کەشناسیی هەرێم: باران بەردەوام دەبێت

بەرپرسی ناوەندی راگەیاندنی هێزەكانی سوریای دیموكرات، ئاشکرایدەکات پێش كۆتایی ئەمساڵ ژەنەڕاڵ مەزڵوم عەبدی سەردانی دیمەشق دەكات، بە ئامادەبوونی ئەمریكاو فەرەنساو بەریتانیاو هەندێك وڵاتی عەرەبی.  فەرهاد شامی، بەرپرسی ناوەندی راگەیاندنی هێزەكانی سوریای دیموكرات لە لێدوانیکیدا بۆ كەناڵی (العربیە) ئەوە دەخاتەڕوو، ئەگەر پەیوەندیمان لەگەڵ ئیسرائیل هەبوایە توركیا جورئەتی ئەوەی نەدەكرد پەرلامارمان بدات. هەروەها وتیشى:  تۆمەتباركردنمان لەلایەن توركیاوە بەوەی پەیوەندیمان هەیە لەگەڵ ئیسرائیل هەیە، پاساوە بۆ دەستوەردان لە دۆسیەی سوریا. وتەبێژەکەى هەسەدە باس لەوەشدەکات کە لەبارەی دەستدرێژییەكانی ئیسرائیل لەناو خاكی سوریا، دەبێت ئەو پرسیارە دیمەشق وەڵامی بداتەوە، كە جۆلانی لە نەخشەی سوریادا سڕیوەتەوە، وتیشى:  لەناو هێزەكانی سوریای دیموكراتدا ئەندامی بیانی نییە. فەرهاد شامى دەڵێت: داواكاری ئێمە تەنها نا ناوەندی نییە بەڵكو شێوازی حوكمڕانی و بەشداری هەموو سورییەكانە لە ئیدارەدانی وڵاتەكەیان،   لەگەڵ دیمەشق باسی ناناوەندێتیمان كردووەو پێویستە هاوڵاتیانی سوریا ناوچەكانی خۆیان بەڕێوەببەن.

ڤۆلۆدیمیر زیلینسکی، سەرۆکی ئۆکراینا دەڵێ، رۆژی پێنجشەممە گفتوگۆی "زۆر باشی" لەگەڵ ستیڤ ویتکۆف و جارێد کوشنەر، نێردراوانی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمەریکا هەبووە و وەک خۆی دەڵێ، سەرنجیان خستووەتە سەر کۆتاییهێنان بە "جەنگی دڕندانەی رووسیا". زیلینسکی لە پۆستێکدا لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان دەڵێ: "گفتوگۆمان لەسەر وردەکاریی گرنگی کارە بەردەوامەکان کرد." هەروەها دەڵێت: "بیرۆکەی باش هەن کە دەتوانن خزمەت بە ئەنجامێکی هاوبەش و ئاشتییەکی بەردەوام بکەن." سەرۆکی ئۆکراینا سوپاسی دوو نێردراوەکەی کرد بۆ "کارە بونیادنەرەکەیان، کارە چڕوپڕەکان و وشە جوانەکانیان." زیلینسکی گوتی: "بەڕاستی شەو و رۆژ کار دەکەین بۆ نزیککردنەوەی کۆتایی ئەم جەنگە دڕندانەیەی رووسیا دژی ئۆکراینا و بۆ دڵنیابوون لەوەی هەموو بەڵگەنامە و هەنگاوەکان راستەقینە، کاریگەر و جێگەی متمانەن." هەروەها لە گفتوگۆکەدا رێککەوتن کە رۆستەم عومەرۆڤ، دانوستاندنکاری ئۆکراینا رۆژی پێنجشەممە جارێکی دیکە لەگەڵ دوو نێردراوەکە قسە بکاتەوە. پۆستەکەی زیلینسکی رۆژێک دوای ئەوە دێت کە رایگەیاند، ئۆکراینا هەندێک "سازشی سنوورداری" لە نوێترین وەشانی رەشنووسی پلانی ئەمریکادا بەدەستهێناوە. پلانە 20 خاڵییەکە کە لەلایەن دانوستاندنکارانی ئەمەریکا و ئۆکرایناوە لەسەری رێککەوتوون، ئێستا لەلایەن مۆسکۆوە پێداچوونەوەی بۆ دەکرێ. بەڵام کرێملین پێشتر ئامادەیی نیشان نەداوە دەستبەرداری داواکارییەکانی بێت بۆ کشانەوەی تەواوەتی لە رۆژهەڵاتی ئۆکراینا. زیلینسکی رۆژی چوارشەممە دانی بەوەدا نا کە هەندێک خاڵ لە بەڵگەنامەکەدا هەن کە بەدڵی نین، بەڵام گوتی، کیێڤ سەرکەوتوو بووە لە لابردنی مەرجی کشانەوەی ئۆکراینا لە هەرێمی دۆنێتسک، یان داننان بەو خاکەی لەلایەن سوپای مۆسکۆوە دەستی بەسەردا گیراوە.

