ئیدارەی خۆسەر لە سووریا، سەرکۆنەی بەکارهێنانی هێز لەلایەن هێزەکانی حکوومەتی ڕاگوزەری سووریاوە دژ بە خۆپیشاندەرانی مەدەنی دەکات. ئیدارەی (خۆسەر)، حکوومەتی ڕاگوزەر بە بەرپرسیاری سەرەکیی پەرەپێدانی گوتاری ڕقوکینە و هاندان دژ بە هاووڵاتیان دەزانێت و جەخت دەکاتەوە لەوەی ئەوەی ئێستا لە ناوچەکانی کەناراو و ناوخۆی سووریا بەرانبەر بە دەنگە ناڕازییەکان دەکرێت، هاوشێوەی ئەو سەرکوتکارییانەیە کە پێشتر لە گەڕەکەکانی شێخ مەقسوود و ئەشرەفییە ئەنجام دراون. لە بەیاننامەیەکی فەرمیدا، ئیدارەی خۆجێی(خۆسەر)، ئاماژەی بەوە کردووە، پەنابردنە بەر توندوتیژی بۆ بێدەنگکردنی ئەو هاووڵاتیانەی داوای مافە ڕەواکانی خۆیان دەکەن، پێشێلکارییەکی زەقە و دۆخی سیاسی و مرۆیی سووریا ئاڵۆزتر دەکات. بەیاننامەکە جەختی لەوە کردووەتەوە، هێزەکانی سەر بە حکوومەتی ڕاگوزەر لەبری گرتنەبەری ڕێگەی دیالۆگ، ڕێگەی سەرکوتکردن و بەکارهێنانی چەکیان دژ بە خۆپیشاندەرانی ئاشتیخواز هەڵبژاردووە، ئەمەش مەترسییەکی گەورە بۆ سەر ئاسایشی کۆمەڵایەتی دروست دەکات. هەروەها ئیدارەی خۆسەر هۆشداری داوە کە بڵاوکردنەوەی زمانی هاندان و ڕقوکینە لە ناوەندەکانی بڕیاری حکوومەتی ڕاگوزەرەوە، دەبێتە هۆی تێکدانی زیاتری شیرازەی کۆمەڵگەی سووریا و قووڵکردنەوەی قەیرانەکان، ئاماژە بەوەش کراوە کە پاراستنی مافی دەربڕینی ڕا و گردبوونەوەی ئاشتییانە، بنەمایەکی سەرەکییە بۆ هەر گۆڕانکارییەکی دیموکراتی، بەڵام ڕەفتارەکانی ئێستای هێزە ئەمنییەکان لە ناوچە جیاوازەکانی سووریا، پێچەوانەی هەموو پرەنسیپە مرۆیی و نێودەوڵەتییەکانە. ئەم هەڵوێستەی ئیدارەی خۆسەر لە کاتێکدایە کە، لە کۆتایی ساڵی 2025دا، ناوچە جیاوازەکانی سووریا بە تایبەت ناوچەکانی کەناراو، شاهیدی شەپۆلێکی نوێی ناڕەزایەتییە جەماوەرییەکانن دژ بە دۆخی گوزەران و سیاستە چەوسێنەرەکان، ئیدارەی خۆسەر کە مۆدێلێکی جیاوازی بەڕێوەبردن پەیڕەو دەکات، بەردەوام ڕەخنە لە سیاستەکانی حکوومەتی ڕاگوزەری سووریا دەگرێت، بە تایبەت دوای ئەو ئەزموونە تاڵانەی کە گەڕەکەکانی شێخ مەقسوود و ئەشرەفییە لە حەلەب بەهۆی گەمارۆ و توندوتیژییەوە چەشتیان، کە تێیدا دانیشتووانە کورد ڕووبەڕووی فشارێکی زۆری سیاسی و سەربازی بوونەوە.
پڕۆژەی هەژماری من، لە فراوانبووندایە و ئەوانەی خۆیان لە پڕۆژەکە تۆمار دەکەن ملیۆنێک مووچەخۆر تێدەپەڕێنێت و ئەم مانگەش 630 هەزار مووچەخۆر لە ڕێگەی ئامێرەکانی ڕاکێشانی پارەی پڕۆژەی "هەژماری من" مووچە وەردەگرن. ئەمڕۆ یەکشەممە 28-12-2025، لەلایەن وەزارەتی دارایی عێراق بڕی 942 ملیار و 845 ملیۆن دینار وەک تەمویلی مووچەی مانگی 10ی فەرمانبەران و مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان خرایە سەر هەژماری بانکیی وەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێمی کوردستان لە لقی هەولێری بانکی ناوەندیی عێراق. سبەی دەست بە دابەشکردنی مووچە دەکرێت. بۆ مووچەی ئەم مانگە 630 هەزار مووچەخۆر لە ڕێگەی هەژماری من مووچە وەردەگرن، کە 330 هەزار فەرمانبەری مەدەنی، 197 هەزار پێشمەرگە و ئاسایش، 88 هەزار خانەنشین و 11 هەزار کەسوکاری شەهید. ئەو 630 هەزار مووچەخۆرە بەمشێوەیە بەسەر پارێزگاکاندا دابەش بوون:- هەولێر: 319 هەزار و 500 مووچەخۆر دهۆک: 164 هەزار و 300 مووچەخۆر سلێمانی: 144 هەزار مووچەخۆر تا ئێستا نزیکەی ملیۆنێک مووچەخۆر خۆیان لە هەژماری من تۆمارکردووە، 660 هەزار کارت دابەشکراون، هاوکات 517 ئامێری ڕاکێشانی پارە ATM لە 200 شوێنی جیاوازی شار و شارۆچکەکانی هەرێمی کوردستان دانراون، هەروەها بە گشتی مووچەخۆران لە سەرتاسەری هەرێمی کوردستان یەک ملیۆن و 114 هەزار و 63 کەسە.
