ئەمریکا و ئیسرائیل لە سەرەتای شەڕەوە دەستیان پێکردووە، 105 دامەزراوە و ناوەندی مەدەنیی وڵاتەکەیان کردۆتە ئامانج و زیانیان پێگەیشتووە. مانگی سووری ئێران ئاماژەی بەوەشدا، "لە سەرەتای سەرهەڵدانی شەڕەوە 174 شاری ئێران لەلایەن ئەمریکا و ئیسرائیل هێرشیان کراوەتە سەر"، باسی لەوەشکرد، "هەزار و 332 هێرش کراوەتە سەر 636 شوێنی ئێران." مانگی سووری ئێران لە راگەیەندراوەکەدا ئەوەشی ئاشکرا کرد، هێرشەکان "زیان بە 14 بنکەی تەندروستی"ش لە ئەنجامی هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل کە لە سەرەتای شەڕەوە وڵاتەکەیان کردووەتە ئامانج. ەمریکا و ئیسرائیل لە 28ـی شوباتدا هێرشیان کردە سەر پێگە سەربازی و سەکۆ مووشەکییەکان و بارەگاکانی ئێران، کە لەئەنجامدا عەلی خامنەیی، رێبەری باڵای ئێران و ژمارەیەک فەرماندەی سوپای پاسداران کوژران. دواتر ئێران هێرشی مووشەکیی کردە سەر ئیسرائیل و دامەزراوە سەربازییەکانی ئەمریکا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لەوانە ئیمارات، قەتەر، بەحرەین، کوەیت و سعوودیە و عێراق.
سەرۆک بارزانی بە بۆنەی ساڵیادی راپەرینی ئاداری 1991 پەیامێکی بڵاوکردەوە و تێێدا هاتووە، بە بۆنەی سی و پێنجەمین ساڵیادی دەستپێكی ڕاپەڕینی گەلی كوردستان پیرۆزبایی لە خانەوادەی سەربەرزی شەهیدان و پێشمەرگە قارەمانەكان و خەڵكی خۆشەویستی كوردستان دەکەین. گوتیشی: هیوادارین هەرچی كێشە و ناكۆكی لە ناوچەكەدا هەیە بە رێگەی ئاشتیانە چارەسەر بێت. دەقی پەیامەکەی سەرۆک بارزانی بەناوی خودای بەخشندە و میهرەبان بە بۆنەی سی و پێنجەمین ساڵیادی دەستپێكی ڕاپەڕینی گەلی كوردستان پیرۆزبایی لە خانەوادەی سەربەرزی شەهیدان و پێشمەرگە قارەمانەكان و خەڵكی خۆشەویستی كوردستان و هەموو ئەو نیشتیمانپەروەر و تێكۆشەر و ئازادیخوازانە دەكەم كە ڕۆڵیان لە بەدیهاتنی ئەو دەستكەوتە بەهادارەی گەلەكەماندا هەبووە. ڕاپەڕین بەرهەم و درێژكراوەی خەبات و قوربانیدانی دەیان ساڵەی جەماوەر و هێزە خەباتگێڕەكانی كوردستان بوو. ئەو ڕووداوە پڕ لە شانازییە بۆ تاك تاكی كوردستانیان لە ئێستا و داهاتوودا هەڵگری پەیامی خۆبەدەستەوەنەدان و ئازادیخوازی و ئیرادەی ژیانی سەربەرزانەیە. ئێستا ناوچەكەمان بە بارودۆخێكی زۆر ئاڵۆز و هەستیاردا تێدەپەڕێت و هیوادارین كە هەرچی كێشە و ناكۆكی لە ناوچەكەدا هەیە بە ڕێگەی ئاشتیانە بگاتە ئەنجام و چارەسەری. ئێمەش ئەوەی لە دەستمان بێت دەیكەین بۆ ئەوەی كوردستان لە شەڕ و نەهامەتی و ناخۆشی دوور بێت و پارێزراو بێت. لەو یادە پیرۆزەدا سڵاو بۆ شەهیدانی ڕاپەڕین و هەموو شەهیدانی ڕێگەی ئازادیی كورد و كوردستان دەنێرین.
هێزێکی تایبەتی ئەمریکی لە چەند ناوچەیەکی ستراتیژیی بیابانەکانی ئەنبار، کەربەلا و نەجەف دابەزیون؛ لە کاتی نزیکبوونەوەی هێزە ئەمنییەکانی عێراقیش پێکدادان روویداوە و بەهۆیەوە سەربازێکی عێراقی کوژراوە و دووی دیکەش بریندار بوون. بەگوێرەی زانیارییەکانی بەرپرسێکی قەزای روتبە بۆ رووداو، هێزە ئەمریکییەکە لە دوو شوێنی جیاوازی قەزای رووتبە نیشتوونەتەوە و جێگیرن. یەکەم: ناوچەی "شنانە" کە 40 کیلۆمەتر لە ناحیەی نخێب و سنووری پارێزگای کەربەلاوە دوورە. دووەم: ناوچەی "چلابات"ـە لە سنووری قەزای روتبە، کە 100 کیلۆمەتر لە سەنتەری قەزاکەوە دوورە و دەکەوێتە نێوان روتبە و سعودیە. سەرچاوەکە ئاماژەی بەوە کرد، ئێوارەی چوارشەممە، هێزێکی پاسەوانی سنووری عێراق هەوڵیانداوە لە شوێنی دابەزینی هێزە ئەمریکییەکان نزیک ببنەوە، بەڵام رووبەڕووی تەقەکردن بوونەتەوە، بەهۆیەوە ژمارەیەک کارمەندی پاسەوانی سنوور بریندار بوون و 4 ئۆتۆمبێلی پاسەوانی سنووری عێراق سووتان. قەزای روتبە لە رووی رووبەرەوە گەورەترین قەزای عێراقە، پێگەیەکی جوگرافیی هەستیاری هەیە. ئەو قەزایە لە ناحیەکانی وەلید و نخێب پێکدێت ئەوی دواییان هاوسنوورە لەگەڵ عەرەبستانی سعودیە. سەرچاوەیەکی باڵای ئەمنی لە پارێزگای کەربەلا، ئەمڕۆ پێنجشەممە 5ی ئاداری 2026 بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند، هێزی تایبەتی ئەمریکی لە ناوچەی شنانە دابەزیوە کە دەکەوێتە دەکەوێتە سنووری نێوان نخێب و نەجەف، هەروەها کەربەلا. هەروەها شەڕ و پێکدادانیش لەگەڵ ئەو هێزە دروست بووە و کوژرا و بریندار لە ریزەکانی سوپای عێراقی کەوتووەوە. ئەم ناوچەیە دەکەوێتە چوارچێوەی بەرپرسیارێتی "فیرقەی