وەزارەتی کارەبای حکوومەتی هەرێمی کوردستان رایدەگەیەنێت: تا ئێستا 70%ـی هەرێمی کوردستان کارەبای 24 کاتژمێری پرۆژەی ڕووناکی پێگەیشتووە، ڕاشیدەگەیەنێت، دوایین وەرزی زستان دەبێت لە کوردستان کە تێیدا کارەبا بپچڕێت. ئەمڕۆ پێنجشەممە 25ـی کانوونی یەکەمی 2025، وەزارەتی کارەبای حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە ڕاگەیەندراوێکدا، وێڕای سوپاسی خەڵکی کوردستانی کردووە بۆ پشوو درێژی و هاوکاریی بەردەوامییان لەگەڵ دۆخی کارەبا و وەزارەتی کارەبادا. وەزارەتی کارەبا هاووڵاتییانی ئاگادارکردووەتەوە، چالاکییەکانی زیادکردنی بەرهەمهێنانی گازی سروشتی و کارەبا و سازدانەوە لە تۆڕی کارەبای نیشتمانی لەپێناو دابینکردنی کارەبا بە باشترین شێوە، بەردەوام دەبێت.     لە ڕاگەیەندراوەکەدا، وەزارەتی کارەبا ئاماژەی بەوە کردووە، ئەم چالاکییانە كێشەی 30 ساڵەی کارەبا بەیەکجاری بنبڕ دەکەن و دەڵێت: ئەمە دوایین وەرزی زستان دەبێت کەوا کێشەی پچڕانی کارەبا ڕووبدات.     وەزارەتەکە وەک ئامارێک ئاشکرای کردووە، ئێستا %70ـی هەرێمی کوردستان کارەبای 24 کاتژمێری پرۆژەی ڕووناکییان پێگەیشتووە و تاوەکو کۆتایی ساڵی داهاتوو هەموو هاووڵاتیانی هەرێمی کوردستان کارەبای نیشتمانی بەردەوامییان پێدەگات.   ئەم ڕاگەیەندراوەی وەزارەتی کارەبای حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە کاتێکدایە، پێنجشەممە، 25ـی کانوونی یەکەمی 2025، وەزارەتی کارەبا لە ڕاگەیەنراوێکی پێشووی ئاگاداری هاوبەشانی کردەوە: بەهۆی گرفتێکی تەکنیکییەوە لە کێڵگەی کۆرمۆر بڕی 250 ملیۆن پێ سێجا گاز کەمی کردووە، ئەمەش بووەتە هۆی کەمبوونەوەی بڕی 1000 مێگاوات کارەبا. هاوکات دڵنیایی دا، کە هەردوو وەزارەتی کارەبا و وەزارەتی سامانە سروشتییەکان، لەگەڵ تیمەکانی داناگاز لە هەوڵدان بۆ چارەکردنی گرفتەکە و ئاساییکردنەوەی  بارودۆخەکە.

بەگوتەی بەرپرسێکی باڵای حکومەتی عێراق، ناردنی پارە لەلایەن بەغدا بۆ مووچەی مانگی 10 کەوتە هەفتەی داهاتوو، دابەشکردنی مووچەش دەکەوێتە ساڵی داهاتوو.  تاوەکوو ئێستا حکومەتی عێراق دەستی بە دابەشکردنی مووچەی فەرمانبەرانی خۆی نەکردووە، بڕیارە سەرەتای هەفتەی داهاتوو دەستپێبکات. دوای دابەشکردنی مووچەی فەرمانبەرانی خۆی ئەوکات دەست بە ڕێکارەکانی خەرجکردنی پارەی مووچەخۆرانی کوردستانیش دەکرێت. لەبارەی کاتی ڕەوانەکردنی مووچەی مانگی10، بەرپرسە باڵاکەی حکومەتی عێراق بە ئاڤای ڕاگەیاند: پێشبینی دەکەم چوارشەممەی داهاتوو 31ی مانگ پارە بنێردرێت. -لەبارەی دواکەوتنی مووچە، بەرپرسەکەی حکومەتی عێراق وتی: لەگەڵ تەیف سامی، وەزیری دارایی قسەم کرد، دەڵێ: "کێشەی پارەمان هەیە و پارەمان لەبەردەست نییە، هەندێک پارە هەبووە، ئەویش هەفتەی ڕابردوو بەڵێندەر خۆپێشاندانیان کردووە و داوای خەرجکردنی پارەی پڕۆژەکانیان کردووە، ناچار ئەو پارەیەی هەبووە بەوانیان داوە". چونکە حکومەتی عێراق 50 تریلۆن دینار پارەی بەڵێندەر قەرزارە. بەرپرسەی عێراق لەبارەى ئەوەى بەردەوام دەوترێت لقی هەولێری بانکی ناوەندی سێ تریلۆن دیناری تێدایە بەشی سێ مووچەی خەڵکی کوردستان دەکات، بۆ ئەو پارەیە خەرج ناکرێت؟ بەرپرسەکەی عێراق وتی: ئەو پارەیە هی بانکی ناوەندییە، پارەی پڕۆژەکان و پارەی یەدەگە، وەزارەتی دارایی عێراق ناتوانێت هەر لەخۆیەوە بۆ مووچە خەرجی بکات. ئەگەر چوارشەممە پارە بنێردرێت ئەوا دابەشکردنی مووچە دەکەوێتە ساڵی داهاتوو. پێنجشەممەی داهاتوو دەکاتە یەکی مانگ پشووە لە عێراق، ئیتر هەینی و شەممەیشی بەسەردا دێت. هەرچەندە حکومەتی هەرێمی کوردستان بڵاوی کردۆتەوە ئەگەر پارە نێردرا ئەوا لە ڕۆژانی پشوو مووچە دابەش دەکرێت، بۆ کاش کێشە نابێت، دەتوانن دابەشی بکەن. بەڵام کێشەکە بۆ دابەشکردنی مووچە لەڕێگەی هەژماری من دروست دەبێت کە ئەم مانگە زیاتر لە 600 هەزار مووچەخۆر لە ڕێگەی هەژماری من وەری دەگرن.  بانکەکانی بەشدار لە هەژماری من بە سیستەمی بانکی ناوەندیی عێراق کار دەکەن، لە ڕۆژانی پشووش بانکەکە دەوامیان نییە و سیستەمەکە کار ناکات.