محەمەد شیاع سودانی سەرۆك وەزیرانی كاربەڕێكەری عێراق، دان بەوەدا دەنێت لە رێگەی لایەنی سێیەمەوە هەڕەشەی ئیسرائیلیان پێگەیشتووە، دەشڵێت حكومەتەكەی بە هۆشدارییەوە مامەڵەی لەگەڵ كردووە تا بەدوور بێت لە ئاڵۆزی. سەرۆك وەزیرانی عێراق لە چاوپێكەوتنێكدا، جەخت دەكاتەوە، بەغداد هەڕەشەی تەلئەبیی لە رێگەی لایەنی سێیەمەوە پێگەیشتووە، ئەمەش یەكەم دانپێدانانی فەرمیی عێراقە بەوەی لەلایەن ئیسرائیلەوە هەڕەشەی ئەوەكراوە هێرش دەكرێتەسەر گروپە چەكدارەكان، پاش ئەوەی رۆژنامەی شەرقولئەوسەت لە راپۆرتێكدا ئاشكرایكرد، بەڵام دەزگای هەواڵگری عێراق رەتیكردەوە. سودانی رایگەیاند:"هەڕەشەكانی ئیسرائیل بەردەوامن و لە رێگەی لایەنی سێیەمەوە پێمان گەیشتووە". بەبێ ئەوەی باس لە ناوەڕۆكی هەڕەشەكە و لایەنی گوێزەرەوە بكات، بەڵام ئاماژەی بەوەدا حكومەت بە هەستیارییەوە مامەڵەی لەگەڵ كردووە تا خۆی بەدوور بگرێت لە ئاڵۆزی زیاتر. هەشت رۆژ لەمەوبەر، رۆژنامەی "شەرقولئەوسەت" بڵاویكردەوە: حكومەتی عێراق و لایەنە سیاسییە چالاكەكان لەماوەی دوو هەفتەی رابردوودا، پەیامی هۆشداری نائاساییان لە وڵاتانی عەرەبی و دەزگا هەواڵگرییە رۆژئاواییەكانەوە پێگەیشتووە، كە زانیاریی جددی تێدایە سەبارەت بە نزیكبوونەوەی گورزی سەربازیی فراوان لە عێراق، بەرپرسێكی عێراقی جەختیكردۆتەوە "دەوڵەتێكی دۆست" بەغدادی لە ناوەڕۆكی هەڕەشەكان ئاگادار كردۆتەوە پێش ئەوەی گروپە شیعیەكان پەلە بكەن لە سازش كردن.
مزەفەر کەرخی، ئەندامی هاوپەیمانیی عەزم: محەممەد حەلبووسی لە وەرگرتنی پۆستی سەرۆکی پەرلەمان کشاوەتەوە. ئێستا ئەنجومەنی سیاسیی نیشتمانیی سوننەکان، بۆ دیاریکردنی کاندیدێک بۆ پۆستی سەرۆکی پەرلەمانی عێراق لەکۆبونەوەدان. سەرکردەیەکی هاوپەیمانی عەزم رایگەیاند، هاوپەیمانییەتییەکەی مکوڕە لەسەر بەربژێرکردنی موسەننا سامەڕایی. هەروەها ئاماژەی بەوە کرد، بەگوێرەى زانیارییە دزە پێکراوەکان، "محەممەد حەلبووسی لە خۆبەربژێرکردن بۆ پۆستى سەرۆکى پەرلەمان کشاوەتەوە و دوو پەرلەمانتاری دیکەى بەربژێر کردووە." ئەمڕۆ یەکشەممە 28ى کانوونى یەکەمى 2025، ئەنجوومەنى سیاسیى نیشتیمانى سوننە لە ماڵى خەمیس خەنجەر، سەرۆکى هاوپەیمانیى سەروەرى کۆبوونەوە بۆ یەکلاکردنەوەى پرسی بەربژێرى سەرۆکى پەرلەمان. موزەفەر کەرخى، کە یەکێکە لە رێگەپێدراوانى هاوپەیمانى عەزم بۆ لێدوانی میدیایی، لەکاتی بەشداریکردنى لە بووڵتەنى کاژێر 17:00ى رووداو رایگەیاند: "کۆبوونەوەکەی ئەنجوومەنی سیاسیی نیشتمانی سوننە بۆ دیاریکردنی ئەوەیە کە ئایا یەک یان دوو بەربژێریان دەبێت." موزەفەر کەرخى گوتى: "هاوپەیمانیی عەزم مکوڕە لەسەر بەربژێرکردنی موسەننا سامەڕایی، سەرۆکی هاوپەیمانییەتییەکەى بۆ پۆستى سەرۆکى پەرلەمان. بەپێى زانیارییە دزەپێکراوەکان کە پێمان گەیشتووە، محەممەد حەلبووسی، سەرۆکى پارتى تەقەدووم کشاوەتەوە و ئەگەر هەیە دوو پەرلەمانتاری دیکە بەربژێر بکات، کە ئەوانیش هەیبەت حەلبووسی و محەممەد نوورین." رۆژى دووشەممە 29ى کانوونى یەکەم، یەکەم کۆبوونەوەى خولى نوێى پەرلەمان دەکرێت و بڕیارە تێیدا سەرۆکى پەرلەمان و دوو جێگرەکەى هەڵبژێردێن. موزەفەر کەرخى رایگەیاند، "سەرکردەکانی سوننە لەو کۆبوونەوەیەدا تاوتوێی ئەوە دەکەن کە موسەننا سامەڕایی بەتەنیا بەربژێریان بێت یان لەگەڵ کەسێکی دیکەی پارتی تەقەدووم بچنە کۆبوونەوەی پەرلەمان بۆ یەکلاکردنەوە و، پێشبینی دەکرێت بە دوو بەربژێرەوە بچنە کۆبوونەوەی پەرلەمان." ئەو سەرکردەیەى هاوپەیمانیی عەزم گوتى: "هاوپەیمانیی تەقەدووم مکوڕە لەسەر ئەوەی یەک بەربژێر هەبێت بۆ پۆستی سەرۆکی پەرلەمان، بەڵام لایەنەکانی دیکە لەگەڵ ئەوەن دوو بەربژێر هەبێت."
بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە بەغدا لەگەڵ بەربژێرە سەرکەوتووەکانی یەکێتی بۆ پەرلەمانی عێراق کۆبووەوە: ئەو بەڵێنانەی بە خەڵکە خۆشەویستەکەمان داوە کاری لەپێشینەمانە و جێبەجێی دەکەین. سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و بەربژێرە سەرکەوتووەکانی یەکێتی، ستراتیج و کارنامەی یەکێتی لە بەغداد تاوتوێدەکەن. بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە ماڵی مام لە بەغداد لەگەڵ بەربژێرە سەرکەوتووەکانی حیزبەکەی بۆ ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق کۆبووەوە. لە کۆبوونەوەکەدا کە نزار ئامێدی، شێخ ئەحمەد حەمە کەریم و رزگار حاجی حەمە، ئەندامانی مەکتەبی سیاسیی یەکێتی ئامادەیبوون، ستراتیژ و کارنامەی یەکێتی لە بەغداد خرایەبەر باس. سەرۆکی یەکێتی ڕایگەیاندووە، ئەو بەڵێنانەی بە خەڵکە خۆشەویستەکەمان داوە، کاری لەپێشینەمانە و جێبەجێی دەکەین، گوتوشیەتی، پێویستە نوێنەرەکانی یەکێتیش پارێزەری داوا و خواستەکانی هاوڵاتییان بن. بەگوێرەی ڕاگەیێنراوێکی نووسینگەکەی، بافڵ تاڵەبانی نوێنەرانی یەکێتیی راسپاردووە، لەسەر رێبازی سەرۆک مام جەلال لە بەغداد کارەکانیان بکەن و هەموو هەوڵەکانیان بۆ باشترکردنی ژیان و گوزەرانی خەڵک بێت.
لە خۆپیشاندانەکانی عەلەوییەکان لە لازقییەی سوریا کە داوای فیدڕاڵی دەکەن، چەند خۆپیشاندەرێک ئاڵای تورکیا دەسووتێن جارێکیتر عەلەوییەکانی سوریا دەستیان بە خۆپیشاندان کردەوە و داوای مافی چارەی خۆنوسین و جیابونەوە لە سوریا دەکەن، لە خۆپیشاندانەکاندا، گرژی دروست بوو لەگەڵ هێزە ئەمنییەکانی سوریا و تەقەیان لەیەکتری کرد، بەهۆیەوە کوژراو و بریندار هەیە. ئەمڕۆ یەکشەممە، دوابەدوای "دەسەڵاتی باڵای مەعنەوی کۆمەڵگەی عەلەوییەکان" و سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای ئیسلامی عەلەوییەکان، بۆ خۆپیشاندان لە ناوچەی کەناراوەکانی سوریا، سەدان خۆپیشاندەر لە شارەکانی لازقییە و تەرتوس لەژێر دروشمی "چارەی خۆنوسین" رژانە سەر شەقامەکان و گرژی و ئاڵۆزی دروستبوو لە نێوان هێزەکانی حکومەتی سوریا و چەکدارەعەلەویەکان. میدیا عەرەبییەکان بڵاویانکردوەتەوە، لە خۆپیشاندانی عەلەوییەکاندا، لە تەرتوس و لازقییە، هیزەکانی حومەتی سوریا و چەکدارە عەلەوییەکان روبەڕووی یەکتری بونەتەوە،. بە گوێرەی زانیارییەکانو ئەو گرتە ڤیدیۆیانەی لە تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان بڵاوکراونەتەوە تا ئێستا، جەگە لە برینداربون، ژمارەیەک هاووڵاتی مەدەنی کوژراون ولە بەرانبەریشدا یەکێک لە سەربازەکانی حکومەتی سوریاش کوژراوە. لای خۆیەوە وەزارەتی ناوخۆ رایگەیاند، ژمارەیەک سەربازیان برینداربوون "دوای ئەوەی لە لازقیە و جەبلە لەلایەن پاشماوەکانی رژێمی ئەسەدەوە هێرشیان کرایە سەر". گەرچی وەزارەتی ناوخۆی سوریا دەڵێت کۆنتڕۆڵی رەوشەکیان کردوە، بەڵام بە گویڕەی گرتە ڤیدیۆییەکان، خۆپیشاندان و روبەروبوەنەوە بەردەامی هەیە.