ئیمام عەلی - لیوای 2" لە بیابانی نەجەف و "فیرقەی عەباس" لە بیابانی نخێب. حەسەن فەدعەم جەنابی، بەرپرسی کاروباری دەوڵەت لە رەوتی حیکمە و ئەندامی خولی پێشووی پەرلەمان، بە رووداوی راگەیاند: "ئەو هێزانە ئەمریکین و لە ناوچە بیابانییەکانی نێوان نەجەف و کەربەلا دابەزیون. کاتێک هێزێکی عێراقی بە دووری دوو کیلۆمەتر لێیان نزیک بوونەتەوە، لەلایەن ئەمریکییەکانەوە تەقەیان لێکراوە، بەهۆیەوە سەربازێک شەهید بووە و دووی دیکە بریندار بوون، دوو هامەری سوپای عێراقیش سووتاون." فەدعەم ئاماژەی بەوەش کرد، تاوەکو ئێستا روون نییە ئامانجی دابەزینی ئەو هێزانە بۆ شەڕە یان کۆکردنەوەی زانیاری، بەڵام جەختی کردەوە کە دڵنیان هێزەکان ئەمریکین نەک ئیسرائیلی. لە برووسەیەکی ئەمنی عێراقی لە ناوچەکەدا ئاماژە بەوەکراوە، زانیاریان لەلایەن شوانێکی ناوچەکە دەستکەوتووە، هێزێکی نەناسراو لە ناوچەی شنانە کە 40 کم لە قووڵایی ناحیەی نخێب دوورە، ژمارەیەک هێلیکۆپتەر کە ژمارەیان لە نێوان 5 بۆ 7 فڕۆکە دەبێت، لەگەڵ چەندین ئۆتۆمبێلی سەربازی لە جۆری هەمەر بینراون. لەلایەکی دیکەوە، فەریق روکن عەبدولکەریم خەلەف، گوتەبێژی پێشووی فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکان رایگەیاند، هێزە ئەمنییەکان لە رێگەی مەڕدارەکانەوە لە بوونی ئەو هێزە "نامۆیانە" ئاگادار کراونەتەوە کە بە ئاسمان دابەزیون. خەلەف گوتیشی: "بابەتەکە لە بەرزترین ئاست لە فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەکان بەدواداچوونی بۆ دەکرێت." شانەی راگەیاندنی ئەمنیی عێراقیش لە راگەیێندراوێکدا هێرشەکەی سەر هێزەکانی عێراقی پشتڕاستکردەوە و رایگەیاند: "هێزێکی فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی کەربەلا لە کاتی ئەرکێکی پشکنیندا لە بیابانەکانی نێوان کەربەلا و نەجەف، رووبەڕووی بۆردوومانی ئاسمانی و تەقەکردن بوونەتەوە." شانەی راگەیاندنی ئەمنی ئەو هێرشەی بە "پێشێلکاری و کارێکی بێ پاساو" ناوهێنا و رایگەیاند، لیژنەیەکی باڵای لێکۆڵینەوە بۆ زانینی وردەکاریی رووداوەکە پێکهێندراوە. ئەم دابەزینە ئاسمانییەی هێزەکانی ئەمریکا لە کاتێکدایە کە ناوچەکە بەهۆی شەڕی نێوان ئێران و هاوپەیمانیی ئەمریکا - ئیسرائیل لە دۆخێکی هەستیاردا تێدەپەڕێت و بیابانەکانی عێراق بەهۆی پێگەی جوگرافییانەوە بوونەتە جێگەی بایەخی هێزە نێودەوڵەتییەکان.
بەبۆنەی 35ـەمین ساڵیادی راپەڕینی خەڵکی رانیە مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان، جەخت لەسەر یەکڕیزیی نێو ماڵی کوردستانی دەکاتەوە و رایدەگەیەنێت: ئەرکی هەموو لایەکی دەزانین لە پرسە ستراتیژییەکاندا هاوئاراستە و هاوگوتار بین و بەرژەوەندییە باڵاکانی خەڵکی کوردستان لەپێش هەر شتێکی دیکەوە دابنرێت. ئەمڕۆ چوارشەممە، 4ـی ئاداری 2026، مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان، بەبۆنەی ساڵیادی راپەڕینی خەڵکی رانیە پەیامێکی بڵاوکردەوە و ئاماژە بەوە دەکات، بنیاتنان و پلان و کارنامە و پتەوکردنی ئەو قەوارە دەستوورییەی هەرێم ئاسان نەبوو، بەڵکو تاکو ئەمڕۆش روبەڕووی کۆمەڵێک بەربەست و گیروگرفتی سیاسی، ئابووری و ئەمنی دەبێتەوە، بەڵام بە باوەڕ و دڵسۆزیی گەل و هێزە نیشتمانییەکان و قوربانییدانی پێشمەرگە قارەمانەکان، وڵاتمان هەمیشە ئارام و سەقامگیر ماوەتەوە. پەیامی مەکتەبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان بە بۆنەی(٣٥)ەمین ساڵیادی ڕاپەڕین:: لاپەڕە گەشەکانی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازیی گەلەکەمان بە قوربانیدان و خۆڕاگری و ئیرادەی ڕۆڵە دڵسۆزەکان نەخشێنراوە، هێزێک کە هەمیشە سەنگەری دژ بە ستەم و زۆرداری بوو و سەلماندی کە هێزی گەل تاکە هێزی ڕاستەقینەی شۆڕش و بەرخودانە. یەکێک لەو ئەڵقە چارەنووسسازانەی خەباتی بەردەوام و نەپساوەمان، ڕاپەڕینی شکۆداری (٥ی ئاداری ١٩٩١) بوو، کە لە شاری ڕانیەی دەروازەی ڕاپەڕین دەستیپێکرد و کڵپە و گڕی ڕاپەڕین خامۆش نەبوو تا ئازادکردنی کەرکوکی دڵی کوردستان، ڕاپەڕین وەستانەوەبوو دژ بە ستەم و سەرکوتکاری رژێمی بەعس و دارودەستەکەی و، بوو بە هەنگاوێکی مەزن و هیوابەخش بۆ بنیاتنانی ئەزموونێکی نوێی فەرمانڕەوایی کورد، کە خۆی لە هەڵبژاردنی پەرلەمان و بنیاتنانی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لەساڵی ١٩٩٢ـدا نیشان دا. بنیاتنان و