ئێوارەی ئەمڕۆ جڤاتی نیشتمانیی بزوونتەوەی گۆڕان [گردەکە] راگەیەنداروێکیان لەبارەی پیرۆزبایەکەی سەرۆکی هەرێمی کوردستان بڵاوکردەوە و دەڵێن: سەرۆکی هەرێم، پێویست بوو ئاگادار بێت، کە ئەو کەسە [دانا ئەحمەد مەجید] رێکخەری بزووتنەوەی گۆران نییە لە 13ـی چواری 2025 وە ماوەکەی تەواو بووە، پێشتر بەهۆی ویستی دەستبەسەردا گرتن و دوور لە بنەماکەکانی دیمواکرسی کەسێک[ دانا ئەحمەد مەجید] لە ساڵی رابردوو بۆ ماوەی شەش مانگ کرا بە رێکخەری گشتیی بزووتنەوەی گۆڕان بەڵام ئێستا کاتەکەی تەواو بووە، خۆشی چەند جارێک ئەمەی باسکردووە. هەروەها دەڵێن، پێویست بوو بەڕێز سەرۆکی هەرێمی کوردستان ئاگادار بێت، کە لە رێکەوتی 13ی 4ی 2025 لەسەر بنەمای یاسا و بڕیاری کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەکان و فەرمانگەی پارت و رێکخراوە سیاسییەکان، ئەو کەسانە هیچ سیفەتێکی قانونی و رێکخراوەییان لە بزوتنەوەی گۆڕاندا نییە و نوێنەرایەتی گۆڕان ناکەن. تەنانەت خۆیان لە بەردەم هەموو کەناڵەکاندا بە ئاشکرا گوتیان تا ئەنجامدانی کۆنفرانسی نیشتمانی رێکخەر نین. هەر لە راگەیندراوەکەدا دەشڵێن: سەرۆکی هەرێمی کوردستان دەبێت رێز لە یاسا بگرێت و دەستێوەردان نەکات، بەڵام بەو پیرۆزباییەی سەلماندی دەستوەردان لە کاروباری گۆڕاندا دەکات. دوێنێنێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان وەک نەریتی ساڵانەی خۆی، نامەی پیرۆزبایی ئاراستەی سەرجەم حزب و لایەنەکان کرد، لە پرۆزباییەکەی بۆ ساڵی نوێ لە بزووتنەوەی گۆڕان [کوردسات] دانا ئەحمەد مەجیدی، وەک رێکخەری گشتیی بزوونتەوەی گۆڕان ناوهێنا.

سەرۆکی بانکی ناوەندیی سووریا ئاشکرای کرد، لە دەسپێکی ساڵی نوێی 2026ـەوە، دراوی نوێی سووریا دەخرێتە بازاڕ، ڕاشیگەیاند، پرۆسەی ئاڵوگۆڕی دراوی کۆن بە دراوێ نوێ لە سەرجەم بانکەکان دەستپێدەکات. پێنجشەممە 25ـی کانوونی یەکەمی 2025، عەبدولقادر ئەلحەسریە سەرۆکی بانکی ناوەندیی سووریا، لە ڕاگەیاندراوێکدا ئاماژەیدا، لە 1ی کانوونی دووەمی 2026، دراوی نوێی سووریا دەخرێتە بازاڕەوە و پرۆسەی گۆڕینی دراوی کۆنیش دەستپێدەکات، ئاماژەی بەوەشکردووە، پرۆسەکە بە ئاسانی و ڕێکخراو دەبێت، میکانیزمەکانیشی بە ڕوونی و شەفافانە ڕوون دەکرێنەوە. لە بەیاننامەیەکدا ئاماژەی بەوەداوە "پێشوازی لە دەرکردنی فەرمانی ژمارە 293ـی ساڵی 2025 دەکەن، سەبارەت بە چاپکردنی دراوی نوێی سووریا کە ئەمە قۆناغێکی سەرەکی نیشتمانییە هەروەها ڕەنگدانەوەی دەستپێکی قۆناغێکی نوێی ئابووری و دراوییە بۆ حکوومەت و گەلی سووریا". باسی لەوەشکردووە، بە فەرمانی حکوومەتی سووریا دەسەڵاتی پێویست دراوە بە بانکی ناوەندی بۆ دیاریکردنی وادە و شوێنەکانی ئاڵوگۆڕکردن، بۆیە بە بڕیارێکی بانکی ناوەندی پەیڕەوی جێبەجێکردن دەردەچێت، بە گرنگیدانێکی بەهێز بە خزمەتکردنی هاووڵاتییان و ئاسانکاریی ڕێکارەکان لە سەرجەم ناوچەکان. ئەلحەسریە ڕوونیشیکردەوە، دراوی نوێی سووریا هێمای سەروەری دارایی دوای ڕزگاری وڵاتەکەی لەسەر دەبێت، ئەمەش قۆناغێکی نوێیە کە لە ڕێگەی هاریکاریی بەکۆمەڵەوە بنیات نراوە و لەلایەن بانکی ناوەندی سووریاوە بەڕێوەدەبرێت. بانکی ناوەندی سووریا، پێشتر لە 18ی کانوونی دووەمدا ڕوونیکردبووەوە کە لە کاتی خۆیدا سەرجەم وردەکارییەکانی دراوی نوێ ڕادەگەیەنێت، کاتێک هەموو ئامادەکاری و ڕێکخستنی پێویست تەواو بوو. هەروەها ئاماژەی بەوەشکردووە، سەرجەم مامەڵەکانی بانکی وەکو پێشووتر بەردەوام دەبێت، بە بێ ئەوەی هیچ کاریگەرییەک لە سەر ئەو خزمەتگوزارییانە دروست بکات کە پێشکەش بە هاووڵاتییان و وەبەرهێنەران دەکرێت.

