سەرچاوەیەکى ئەمنى ئاشکرایکرد، بەهۆى گرفتێکى تەکنیکیەوە، فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی بەغدا داخراوەو بڕیارە لە چەند کاتژمێری داهاتوودا گەشتەکان دەستپێبکەنەوە. سەرچاوەیەکی ئەمنی عێراق رایگەیاند، سەرلەبەیانی ئەمڕۆ چوارشەممە بەهۆی تێکچوونی ڕووناکیەکانى ڕێڕەوی فڕین لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بەغدا، فڕۆکەیەکی هێڵی ئاسمانی تورکیا کە لە ئیستەنبوڵەوە دەگەڕایەیەوە، چەندجارێک بە دەوری خۆیدا سووڕاوەتەوە، ئەمەش وایکردووە بەپێی ڕێکارە ستانداردەکان نەتوانێت کردارى نیشتنەوە ئەنجام بدات، بۆیە ناچار بوو بگەڕێتەوە بۆ ئیستەنبوڵ. ئاماژەى بەوەشداوە، تیمە تەکنیکییە پسپۆڕەکان دەستبەجێ دەستیان بە دەستنیشانکردن و چارەسەرکردنی گرفتەکە کردووە، بە شێوەیەک کە لەگەڵ مەرجەکانی رێکخراوی فڕۆکەوانیی مەدەنیی نێودەوڵەتی بگونجێت." لاى خۆیەوە مەیسەم سافی، وتەبێژی وەزارەتی گواستنەوەی عێراق، ئەو دەنگۆیانە رەتدەکاتەوە کە باس لە داخستنی فڕۆکەخانەکە دەکەن بەهۆی کێشەی ئەمنییەوە بێت و دەڵێت، ئەو هەواڵانە هیچ بنەمایەکی راستییان نییە و لە چەند کاتژمێری داهاتوودا فڕۆکەخانەکە بە رووی گەشتەکاندا دەکرێتەوە.
لەگەڵ پەرەسەندنى مەترسییەکانى دیاردەى چوونە نێو سوپای وڵاتانی دیکە لەلایەن هاوڵاتیانى عێراقەوە، دەزگا ئەمنییەکان، رێکارە یاسایی و ئەمنییەکانیان بۆ رێگریکردن لەو دیاردەیە تووندتر کردوەتەوە و لێکۆڵینەوەکانیان چڕکردوەتەوە، لەسەر ئەو کۆمپانیا و نووسینگانەى لەژێر ناوى گەشتیاریی و گواستنەوەدا، کار ئاسانى بۆ گەنجان دەکەن تاوەکو بچنە نێو سوپای وڵاتانی دیکە. رۆژی چوارشەممە 18-02-2026، نووسینگەی قاسم ئەعرەجی، راوێژکاری ئاسایشی نیشتمانیی عێراق، بڵاویکردەوە، کۆبوونەوەیەکى تایبەت بە پرسى بەرەنگاربوونەوەی بەسەربازکردنی هاوڵاتیانی عێراقی لە نێو سوپای روسیا و وڵاتانى دیکە ئەنجامدراوەو بڕیاردراوە بە چالاککردنی ئەو ماددە یاساییانەی لە یاسای سزادانی عێراقیدا هاتوون کە سزای بەندکردن بەسەر هەر هاوڵاتییەکدا دەسەپێنێت کە بەبێ رەزامەندی فەرمی، بچێتە نێو ریزی هێزە چەکدارەکانی دەوڵەتێکی دیکە. هەروەها بڕیاردرا، بە لێپرسینەوە و سزادانی ئەو کۆمپانیا گەشتیاریی و لایەنانەی ئاسانکاری بۆ گەنجان دەکەن، یان تۆڕی نایاساییان بۆ سەربازکردن و دابینکردنی دارایی دروستکردووە. ئەم هەنگاوەى حکومەتى عیراق دواى ئەوەهات، ژمارەیەک راپۆرت ئەوەیان ئاشکرا کردبوو، سەدان گەنجى عیراق، چوونەتە نێو ریزەکانى سوپاى روسیاو ئێستا لە شەڕی ڕوسیا و ئۆکرانیادا بەشدارن، چوونى ئەم گەنجانەش لە رێگەى کۆمپانیا گەشتیارییەکان و چەند تۆڕێکى نێوەند گیریەوە بووە، ئەوەش بەسوود وەرگرتن لە دۆخى خراپى ئابوورى ئەو کەسانە کاتێک بەشوێن هەلیکاردا گەڕاون. راپۆرتەکان ئەوەشیان خستۆتەڕوو، پرۆسەى بە سەربازکردنەکە سەرەتا لەژێر ناوى کار و پاسەوانیدا بووە، دواتر ئەو گەنجانە خۆیان لەنێو سوپا و جەنگدا دۆزیوەتەوە. لێپرسراوێکى باڵاى ئەمنیى عیراق بە رۆژنامەى عەرەبى جەدیدى وتووە، ناوى زۆرێک لە کۆمپانیا و قاچاخچى ئاشکرابوون، کە گەنجانیان فریوداوە بۆ بەشداریکردنیان لە جەنگ لەدەرەوەى عیراق، هەروەها پێیان وتوون، دەبنە خاوەنى رەگەزنامەى روسیاو مووچەکەشتان دەگاتە 10 هەزار دۆلار، لەگەڵ دابینکردنى چاودێری تەندروستى و یارمەتیدانتان بۆ پێکهێنانى خێزان لەو وڵاتە، هەموو ئەو زانیاریانەش، لەکاتى دانپێدانانى ئەو کەسانەدا ئاشکرابووە، کە لەماوەى رابردوودا دەستگیرکرابوون. ئەو لێپرسراوە ئەمنییەى عیراق کە نەیویستووە ناوەکەى ئاشکرابێت، رونیکردۆتەوە، هەموو ئەو پرۆسانە لە ڕێگەى پێگەى تیلیگرامەوە بووە، بۆیە ئێستا عێراق رێوشوێنى تەکنیکى لەوبارەوە لەگەڵ کۆمپانیاى تیلیگرام دەست پێکردووە. پێشتریش قاسم ئەعرەجی، راوێژکاری ئاسایشی نیشتمانیی عێراق، وتبووى سەدان هاوڵاتى عێراقی لە شەڕی نێوان ڕوسیا و ئۆکرانیادا بەشدارن، هەروەها سەرچاوە ئەمنییەکانیش باسیان لەوە کردووە، بەغدا بە فەرمی داوای لە مۆسکۆ و کیێڤ کردووە ئەو عێراقییانەیان رادەستبکاتەوە کە لە شەڕدا بەشدارن. هاوکات فایەق زێدان، سەرۆکی ئەنجوومەنی باڵای دادوەریی عێراق، هۆشداری داوە لەوەی کە یاسای عێراقی رێگە بە هیچ کەسێک نادات ببێتە سەربازی وڵاتێکی دیکە، باسى لەوەشکردووە، لایەنی ئەمنی و دادوەریی عێراق ئێستا پێکەوە کاردەکەن بۆ ئەوەی رێگری لەو تۆڕانە بگرن، کە گەنجانی عێراقی بە ناوی کار یان گەشتوگوزار، دەبەنە روسیا و دواتر لە بەرەکانی جەنگدا تێوەیان دەگلێنن.