بڕیارە سبەی کۆبوونەوەی یەکەمی خولی شەشەمی پەرلەمانی عێراق بەڕێوەبچێت. بەربژێرێکی سەرکەوتووی پارتی دەڵێت، پشتگریی محەممەد حەلبووسی ناکەن. نوێنەرانی یەکێتی، هەڵوێست و یەکگرتوو دەڵێن، سبەی بڕیاری کۆتایی دەدەن. سەرۆکی پەرلەمانی عێراق وەک نەریتێك بۆ عەرەبی سوننەیە و ئێستا دابەشی سەر دوو ئاراستە بوون. عەلی مەحموود، ئەندامی حیزبی تەقەدووم، ئەمڕۆ یەکشەممە بە تۆڕی میدیایی رووداوی گوت، سوننەکان 72 پەرلەمانتاریان هەیە و تەقەدووم خاوەنی 35 پەرلەمانتارە. "تاکە بەربژێری ئێمە محەممەد حەلبووسییە و هیچ ناوێکی دیکە لەئارادا نییە". ئەنجوومەنی سیاسیی سوننەکان لە پارتەکانی تەقەدووم و جەماوەری نیشتمانی، هاوپەیمانێتییەکانی سەروەری، عەزم و حەسم پێکدێت. محەممەد دەحام، ئەندامی سەرکردایەتیی عەزم و یەکێک لە رێگەپێدراوانی لایەنە سوننەکان بۆ لێدوانن بۆ میدیا، بە تۆڕی میدیایی رووداوی رایگەیاند: "پرۆسەی یەکلاییکردنەوەی پۆستی سەرۆکی پەرلەمان لە هەموو دۆخێکدا بەرەو دوو بەربژێر دەڕوات و بە هیچ شێوەیەک ناتوانرێ بگەینە تەنیا یەک بەربژێر. هاوپەیمانیی عەزم رژدە لەسەر بەربژێرەکەی خۆی کە بەڕێز موسەننا سامەڕاییە و هیچ گۆڕانکارییەک لەو بڕیارەدا نییە". شێروان دووبەردانی، بەربژێری دەرچووی خولی شەشەمی پەرلەمانی عێراق لە فراکسیۆنی پارتی دیموکراتی کوردستان، ئەمڕۆ یەکشەممە بە تۆڕی میدیایی رووداوی گوت: "تاوەکو ئێستا دانوستاندن و گفتوگۆکان بەردەوامن. سبەی شاندێکی مەکتەبی سیاسیی پارتی دێتە بەغدا و گفتوگۆی زیاتری لەبارەوە دەکرێ". دووبەردانی گوتی: "سبەی شاندی پارتی بڕیاری جەنابی سەرۆک بارزانی دەگەیێنێتە ئێمە و ئێمەش پێیەوە پابەند دەبین، بەڵام ئەوەی روون بووەتەوە ئەوەیە ئێمە پشتگیریی محەممەد حەلبووسی ناکەین. رکابەرەکان سبەی دەردەکەون و پێدەچێ زیاتر بن لە دوو کەس، نەوەک تەنیا حەلبووسی و سامەڕایی". سروە محەممەد، بەربژێری دەرچووی خولی شەشەمی پەرلەمانی عێراق لە فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە پەرلەمانی عێراق، ئەمڕۆ بە تۆڕی میدیایی رووداوی گوت: "تاوەکو ئێستا گفتوگۆکان بۆ کۆبوونەوەی سبەی بەردەوامن. ئەوەی لای ئێمە گرنگە ئەوەیە، جێگری سەرۆکی پەرلەمان بۆ کورد بێت. سەرۆکیش کەسێک بێت ئێستا و رابردوو دژی بەرژەوەندییەکانی هەرێمی کوردستان نەبووبێت". هەر ئەمڕۆ دەرچوویەکی دیکەی پەرلەمانی عێراق لە فراکسیۆنی یەکێتی بە رووداوی گوت: "هێڵی سوورمان لەسەر هیچ بەربژێرێکی سەرۆکی پەرلەمانی عێراق نییە. کۆبوونەوەکانیشمان بەردەوام دەبن بۆ پشتگیری بەربژێرێکی سەرۆکی پەرلەمان". سروە محەممەد گوتی: "تاوەکو یەک کاژێر پێش چوونە کۆبوونەوەی پەرلەمان گفتوگۆکانمان بۆ پشتیوانی بەربژێرێک بەردەوام دەبن. زۆرکات هەبووە چەند خولەکێک پێش دانیشتنی پەرلەمان بڕیارمان داوە". بافڵ تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتی نیشتمانیی کوردستان بۆ کۆبوونەوە لەگەڵ لایەنە عێراقییەکان لە بەغدایە. سروە محەممەد دەڵێ، کۆبوونەوەکانی بەغدا بەردەوامن و تاوەکو ئەمڕۆ بە فەرمی پشتگیرییان بۆ هیچ بەربژێرێکی سەرۆکی پەرلەمان یەکلایی نەبووەتەوە. ئەو بەربژێرە دەرچووە گوتی: "جێگری سەرۆکی پەرلەمان زۆر گرنگە بۆ کورد بێ کە پێشتر بۆ پارتی بووە وەک نەریتێک و بۆ یەکێتیش سەرۆککۆمار بووە. تاوەکو ئەمڕۆ هیچ بەربژێرێکمان نییە بۆ جێگری سەرۆکی پەرلەمان". ئیدریس محەممەد، بەرپرسی هەڵبژاردنی رەوتی هەڵوێست و ئەندامی ئەنجوومەنی رەوتەکە، ئەمڕۆ یەکشەممە بە تۆڕی میدیایی رووداوی گوت: "گفتوگۆکانمان بۆ پشتگیریکردنی بەربژێرێک بۆ سەرۆکی پەرلەمان بەردەوامن و تاوەکو ئەمڕۆ بڕیاری کۆتاییمان نەداوە". ئەو بەرپرسەی رەوتی هەڵوێست گوتی: "ئێمە لە هەرێمی کوردستان ئۆپۆزیسیۆنین، بەڵام لە بەغدا نا، بۆیە هێڵی سوورمان لەسەر هیچ بەربژێرێک نییە. ئەوەی گرنگە بەلامانەوە کەسێک بێ دژی مافی خەڵکی کوردستان، قەوارەی هەرێمی کوردستان و مووچەی مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان نەبێ". د. موسەنا ئەمین، پەرلەمانتاری خولی پێشووی پەرلەمانی عێراق و سەرکەوتووی خولی شەشەم، ئەمڕۆ یەکشەممە بە تۆڕی میدیایی رووداوی گوت: "کۆبوونەوەکانمان بەردەوامن. تاوەکو ئەمڕۆ بڕیاری پشتگیری هیچ بەربژێرێکمان نەداوە. سبەی بڕیار دەدەین و پشتگیری ئەو کەسە دەکەین پشتگیری ئێمە بکات".