پێشبینی دەکرێ لە سەرەتای هەفتەی داهاتووەوە شەپۆلێکی بەفر و باران هەرێمی کوردستان بگرێتەوە. سەرۆکی بەشی پێشبینیی کەشناسی لە دەستەی کەشناسیی عێراق پێشبینی دەکات، بڕێکی باش باران ببارێ و لە چەند ناوچەیەکیش بەفر ببارێ. رۆژی چوارشەممە، 25ی کانوونی یەکەمی 2025، مەحموود عەبدوللـەتیف، سەرۆکی بەشی پێشبینیی کەشناسی لە دەستەی کەشناسی و بوومەلەرزانیی عێراق بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند، بەهۆی کاریگەریی نزمە پاڵەپەستۆیەکی دەریای نێوەڕاست، پێشبینی دەکرێ لە رۆژی شەممەوە شەپۆلێکی بەفر و باران روو لە هەرێمی کوردستان بکات و چەقی شەپۆلەکەش رۆژی یەکشەممە دەبێ. بە گوتەی سەرۆکی بەشی پێشبینیی کەشناسی، پێشبینی دەکرێ رۆژی یەکشەممە بارانبارین لە دهۆک و زاخۆ چڕ ببێتەوە و شەوی یەکشەممە لەسەر دووشەممەش، بەفربارین لە سنووری دهۆک و زاخۆ دەستپێبکات و پێشبینی دەکرێ بڕێکی باشی بەفریش لە حاجی ئۆمەران ببارێت. مەحموود عەبدوللـەتیف گوتیشی: "لە هەندێک ناوچەی دیکەش پێشبینی بەفربارین دەکرێ، بەڵام پێشبینییەکان لاوازن." ئەو کەشناسە ئاماژەی بەوەش کرد: "شەپۆلەکە تاوەکو رۆژی چوارشەممە بەردەوام دەبێ. بڕێکی باش باران لە سەرجەم پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان دەبارێ، بەڵام مەترسیی دروستبوونی لافاو نییە، هەروەها پلەی گەرماش بەشێوەیەکی بەرچاو دادەبەزێ." هاوکات، محەممەد کەمال، شارەزای کەشناسی بە رووداوی گوت: "بەپێی پێشبینییەکان رۆژی شەممە بارانبارین لە سنووری پارێزگای دهۆک دەستپێدەکات و دواتر هەولێر، کەرکووک، سلێمانی، هەڵەبجە و گەرمیان دەگرێتەوە. بڕی بارانبارینیش لە هەندێک ناوچە دەگاتە 70 ملم، بەڵام مەترسیی لافاو نییە." بە گوێرەی پێشبینییەکانی ئەو شارەزای کەشناسییە بڕی بارانی پێشبینیکراو بەم شێوەیە دەبێ: سۆران: 40 بۆ 70 ملم راپەڕین: 50 بۆ 66 ملم دهۆک: 55 بۆ 60 ملم هەولێر و سلێمانی: 45 بۆ 50 ملم کەرکووک و گەرمیان: 25 بۆ 40 ملم ئەوەی کە پەیوەندی بە بەفربارینەوە هەیە، محەممەد کەمال دەڵێ، شەپۆلی بەفربارین بە 3 قۆناخ دەبێت و بەم شێوەیە دەبێ: 1- قۆناخی یەکەم - شەممە: بەفربارین لە ئامێدی، شێلادزێ، کانی ماسی، حاجی ئۆمەران، چۆمان و سەفین دەستپێدەکات. 2- قۆناخی دووەم - دووشەممە: ئەو ناوچانەی 1000 مەتر لە ئاستی دەریاوە بەرزن بەفریان لێ دەبارێ، لەوانە شەقڵاوە، پێنجوێن، قەرەداخ و سەنگاو. 3- قۆناخی سێیەم - چوارشەممە: بەهێزترین شەپۆلە و ئەو شوێنانە دەگرێتەوە کە بەرزییان 850 مەترە، ئەگەری بەفربارین لە گەڕەکە بەرزەکانی سلێمانی، گۆیژە، ماوەت و چوارتا هەیە. بەپێی پێشبینی ئەو کەشناسە، بڕی بەفر لە سەنتەری ناوچە شاخاوییەکان 1 بۆ 17 سانتیمەتر و لە چیاکانیش 70 بۆ 90 سانتیمەتر دەبێ.

مەزڵوم عەبدی، فەرماندەی گشتیی هەسەدە رایگەیاند، گەیشتووینەتە لێگتێگەیشتنێکی هاوبەش بەمەبەستی رێککخستن و چوونەپاڵی هیزەکانمان بۆ نێو [سوپای سوریا.] عەبدی ئاماژەی بەوەشکرد، شێوازی سیستمەکە و بەشداری یەکە جیاوازەکان لە پایە سەرەکییەکانی لێکتێگەیشتنەکەن، ئەمەش پێویستی بە دیالۆگی قووڵتر هەیە تا بگەینە دەستوورێک کە رەنگدانەوەی خواستی هەموولایەک بێت. بەشێکى دیکە لە پەیامەکەى.. ــ گەیشتوینەتە لێكتێگەیشتنی هاوبەش سەبارەت بە یەكخستنی هێزە سەربازییەكان؛ بەوجۆرەی كە لەگەڵ بەرژەوەندی گشتیدا بگونجێت.  ــ بابەتی دەستوری هەن كە پێویستیان بە كات هەیە بۆ گەیشتن بە چارەسەرێك كە هەموو سوریا بگرێتەوە.  ــ وای دەبینین چارەسەر لە سوریا دەبێت (لامەركەزی) بێت.  ــ فۆرمی حوكمڕانی و بەشداری پێكهاتەكان لە پایە سەرەكییەكانەو، ئەمە پێویستی بە دیالۆگی قوڵتر هەیە بۆ گەیشتن بە دەستورێك كە رەنگدانەوەی هەموو خواستەكان بێت.  ــ بەرەوپێشچوون هەیە لە دروستكردنی روانگەی هاوبەش سەبارەت بە رێڕەو و سنورەكان.  ــ سامانی ژێرزەوی هی هەموو هاوڵاتیانی سوریایە.  ــ نزیكبوونەوە لە بۆچوونەكاندا هەیە سەبارەت بە بابەتە سەرەكییەكان و، هیواخوازین لە ماوەی ئایندەدا بگەین بە هەموو رێككەوتنەكان.  ــ دەمانەوێت رۆڵەكانی ناوچەكە لەچوارچێوەیەكی دەستوریدا خۆیان ناوچەكانی خۆیان بەرێوەببەن.

نووسراوێک بەناوی حکومەتی عێراقەوە بڵاوکراوەتەوە، گوایە رێژەی 20% وەکو باج دەخاتە سەر نرخی کارتەکانی مۆبایل و ئینتەرنێت. سەرۆکی رێکخراوێکی گەیاندن دەڵێت، ئەگەر جێبەجێ بکرێت کارتێکی 10 هەزار دیناری دەبێتە 12 هەزار و 500 دینار. گوتەبێژی ئاسیاسێڵ و بەرپرسێک لە کۆڕەک تیلیکۆم دەڵێن: "هیچ بڕیارێکی فەرمیمان بۆ نەهاتووە". بەگوێرەی نووسراوێک کە میدیای عێراقیی وەکو ئەنجامنامەی کۆبوونەوەی 16-12-2025ـی ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق بڵاوی کردووەتەوە، لە یەکێک لە خاڵەکانی بڕیارەکاندا هاتووە: "دەستپێکردنەوەی کارکردن بە سەپاندنی کرێی خزمەتگوزاری بە رێژەی 20% لەسەر پڕکردنەوەی باڵانسی مۆبایل و ئینتەرنێت، چ لە رێگەی کارتەکانەوە بێت یان لە رێگەی ئەپلیکەیشنە ئەلکترۆنییەکانەوە". زێرەڤان بەهادین، پارێزەری راوێژکار و شارەزای دادوەریی تیلیکۆم، کە هاوکات سەرۆکی رێکخراوی کوردستان کۆمیونکەیشنە بۆ تەکنەلۆژیای زانیاری و گەیاندن و ئاگاداری بڕیارەکەیە، ئەمڕۆ پێنجشەممە بە تۆڕی میدیایی رووداوی گوت: "چەند ساڵێک لەمەوپێش هەمان بڕیار پەیڕەو دەکرا و دواتر راگیرا، ئێستا ئەگەر ئەو بڕیارە جێبەجێ بکرێت دووبارە نرخی کارت بەرز دەبێتەوە". تاوەکو ئەمڕۆ نرخی کارتەکانی مۆبایل و ئینتەرنێت بەرز نەبووەتەوە. زێرەڤان بەهادین گوتی: "دوای دەرکردنی رێنمایی لایەنە پەیوەندیدارەکان بڕیارەکە جێبەجێ دەکرێت و نرخی کارتێکی 10 هەزار دیناری دەبێتە 12 بۆ 12 هەزار و 500 دینار". عومەر فالح، گوتەبێژی کۆمپانیای ئاسیاسێل، ئەمڕۆ پێنجشەممە بە تۆڕی میدیایی رووداوی گوت: "ئێمەش لە میدیاکانەوە بڕیارەکەمان بینیوە، بەڵام هیچ بڕیار و نووسراوێکی فەرمیمان پێنەگەیشتووە، کە باس لە دانانی باج لەسەر کارتەکانی مۆبایل و بەرزبوونەوەی نرخ بکات". بەرپرسێکی باڵا لە کۆڕەک تیلیکۆم، ئەمڕۆ پێنجشەممە بە تۆڕی میدیایی رووداوی گوت: "نرخی کارت تاوەکو ئێستا وەکو خۆی وایە، ئەو بڕیارەی دراوە بە فەرمی بۆ ئێمە نەنێردراوە". ئەو بەرپرسەی کۆڕەک تیلیکۆم گوتیشی: "ئەو بڕیارە لە کاتێکدا دراوە، کە حکومەتی عێراق حکومەتێکی کاربەڕێکەرە، هەرکات بە فەرمی بگاتە دەستمان قسەی خۆمان دەبێت". تاوەکو ئامادەکردنی ئەم هەواڵە، لەگەڵ بڵاوکردنەوەی ئەنجامنامەی کۆبوونەوەی 16-12-2025دا، ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق بە فەرمی ئاماژەی بە گەڕاندنەوەی 20%ـی باجی سەر کارتەکانی مۆبایل و ئینتەرنێت نەکردووە.