خستنەڕووی نەخشەیەکی نوێی ناوچە دەریاییەکان لەلایەن عێراقەوە، مشتومڕێکی زۆری بهدواى خۆیدا هێناوه و بهشێك له وڵاتانى كهنداو، بەغداد تۆمەتبار دەکەن بهوهى لە رێگەی ئهو نهخشهیهوه "دەستوەردان" لە سەروەریی خاک و ئاوەکاندا دەکات. وڵاتانى ناڕازى ههریهك له حکومەتهكانی کوەیت، سعودیە و ئیماراتن، چاودێرانیش دەڵێن، ئەوە تەنها داواکارییەکی فەرمی عێراقە کە رادەستی نەتەوە یەکگرتووەکانی کردووە، نەک دانپێدانانێکی نێودەوڵەتی، بەو پێیەی دیاریکردنی سنوورەکان، پەیوەستە بە بڕیارەکانی ئەنجومەنی ئاسایشەوە. وەزارەتی دەرەوەی کوەیت دهستپێشخهرى كرد و رۆژى شهممه 21ى شوبات لە ڕێگەی کاربەڕێکەری باڵیۆزخانەی عێراق لە کوەیت، یاداشتێکی ناڕەزایەتیی بۆ حکومەتی عێراق ناردووە و دەڵێت، ئەو نەخشانە "دەستوەردانە لە سەروەریی دەوڵەتی کوێت بەسەر ناوچە دەریاییەکاندا". ناوچهكان پێشتر هیچ کێشە و ململانێیهكیان لەسەر نەبووە، بەڵام لە نەخشە نوێیەکەدا گۆڕانکارییان تێدا کراوە. کوەیت داوا لە عێراق دەکات رەچاوی "پەیوەندییە مێژووییەکانی نێوان هەردوو وڵات" بکات و جەختدەکاتەوە، دەبێت بەغداد بەشێوەیەکی جدی و بەرپرسانە مامەڵە بکات، لهكاتێكدا تۆمهتبارى دهكات بهوهى چەند ناوچەیەکی خستووەتە سەر سنوورە ئاوییەکەی خۆیەوە کە هەرگیز هی ئەو نەبووە و تەنانەت کێشەشیان لەسەری نەبووە، وەکو ناوچەکانی (فەشت قەید و فەشت عەیج) کە دوو پانتایی نزیکن لە رێڕەوی خورعەبدوڵڵاوە. دوابەدوای کوەیت-یش هەریەک لە سعودیە و ئیمارات هۆشدارییاندا لهوهى، ئەو نەخشەیهی عێراق ئاراستەی نەتەوە یەکگرتووەکانی کردووە، پێشێلکارییەکی روونی سەروەریی دەوڵەتی کوەیتە بەسەر ناوچە دەریاییەکان و دەستدرێژییە بۆ سەر بەشێکی زۆری ناوچەی ژێرئاوکەوتووی تەنیشت ناوچەی دابەشکراوی نێوان سعوودیە و کوەیت. سنووری دەریایی نێوان عیراق و کوەیت بە بڕیاری ژماره 833ی ساڵی 1993 ئەنجومەنی ئاسایش دیاریکراوە، ئەو نەخشەیە بەبێ رەزامەندی وڵاتانی پەیوەندیدار، ناتوانرێت جارێکی تر گۆڕانکاری نوێی تێدا بکرێت، وهك ئهوهى زیاد هاشمى توێژهر دهیڵێت و ئاماژهشدهدات، خستنەڕووی نەخشەكه تەنها داواکارییەکی بەغدایە بۆ دووبارە رێکخستنەوە و دیاریکردنی سنوورە دەریاییەکانی لەگەڵ کوەیت، بەو پێیەی ئەو ناوچانە ئابوورین و گرنگیی زۆریان بۆ عێراق هەیە. هاشمی دووپاتیشیدهكاتهوه، هەر جۆرە گۆڕانکارییەک پێویستی بە بڕیاری ئەنجومەنی ئاسایش هەیە، دووبارە دیاریکردنەوەی نەخشەی دەریایی ناوچە ئابوورییەکان، برسێکی مێژوویی و ئاڵۆزە، لەوانەیە دەرئەنجامەکانی بەو شێوەیە نەبێت عێراق دەیەوێت. لای خۆیەوە جەمال حەلبوسی، سەرۆكی پێشووی لیژنەی دیاریكردنی نەخشەی سنوورەكان دەڵێت، نەخشەكه پشت بەستووە بە کۆمەڵێک بەڵگەی ورد و باوەڕپێکراو، هیچ لایەنێکی سیاسی دەستوەردانی تێدا نەکردووە، لە داهاتووشدا بەپێی یاسا نێودەوڵەتییەکان راستییەکەی دەسەلمێندرێت. کێشەی سنوورە دەریاییەکان و کێڵگە نەوتییە هاوبەشەکان لە نێوان عێراق و کوێت یەکێکە لە دۆسیە هەڵپەسێردراوەکانی نێوان هەردوو وڵات، کە ناوە ناوە دەبێتە هۆی دروستبوونی گرژیی دیپلۆماسی لە نێوانیاندا، وەک رێرەوی خورعەبدوڵا کە له ساڵانى رابردوودا هەرای نایەوە، کاتێک چەند پەرلەمانتارێک بانگەشەی ئەوەیان دەکرد کە بەرپرسانی عێراق لەبەرامبەر بڕێک پارەدا وازیان لە بەشێکی خورعەبدوڵا بۆ كوهیت هێناوە. خاوەندارێتیکردن لە سنوورە ئاوییەکان گرنگییەکی زۆری هەیە، بەتایبەتی لەڕووی ئابوورییەوە، چونکە هەر کانزا و سامانێکی سروشتی بکەوێتە ناو سنوورەکەوە دەبێتە هی ئەو وڵاتەی خاوەنی سنوورەکەیە، جیا لەوە رۆڵێکی گەورەی دەبێت لە سەپاندنی هەژموون بەسەر جوڵەی کەشتیوانیی بازرگانی. دواینجار کە عێراق نەخشەی سنوورە ئاوییەکانی رادەستی نەتەوەیەکگرتووەکان کردووە ساڵی 2021 بووە، واتە پێنج ساڵە ئەو سنوورانە لەسەر نەخشە نوێ نەکراونەتەوە، بەشێک لە چاودێران پێیان وایە ئەوەی ئێستا عێراق دەیکات لە چوارچێوەی رێکخستنەوەی سنوورەکانی و بەتایبەتی بەندەرەکانە، ئامانج لەوە زیادکردنی داهاتی گومرگە ئەمە بێجگە لە لایەنە سیاسیی و ئەمنییەکەی.