وەزارەتی دارایی و ئابووری حکوومەتی هەرێمی کوردستان ڕایدەگەیەنێت: مووچەی مامۆستایانی گرێبەست و بەشێک لەفەرمانبەرانی هەمیشەیی و گرێبەست دابەش دەکرێت. ئەمڕۆ یەکشەممە 28ـی کانوونی یەکەمی 2025، وەزارەتی دارایی و ئابووری حکوومەتی هەرێمی کوردستان بڵاوی کردەوە، ڕۆژی چوار شەممە ( 31 ی کانوونی یەکەمی 2025 ) مووچەی مانگی تشرینی یەکەمی مامۆستایانی گرێبەستی وەزارەتی پەروەردەو خوێندنی باڵاو توێژینەوەی زانستی دابەش دەکرێت. ڕاشیدەگەیەنێت: هاوکات لەهەمان ڕۆژدا مووچەی مانگی تشرینی یەکەمی سەرجەم ئەو فەرمانبەرانە دابەش دەکرێت کەلەدوای ( 1-7-2024 ) بەشێوەی گرێبەست و هەمیشەیی لەسەر میلاکی دامەزراوەکانی حکوومەتی هەرێم دامەزراون کەشایستەکانیان لەسەر داهاتی ناوخۆی هەرێمی کوردستان خەرج دەکرێت.
بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل بۆ پێنجەمجار لەمساڵدا سەردانی ئەمریکا دەکات و لە فلۆریدا لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ کۆدەبێتەوە، تەوەری سەرەکیش جەنگی غەززە و دۆسیەی ئەتۆمیی ئێران دەبێت. بڕیارە ئەمڕۆ یەکشەممە، ناتانیاهۆ بە فڕۆکەی "باڵی سەهیۆن" و لەرێگەی ئاسمانێکی پارێزراوەوە بگاتە فلۆریدا، بۆ ئەوەی لە مەترسیی بڕیاری دەستگیرکردنی نێودەوڵەتی دوور بێت. بەپێی میدیاکان، ناتانیاهۆ دەیەوێت بزانێت پلانی ترەمپ بۆ چەککردنی غەززە چییە، چونکە ئیسرائیل ئەوەی کردووەتە مەرجی چوونە قۆناغی دووەمی ئاگربەست، هاوکات خێزانێکی بارمتە ئیسرائیلییەکان لەگەڵ خۆی دەبات تا فشار لە ترەمپ بکەن. سەبارەت بە ئێران، ناتانیاهۆ داوای رێککەوتنێک دەکات کە تێیدا پیتاندن سفر بێتەوە و فشارە ئابوورییەکان توندتر بکرێن، هەروەها دەیەوێت ئەمریکا پاڵپشتیی لێدانی بەرنامەی موشەکیی ئێران بکات، سەرەڕای ئەوەی ترەمپ رایگەیاندووە پێشتر ئەو بەرنامەیەی "لەناوبردووە". چاودێران هۆشداری دەدەن کە ئەم داواکارییانەی ناتانیاهۆ لەگەڵ سیاسەتی "یەکەمجار ئەمریکا"ی ترەمپ یەکناگرێتەوە، چونکە بنکە جەماوەرییەکەی ترەمپ دژی جەنگی نوێن، بەڵام هاوکات بەخشەرە گەورەکانی کەمپەینەکەی لایەنگری ئیسرائیلن.
محەمەد شیاع سودانى سەرۆک وەزیرانى عێراق رایگەیاند، لە هەوڵدان بۆ رێکخستنی دیدارێکی دوو قۆڵی لە نێوان ئەمەریکا و ئێران لە بەغداد و لایەنى ئەمەریکا رەزامەندە، ئێرانیش داواى گرەنتى دەکات و زمانى هەڕەشە رەتدەکاتەوە. سودانى لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵى “مەیادین” ئاماژەى بەوەدا، "لە زیاتر لە وێستگەیەک ئێمە لایەنێک بووین بۆ هێمنکردنەوەی ئەو ئاڵۆزییەی کە لە نێوان ئەمەریکا و ئێران دروستدەبوو، ئێستا لە هەوڵێکی گرنگداین بۆ رێکخستنی دیدارێکی دوو قۆڵی لە نێوان ئەو دوو وڵاتە لە بەغداد بۆ دەستپێکردنەوەی گفتوگۆکانی نێوانیان". رونیشیکردەوە "لە هەوڵ و پەیوەندیداین لە بەرزترین ئاستدا، بەڵام پرسەکە پێویستی بە هەندێک گەرەنتییە و زمانی هەڕەشەدا لەلایەنی ئێرانیەوە رەتدەکرێتەوە". لەبارەى ئەوەى ئایا ئیدارەى ئەمەریکا رازییە بەو پڕۆسەیە، سودانى ئاماژەى بەدا لە دواین سەردانی تۆم باراک نێردەی ئەمەریکا بۆ سوریا بەشێک لە گفتوگۆکانیان لەسەر ئەو پرسە بووە و ئەمەریکا رەزامەندە لەسەر رۆڵى عێراق بەو ئاڕاستەیە. جەختیشیکردەوە، پەیوەندییەکانی عێراق لەگەڵ هەردوو وڵاتی ئێران و ئەمریکا دەسەڵاتی پێدەبەخشێت بۆ ئەوەی ڕۆڵێکی بەرچاو بگێڕێت لە پەرەپێدانی لێکنزیکبوونەوە لە نێوانیاندا. سودانى دەشڵێت، بە لایەنی ئەمەریکیان راگەیاندووە کە بە ڕێزەوە مامەڵە لەگەڵ ئێران بکەن و خۆیان لە هەڕەشە بەدوور بگرن، چونکە دانوستان پێویستی بە متمانەیە و ناتوانرێت لەدۆخى لەو شێوەیەدا ئەنجام بدرێت. باسى لەوەشکردووە، عێراق جەختی لە سەر