وەزیری دەرەوەی ئێران پەیامێکی توند ئاراستەی واشنتن دەکات و ڕایدەگەیەنێت، تاران دەرگای دانوستانی دانەخستووە، بەڵام ئەوەی ئێستا ئەمریکییەکان داوای دەکەن ناوی دانوستان نییە، بەڵکو هەوڵێکە بۆ سەپاندنی هەژموون و زاڵبوون بەسەر ئیرادەی ئێراندا.  عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ئێکس وەڵامی لێدوانی بەرپرسانی ئەمریکای دایەوە و جەختی لەوە کردەوە کە ئێران ئامادەی "دانوستانێکی مانادار"ـە. عێراقچی ڕەخنەی لە عەقڵییەتی ئیدارەی ئەمریکا گرت و ڕایگەیاند کە پێویستە واشنتن لە بیرکردنەوەی خۆبەزلزانین دووربکەوێتەوە و خۆی لە سەرووی یاسا و مافە نێودەوڵەتییەکانەوە نەبینێت، چونکە ئەو شێوازەی ئەوان داوای دەکەن پرۆسەی دیپلۆماسی نییە، بەڵکو تەنیا خۆسەپاندنە. وەزیری دەرەوەی ئێران ئاماژەی بە مێژووی مامەڵەی نێوان هەردوو وڵات کرد و گوتی، هەموو جیهان شاهیدی ئەوەن کە چۆن ئێمە بە نیازپاکی دانوستانمان کرد، بەڵام ئەمریکا بڕیاری دا هێرش بکات و دیپلۆماسیەت لەناوببات. عێراقچی دووپاتی کردەوە کە وەڵامی ئێران بۆ ئەو هێرشانە هەمان سیاسەتی هەمیشەیی بووە کە بەرگریکردن و وەڵامدانەوەیە، دڵنیاییشی دا کە ئەمریکا لەو هەنگاوانەی دژی گەلی ئێران ناویەتی پەشیمان دەبێتەوە.  لە بەشێکی دیکەی پەیامەکەیدا، عێراقچی داوای لە ئەمریکا کرد واز لە فریودانی ڕای گشتیی جیهان بێنێت و ڕوو لە دیپلۆماسیی ڕاستەقینە بکات. بە گوتەی ناوبراو، درێژکردنی دەست بۆ ئاشتی و دیپلۆماسی بە مانای ناردنی بۆمب و مووشەک نایەت، بەڵکو دەبێت بە کردار نیازپاکی دەربخەن.   ئەم لێدوانانەی عێراقچی لە کاتێکدایە کە تاوەکو ئێستا هیچ ئاسۆیەک بۆ دەستپێکردنەوەی دانوستانە ئەتۆمییەکانی نێوان تاران و واشنتن بەدی ناکرێت. ئەمریکا مەرجی "سفری یۆرانیۆمی پیتێنراو"ی داناوە بۆ ئەوەی بگەڕێتەوە سەر مێزی گفتوگۆ، لە بەرامبەردا تاران ئەم مەرجە بە دەستوەردان لە سەروەریی وڵاتەکەی و "هێڵی سوور" وەسف دەکات و ڕەتیدەکاتەوە.

حسێن عەلاوی، راوێژکاری سەرۆک وەزیرانی عێراق رایگەیاند: بەغداد بە وردی چاودێری وەرگرتنی عێراقییەکان دەکات لە ناو سوپای روسیا. عەلاوی، لە لێدوانێكدا بە كەناڵی "الحدث"ی راگەیاند: كەمتر لە (5) هەزار عێراقی چوونە ناو ریزەكانی سوپای روسیاوە.  وتیشی: ناتوانرێت ژمارەی وردی عێراقییەکان لە سوپای روسیادا دەستنیشان بكرێت و بەغداد سەبارەت بەم بابەتە داتا لەگەڵ روسیا ئاڵوگۆڕ دەکات. ئاشکراشی کرد، عێراق لەگەڵ مۆسکۆ ڕێوشوێن دەگرنەبەر بۆ رێگریکردن لە پەیوەندیكردنی عێراقییەکان بە ریزەكانی سوپای روسیاوە. پێشتر فایق زێدان، سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای دادوەری عێراق رایگەیاند: یاسای عێراق سزای زیندانیکردن دەسەپێنێت بەسەر هەر کەسێک  بەبێ مۆڵەتی فەرمی حکومەت بچێتە ناو هێزی  چەکداری وڵاتێکی ترەوە. حكومەتی روسیا لەڕێی كۆمەڵێك كۆمپانیای تایبەتەوە هەوڵی راكێشانی گەنجان دەدات بۆ ریزەكانی سوپاو رەوانەكردنیان بۆ بەرەكانی جەنگ لە ئۆكرانیا، لەڕێی فریودانیان بە پارەی زۆرو پێدانی رەگەزنامەی وڵاتەكەی، بە تایبەت لەو ناوچانەی كە بێكاریان تیادا بڵاوە، عێراقیش یەكێكە لەو وڵاتانەی كە ژمارەیەكی بەرچاو لە گەنجەكانی بە تایبەت لە ناوەڕاست و باشور، لەڕێی ئەو كۆمپانیایانەوە چوونەتە ناو ریزەكانی سوپای روسیا، كە تەنانەت هەندێك لەو كۆمپانیایانە بەناوی دۆزینەوەی هەلی كارەوە گەنجانی عێراقیان بردووە بۆ روسیاو دواتر رەوانەی بەرەكانی جەنگ كراون.