دەوڵەت باخچەلی، سەرۆکی پارتی بزووتنەوەی نەتەوەیی (مەهەپە) لە بارەی پرۆسەی ئاشتی کورد ڕایگەیاند: پرۆسەی "تورکیایەکی بێ تیرۆر" لە چوارچێوەیەکی سنووردار بۆ 'لێبووردنی گشتی و بێ سزایی " و ڕێکخستنەوەی یاسایی بە یەکدەنگی هاوبەش بەردەوامە، گوتیشی: تورک چی بێت کورد هەر ئەوەیە، شەرەفی تورک، شەرەفی کوردە، ئابڕووی تورک، ئابڕووی کوردە، کەرامەتی تورک، کەرامەتی کوردە، هەمووی پێکەوە شەرەف و پێگەی تورکیایە. ئەمڕۆ سێ شەممە 24ی شووباتی 2026 دەوڵەت باخچەلی، لە کۆبوونەوەی فراکسیۆنی پارتەکەی لە پەرلەمانی تورکیا باسی ڕاپۆرتەکەی کۆمسیۆنی "یەکڕیزی نیشتیمانی، برایەتی و دیموکراسی" کرد و گوتی: ڕاپۆرتەکە گرنگترین بەشی پرۆسەکەی و نابێت هیچ کەسێک کارەکانی ئەو کۆمسیۆنە بە کەم بزانێت. باخچەلی لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا باسی لە هەوڵەکانی گرتووخانەی ئیمڕالی و بەتایبەت عەبدوڵڵا ئۆجەلان بۆ پرۆسەی ئاشتی کرد، گوتی: "چۆن دەکرێت ئەو ئیمراڵییە کە سوودی بۆ تورکیایەکی بێ تیرۆر هەبوو، دابخرێت". سەرۆکی مەهەپە، داوی هەڵوەشاندنەوەی پەکەکە، داوای هەڵوەشاندنەوەی هەسەدەی دەکرد، ئەمجارە داوای هەڵوەشاندنەوەی کۆما جڤاکێن کوردستان ( کەجەکە) کرد و گوتی: پێویستە چەکدارانی کەجەکە دەستبەجێ چەکەکانییان دابنێن و کەجەکە هەڵبوەشێننەوە". هاوکات، داوای کرد ئیمرالی ڕۆڵی کارای لەو باریەوە هەبێت و ڕایگەیاند، "ئیمرالی چۆن لە بانگەوازەکەی 27ی شووبات ڕۆڵی کارای هەبوو بۆ چەکدانانی پەکەکە، پێویستە ئاواش ئەمجارە ڕۆڵی هەبێت". هەروەها لە بەشێکی دیکەی گوتارەکەیدا، باخچەلی باسی لە پرسی قەییومەکان کرد و گوتی: پێویستە لە چوارچێوەی سنوورەکانی دیموکراسیدا پێداچوونەوە بە دانانی قەییومەکاندا بکرێتەوە و دڵنیایی بدرێت کە هەردوو ئەحمەدەکە (ئەحمەد تورک، سەرۆکی شارەوانیی مێردن و ئەحمەد ئۆزەر، سەرۆکی شارەوانیی ئەسەنیورت) لە پۆستەکانیان دابنرێنەوە.
رۆژنامەی لوفیگارۆی فەرەنسی هەوڵێکی کودەتای سپی بەسەر دەسەڵاتی ئێستای ئێران ئاشکرا دەکات و دەڵێت، یەکێک لە سەرۆکەکانی پێشووی وڵاتەکە ویستوویەتی عەلی خامەنەیی رابەری باڵای کۆماری ئیسلامی ئێران دووربخاتەوە. رۆژنامەکە ئاماژەی بەوەکردووە، پێش هەڵمەتی سەرکوتکردنی خۆپیشاندانەکانی ئێران لە هەشت و نۆی مانگی رابردوو، حەسەن رۆحانی، سەرۆککۆماری پێشووتری ئێران جوڵەیەکی سیاسی کردووە و ویستوویەتی گەلەکۆمە لە خامنەیی بکات، بەڵام عەلی لاریجانی، ئەمینداری گشتیی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوەیی ئێران شکستی بەو هەوڵە هێناوە. بەگوێرەی چەند سەرچاوەیەکی ئاگادار کە قسەیان بۆ رۆژنامەکە کردووە، حەسەن رۆحانی لەگەڵ بەرپرسانی پێشووی ئێران و محەمەد جەواد زەریف، وەزیری پێشووتری وڵاتەکە و پیاوانی ئاینیی قوم و ژمارەیەک لە فەرماندەکانی سوپای پاسداران کۆبووەتەوە، هەوڵیداوە قایلیان بکات دۆسیەی ئەمنی و سیاسی ئێران لە دەستی خامنەیی دەربهێنن و ناوبراو لە پرۆسەی سیاسی وڵاتەکە دووربخەنەوە. عەلی لاریجانییش لە کۆبوونەوەکەدا بووە و دژی ئەو پێشنیازە وەستاوەتەوە، دواتریش حەسەن رۆحانی و محەمەد جەواد زەریف چەند رۆژێک هاتنەدەرەوەیان لێ قەدەغە کراوە، ناچارکراون لە ماڵەوە بمێننەوە تاوەکو هیچ هەنگاوێک بە ئاڕاستەی ئامانجەکەیان نەنێن. رۆژنامەکە لە زاری شەش بەرپرسی باڵای ئێرانەوە باسی لەوەکردووە، لەو کاتەوە عەلی لاریجانی راسپێردراوە بە ئیدارەدانی دۆسیەی سیاسی و ئەمنی وڵاتەکە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ خۆپیشاندانەکان و هەڕەشە سەربازییەکانی ئەمریکا. پێشتر لە جەنگی دوانزە رۆژەی ئێران و ئیسرائیل، عەلی خامنەیی ناوی سێ کەسی وەک جێگرەوەی خۆی دیاریکردبوو، رۆژنامەی نیویۆرک تایمز دەڵێت، لاریجانی یەکێک نەبووە لەو سێ کەسە، چوونکە لێهاتووی و شارەزایی ئاینی لەو ئاستەدا نیە وەک جێگرەوەی رێبەری باڵا دیاری بکرێت. بەڵام بەگوێرەی رۆژنامەی لوفیگارۆی فەرەنسی، لەدوای شکستپێهێنانی کودەتاکەی حەسەن رۆحانی، عەلی لاریجانی متمانەی زیاتری پەیدا کردووە و ئێستا وەک شوێنگرەوەی خامنەیی تەماشا دەکرێت.