پێویستی هەڵگرتنی گەمارۆ ئابوورییەکانی سەر ئێران کردەوە وەک ئاماژەیەکی نیازپاکی بۆ دەستپێکردنەوەی دانوستانەکانی نێوان تاران و واشنتۆن. "حکومەتەکەمان بە بێدەنگی لەسەر هەموو پرسەکان کاری کردووە بۆ گەڕاندنەوەی ڕۆڵی پێشەنگی عێراق لە ناوچەکەدا، ئێستاش بەشێکە لە چارەسەری کێشەکان کە پێشتر گۆڕەپانێک بووە بۆ شەڕەکان و یەکلاکردنەوەیان". لەبارەى پەیوەندییەکانیان لەگەڵ ئێران، سودانى رایگەیاند، پەیوەندی وڵاتەکەى لەگەڵ کۆماری ئیسلامی ئێران لەسەر بناغە پتەوەکان بنیات نراوە و ئێران دەستوەردانى نەکردووە لە کاروبارى ناوخۆى عێراقدا و پەیوەندییە دوو قۆڵییەکانیان لەسەر ڕێڕەوێکی ئەرێنی ماونەتەوە. هەروەها پەیوەندییەکانى عێراق لەگەڵ ئەمەریکاى بە "ناوازە" دانا و وتى ئەمەریکا هاوبەشێکی ستراتیژی عێراقە و بەشداریی لە ڕووخاندنی ڕژێمی دیکتاتۆری کردووە و لە ڕێگەی هاوپەیمانی نێودەوڵەتییەوە هاوکاریان بووە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی داعش. ئەوەشى خستەڕوو، رێککەوتنی چوارچێوەی ستراتیژی لەگەڵ ئەمەریکا بوارێکى بەرفراوان دەگرێتەوە لە پەیوەندییە ئەمنی و سەربازییەکان زیاتر درێژدەبێتەوە. خولى دووەم لەبەشێکى دیکەى چاوپێکەوتنەکەدا سودانى رایگەیاند، خولی دووەمى سەرۆک وەزیران خواستێکى تاکەکەسى نییە، بەڵکو ئامادەییە بۆ لەئەستۆگرتنی بەرپرسیارێتی و تەواوکردنی پڕۆژەیەک کە دەستیان پێکردووە. وتیشى "هاووڵاتی چاوەڕێی ئەنجامی بەشداریکردنی دەکات لە هەڵبژاردنەکاندا لە ڕێگەی گۆڕانکاری لە ئاستی خزمەتگوزاری و ئاستی بژێوی و ئابووری و چەسپاندنی ئاسایش و سەقامگیری لە وڵات و بەهێزکردنی ڕۆڵی میحوەری عێراق". سودانى جەختیکردەوە "ڕێژەی بەشداریکردن لە هەڵبژاردنەکاندا بەڵگەیە لەسەر ئاستی ڕەزامەندی و متمانە بە ئاستی ئەدای جێبەجێکردنی حکومەت و ئەم هۆکارانەش وای لە هاووڵاتیان کردووە بەشدارییەکی بەرفراوان لە هەڵبژاردنەکاندا بکەن". دەشڵێت، زۆرینەی هێزەکانی چوارچێوەی هەماهەنگی پەرۆشن بۆ پێکهێانى حکومەتێکی بەهێز کە رووبەڕووی ئاڵنگارییەکانی داهاتوو ببێتەوە "هێشتا لە شوێنی خۆمانین و بڕیاری کۆتایی لەسەر هەڵبژاردنی سەرۆک وەزیران نەدراوە، هەر بۆیە دەستپێشخەرییەکمان پێشکەش کرد بۆ گەیشتن بە رێککەوتن لەو بارەیەوە".
عەتا محەممەد سەرۆکی کۆمیسیۆنی فریاگوزاریی چەمچەماڵ ڕایگەیاند، هەفتەی داهاتوو قەرەبووی ئۆتۆمبێل و دووكانە زیانلێکەوتووەکانی لافاوەکەى چەمچەماڵ دەکرێتەوە. عەتا محەممەد، ئەوەشی خستەڕوو، ئەمڕۆ بڕیاردەدەن لەەسەر دیاریکردنی ڕۆژێک بۆ دابەشکردنی هاوکارییەکە بەسەر شۆفێر و دوکانە زیانلێکەوتووەکانی لافاوەکەی 9ـی مانگی چەمچەماڵ و دەورووبەری. سەرۆکی کۆمیسیۆنی فریاگوزاریی چەمچەماڵ ئاماژەی بەوەشکرد، هۆکاری دواکەوتنی قەرەبووەکە بۆ هەفتەی داهاتوو ئەوەیە، بانکی چەرموو لە چەمچەماڵ بۆ دابەشکردنى مووچە تەرخان دەکرێت، بەوپێیەی ئەو بانکە ناتوانێت لە یەک کاتدا مووچە و هاوکارییەکەی لافاوەکە پێکەوە دابەشبکات. کۆمیسیۆنى فریاگوزارى و بوژانەوەى چەمچەماڵ ڕایگەیاند، 1302 خێزانى زیانلێکەوتووى لافاوەکەى چەمچەماڵ تۆمارکراوە، لەو ژمارەیە 1268 خێزان چەکى قەرەبوویان وەرگرتووە و قەرەبوو کراونەتەوە، 38 خێزان چەکى قەرەبوویان وەرنەگرتووە، کە چوار خێزانیان بەخواستى خۆیان قەرەبووەکەیان ڕەتکردوەتەوە و بەهۆى ئەوەى پێشتر خێرخوازان قەرەبوویان کردونەتەوە و 34 خێزانیش بەهۆى بوونى نەخۆش و دەوامى سەربازى و چەند هۆکارێکى دیکە تاوەکو ئێستا چەکەکانیان وەرنەگرتووە. عەتا محەمەد سەرۆکى کۆمیسیۆنەکە لە کۆنفرانسێکى رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، بڕى پارەى قەرەبووى هیچ کەسێک نافەوتێت و دەتوانن لە رۆژانى داهاتوو