پلان و کارنامە و پتەوکردنی ئەو قەوارە دەستوورییەی هەرێم ئاسان نەبوو، بەڵکو تاکو ئەمڕۆش ڕوبەڕووی کۆمەڵێک بەربەست و گیروگرفتی سیاسی، ئابووری و ئەمنی دەبێتەوە، بەڵام بە باوەڕ و دڵسۆزیی گەل و هێزە نیشتمانییەکان و قوربانییدانی پێشمەرگە قارەمانەکان، وڵاتمان هەمیشە ئارام و سەقامگیر ماوەتەوە. هاووڵاتییانی خۆشەویستی کوردستان ڕاپەڕین و دەستکەوتەکانی کە بەرهەمی خوێنی شەهیدە نەمرەکان و رەنج و تێکۆشانی پێشمەرگە نەبەزەکان و پەیڕەوانی ڕێبازی بارزانی و ڕۆڵەکانی گەلەکەمان بوو لەژێر سایە و حیکمەت و سەرکردایەتی سەرۆک مەسعود بارزانی، ئەو ڕاستییەی سەلماند کە سەرکەوتنی نەتەوەکەمان لە یەکدەنگی و برایەتیمان دایە و، ناتەبایی و پەرتەوازەییش تەنیا زیان بە میللەتەکەمان دەگەیەنێ. لەم یادە شکۆمەندەدا، لە پارتی دیموکراتی کوردستان جەخت لەسەر یەکڕیزیی نێو ماڵی کوردستانی دەکەینەوە و، بە ئەرکی هەموو لایەکی دەزانین لە پرسە ستراتیژییەکاندا هاوئاراستە و هاوگوتار بین و بەرژەوەندییە باڵاکانی خەڵکی کوردستان لەپێش هەر شتێکی دیکەوە دابنرێت. کوردستانییانی هێژا هەلومەرجی سیاسیی ناوچەکە بە قۆناغێکی هەستیار و چارەنووسسازدا تێدەپەڕێت، جەنگ هەڵگیرساوە کە هەرێمی کوردستان بەشێک نیە لەو شەڕە بەڵام بارودۆخێکی گرژ هاتۆتە ئارا. پێویستە و کاری لە پێشینەی هەموو لایەکە کار بۆ سەقامگیریی هەرێم و پاراستنی دەستکەوتەکانمان و پاڵپشتی دامەزراوەکان و حکومەتی هەرێم بکەین بۆ پاراستنی ئاسایش و ژیان و گوزەرانی هاووڵاتیانمان، هەوڵەکانمان بۆ ئەوەبێت عێراق بەگشتی و هەرێمی کوردستان بەتایبەتی دوربێت لە شەڕ و بەلکێشی شەڕ و ململانێکان نەکرێن و ڕێگا لە میلیشیا و چەکدارە لە یاسا دەرچووەکان بگیریت لەو هێرشانەی دەیکەنە سەر هەرێمی کوردستان، پێویستە حکومەتی فیدراڵ بە ئەرکی دەستووری و یاسایی خۆی هەڵسێت لە بەرامبەر ئەو دەستدرێژیانەی کە لەکاتی هەڵگیرسانی شەڕی ئیسرائیل و ئەمریکا لەگەڵ ئێران دەستی پێکردووە و بۆتە هۆی نیگەرانی هاووڵاتیانمان. پارتیمان جەخت دەکاتەوە کە هەرێمی کوردستان نەبووە و ناشبێتە پێگەیەک بۆ نیگەرانکردنی دراوسێکانمان و لەو ئاراستەیەش بەردەوام دەبین هەروەکو چۆن مافی خۆمانە ئەو چاوەڕوانیەشمان لە دراوسێکانمان هەبێت. هاوکات پێداگرین لەسەر ماف و دۆزی ڕەوای گەلەکەمان و هاووڵاتیانیشمان هان دەدەین پاڵپشت و هاوکاری دامودەزگا ئەمنی و پەیوەندارەکان بن لەم هەلومەرجەدا هەروەکو هەمیشە هاوکاربوون. لە یادی ڕاپەڕین دا، سەری ڕێز و نەوازش بۆ شەهیدانی کورد و کوردستان، سەروەریان بارزانیی نەمر و کاک ئیدریسی هەمیشە لەیاد دادەنوێنین. دروود بۆ شەهیدانی ڕاپەڕینی شکۆداری ئاداری ١٩٩١. سڵاو بۆ گیانی پاکی شەهیدانی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازیی کورد و کوردستان.
ئێستا هەموو چاوەکان لەسەر ئەوکەسەیە کە بڕیاره ببێته جێگرەوەى عەلى خامنەیی، رابەرى پێشووى باڵاى ئێران، بهپێى سەرچاوە ئێرانی و ئیسرائیلییەکان موجتەبا خامنەیی ئەو کەسەیە کە دەچێتە سەر کورسییەکەى باوکى و دەبێتە رێبەری باڵاى نوێى ئێران. موجتەبا خامنەیی کێیە؟ موجتەبا کوڕی دووەمی عهلى خامنهیى رێبەری كوژراوى ئێرانه. بە یەکێک لە کاریگەرترین و نهێنیترین کەسایەتییەکان لە سیستەمی سیاسیی ئێران دادەنرێت، چونکە زۆربەی کات لە پشت پەردەوە کاردەکات. موجتەبا زۆر لە باوکی دەچێت، عەمامەیەکی ڕەش لەبەر دەکات وەک نیشانەی ئەوەی سەییدە، واتە خێزانەکەی پەیوەندی و نزیکایەتیان بە پێغەمبەرى ئیسلام محەمەد (د. خ) ەوە هەیە. لە ئەیلولی ساڵی 1969 لە شاری مەشهەد لەدایکبووە. لە ژینگەیەکی سیاسی و ئایینی پارێزگاردا گەورە بووە و خوێندنی لە قوتابخانە تایبەتی و ناودارەکان وەک قوتابخانەی "عەلەوی" لە تاران تەواوکردووە. لە کۆتایییەکانی شەڕی ئێران و عێراق (1987–1988) لە ریزەکانی سوپای پاسداران خزمەتیکردووە. هەروەها زانستە ئایینییەکانی لە تاران و قوم لای ژمارەیەک لە ئایەتوڵڵاکان خوێندووە و، لە ساڵی 2022 ناونیشانی "ئایەتوڵڵا"ی وەرگرتووە، کە ئەمەش شایستەییەکانی بۆ گرتنی پۆستی ڕێبەری باڵا بەهێز دهكات. بە "پیاوی سێبەر" ناسراوە و لە ئۆفیسی باوکی دا هێزی زۆری هەبووە. کاریگەرییەکی فراوانی هەبووە لەسەر دانانی کاربەدەستان لە دامەزراوە ئەمنییەکانی ئێران لە ماوەی ساڵانی رابردوودا، پەیوەندییەکی زۆر نزیکی هەیە لەگەڵ سوپای پاسداران و