بارەگای بارزانی بڵاویکردەوە، ئەمرۆ دووشەممە 23ـی شوباتی 2026، سەرۆك مەسعود بارزانی لە پیرمام، پێشوازی لە تۆم بەڕاک نوێنەری سەرۆك ترەمپ بۆ كاروباری سووریا و باڵیۆزی ئەمەریكا لە توركیا كرد. لە دیدارەكەدا، مەسروور بارزانی، سەرۆكی حكوومەتی هەرێمی كوردستانیش ئامادەی بوو، تۆم بەڕاک وێڕای دەربڕینی خۆشحاڵیی خۆی بۆ دیداری لەگەڵ سەرۆك بارزانی، پێزانینی بۆ رۆڵی سەرۆك بارزانی هەبوو لە رێگەگرتن لە فراوانبوونی شەڕ و توندوتیژی و هەروەها هەوڵدان بۆ هێوركردنەوەی پێشهاتەكانی ئەم دواییەی سووریا و سەرگرتنی رێككەوتنی نێوان حكوومەتی سووریا و هێزەكانی سووریای دیموكرات. ئاماژەشی بەوە دا، بۆ كێشە و گرفتەكانی عێراقیش سوود لە حیكمەت و رێنوێنیی سەرۆك بارزانی وەربگیرێت، هەروها تۆم بەڕاک جەختی لەوە كردەوە، وڵاتەكەی خوازیاری ئەوەیە عێراق خاوەنی سەروەریی خۆی بێت و لەو چوارچێوەیەشدا گرنگە ئەمرریكا پەیوەندی و شەراكەتی لەگەڵ عێراق و هەرێمی كوردستاندا هەبێت. هەر لەو دیدارەدا سەرۆك بارزانی رۆشنایی خستەسەر مێژوو و خەباتی گەلی كوردستان و ئەو تاوان و جینوسایدەی بەرانبەر گەلی كوردستان كراوە و ئاماژەی بەوەشداوە، گەلی كوردستان هەمیشە خوازیاری ئاشتی و پێكەوەژیان بووە و ویستویەتی كێشەكان دوور لە توندوتیژی چارەسەر بكرێن، لەبارەی عێراقیش سەرۆك بارزانی رایگەیاندووە، پابەندبوون بە دەستوور و بنەماكانی هاوبەشی و سازان و هاوسەنگی وا دەكات كە عێراق گەشە بكات و بەرەو پێشەوە بچێت و بەرژەوەندیی گەلانی عێراقیش هەر لەوە دایە دەستوور جێبەجێ بكرێت و عێراق خاوەنی بڕیار و سەروەریی خۆی بێت و لەگەڵ سەرجەم دراوسێكاندا بەرژەوەندیی هاوبەشی هەبێت و شەراكەتی نێوان ئەمەریكا و عێراقیش رەچاو بكرێت. هەر لەدیدارەکەدا، سەرۆك بارزانی دووپاتی كردەوە، حكوومەتی داهاتووی عێراق پابەندی جێبەجێكردنی دەستوور و بنەماكانی فیدڕاڵیزم بێت و هەروەها لەپێناو چارەسەركردنی كێشەكان یاسا بۆ ئەوە بابەتانە دەربچێت كە هێشتا چارەسەر نەكراون و بۆ داهاتووی گەلانی عێراق گرنگ و پڕبایەخن وەك یاسای نەوت و گاز و ماددەی 140 و ئەو یاسایانەی پەیوەستن بە جێبەجێبوونی بنەماكانی فیدڕاڵیزم لە دەوڵەتی عێراق. لەبارەی بابەتی سەرۆككۆماریش سەرۆك بارزانی ئەوەی خستەڕوو مادام ئەو پۆستە پشكی گەلی كوردستانە پێویستە میكانیزمێكی شاییستە بۆ دیاریكردنی بەربژێری سەرۆككۆمار هەبێت، كە دەرخەری ئیرادەی خەڵكی كوردستان بێت. سەبارەت بە بابەتی سەرۆكوەزیرانی عێراقیش سەرۆك بارزانی وێڕای ئاماژەدان بە پێویستیی پابەندبوون بە بەرژەوەندییەكانی عێراق رایگەیاند، چوارچێوەی هەماهەنگی بڕیار لەسەر ئەوە دەدەن كە كێ بەربژێری پۆستی سەرۆكوەزیران بێت و بەلای ئێمەشەوە گرنگە كە سەرۆكوەزیران پابەندی دەستوور و بنەماكانی هاوبەشی و هاوسەنگی و سازان بێت. پڕۆسەی ناوخۆی هەرێم و بارودۆخی ناوچەكە تەوەرێکی دیکەی ئەو دیدارە بوون و سەرۆك بارزانی هیوای خواست كە كێشەكانی ناوچەكە بە ئاشتی چارەسەر بكرێت و ناوچەكە دوور بێت لە شەڕ و توندوتیژی.
سەرچاوەیەک ئاشکرایکردووە بڕیارە لەچەند کاتژمێرى داهاتوودا سەرکردەکانى هاوپەیمانیی چوارچێوەی هەماهەنگى کۆبوونەوەیەکى گرنگ ئەنجام بدەن، بۆ یەکلاکردنەوەى پرسى کاندیدى هاوپەیمانییەکەیان بۆ پۆستی سەرۆکوەزیرانى داهاتووى عێراق. ئەو سەرچاوەیە بە ئاژانسی شەفەق نیوزی ڕاگەیاندووە، "چوارچێوەی هەماهەنگی ئێوارەی ئەمڕۆ کۆبوونەوەی خولیی خۆی لە ماڵی هومام حەمودی ئەمینداری گشتی ئەنجوومەنی باڵا ئەنجام دەدات، بۆ تاوتوێکردنی کۆمەڵێک بابەتی سیاسی گرنگ، لە پێش هەموویانەوە خێراکردنی پرۆسەی پێکهێنانی حکومەتی نوێی عێراق، و تاوتوێکردنی پرسی کاندیدکردنی نورى مالیکی، بۆ پۆستی سەرۆکوەزیرانى داهاتووى عێراق لە ژێر ڕۆشنایی هەڵوێستى ئەمریکا کە بە ئاشکرا ئەم کاندیدکردنە ڕەتدەکاتەوە". هێزە شیعەکان لە بەغدا کۆدەبنەوەو یەکێک لە پرسەکان بەربژێری پۆستی سەرۆکوەزیرانە. بەرپرسی یەکێک لەو هێزانە ئاماژە بەوە دەکات، کۆبوونەوەی چوارچێوەی هاوئاهەنگی دەکرێت و گوتەبێژی هاوپەیمانیی نەسریش پێشبینی دەکات ئەگەر کۆبوونەوەکە فراوان نەبێت، دووقۆڵی و سێقۆڵی بن. رۆژى 24ی کانوونی دووەمی 2026، چوارچێوەی هەماهەنگی "بە زۆرینەی دەنگ" بڕیاری دا نوری مالیکی وەک کاندیدى گەورەترین فراکسیۆنی پەرلەمانی بۆ پۆستی سەرۆک وەزیران دیاری بکات. سێ رۆژ دواتر دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا دژی گەڕانەوەی مالیکی بۆ ئەو پۆستە هۆشداری دا و وتی، "ئەگەر مالیکی هەڵبژێردرێتەوە، ئەوا ئەمریکا چی دیکە یارمەتیی عێراق نادات." هاوکات ئەمڕۆ دووشەممە 23ی شوباتی 2026 نووری مالیکی، کاندیدبۆ پۆستی سەرۆکوەزیرانی عێراق لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ئاژانسی فرانس پرێس رایگەیاند، نیازی کشانەوەی نییە، "لەپێناو رێزگرتن لە وڵاتەکەم، سەروەرییەکەی و ئیرادەکەی، بە هیچ شێوەیەک نییەتی کشانەوەم نییە. هیچ کەسێکیش مافی ئەوەی نییە پێمان بڵێت دەنگ بە کێ بدەین یان دەنگ بە کێ نەدەین." مالیکی سووربوونی خۆی لەسەر کاندیدبوونەکەى دووپاتکردەوە و رایگەیاند، "من تاوەکو کۆتایی بەردەوام دەبم و پاشەکشە ناکەم."