سەردانى بانکى چەرموو بکەن و چەکى قەرەبوو وەربگرن و ڕاستەوخۆ پارەکەیان بۆ خەرجدەکرێت، لە ئەمرۆشەوە دەستدەکەن بە پۆلێنکردنى سکاڵاکان و تاوەکو ڕۆژى یەکشەممە لە پاش پۆلێنکردن کۆمیسیۆنەکە و لیژنەى چاودێرى کۆدەبێتەوە و بڕیار لە دەرئەنجامى سکاڵاکان دەدات. سەرۆکى کۆمیسیۆنى فریاگوزارى و بوژاندنەوەى چەمچەماڵ جەختیشیکردەوە، هەر رۆژى یەکشەممەى داهاتوو بڕیار دەدرێت لەبارەى رۆژى دابەشکردنى هاوکارییەکان بۆ خاوەنى ئۆتۆمبیل و دووکانە زیانلێکەوتووەکان. لەبارەى پرۆسەى چاودێریکردنى پرۆسەکەشەوە گوتى، ئەو هاوکارییەى کۆکراوەتەوە لەپرۆسەیەکى شەفافدا دابەشدەکرێت و هەموو خێرخوازان دەزانن کە بڕى هاوکارییەکانیان گەیشتوەتە شوێنى خۆى داواشیکرد، هەر رێکخراو دامودەزگایەکى دیکە پارەى بۆ چەمچەماڵ کۆکردوەتەوە سەرچاوەکەى و شێوازى خەرجکردنەکەشى بۆ ڕاى گشتى ئاشکرابکات. لەبارەى وەرگرتنى زیانمەندى نوێ سەرۆکى کۆمیسیۆنى فریاگوزارى چەمچەماڵ دەڵێت، سکاڵا و وەرگرتنى ناوى خێزانى نوێى زیانمەند کۆتایی هات بەڵام هەرکەسێک بەفەرمى بیسەلمێنێت ئۆتۆمبێل و دوکانى هەبووە و تۆمارنەکراوە ناوەکانیان تۆماردەکیت. لایخۆشیەوە، ئەحمەد ئەنوەر – سەرۆکى بۆردى چاودێرى قەرەبووکردنەوەى زیانلێکەوتووان ڕایگەیاند، هەر سکاڵایەک بەڵگەى هاوپێچ کرابێت بەدڵنیایی لەبەرچاو دەگیرێت و نەرمى دەنوێنن و هەوڵدەدەن زۆرترین قەرەبووى زیانلێکەوتووان بکەنەوە.
بڕیارە سبەی دووشەممە یەکەم دانیشتنی پەرلەمانی عێراق بەڕێوەبچێت، دانیشتنەکە کاتژمێر 12:00ـی نیوەڕۆ ئەنجام دەدرێت و لە یەکەمین کۆبوونەوەدا پەرلەمانتاران سوێندی یاسایی دەخۆن و دواتر سەرۆک و دوو جێگرەکەی هەڵدەبژێردرێن . یەکشەممە 28ـی کانوونی یەکەمی 2025، بەگوێرەی زانیارییەکانى سەرچاوەیەکى ئاگادار لەبەغدا ڕایگەیاند، ئامادەکارییەکان بۆ بەڕێوەچوونی یەکەم دانیشتنی خوولی شەشەمی پەرلەمانی عێراق تەواوکراوە، وابڕیارە سبەی دووشەمە 29ـی کانوونی یەکەمی 2025، یەکەم دانیشتنی پەرلەمان لە کاتژمێر 12ـی نیوەڕۆ بەڕێوەبچێت. ئاماژەی بەوەشکرد، دوای تەواو بوونی پرۆسەی سوێند خواردنی ئەندامانی پەرلەمان، دواتر بە شێوەیەکی نهێنی دەنگدان بۆ هەڵبژاردنی دەستەی سەرۆکایەتی پەرلەمان دەکرێت، کە پێک دێت لە سەرۆک و هەردوو جێگرەکەی. پەیامنێری کوردستان24، دەڵێت بۆ ئامادەبوون لە یەکەم دانیشتنی پەرلەمان، فراکسیۆنی پارتی دیموکراتی کوردستان گەیشتوونەتە شاری بەغدا، ئاماژەی بەوەشکرد، ئەمڕۆ ئێوارە شاندێکی دیکەی پارتی بۆ کۆبوونەوە لەگەڵ فراکسیۆنەکە دەگاتە بەغدا و لە بارەی بەشداریکردن و دیاریکردنی کاندیدی پارتی بۆ پۆستی جێگری سەرۆکی پەرلەمان کۆدەبنەوە، هاوکات وابڕیارە لەگەڵ لایەنە شیعە و سوننەکانی عێراق کۆببنەوە لە بارەی یەکلایی کردنەوەی پۆستی سەرۆکی پەرلەمان. لە بارەی کۆبونەوەی شاندی پارتی لەگەڵ لایەنەکان و یەکەم دانیشتنی پەرلەمانی عێراق، دکتۆر زیرەک زێباری تایبەت بۆ کوردستان24، گوتی:"ئێمە وەکو فراکسیۆنی پارتی سبەی کاتژمێر 11ـی پێش نیوەڕۆ کاتژمێرێک پێش دەسپێکردنی یەکەم دانیشتنی پەرلەمان بڕیاری ئەوە دەدەین کێ کاندیدی پارتی دەبێت بۆ پۆستی جێگری سەرۆکی پەرلەمان". ئاماژەی بەوەشکرد:"بۆ دیاریکردنی سەرۆکی فراکسیۆن و جێگری سەرۆکی پەرلەمان پارتی دوو بۆ سێ کاندیدی دەبێت، ئەمەش سبەی لە کۆبونەوەی شاند و فراکسیۆنی پارتی بە گوێرەی بڕیاری سەرکردایەتی حزب یەکلایی دەبێتەوە". بە گوێرەی زانیارییەکان، تاوەکو ئێستا لایەنە سوننەکان نەیانتوانیوە کاندیدێک بۆ سەرۆکی پەرلەمان یەکلایی بکەنەوە، بۆ ئەم مەبەستەش هەریەکە لە محەممەد حەلبوسی و موسەننا سامەڕایی ڕکابەرایەتی یەکتر دەکەن و تاوەکو ئێستاش لەسەر کاندیدێکی دیاری کراو ڕێکنەوکەوتوون.