ڕێبەر ئاپۆ پەیامێکی بۆ یەکەمین کۆنگرەی ئاسایی فیدراسیۆنی لێکۆڵینەوەی ئیسلامیی میزۆپۆتامیا نارد و گوتی: "ئیسلامی دیموکراتیک گەڕانەوەیە بۆ ڕۆحی پەیمانی مەدینە کە پەیمانی پێکەوەژیانی باوەڕ و گەلان و کەلتوورە جیاوازەکانە ". فیدراسیۆنی لێکۆڵینەوەی ئیسلامیی میزۆپۆتامیا بە درووشمی "لە ئیسلامی دیموکراتیکەوە بەرەو ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک" یەکەمین کۆنگرەی ئاسایی خۆی دەبەستێت. ڕێبەر ئاپۆ پەیامێکی بۆ کۆنگرەکە نارد و ڕایگەیاند کە جەوهەری ئیسلام، ئازادی و دادپەروەری و یەکسانییە. پەیامەکەی ڕێبەر ئاپۆ بەم جۆرەیە: "بۆ کۆنگرەی فیدراسیۆنی لێکۆڵینەوەی ئیسلامیی میزۆپۆتامیا ئیسلام لە جەوهەردا ئایینی ئازادی و دادپەروەری و یەکسانییە. بەڵام ئیسلامی فەرمیی دەوڵەت یان بونیادە دەستە و فیرقەییەکان کە مۆدێرنیتەی سەرمایەداری وەک ئامرازی دەسەڵات و تاڵانکاریی بەکاریاندەهێنێت، ئەم جەوهەرەیان لەدەستداوە. ئیسلامی دیموکراتیک، گەڕانەوەیە بۆ ڕۆحی پەیمانی مەدینە. ئەو پەیمانە، پەیمانی پێکەوەژیانی باوەڕ و گەلان و کەلتوورە جیاوازەکانە، بە ئیرادەی خۆیان و دوور لە زۆرەملێ. پێویستە بزانرێت، جیهادی ڕاستەقینە، تێکۆشان و خۆڕەخنەکردنی بەردەوامە دژی نەفس و ستەم. چەمکی شوورا لە ئیسلامدا هاومانایە لەگەڵ عەقڵی کۆڵەکتیڤ و بڕیاردانی دیموکراتیک. با ئیسلام بخەینە خزمەتی ژیانی ئازادی کۆمەڵگەیەکەوە کە لەژێرەوە ڕێکخراوە، لەبری ئەوەی بکرێت بە ئامرازی سیاسیی بە دەستی دەوڵەت و گرووپە جیاوازەکانەوە. ئیسلامی دیموکراتیک، شارستانییەتێکی ئەڵتەرناتیڤە کە ئازادیی ژن و هاوسەنگیی ئیکۆلۆژیی و خوشک-برایەتیی گەلان بەبنەما دەگرێت. تەنها ئەم شرۆڤە دیموکراتیکە دەرمانی برینەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستە. بەهیوام گفتوگۆکانتان سوودی هەبێت بۆ پرۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک کە ئێمە دەستمان پێ کردووە. لەگەڵ خۆشەویستی و سڵاوی بێ‌پایان... عەبدوڵا ئۆجالان ئیمراڵی".

باسی پرسی مووچە و بودجە کراوە؟ ئامادەکردنی هاوڵاتی  دوو رۆژە شاندێکی پارتی لە بەغدایە و لەگەڵ لایەنە سیاسییەکان چەندین کۆبوونەوەی ئەنجامدا بەمەبەستی رێککەوتن لەسەر پێکهێنانی حکومەتی داهاتووی عێراق و پشنیازکردنی داواکانی کورد لە کابینەی داهاتوو، بەتایبەتی زامنکردنی مووچە و بەشە بودجەی هەرێمی کوردستان. سەرۆک بارزانی هەفتەی رابردوو لە کۆبوونەوەی کۆمیتەی ناوەندی پارتی ئەو شاندەی راسپارد بچنە بەغدا بەمەبەستی چەسپاندنی شایستە دەستوورییەکانی کورد  لە حکومەتی داهاتوو کە پێکهاتووە لە فازڵ میرانی، نەوزاد هادی، ئومێد سەباح و فارس عیسا. بەگوتەی وەفا محەمەد، ئەندامی پارتی دیموكراتی كوردستان، کە بە رۆژنامەی سەباحی راگەیاندووە، پارتی پێنج داواکاری هەیە بۆ پێکهێنانی حکومەتی داهاتووی عێراق، یەکەم: دەركردنی یاسای نەوت و گاز. دووەم: جێبەجێكردنی مادەی 140. سێیەم: گەرەنتیكردنی بەشی هەرێمی كوردستان لە بودجەی گشتی و هەمواركردنەوەی یاسای هەڵبژاردنەكان. چوارەم: چارەسەركردنی دۆسیەی دابەشكردنی كورسییەكان. پێنجەم: دابینکردنی شایستە دەستوورییەكان. شاندەکە دوێنێ سێشەممە سەردانی بەغدایان کرد و یەکەم سەردانیان بۆ لای لەتیف رەشید، سەرۆککۆماری عێراق، بوو کە باسیان لە پێکهێنانی حکومەتی نوێی عێراق کرد. دواتر شاندەکە سەردانی نوری مالیکی، سەرۆکی هاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسای کرد لە ناوچەی سەوزی بەغدا. پاشان شاندەکە سەردانی موسەنا سامەڕایی، سەرۆکی هاوپەیمانی عەزمی کرد و لەبارەی پێکهینانی حکومەتی داهاتووی عێراق گفتوگۆکرا، هەر لە پێش نیوەڕۆی هەمان رۆژ شاندەکە لەگەڵ عەمار حەکیم، سەرۆکی رەوتی حیکمەی نیشتمانی  کۆبوونەوە. دوانیوەڕۆی هەمان رۆژیش، سەردانی محەمەد شیاع سودانی، سەرۆکی هاوپەیمانیی ئاوەدانکردنەوە و گەشەپێدان و سەرۆکوەزیرانی عێراقیان کرد. لە کۆبوونەوەکەدا باسی شایستە داراییەکانی هەرێم، یەکخستنی نێو ماڵی عێراق و چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوان هەولێر و بەغدا کرا. کۆتا کۆبوونەوەی دوێنێشیان لەگەڵ خەمیس خەنجەر، سیاسەتمەدار و کەسایەتی دیاری سوننەکان بوو  کە لەسەر هەمان پرس گفتوگۆکرا. بەیانی ئەمڕۆش شاندەکە لەگەڵ هادی عامری، سەرۆکی رێکخراوی بەدر کۆبوونەوە و باسی یەکەم کۆبوونەوەی پەرلەمانی عێراق کرا، کە بڕیارە لە 29ـی ئەم مانگە بەڕێوەبچێت. دوای کۆتایی هاتنی کۆبوونەوەکەش هادی عامری بە میدیاکارانی راگەیاند، لەگەڵ پارتی لەسەر زوو پێکهێنانی حکومەت هاوڕابووین کە نابێت زیاتر دوابخرێت، تەنها لەگەڵ برادەرانی پارتی باسی پێکهێنانی حکومەت نەکرا بەڵكو باسی چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوان هەرێم بەغداد کرا، جەختمان کردەوە لەوەی بە رێگەی گفتوگۆ چارەسەری کێشەکان بکرێت.