کۆمپانیاکانی نەوتی بەسرە، زیقار و باکووری عێراق دوو گرێبەستیان بۆ پەرەپێدان لە ژمارەیەک کێڵگەی نەوت لەگەڵ کۆمپانیای کۆمپانیای شیڤرۆنی ئەمریکی واژۆکرد. نووسینگەی ڕاگەیاندنی سەرۆکوەزیرانی عێراق، لە ڕاگەیاندراوێکدا ئاماژەی بەوەداوە، بە سەرپەرشتی محەممەد شیاع سودانی، لە ڕێوڕەسمێکدا، دوو گرێبەست لەنێوان کۆمپانیاکانی نەوتی بەسرە، زیقار و باکوور و کۆمپانیای شیڤرۆنی ئەمریکی واژۆکراوە. ڕاشیگەیاندووە، گرێبەستی یەکەم لە نێوان کۆمپانیای نەوتی بەسرە و کۆمپانیای شیڤرۆن، تایبەت بە گواستنەوەی بەڕێوەبردنی کێڵگەی نەوتی "ڕۆژئاوای قورنە/٢" و گرێبەستی دووەم لە نێوان کۆمپانیاکانی نەوتی زیقار و باکوور و کۆمپانیای شیڤرۆن واژۆکراوە، ئەوەیش بە ئامانجی پەرەپێدان لە کێڵگەی نەوتی ناسرییە و کێڵگەی نەوتی بەلەد لە پارێزگای سەڵاحەددین. نووسینگەی ڕاگەیاندنی سەرۆکوەزیرانی عێراق، باسی لەوەش کردووە، کە نێردەی تایبەتی ئەمریکا لە عێراق، تۆم باراک و ھەڵسوڕێنەری باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەغدا، جۆشوا ھاریس ئامادەی ڕێوڕەسمی واژووکردنی گرێبەستەکان بوون. ئەوەیشی خستووەتەڕوو، محەممەد شیاع سودانی لە میانی ڕێوڕەسمەکەدا، ئاماژەی بە گرنگی گرێبەستەکان کردووە ڕاگەیاندووە کە لە ڕێگای ئەم گرێبەستەنەوە، ئاستی ئابووریی پارێزگاکانی زیقار و سەڵاحەددین زیاتر دەبوژێتەوە.
پرۆسەی چارەسەری لە تورکیا بە خێرایی بەرەوپێش دەچێت، دوای پەسەندکردنی ڕاپۆرتی کۆتایی کۆمسیۆنەکە، پرۆسەکە بۆ قۆناغی ڕێکخستنەوەی ماف و سیاسەت دەگۆڕێت، لەو چوارچێوەیەدا دەم پارتی گۆڕانکاری ڕیشەیی لە پارتەکەیدا دەکات، ناوی پارتەکە دەبێت بە "کۆماری دیموکراسی" و ژمارەیەکی زۆر لە ئەندامانی پارتەکە دەگۆڕێن، تونجەر باکرهان، هاوسەرۆکی پارتەکەی لە پۆستەکەیدا دەمێنێتەوە. لە میانەی بەرەوپێشچوونەکانی هەوڵەکانی پرۆسەی ئاشتی، دەم پارتی گۆڕانکاری گەورە لە ناوخۆیی پارتەکەیدا دەکات، گۆڕانکارییەکانی سیاسەتی کارکردن و دیدگای پارتەکە تەنانەت ناوی پارتەکەش دەگرێتەوە. دەم پارتی دەیەوێت پارتێک بێت لە چوارچێوەی کۆماری تورکیا و ڕایگەیاندووە کە پێویستە دیموکراسی شوێنی چەک بگرێتەوە، ئامانجی دەم پارتی کردنەوەی قفڵەکانە و دەیانەوێت ئەمە لە دیدگای پارتەکەیان ڕەنگ بداتەوە. بەگوێرەی زانیارییەکانی خەبەرتورک، لە قۆناغی نوێی سیاسەتی دەم پارتی، سەرجەم چالاکییە سیاسییەکان لە ژێر یەک چەتردا بەڕێوە دەچێت. ڕێکخراوە پێکهێنەرەکانی وەک کۆنگرەی کۆمەڵگەی دیموکراتیک (د.ت.ک)، کۆنگرەی دیموکراتیکی گەلان (هدک) و پارتی هەرێمە دیموکراتییەکان (دەبەپە) دادەخرێن. هەروەها لە نێو ڕیزەکانی پارتەکەدا گۆڕانکاری بەرچاویش پلانی بۆ دانراوە. تونجەر باکرهان هاوسەرۆکی دەم پارتی لە پۆستەکەی بەردەوام دەبێت، بەڵام نوێبوونەوەیەکی بەرچاو لەنێو ئەندامانی دیکەدا ڕوودەدات. بڕیارە لە مانگەکانی هاویندا کۆنگرە ببەسترێت؛ بەڵام بەپێی پێشکەوتنی پرۆسەی "تورکیایەکی بێ تیرۆر" وادەی دیاری دەکرێت. پێشبینی دەکرێت ئەم بڕیارە کاردانەوەی لەسەر پرۆسەی هەڵبژاردن هەبێت. ئێستا پێکهاتە چەپەکان لەژێر یەک پارتدا یەکدەگرن، تەنها توانای ئەوەیان هەیە لەژێر ناوی ئەو پارتەدا سیاسەت بەڕێوەببەن. ئەو ئەندامانەی پەرلەمان کە لە لیستەکانی دەم پارتییەوە هەڵبژێردراون، ناتوانن بگۆڕدرێن بۆ پارتێکی تر.