خشتەی مووچەی مانگی تشرینی یەکەمی فەرمانبەران و مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان. ڕۆژی دوو شەممە ڕێکەوتی ( ٢٩ ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ ) دەست بەدابەشکردنی مووچەی مانگی تشرینی یەکەمی فەرمانبەران و مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان دەکرێت و ڕۆژی چوارشەممە ( ٣١ ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ ) کۆتایی بەدابەشکردنی مووچە دێت. تێبینی؛ بەهۆی ئەوەی وەرگرتنی پارە بەشێوەی کاش لەلقی هەولێری بانکی ناوەندی عێراق دەکەوێتە سبەی لەکاتی دەوامی فەرمی و دواتر گواستنەوەی پارەکە بۆ سەرجەم بانکەکان لەپارێزگاو ئیدارە سەربەخۆکان، داوا لە سەرجەم مووچەخۆران دەکەین لەدوای کاتژمێر یەکی نیوەرۆ سەردانی بانکەکان بکەن بەمەبەستی وەرگرتنی مووچەکانیان بە پێی خشتەی ڕاگەیەنراو. ڕاگەیاندنی وەزارەتی دارایی و ئابووری ٢٨ ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥
وەزارەتی دارایی هەرێمی کوردستان رایدەگەیێنێت، تەمویلی مووچەی مووچەخۆران بۆ مانگی تشرینی یەکەم خرایە سەر هەژماری بانکی وەزارەتەکەیان. ئەو بڕەی بەغدا خستوویەتییە سەر هەژماری وەزارەتی دارایی، 942 ملیار و 845 ملیۆنە. پارەکە خراوەتەسەر هەژماری بانکیی وەزارەتی دارایی و ئابووریی هەرێمی کوردستان لە لقی هەولێری بانکی ناوەندیی عێراق. هەر ئەمڕۆ یەکشەممە، سەرچاوەیەک لە وەزارەتی دارایی هەرێمی کوردستان بە رووداوی گوت، ''سەرەڕای ئەوەی لە 25ی ئەم مانگەوە بەهۆی سەری ساڵەوە پشووی فەرمییە، بەڵام دوای تەمویلکردنی پارەکە بۆ سەر هەژماری بانکیی وەزارەت، لیستی مووچە رادەگەیێندرێت و لە رۆژانی پشوودا لە 3 رۆژدا مووچە دابەش دەکرێ.'' 23ی ئەم مانگە کۆبوونەوەی ئاسایی ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق بەڕێوەچوو و تێیدا محەممەد شیاع سوودانی، سەرۆکوەزیرانی عێراق، تەیف سامی، وەزیری دارایی فیدراڵی راسپارد مووچەی مانگی 10ی مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان خەرج بکات. بەڵام هیچ بڕیارێک لەبارەی هەردوو مووچەی مانگی 11 و 12 نەدرا. ئێستا کە مووچەی مانگی 10 دابەش دەکرێت، ساڵی 2025 تەواو دەبێت و مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان مووچەی دوو مانگیان وەرنەگرتووە. سەرچاوەیەک لە وەزارەتی دارایی هەرێمی کوردستان بە رووداوی گوت: ئەمڕۆ لیستی مووچە رادەگەیێنن.
ڕوانگەی سووری بۆ مافەکانی مرۆڤ (SOHR) بڵاویکردەوە، لە سەرەتای مانگی کانوونی دووەمی 2025ەوە، تا ئێستا، 13 هێرشی ڕێکخراوی داعش لە ناوچەکانی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا تۆمار کراون. دەشڵێت: لە ئەنجامی ئەم هێرشانەدا 5 ئەندامی هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) کوژراون، کە فەرماندەیەکیان تێدایە، هەروەها 6 ئەندامی دیکەیان بریندار بوون کە یەکێکیان فەرماندەیە. بەگوێرەی ڕاپۆرتێکی ڕوانگەکە کە بڵاویکردووەتەوە، شانە نهێنییەکانی داعش زنجیرەیەک هێرشیان لە پارێزگاکانی دێرەزوور و حەسەکە ئەنجامداوە، تێیدا چەکدارانی هەسەدە و دامەزراوە نەوتی و سەربازییەکانیان کردووەتە ئامانج. وردەکاری ئۆپەراسیۆنەکان و زیانەکان: ڕوانگەکە ئاماژەی بەوە کردووە 13 ئۆپەراسیۆنەکە بەم شێوەیە بوون؛ لە حەسەکە دوو ئەندامی هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) کوژراون. لە دێرەزوور سێ ئەندامی هەسەدە (فەرماندەیەکیان تێدایە) کوژراون، هەروەها شەش سەربازی دیکە بریندار بوون یەکێکیان فەرماندەیە. هەروەها دەشڵێت: لەم ڕووبەڕووبوونەوانەدا دوو ئەندامی داعش کوژراون و یەکێکی دیکەشیان بریندار بووە. ڕوانگەی سووری جەخت دەکاتەوە؛ ئەم هێرشانە نیشاندەری بەردەوامی و پەرەسەندنی ئەو هەڕەشە ئەمنیانەیە کە داعش لە ناوچەکانی ژێر کۆنترۆڵی هەسەدەدا دروستی دەکات. هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) کە لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکاوە پاڵپشتی دەکرێن، کۆنترۆڵی ناوچەیەکی بەرفراوان لە باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا دەکەن، کێڵگە گرنگەکانی نەوت و گازی تێدایە. ئەم هێزە لە ساڵی 2019دا، توانی بە هاوکاری هاوپەیمانان کۆتایی بە دەسەڵاتی مەیدانی داعش لە دوایین مۆڵگەکانی لە ڕۆژهەڵاتی سووریا بهێنێت.