هێزەکانی بەسیج. تا ئێستا هیچ پۆستێکی سیاسى فەرمی نەبووە، بهڵام بهپێى وتهى چاودێرانى كاروبارى ئێران لە پشت پەردەوە وەک پاسەوانی باوکی نفوزی خۆی بەکارهێناوە. هەڵبژاردنی ئەو وهك رێبهرى باڵاى نوێى وڵاتهكهى رەنگە ببێتە هۆی "شەرمەزاری"، چونکە تاران لە مێژە رەخنەی لە حوکمڕانیی بۆماوەیی گرتووە و خۆی وەک بەدیلێکی "دادپەروەرتر" پیشان دەدات. راپۆرتە رۆژئاواییەکان تۆمەتبارى دهكهن بەوەى دەستى باڵاى هەبووە لە سەرکوتکردنی خۆپیشاندانەکانی ساڵانی پێشوو لە ئێران (وەک خۆپیشاندانەکانی ساڵانى 2009 و 2022)، کە بووە هۆی سەپاندنی سزا و گەمارۆی ئەمریکی. وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا لە ساڵی 2019دا سزای بەسەر موجتەبادا سەپاند و رایگەیاند کە بە فەرمی نوێنەرایەتی سەرۆکی باڵا دەکات. هاوسەری موجتەبا، کچی یەکێک لە دیارترین کەسایەتییە توندڕەوەکانە، ئەویش غولام عەلی حەداد عادل سەرۆکی پێشووی پەرلەمانە. ناوی بەردەوام وەک کاندیدێکی بەهێز بۆ جێگرتنەوەی باوکی وەک رێبەری باڵا باسکراوە، بەڵام بیرۆکەی "میراتگرتنی سیاسی" لە ناوخۆی ئێران جێگای مشتومڕی فراوانە، چونکە لە رووی تیۆرییەوە سیستەمەکە پشت بە هەڵبژاردنی مەجلسی شارەزایان دەبەستێت. بەگوێرەی ئەو راپۆرتانەی سەرچاوە ئێرانییەکان شەوی سێشەممە بڵاویانکردووەوە، موجتەبا خامنەیی بە بڕیاری مەجلسی شارەزایان و بە فشاری سوپای پاسداران وەک رێبەری باڵا و جێگرەوەی باوکی ههڵبژێردراوه. عەلی خامنەیی لەگەڵ ژمارەیەک لە راوێژکارە باڵاکانی و ئەندامانی بنەماڵەکەی، لە یەکەم خولەکەکانی هێرشی ئیسرائیل و ئەمریکا بەرەبەیانی رۆژی شەممەى رابردوو 28ى شوبات لە نووسینگەی خۆی لە تاران کوژران. ئەگەر رێبەرى نوێ دیاری بکرێت ئەمە تەنها دووەم جارە لە دوای شۆڕشی 1979ەوە کە رێبەری باڵاى نوێ هەڵدەبژێردرێت. رێبەر لەسەر هەموو بڕیارە گەورەکان لەوانە پرسی شەڕ و ئاشتی و بەرنامەی ناوەکیی مشتومڕاوی، قسەی کۆتایی هەیە، بهڵام نازانرێت له داهاتوودا و لهسایهى ئهم جهنگهى ئێستا قسهى كۆتایى كێ دهیكات؟!
سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا وەک بەهێزترین هێزی چەکدار لە جیهاندا دەناسرێت. ئەم پێشەنگییە تەنها لە ژمارەی سەربازەکاندا کورت نابێتەوە، بەڵکو لەسەر سێ کۆڵەکەی سەرەکی راوەستاوە كه بریتین لە بودجەی بێڕکابەر، تەکنەلۆژیای تێکشکێنەر و بڵاوبوونەوەی ستراتیژی لەسەر ئاستی جیهان. بودجهیهكى بێ كۆتا بەگوێرەی دوایین راپۆرتەکانی وەزارەتی بەرگری ئەمریکا (Pentagon)، بودجەی بەرگریی ئەم وڵاتە گەیشتووەتە زیاتر لە 850 ملیار دۆلار. بۆ تێگەیشتن لە گەورەیی ئەم ژمارەیە، ئەم بودجەیە لە کۆی بودجەی سەربازیی 10 وڵاتەکەی دوای خۆی پێکەوە زیاترە. ئەم سەرمایە زەبەلاحە دەکرێتە سووتەمەنی بۆ: ١• پەرەپێدانی ژیریی دەستکرد (AI) لە کایەی سەربازیدا. ٢• بەهێزکردنی تۆڕە لۆجستییەکان بۆ گواستنەوەی هێز لە کەمترین ماوەدا. ٣• پێشخستنی چەکە زیرەکەکان و جەنگی ئەلیکترۆنی. پێگەی جوگرافی.. جیهان لەژێر چاودێری بنکەکاندایە ئەمریکا خاوەنی تۆڕێکی فراوانی سەربازییە کە نزیکەی 750 بنکەی سەربازی لە زیاتر لە 80 وڵاتدا لەخۆدەگرێت. ئەم بڵاوبوونەوەیە وایکردووە هیچ شوێنێکی سەر زەوی لە دەستی سوپای ئەمریکا بەدوورنەبێت، ئەمەش توانای "گەیشتنی جیهانی- Global Reach"ى پێدەبەخشێت. باڵادەستیی هێزەکان: • هێزی دەریایی: بە بوونی 11 کەشتیی فڕۆکەهەڵگر و زیاتر لە 70 ژێردەریایی پێشکەوتوو. ئەمریکا کۆنترۆڵی رێڕەوە ئاوییە نێودەوڵەتییەکانی کردووە. • هێزی ئاسمانی: پێشەنگی نەوەی پێنجەمی فڕۆکە جەنگییەکانە بە فڕۆکەکانی F-22 و F-35. هەروەها نوێترین دەستکەوتی تەکنەلۆژییان فڕۆکەی B-21 Raiderـە، ئەم فڕۆکەیە وەک "شێوە تەکنەلۆژیایەکی نادیار" دەناسرێت کە رادارەکان ناتوانن بیبینن و توانای هەڵگرتنی چەکی ئەتۆمی هەیە. • هێزە تایبەتەکان: یەکەی زۆر مەشقپێکراو بۆ ئۆپەراسیۆنی ورد و ئاڵۆز لە پشت هێڵەکانی دوژمن. • هاوپەیمانییەکان: ئەمریکا تەنها پشت بە ماسولکە سەربازییەکانی خۆی نابەستێت، بەڵکو لەڕێگەی هاوپەیمانی ناتۆ (NATO) و رێککەوتنە بەرگرییەکان لەگەڵ وڵاتانی ئاسیا، چوارچێوەی هێزەکەی فراوانتر کردووە. بەپێی ماددەی 5ی پەیماننامەی ناتۆ، هەر هێرشێک بۆ سەر ئەندامانی هاوپەیمانییەکە وەک هێرش بۆ سەر ئەمریکا دەبینرێت، ئەمەش هێزێکی سیاسی و سەربازیی گەورەی پێبەخشیووە.