لیستی مووچەی مانگی شوبات و ڕاپۆرتی تەرازوی پێداچوونەوە رەوانەی بەغداد دەکرێت. وەزارەتی دارایی و ئابووریی حکوومەتی هەرێمی کوردستان بڵاویکردووەتەوە، ئێوارەی ئەمڕۆ دووشەممە (23ـی شوباتی 2026) لیستی مووچەی مانگی شوباتی فەرمانبەران و مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان و راپۆرتی تەرازووی پێداچوونەوەی مانگی کانوونی دووەم (1) لەلایەن تیمی تەکنیکی وەزارەتەکەوە رەوانەی بەغدا دەکرێت و سبەینێ سێشەممە، 24ـی شوباتی 2026، رادەستی فەرمانگەی ژمێریاری وەزارەتی دارایی حکوومەتی فیدراڵ دەکرێت.
ئەمڕۆ دووشەممە، 23ـی شوباتی 2026، فوئاد حوسێن، جێگری سەرۆک وەزیران و وەزیری دەرەوەی عێراق، لە بەغدا پێشوازی لە باڵیۆز تۆم بەڕاک، نێردەی تایبەتی سەرۆکی ئەمریکا و شاندی یاوەری کرد. لە دیدارەکەدا کۆمەڵێک دۆسیەی گرنگی پەیوەست بە پەیوەندییە دووقۆڵییەکان، ئاسایشی ناوچەکە و بارودۆخی ناوخۆی عێراق خرانە بەرباس. لە سەرەتای دیدارەکەدا، هەردوولا پێداچوونەوەیان بۆ ئاستی پەیوەندییەکانی نێوان بەغدا و واشنتن کرد. جەخت کرایەوە لەسەر گرنگی بەردەوامی هەماهەنگییەکان لە قۆناغی داهاتوودا، بەتایبەتی لە بواری بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر و پاشماوەکانی داعش بۆ پاراستنی سەقامگیری ناوچەکە. نێردەی تایبەتی سەرۆکی ئەمریکا پێزانینی وڵاتەکەی دەربڕی بۆ هەنگاوە بوێرەکانی حکوومەتی عێراق لە گواستنەوەی ئەندامانی داعش لە ناوەندەکانی دەستبەسەرکردنی دەرەوەی وڵات بۆ زیندانەکانی ناوخۆی عێراق. ئەم هەنگاوە وەک بەشێک لە بەهێزکردنی سەروەریی نیشتمانی و جێبەجێکردنی بەرپرسیارێتییە یاساییەکان هەژمار کرا. لە بەرامبەردا، وەزیری دەرەوە ئاماژەی بەوە کرد، عێراق لە پەیوەندی بەردەوامدایە لەگەڵ وڵاتانی جیهان بۆ گەڕاندنەوەی هاووڵاتییە تێوەگلاوەکانیان لە دۆسیەی تیرۆر، هەروەها سوپاسی حکوومەتی تورکیای کرد بۆ هاوکارییەکانی لە پێشوازیکردن لە هاووڵاتیانی وڵاتەکەی. بەشێکی دیکەی کۆبوونەوەکە تەرخانکرا بۆ تاوتوێکردنی رێککەوتنی نێوان هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) و حکوومەتی کاتی سووریا. هەردوولا پاڵپشتی خۆیان بۆ ئەم رێککەوتنە دەربڕی و جەختیان کردەوە، پابەندبوون بە جێبەجێکردنی، کاریگەری ئەرێنی راستەوخۆی دەبێت لەسەر بەرزکردنەوەی ئاسایش و سەقامگیری لە سووریا و ناوچەکە. سەبارەت بە پەیوەندییەکانی تاران و واشنتن، فوئاد حوسێن ئاماژەی بە مەترسییەکانی هەر گرژییەکی سەربازی لە ناوچەکەدا کرد و دووپاتی کردەوە، عێراق پشتیوانی رێبازی ئاشتییانە دەکات. وەزیری دەرەوە ئاشکرای کرد، عێراق بە بایەخەوە دەڕوانێتە خولی داهاتووی دانوستانەکانی نێوان نوێنەرانی ئیدارەی ئەمریکا و کۆماری ئیسلامی ئێران، کە بڕیارە رۆژی پێنجشەممەی داهاتوو لە شاری جنێڤ بە ناوبژیوانی سوڵتانی عومان بەڕێوەبچێت. لە تەوەرێکی دیکەی دیدارەکەدا، پرسی ناوخۆیی عێراق و پڕۆسەی پێکهێنانی حکوومەت و کاندیدانی پۆستی سەرۆکوەزیران و سەرۆککۆمار تاوتوێ کران. نێردەی ئەمریکا دیدگای وڵاتەکەی لەسەر ئەم پرسە خستەروو. لای خۆیەوە وەزیری دەرەوە جەختی کردەوە: "پێکهێنانی حکوومەت پرسێکی تەواو ناوخۆییە، بەڵام عێراق رەچاوی بۆچوونی هاوبەشە نێودەوڵەتییەکانی دەکات، بەتایبەتی ئەمریکا وەک هاوپەیمانێکی سەرەکی، بە ئاراستەیەک کە حکوومەتی داهاتوو بتوانێت بە شێوەیەکی ئەرێنی لەگەڵ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی کار بکات." لە کۆتایی دیدارەکەدا، هەردوولا لەسەر بەردەوامی پەیوەندییەکان و هەماهەنگی چڕ لە ماوەی داهاتوودا رێککەوتن، تا ئەو کاتەی پڕۆسەی سیاسی عێراق دەگاتە ئەنجامی کۆتایی.
ئەم ساڵ چوارەمین کۆبوونەوەی کابینەی سەرۆکایەتی کۆماری تورکیا بە سەرۆکایەتی ڕەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆککۆماری تورکیا لە بێشتەپە ئەنجام دەدرێت. مژاری سەرەکی کۆبوونەوەکە هەڵسەنگاندنی دوایین پێشهاتەکانی پرۆسەی ئاشتی و ڕاپۆرتەکەی کۆمسینی پەرلەمانی تورکیا. دوای سێ هەفتە لە پشووی کابینەی سەرۆکایەتی کۆماری تورکیا، ئەمڕۆ کاتژمێر 1:30ی دوای نیوەڕۆ کۆبوونەوەی کابینەی سەرۆکایەتی کۆماری تورکیا ئەنجام دەدرێت، سەرەتا پێشهاتەکانی پرۆسەی چارەسەری لە تورکیا دەخرێتە سەر مێزی گفتووگۆ، هەروەها ئەو ڕاپۆرتە هاوبەشەی کە "کۆمسیۆنی هاوپشتی نیشتیمانی، برایەتی و دیموکراسی" پێشکەشی کردبوو، لەلایەن سەرۆککۆمارەوە قبوڵ کراوە و ئەمڕۆ لە کۆبوونەوەکەدا تاوتوێ دەکرێت. هاوکات، دوایین پێشهاتەکانی سووریا و هەنگاوەکانی داهاتووی ئەو وڵاتە گفتوگۆی لەسەر دەکرێت. یەکێکی تر لە مژارە سەرەکییەکانی کۆبوونەوەکە، زیادبوونی گرژییەکانی نێوان تاران و واشنتن دەبێت، هەوڵەکانی تورکیا بۆ هێورکردنەوەی دۆخەکە و نێوەندگیری نێوان ئەو دوو وڵاتە تاوتوێ دەکرێت. هەروەها ناردنی هاوکاری مرۆیی زیاتر بۆ غەززە و دوایین پێشهاتەکانی دۆخی فەلەستین یەکێک دەبێت لە بابەتەکانی کۆبوونەوەکە. لە کۆبوونەوەی ئەم جارە کابینەکەدا، بۆ یەکەم جار هەریەک لە ئەکین گورلەک، وەزیری دادی تورکیا و موسرەفا چیفتجی، وەزیری ناوخۆی تورکیا بەشداری دەکەن.
ئیسماعیل بەقایی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە کۆنگرەی رۆژنامەوانیی هەفتانەیدا رایگەیاند، تاران خەریکی کۆکردنەوە و داڕشتنی کۆتا دیدگا و پێشنیارەکانیەتی بۆ رێککەوتنی ئەتۆمی و هیوادارن لە دو بۆ سێ رۆژی داهاتودا خولێکی دیکەی گفتوگۆکان دەستپێبکات. وتەبێژی وەزارەتی دەرەوە هەمو ئەو دەنگۆیانەی رەتکردەوە کە باس لە "رێککەوتنی کاتی" دەکەن و وتی: "رێککەوتنی کاتی هیچ بنەمایەکی نییە و تەنها پێشبینی میدیاییە." ئاماژەی بەوەش کرد کە ئێران بەدوای دابینکردنی مافە نەتەوەییەکانی و لابردنی سزاکانە و هەر تێگەیشتنێک قبوڵ دەکەن کە ئەو ئامانجانە بپێکێت. سەبارەت بە هەڕەشە سەربازییەکانی ئەمریکا هاوکات لەگەڵ گفتوگۆکان، بەقایی وتی: "ئەگەر هەڕەشەکان ببنە جەنگ، جەنگاوەرانی ئێمە وەڵامیان دەبێت و هێزەکانمان بە چاوی کراوەوە 24 سەعات ئامادەی بەرگرین." جەختیشی کردەوە کە دیپلۆماتکارانی ئێران بەبێ گوێدانە ئەو هەڕەشانە بەردەوام دەبن لە پاراستنی بەرژەوەندییەکانی وڵات، بەڵام ئەگەر هەست بکەن لایەنی بەرانبەر فێڵ دەکات، هەڵوێستی گونجاو وەردەگرن. بەقایی ئاماژەی بەوە کرد کە بڕیارەکەی پەرلەمانی ئێران بۆ ناساندنی هێزە ئەوروپییەکان وەک "تێرۆریست" وەک پەرچەکردارێک بوە دژی هەنگاوەکەی یەکێتی ئەوروپا. رایگەیاند کە لەمەودوا "نەفەس و روانینی ئێمە بۆ هێزە ئەوروپییەکان لە ناوچەکەدا دەگۆڕێت و وەک تێرۆریست مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت." لەبارەی ئەگەری قبوڵکردنی چاودێریی وردتری ئاژانسی ئەتۆمی، وتەبێژەکەی وەزارەتی دەرەوە دوپاتیکردەوە کە جێبەجێکردنی "پرۆتۆکۆڵی زیادکراو" کارێکی ئارەزومەندانەیە و تەنها کاتێک ئەنجام دەدرێت کە لە بەرانبەردا "دەستکەوتی ملموس" لە لابردنی سزاکاندا هەبێت. سەبارەت بە ناساندنی رەسمی حکومەتی تالیبان لە ئەفغانستان، بەقایی وتی کە پەیوەندییەکان لەسەر بنەمای رێزی متقابل بەردەوامن و کێشە هاوبەشەکانی وەک ئاو و مادە هۆشبەرەکان و ناەمنی تاوتوێ دەکەن، بەڵام پرسی ناساندنی رەسمی بابەتێکی سیاسی و سەروەرییە و هەر کاتێک بڕیاری لەسەر بدرێت رادەگەیەنرێت.