عێراق بە دیارنەمانی عەلى خامنەیى، پێ دەنێتە قۆناغێکى نوێوە، بەو پێیەى ساڵانێکى زۆرە خامنەیى بۆتە مەرجەعى باڵا بۆ ئەو هێزانەی هاوپەیمانن لەگەڵیدا و پەیوەندى توندیان لەگەڵ ویلایەتى فەقیهدا هەبووە، هاوکات پابەندى تەواویان هەبووە بۆ بڕیار و راسپاردەکانى ئەو کەسایەتییە، بەڵام بە گۆرانى کەسایەتییەکانى نێو خۆى ئێران، بە ئەگەرێکى زۆرەوە کاریگەرى لەسەر گرووپ و هێزە سیاسییەکانى عێراق دەبێت، ئایا بەردەوام دەبن لەسەر ئەو مەنهەجەى پێشوو، یان بە لەبەرچاوگرتنى دۆخەکە پاشەکشە دەکەن. موجاهید سومەیدعی، لێکۆڵەری کاروباری ئەمنی عێراق دەڵێت، کوشتنی ڕێبەری باڵای ئێران و غیابى سەرکردە باڵاکان، لێکەوتەى دیارى دەبێت، لەسەر رەوتى سەرکردەى گرووپەکانى عێراق، بەو پێیەى ئەوان وەک هەڵۆى نێو گروپەکان لەو سەرکردانەیان دەروانى کە ئێستا نەماون. سومەیدعی دەڵێت، بوونى رێبەرێک کە بۆ چەندین ساڵ تاک جەمسەر بووە، بۆ راگرتنى هاوسەنگى لە عیراق و سەپاندنى دەسەڵاتى خۆى لە نێو شیعەدا بەگشتى، بێگومان دیارنەمانى پاڵنەر دەبێت بۆ پاشەکشەکردنى پابەندبوونى گرووپەکان بەتاکە یەک جەمسەرەوە. بەوتەى ئەو لێکۆڵەرە، راستە بەمردنى کەسێک دامەزراوە و گرووپەکان کۆتاییان نایەت و رەنگە سەرەتا گۆرانکارییەکانیش بەخێراى روونەدات، بەڵام لەدواى هێوربوونەوەى دۆخەکە، هێدى هێدى پابەندبوونەکە خاو دەبێتەوە و جیاوازییەکان سەر هەڵدەدەن لەسەر پابەندبوون بە تاکە یەک کەسەوە، بۆیە پێشبینى دەکرێت، بەشێکى سەرکردەکانى چوارچێوەى هەماهەنگى لەو پابەندبونەیان بە خامنەیی پاشەکشە بکەن لای خۆیەوە، شرۆڤەکاری سیاسی ڕەمەزان بەدران، دەڵێت، غیابی خامنەیی، دەبێتە هۆی ناهاوسەنگییەکی ڕوون لە سیستمی پەیوەست بوون بە ویلایەتى فەقیهی لە ڕووی سیاسی، ئایدۆلۆژی و سەربازییەوە، چونکە ئەو کەسایەتییە لە چوار دەیەدا فاکتەرێکى چارەنووسساز بوو لە داڕشتن و چەسپاندنی سروشتی پەیوەندیی ئەو گرووپانە بە ڕژێمی ئێرانەوە و بەدیاریکراویش بە کەسایەتى خامنەیى خۆیەوە. ئەو شرۆڤەکارە دەشڵێت، سیستمى ئەو وڵاتە لە دواى خامنەیی دووچارى بۆشایی هاتووە، بەتایبەتى لەم دۆخەى ئێستا تارانى پێیدا تێپەڕ دەبێت، ئیتر چۆن کاردانەوەى لەسەر گرووپ و هێزە سیاسییەکانى عێراق نابێت، کە بەشیکى زۆر شەرعیەتى بیروباوەڕ و رێکخستنەکانیان لەو کەسایەتیە وەرگرتووە. لای خۆیەوە عەلی ناسر، شرۆڤەكاری سیاسی دەڵێت، لە قۆناغى دواى خامنەیی گۆرانکارى روون بەدەى دەکرێت، لەنێو گرووپەکانى عێراق، بەتایبەتى دیاریکردنى سروشتى پەیوەندییەکانیان لەگەڵ تاران. هاوکات کەمال تائی، شرۆڤەكاری ئەمنى دەڵێت، دیارنەمانى خامنەیى بۆشاییەکى گەورە بۆ گرووپەکانى عێراق دروست دەکات، لەم قۆناغەى ئێستاشدا هەر گۆڕانێک لە ئێران رووبدات رەنگدانەوەى دەبێت لەسەر گرووپەکان، بەنمونە هەر دابەشبوونێک لەتاران لێکەوتەکەى درێژ دەبێتەوە بۆ نێو گرووپەکانى عێراق. شارەزایان پێیان وایە هەر ململانێیەک لەناو ڕژێمی ئێراندا رووبدات، گرووپەکانى نێو عێراق هەڵسەنگاندن بۆ هەڵوێستەکانیان دەکەنەوە، چ لە ڕووی هاوپەیمانییە ناوخۆییەکان و چ لە ڕووی ئاستی تێوەگلانیان لە ململانێی ناوچەکە، بە تایبەتیش بە لە بەرچاوگرتنی فشارەکانی ئەمریکا و هۆشدارییەکانى لە ئەگەرى هێرشەکردنە سەر بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا و ڕۆژئاوا، جگە لەوەش، نیگەرانییەکان لە زیادبووندایە کە عێراق ببێتە گۆڕەپانێک بۆ یەکلاکردنەوەى ململانێکان.
کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران ڕایدەگەیەنێت بەشداریی هاوپەیمانیی حزبەکانی کوردستانی ئێران دەکەین و ئەو بابەتانەی بۆ بزووتنەوەکە و بۆ داهاتووی کوردستان بە گرینگیان دەزانێ لە ناوخۆی هاوپەیمانیەکە و بە دیالۆگی هاورێیانە چارەسەر بکات. ڕاگەیەندراوی دەفتەری سیاسی کۆمەڵە سەبارەت بە بەشداری لە هاوپەیمانی کوردستان کۆمەڵانی تێکۆشەری خەڵکی کوردستان، دۆستان و دڵسۆزانی یەکگرتوویی گەلی کورد، هەموان لە تێکۆشانی چەندەها ساڵەی ئێمە لە پێناو یەکڕیزیی گەلی کورد و هاوکاری هێزە سیاسییەکانی کوردستان ئاگادارن. لە درێژەی ئەو هەوڵ و تێکۆشانەدا بوو کە لە مانگەکانی ڕابردوودا بەشدارییەکی چڕ و پڕمان لە ناوەندی دیالۆگدا کرد. ئەوەشتان لێ شاراوە نییە کە ئێمە بە تایبەت لەسەر ڕوونتر کردنەوەی زۆرتری دوو بابەت، واتا هێزی یەکگرتووی پێشمەرگەی کوردستان و هەروەها بەرێوەبەریی هاوبەشی کوردستان لە قۆناغی گوزاردا پێداگریمان دکرد و خوازیاری دیاریکردنی میکانیزمگەلی کردەیی بۆ بەڕێوەبردنی ئەو بابەتانە بووین. ئەو بابەتانە ئێستاش و لە داهاتووشدا بە گرینگ دەزانین و وەکوو ئامانجێک هەوڵیان بۆ دەدەین. بەڵام هەموان دەبینین کە لە ڕۆژانی ڕابروودا قۆناغێکی بەتەواوی نوێ هاتۆتە ئاراوە. تەوژمی گۆڕان زیاتر لە هەموو کات ڕووی لە ناوچەکەی ئێمە کردووە و کوردستانی ڕۆژهەڵاتی خستۆتە بەردەم هەلومەرجێکی زۆر هەستیار و مێژوویی کە ئەوەش لە هەموو کات زیاتر پێویستی بە یەکڕیزی، هەماهەنگی و کاری هاوبەشە. هەروەها زۆرێک لە دۆستان و دڵسۆزانی کۆمەڵە و بزووتنەوەی کوردستان لەم ماوەیەدا پەیوەندییان پێوە کردووین و لەسەر ڕۆڵ و نەخشی کاریگەری کۆمەڵە لە پتەوترکردن و کارامەترکردنی یەکگرتوویی و یەکڕیزی نێو ماڵی کورد دواون و داواکاری بەشداریمان لە هاوپەیمانی بوون. بە لەبەرچاوگرتنی هەموو ئەوانە و لەو سۆنگەیەوە کە کۆمەڵە هەمیشە ئەرکە مێژوویی و بەرژەوەندە نەتەوەییەکان دەخاتە سەرووی هەموو شتێکەوە، دەفتەری سیاسی کۆمەڵە بڕیاری دا لەمڕۆوە بەشداری هاوپەیمانی حیزبەکانی کوردستان بکات و ئەو بابەتانەی بۆ بزووتنەوەکە و بۆ داهاتووی کوردستان بە گرینگیان دەزانێ لە ناوخۆی هاوپەیمانیەکە و بە دیالۆگی هاورێیانە چارەسەر بکات. بڕووخێ رژیمی کۆماری ئیسلامی ئێران بژی کوردستان کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران دەفتەری سیاسی ١٣ی ڕەشەمەی ١٤٠١٤ی هەتاویی ٤ی مارچی ٢٠٢٦ی زایینی
پیت هێگسەت وەزیری جەنگی ئەمەریکا ڕایگەیاند کە هێزی دەریایی ڕێژیمی ئێران لە هێرشەکانی ئەمەریکادا بە تەواوی لەناوچوون. هێگسەێت لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا ڕۆژی چوارشەممە لە پنتاگۆن ڕایگەیاند، دوای چوار ڕۆژ لە دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنی توڕەیی ئەفسانەیی، ئێستا سوپای ئەمەریکا هەموو دەریا و ئاسمانی ئێرانی کۆنترۆڵکردووە. هێگسەت گوتیشی "تەنها ئەمەریکا دەتوانێت سەرکردایەتی ئەم کارە بکات. تەنها ئێمە دەتوانین ئەمە بکەین. بەڵام کاتێک هێزی بەرگری ئیسرائیل (IDF) زیاد دەکەیت، کە هێزێکی زۆر بەتوانایە، ئەوە دەبێتە وێرانکارییەکی تەواو بۆ نەیارە ئیسلامییە توندڕەوەکانمان لە ئێران." وەزیری جەنگی ئەمەریکا هەروەها ڕایگەیاند کە ئەو سەرکردە سەرەکییەی ڕێژیمی ئێران کە پیلانی تیرۆرکردنی دۆناڵد ترامپ سەرۆکی ئەمەریکای دانابوو لە ئۆپەراسیۆنەکەدا کوژراوە. گوتیشی "ئێمە دەمێکە دەزانین کە ئێران دەیەوێت سەرۆک ترامپ و بەرپرسانی دیکەی ئەمەریکا بکاتە ئامانج، بەڵام لە کاتێکدا بە ئامانجگرتنی ئەو کەسانەی کە پیلانیان بۆ ئەم ئۆپەراسیۆنە گێڕابوو، گرنگی سەرەکی ئەم ئۆپەراسیۆنە نەبوون، بەڵام دڵنیا بوومەوە لەوەی ئەو کەسانەش بە هەمان شێوە دەکرێنە ئامانج." هێگسەت ئاماژەی بەوەشکرد، ئۆپەراسیۆنی ئەمەریکا لەگەڵ ئیسرائیل بە ئاسانی بەرەوپێش دەچێت و تا گەیشتن بە ئامانجەکانی بەردەوام دەبێت.
عومەر ئۆجەلان، پەرلەمانتاری پارتی دەم، ناوەڕۆکی دیدارەکەی ڕۆژی 26ی شوباتی لەگەڵ عەبدوڵا ئۆجەلان ئاشکرا کرد. ئۆجەلان لەو دیدارەدا ڕایگەیاندووە، پێگەی ئەو گرنگە و دەبێت یەکلاییبکرێتەوە، چونکە "پێگەی ئەو، پێگەی کوردە". ئاماژەی بەوەش کردووە کە هەرچەندە پرۆسەکە بە سستی بەڕێوەدەچێت، بەڵام زەمینەیەک بۆ سیاسەتی دیموکراسی ڕەخسێندراوە. عومەر ئۆجالان قسەی بۆ ئاژانسی میزۆپۆتامیا کرد و باسی لە ناوەڕۆکی دیداری ٢٦ـی شوبات کرد. بنەماڵەکان لە ئیمراڵی لەگەڵ ڕێبەر ئاپۆ و حامیلی یەڵدرم و عومەر خەیری کۆنار و ئەرگین ئاتابای و مەحمود یامالاک دیداریان ئەنجامدا. عومەر ئۆجالان ڕایگەیاند دیدارەکەیان نزیکەی دوو کاتژمێری خایاندووە، تا ئێستە شەش جار دیداری لەگەڵ ڕێبەر ئاپۆ ئەنجامداوە و ڕەوشی تەندرووستی باشە. عومەر ئۆجالان گوتی: "لە دیدارەکەدا چەندین بابەتی هەڵسەنگاند، بابەتی ئێران و سووریا و عێراقی هەڵسەنگاند و پێشبینییەکانی خستەڕوو". عومەر ئۆجالان گوتی: ڕێبەر ئاپۆ لە دیدارەکانی پێشوو گوتی، پێویستە گەلی کورد و ڕێکخراوەکانی ڕێوشوێنی گونجاو بگرنەبەر، چونکە عێراق لەدەستچووە و سووریا هەڵوەشاوەتەوە، گەر ئێرانیش ڕەچاوی دۆخەکە نەکات و دیموکراتیک نەبێت، دەستوەردان لە ئێران دەکرێت. ئێمە لە قۆناغی دووەمی دەستوەردانەکانین. دەستوەردانی یەکەم لە شەڕی دوانزە ڕۆژە دەستی پێ کرد. دەستوەردانی دووەمیان فراوانترە، لە جوگرافیایەکی فراوانتر تەشەنەی کردووە و دەستوەردانێکی گەورە دەکرێت". 'پێویستە گەلەکەمان بپارێزین' عومەر ئۆجالان ڕایگەیاند ڕێبەر ئاپۆ لەڕووی ئازادی و ئەمنییەوە لە پرسەکەی ڕوانیوە و گوتویەتی: " چۆن ئاسایشی گەلەکەمان بپارێزین و چۆن گەلەکەمان ئازاد بکەین؟ پەیوەندییەکی هاوژیانی لە نێوان ئەم دوو چەمکەدا هەیە. ئەگەر ئاسایشی گەل بپارێزیت، هەنگاوێکی گرنگ دەنێن لەسەر ڕێگای ئازادی. پاشان ئازادی بەهادار دەکەن و مانای پێدەبەخشن. بەڵام ئەو زیهنیەتانە چین کە زەمینە بۆ کۆمەڵکوژی گەورە لە جوگرافیای ئێمە و لە کوردستان و لە وڵاتدا خۆش دەکەن؟ پێویستە زۆر بە ڕوونی ئەمە بڵێین؛ پڕۆژە گوتاری شۆڤێنی و ڕێبازی هەڕەشەئامێز خەریکە زیاتر دەبن. گەل باجی ئەمە دەدات". عومەر ئۆجالان ڕایگەیاند بۆ ئەوەی بانگەوازەکەی ڕێبەر ئاپۆ بچێتە بواری جێبەجێکردنەوە، بواری سیاسەتی دیموکراتیک لە هەوڵدایە و دەبێت وتوێژەکانی ئێستە بچنە قۆناغێکی ترەوە، گوتی: "ڕێبەر ئاپۆ گوتی پرۆسەکە بە زەحمەت بەڕێوەدەچێت، بەڵام زەمینەیەکی ڕەخساندووە و تا ئاستێک ڕێی بۆ سیاسەتی دیموکراتیک کردووەتەوە. ڕێبەر ئاپۆ گوتی 'ئێمە هەموو شتێکمان وتووە، لێرەوە کاتی هەنگاوی پراکتیکییە'". عومەر ئۆجالان دووپاتی کردەوە کە ڕێبەر ئاپۆ ئاماژەی بەوە کردووە، سیاسەتێکی ڕوون پێویستە، دەبێت ئەنجامێک بەدەست بێت و ئەمەش ئەرکی هەردوو لایەنەکەیە. 'پێویستە قەیوم نەمێنێت' عومەر ئۆجالان ڕایگەیاند کە ڕێبەر ئاپۆ تیشکی خستووەتە سەر ئیدارەی خۆجێیەکان و لە درێژەدا گوتی: "ڕێبەر ئاپۆ ڕایگەیاند پێویستە هەمواری یاسایی بکرێت سەبارەت بە ئیدارەی ناوەندی و خۆجێی. بۆ ئەوەی ئیدارە خۆجێیەکان چالاکتر بن، دەبێت هەموارکردنەوەی یاسایی بکرێن. ڕێبەر ئاپۆ باسی شارەوانی مێردین و بەڕێز ئەحمەد تورکی کرد، جەختی کردەوە دەبێت ئەو بگەڕێتەوە سەر ئەرکەکەی. ڕێبەر ئاپۆ بە گرنگییەوە دەڕوانێت لە کۆتاییهێنان بە قەیوم". دەربارەی 'مافی هیوا' عومەر ئۆجالان ڕایگەیاند ڕێبەر ئاپۆ دەربارەی مافی هیوا قسەی کردووە، گوتی: "ڕێبەر ئاپۆ گوتی؛ 'مافی هیوا گرنگە. لە پەرلەمان باسی ستاتۆی من کراوە. بێگومان ستاتۆی من گرنگە و دەبێت ڕوون بکرێتەوە. ستاتۆی من، هاوکات ستاتۆی کوردە'. لەم کاتەدا محەمەد ئۆجالانی برای قسەی کردووە و وتویەتی؛ 'گەلەکەمان ئیتر دەیەوێت لێرە دەربچن و ئازاد بژین'. ڕێبەر ئاپۆ وتی 'ئازادبوونی من لێرە، ئازادبوونی گەلە. ئازادبوونی گەلیش، ئازادبوونی منە'. ئاماژەی بەوە کرد، پێویستە لەم ڕووەوە هەموارکردنەوەی یاسایی هەبێت. نەک تەنها تایبەت بە خۆی، بەڵکوو چەند جارێک تیشکی خستەسەر گرنگیی مافی هیواش". 'خۆبەڕێوەبەریی ڕۆژئاوا گرنگە' عومەر ئۆجالان ڕایگەیاند ڕێبەر ئاپۆ بە گرنگییەوە دەڕوانێتە ئیدارە خۆجێیەکان لە ڕۆژئاوا، خۆبەڕێوەبردنی کورد و دابەشکردنی دادپەروەرانەی داهات؛ گوتی: "ڕێبەر ئاپۆ لە سەرەتاوە بۆ خۆڕاگرتنی کوردانی سووریا تێدەکۆشێت. تێکۆشانێکی گەورەی کردووە. هەوڵدەدات لەم هەلومەرجە سەختانەشدا دیپلۆماسییانە کاربکات. لە دوایین ڕێککەوتندا ڕۆڵێکی گەورەی گێڕا. هەڵسەنگاندنی گرنگیشی لەسەر ڕۆژئاوا و سووریا خستەڕوو. دەڵێت دەبێت دەوڵەتانی ئێستا هەڵبوەشێنرێنەوە. هەندێک لایەن پڕوپاگەندەی دەوڵەتی بڵاودەکەنەوە و شەڕێکی دەروونی بەرفراوان لە دژی تەڤگەری ئازای و سیاسەتمەداران بەڕێوەدەبەن. بەڵام ئەو شتانە بێمانانن. گەلەکەمان قوربانی زۆر دەدات و ڕەنجێکی مەزن دەدرێت". هەروەها ئاماژەی بەوە کرد، ڕێبەر ئاپۆ سڵاوی ناردووە بۆ ئەو چالاکییانەی لە ئەورووپا بۆ پشتیوانی ڕۆژئاوا کراون، گوتی: "ڕێبەر ئاپۆ ڕایگەیاند پەیوەست بە کوردانی ئەورووپا بە نیازی خەباتێکە، چاوەڕێی هەمواری یاساییە و دواتر بۆ ئەمە کاردەکات. گوتی 'سڵاوی تایبەتم بگەیەنە بە گەلەکەمان لە ئەورووپا'. هەروەها سڵاوی ڕێبەر ئاپۆ بۆ کوردانی ئەنادۆڵ هەبوو. ڕێبەر ئاپۆ جەختی کردەوە کە پرۆسەی چارەسەر بۆ ئەوانیش گرنگە. گوتی: "ئەوان تا ئێستە هەبوونی خۆیان پاراستووە. ئێمە تەنها بە ئەنادۆڵی ناوەڕاستەوە سنووردار نابین'. سڵاوی خۆی نارد بۆ هەموو ئەو کوردانەی لە سەردەمی عوسمانییەکانەوە لە سەرانسەری ئەنادۆڵ کۆچبەر بوون. گوتی 'ئامرازی نوێی سەردەم، سیاسەتە، سیاسەتی دیموکراتیک و یاسایە. دەبێت ئەوانیش بێن و لەژێر چەتری دەم پارتییدا سیاسەت بکەن". 'هێشتا کوردییەکەم لە هی ئێوە باشترە' هەروەها ئاماژەی بەوە کرد کە ڕێبەر ئاپۆ هەڵوەستەی لەسەر زمانی کوردی کردووە، گوتی: "ڕێبەر ئاپۆ گوتی 'زمانی کوردی زۆر گرنگە'. هەروەها گوتی 'ئەگەر زیهنێک دابەشکرابێت، زمانەکەشی دابەش دەکرێت. ئەگەر هێزی سیاسییان نەبێ، هێزی کەلتوورییشیان نابێت. ئەگەر هێزی ڕێکخراویان نەبێت، ئەوا ناتوان زمانەکەیان بپارێزن'. پێویستە سەرەتا هێزی زیهنی و سیاسی چالاک بکەین و بتوانین لەڕووی کەلتوور و ناسنامەوە بەهاکانمان بپارێزین. پێویستە خاوەنداری لە زمانەکەمان بکەین. تا ئێستە ئێمە لێرە بە کوردی دەدوێین. گوتی؛ 'ئەمە ٢٧ ساڵە لێرەین. ٣٠ ساڵە لەگەڵ کەسدا بە ڕاست و درووستی بە کوردی لەگەڵ کەس قسەم نەکردووە. بەڵام کوردییەکەم هێشتا لە هی ئێوە باشترە'".