عێراق لەبەردەم هەڕەشەیەکی راستەقینەدایە، لەئەگەری داخستنی گەروی هورمز نزیکەی 90%ی داهاتەکانی لەدەست دەدات و بەپێی رێکخراوی ڤۆرتێکسا کە تایبەتە بە چاودێریی جموجۆڵی وزەی جیهان، گەرووی هورموز رۆژانە نزیکەی 20 ملیۆن بەرمیلی پێیدا تێپەر دەبێت، کە دەکاتە نزیکەی پێنجیەکی نەوتی هەناردەکراوی جیهان و گەروی هورمز بە شادەماری هەناردەی نەوت ناسراوە، بۆیە بەداخستنی نەك ئابووری عێراق دەپوکێنیتەوە، بگرە قەیرانێكی تووند لەسەر ئابووری جیهان دروست دەكات. گۆفەند شێروانی شارەزای بواری نەوت و وزە دەڵێت، هەر جۆرە رووبەڕوو بوونەوەیەکی سەربازی لە گەروی هورمز، لێکەوتەی توندی دەبێت، لەسەر کۆی بازرگانی جیهان، لەنێویشیدا هەناردەی نەوتی عێراق، کە بەڕێژەی سەدا 90ی نەوتەکەی لەو گەروەوە دەچێتە بازاڕەکانی جیهان، ئەوەش بەو مانایە دێت، داخستنی دەبێتە هۆی لەدەستدانی هەناردەی 3 ملیۆن و 500 هەزار بەرمیل نەوت و ئەگەر بۆ ماوەی یەک مانگیش دابخرێت، عێراق زیاتر لە 6 ملیار دۆلار لەدەست دەدات، کە ئەوەش دەکاتە نزیکەی سەدا 90ی داهاتی گشتی وڵات. ئەو پسپۆڕەی بواری وزە ئاماژە بەوە دەکات، لە ئەگەری داخستنی گەروی هورمز تەنها هێڵێکی هەناردەکردنی نەوت بۆ عێراق دەمێنێتەوە ئەویش بەندەری جەیهانی تورکیایە، رۆژانە نزیکەی 200 هەزار بەرمیلی لێوە هەناردە دەکرێت، ئەوەش کەمتر لەسەدا 10ی کۆی گشتی ئەو نەوتەیە عێراق هەناردەی بازاڕەکانی جیهانی دەکات، ئەگەر ئاستەکەشی بۆ ملیۆنێک بەرز بکرێتەوە هەر ناتوانێت بارگرانی لێکەوتەی ئەو شۆکە گەورە لەسەر عێراق کەم بکاتەوە. لای خۆیەوە، حەیدەر عەبدولجەبار، پسپۆڕی بواری نەوت پێی وایە، لە ئەگەرى هەر جۆرە هەرەشەیەک بۆ راگرتنی هەناردەی نەوت نرخەکەی بەرز دەبێتەوە، بۆیە ئەگەر هەر جۆرە پەک کەوتنێک، یان داخستنێک لە رێڕەوەی هەناردەکردنی نەوت لە گەرووی هورمز روبدات، مانای راوەستانی داهات و بەرزبوونەوەی نرخەکان دەگەیەنێت. سەبارەت بە بەهای دۆلار، کە بازاڕێکی ئێجگار هەستیارە لە عیراق ، ئەحمەد عید، توێژەری ئابووری دەڵێت، بازاڕەکانی عێراق بەر لە کاریگەرییە داراییەکان کاریگەرییە دەروونییەکانی زیاتر لێکەوتە لەسەری جێدهێڵن، بۆیە هەر جۆرە پەرەسەندنێک وادەکات بازرگان و هاوڵاتیان پەنا بۆ کڕینی دۆلار بەن واتە دەبێتە هۆی زیادبوونی خواست لەسەری، ئەوەش وادەکات کەلێنی نێوان نرخی رەسمی دۆلار لە بانکی ناوەندی و نرخەکەی لەبازاڕی رەش زیاتر بێت، بەتایبەتیش ئەگەر رێوشوێنەکانی ئەمریکا بەرامبەر حەواڵەکردنی دۆلار بۆ عێراق توندبێتەوە. گۆفەند شێروانی شارەزای بواری نەوت و وزە هۆشداری دەدات، لەوەی سیناریۆی داخستنی گەرووی هورمز زۆر توند دەبێت، چونکە کەمبوونەوەی داهاتی نەوت دەبێتە هۆی نەمانی دۆلار، بۆیە پێشبینی دەکرێت، لەماوەیەکی زۆر کورتدا بەهای 100 دۆلار بگاتە 200 هەزار دینار، ئەمەش لێکەوتەی زۆر خراپی دارایی و ئابووری لەسەر ئەو کەسانە دروست دەکات کە داهاتیان سنووردارە. شێروانی دەشڵێـت، داخستنی گەرووی هورمز لێکەوتەکان تەنها لەسەر نەوت و دۆلار دەرناکەون، بەو پێیەی زۆرینەی بازرگانی وڵاتانی کەنداو لە رێگەی گەرووی هورمزەوە دەبێت، لە ئەگەری داخستنی، کاڵاو شمەک کەم دەبێتەوەو لەتەواوی ناوچەکە لەوانە قەتەر، سعودیە، بەحرەین، ئیمارات و عێراق و نرخی کاڵاکان بەرزدەبنەوە. هاوكات ئەحمەد عید، توێژەری ئابووری باس لەوەدەکات، ئابووری عێراق فرە چەشن نییەو بەڕێژەی سەدا 90 پشت بە داهاتی فرۆشتنی نەوت دەبەستێت، بۆیە بوونی هەر جۆرە مەترسیەکی جیۆ سیاسی و ململانێکانی ناوچەکە وادەکات عیراق زۆرترین زیانی لێ بکەوێت، چونكە یەك سەرچاوەی دابینكردنی داهاتی هەیە ئەویش فرۆشتنی نەوتە، بۆیە لەئەگەری رودانی جەنگ لە گەرووی هورمز ئەو سەرچاوە گرنگەی داهاتی عێراق دەوەستێت.
سەرۆکوەزیرانی عێراق و نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ سووریا جەخت لەسەر پێویستی پەنابردن بۆ دیالۆگی دیپلۆماسی بۆ چارەسەری ململانێکان دەکەنەوە و عێراقیش داوای چارەسەری ریشەیی بۆ کێشە قووڵەکانی ناوچەکە و پاراستنی سەروەریی وڵاتان دەکات. یەکشەممە 22ـی شوباتی 2026، نووسینگەی راگەیاندنی سەرۆکوەزیرانی عێراق راگەیەندراوێکی بڵاو کردووەتەوە و تێیدا ئاماژەی داوە، محەممەد شیاع سوودانی، سەرۆکوەزیرانی عێراق، پێشوازی لە تۆم بەڕاک، نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ سووریا کرد و لە کۆبوونەوەکەدا پەیوەندییەکانی نێوان عێراق و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و دواین پەرەسەندنەکانی ناوچەکە و هەوڵەکانی عێراق بۆ چەسپاندنی سەقامگیری، بەتایبەتی لە وڵاتی سووریا، تاوتوێ کران. بەپێی راگەیەندراوێکی نووسینگەی راگەیاندنی سەرۆکوەزیران، هەردوولا بیروڕایان گۆڕیوەتەوە سەبارەت بە میکانیزمەکانی رێگریکردن لە پەرەسەندنی ئاڵۆزییەکان لە ناوچەکەدا. جەختیش لەسەر گرنگی پەنابردن بۆ دیالۆگ و رێگە دیپلۆماسییەکان کرایەوە وەک تاکە بژاردە بۆ چارەسەرکردنی ململانێکان. نووسینگەی راگەیاندنی سەرۆکوەزیران دەشڵێت: سوودانی لە دیدارەکەدا ئاماژەی بەوە کرد کە پێویستە چارەسەری ریشەیی بۆ کێشە قووڵەکان بدۆزرێتەوە و رێگری لە هەر جۆرە دەستدرێژی و پێشێلکارییەک بکرێت کە سەروەری وڵاتان و گەلانی ناوچەکە دەکاتە ئامانج. هاوکات باس لە دەرفەتەکانی هاوکاری ئابووری کرا کە ببێتە هۆی گەشەپێدانی گشتگیر و سەقامگیری درێژخایەن. بەگوێرەی نووسینگەکە، تۆم بەڕاک، نێردەی تایبەتی ئەمریکا، ستایشی رۆڵی کاریگەری عێراقی کرد لە دۆزینەوەی چارەسەر بۆ کێشەکانی ناوچەکە و هەوڵەکانی بەغدای بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان و بەردەوامبوون لە شەڕی دژی تیرۆر بەرز نرخاند.