روسیا ئەو دەوڵەتە زلهێزەی لەبەرامبەر لەدەستدانی هاوپەیمانەکانی، بێجگە لە پەیامی سەرکۆنە هیچ هەڵوێستێکی دیکەی نیە لە ماوەی کەمتر لە ساڵێک و شەش مانگ، روسیا دوو هاوپەیمانی سەرەکی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و جیهان لەدەستداوە، نزیکە لەوەی هاوپەیمانێکی دیکەش لەدەستبدات بەشار ئەسەد، سەرۆکی پێشووی سوریا و نیوکۆلاس مادرۆ، سەرۆکی پێشووی ڤەنزوێلا دوو هاوپەیمانی سەرەکی روسیا بوون، بەڵام لە ماوەیەکی کەمدا لە دەسەڵات هێنرانە خوارەوە و هەڵوێستی مۆسکۆش تەنها پەیامی سەرکۆنە بوو. ئێستا کۆماری ئیسلامی ئێران لە لێواری رووخاندایە، رابەری باڵای کۆمارەکە کوژراوە و ئێران لە ژێر بۆردومانی چڕی ئەمریکا و ئیسرائیلدایە، دیسان هەڵوێستی روسیا لە چوارچێوەی دەرکردنی پەیامی سەرکۆنە تێنەپەڕیوە. ئەوەش لە کاتێکدایە، ئێران و روسیا دوو هاوپەیمانی ستراتیژین، ئێران لە جەنگی ئۆکراین هاوکاری زۆری روسیای کردووە، تەنانەت درۆنی شاهید، کە پێشکەوتووترین درۆنی وڵاتەکەیە، دراوەتە سوپای روسیا، مافی ئەوەشی داوەتە روسیا هەمان درۆن لەسەر خاکی خۆی دروستبکاتەوە. هەروەها چەندین جار مووشەک و تۆپهاوێژی بۆ روسیا ناردووە تاوەکو شەڕی ئۆکراینی پێبکات. هەڵوێستی ئێستای روسیا بەرامبەر بە جەنگی ئێران، وەک هەڵوێستێکی لاواز دەبینرێت، رۆژنامەی عەرەبی جەدید لە راپۆرتێکدا هۆکاری ئەوەی بۆ چەند پرسێک گەڕاندووەتەوە. یەکێک لە هۆکارەکان، روسیا لە جەنگدایە، سزاکانی ئەوروپا توانای وڵاتەکەیان بۆ بەرهەمهێنانی مووشەک سنووردار کردووە، هەروەها خۆی پێویستی بە مووشەک و سیستمی بەرگری هەیە بۆ بەرپەرچدانەوەی هێرشەکانی ئۆکراین کە بە چەکی ناتۆ دەکرێن. بەگوێرەی راپۆرتەکە، روسیا نایەوێت لاوازی مووشەک و سیستمە بەرگرییەکانی بەرامبەر چەکی ئەمریکا دەرکەوێت، هەروەها نایەوێت بەرەی راستەوخۆی جەنگ بەرامبەر ئەمریکا بکاتەوە و ترەمپ لە خۆی توڕە بکات. بەشێوەیەک ئەویش مووشەکی دوورمەوداو سیستمی بەرگری و زانیاری هەواڵگری بداتە ئۆکراین.
فەرماندەی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا (سێنتکۆم) رایگەیاند، لە ماوەی کەمتر لە 100 کاژمێردا، زیاتر لە 2,000 ئامانجمان بە بەکارهێنانی زیاتر لە 2,000 مووشەک پێکاوە. بەرگریی ئاسمانیی ئێران لەکارخراوە، سەدان مووشەکی بالیستی، سەکۆی هاوێشتن و درۆنی ئێران لەناوبراون، 17 کەشتیی ئێرانی تێکشکێنراون، لەوانە ژێردەریاییە سەرەکییەکەی ئێران کە ئێستا بە تەواوەتی لەکارکەوتووە. فەرماندەی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا رۆژی چوارشەممە 4ى ئادارى 2026، زیاتر لە 50,000 سەرباز، 200 فڕۆکەی جەنگی و 2 کەشتیی فڕۆکەهەڵگر بەشدارن لەم ئۆپەراسیۆنەدا، ئەمەش گەورەترین بڵاوکردنەوەی هێزە لەلایەن ئەمریکاوە لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاست، لە 24 کاژمێری یەکەمی ئۆپەراسیۆنەکەشدا، قەبارەی هێرشەکان دوو هێندەی ئەو هێرشە مێژووییانە بووە، کە لە ساڵی 2003 کراونەتە سەر عێراق. (سێنتکۆم) جەختی کردەوە، بۆ چەندین دەیە رژێمی ئێران بارزگانیی دەریایی هەراسان کردووە، بەڵام ئەمڕۆ هیچ کەشتییەکی ئێرانی لە دەریای عەرەب، گەرووی هورمز یان کەنداوی عوممان لە رێگەدا نییە و هەموویان ناچارکراون بگەڕێنەوە ناو بەندەرەکانی خۆیان. فەرماندەی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا باسى لةوةشكرد، لە ماوەی جەنگەکەدا ئێران 500 مووشەکی بالیستی و زیاتر لە 2000 درۆنی لە هێرشەکانیدا بەکارهێناوە. سێنتکۆم دەشڵێت ، ئامانجی سەرەکییان، تێکشکاندنی توانای هاوێشتنی بەردەوامی مووشەکە و دڵنیابوونەوەیە لەوەی تاران چیدیکە نەتوانێت مووشەکی بالیستی لە دژی هێزەکانی ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی بەکاربهێنێت، لە هەموو قۆناغێکی ئەم جەنگەدا پێش پلانی پێشبینیکراوی خۆمانین و لە قووڵایی ئێران دا ئۆپەراسیۆن دەکەن و هێزی ئاسمانیی ئەمریکا و ئیسرائیل پێکەوە ئاسمانی تاران کۆنتڕۆڵ دەکەن.