 کەشناسی هەرێم: لە رۆژی شەممە ٢٧ـی ١٢، تا سێ رۆژ هەرێم دەکەوێتە ژێر کاریگەری شەپۆلێکی بەفر و باران و زۆرترین ماوەی دابارین رۆژی دووشەممە دەبێت. ئەمڕۆ چوارشەممە 24ـی 12ـی 2025، بەڕێوبەرایەتی گشتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێم لە بڵاوکراوەیەکدا رایگەیاند، رۆژی شەممە ناوچەکە دەکەوێتە ژێر کاریگەری نزمەپاڵەپەستۆی دەریای ناوەڕاست و بارستە هەوایەکی سارد روو لە ناوچەکە دەکات و سەرەتای شەپۆلەکە بە بەفربارین و نمە باران لە ناوچە سنووریەکان و ناوچە شاخاوییە بەرزەکان دەستپێدەکات و پاشان کاریگەرییەکەی درێژدەبێتەوە بۆ ناوچە جیاجیاکانی تر. هەر لە بڵاوکراوەکەیدا ئاماژەی بەوەشکرد، ئاستی بارانبارین مامناوەند دەبێت  و زۆرترین ماوەی دابارین دەکەوێتە رۆژی دووشەممە و رۆژی سێشەممە لەگەڵ نزمبوونەوەی زیاتری پلەکانی گەرما، ئەگەری بەفربارین هەیە بە تێکەڵی لەگەل نمەباران لە سەنتەری پارێزگای سلێمانی و دهۆک. وتیشی، رۆژی یەکشەممە و دووشەممە خێرایی با زیاد دەکات و هەندێک کات دەگاتە سەرووی ٤٠ کیلۆمەتر لە کاتژمێرێکدا و پلەکانی گەرما نزم دەبنەوە و لو ناوچە شاخاوییەکان پلەکانی گەرما بۆ ژێر سفر دادەبەزێت. دوانیوەڕۆی رۆژی سێشەممە کاریگەری ئەم شەپۆلە کۆتایی دێت.

دوو رۆژە شاندێکی باڵای پارتی دیموکراتی کوردستان بۆ کۆبوونەوە لەگەڵ لایەنەکان لە بەغدایە. ئەندامێکی شاندەکە دەڵێت، بەپێی شایستەی هەڵبژاردن، پۆستی سەرۆککۆماری عێراق مافی پارتییە. ئەمڕۆ چوارشەممە 24-12-2025، فارس عیسا، ئەندامی شاندەکەی پارتی دیموکراتی کوردستان لە بەغدا لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەڤانیدا رایگەیاند، ''دوو رۆژە زنجیرەیەک دیدارمان لەگەڵ سەرجەم برادەرانی شیعە، سوننە، بەڕێزان سەرۆککۆمار، سەرۆکوەزیران و هەروەها کەسایەتییەکانی دیاری گۆڕەپانی سیاسی کردووە.''   شاندی پارتی لە بەغدا لە درێژەی کۆبوونەوەکانی لەگەڵ لایەنە سیاسییەکانی عێراق، سەردانی حەیدەر عەبادی، سەرۆکی هاوپەیمانیی نەسری، لە دوای کۆبوونەکە، سەرۆکی نۆینەرایەتیی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە بەغدا گوتی: دەبێت حکوومەتی داهاتووی عێراق، حکوومەتی هەمووان بێت و جیاوازیی لە نێوان پێکهاتەکاندا نەکات.  چوارشەممە، 24ی کانوونی یەکەمی 2025، حەیدەر عەبادی، سەرۆکی هاوپەیمانیی نەسر، پاش کۆبوونەوەی لەگەڵ شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان، لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیدا گوتی: بۆ پێکهێنانی حکوومەت و هەڵبژاردنی سەرۆک وەزیران، کێشەمان نییە، بەڵکوو ئەوە پرۆسەیەکی سیاسییە و دەبێ بەگوێرەی وادە دەستوورییەکان جێبەجێ بکرێت و هەمووان پابەندی بنەماکانی دەستوور بین.  عەبادی، گوتیشی: هەفتەی داهاتوو پەرلەمان کۆ دەبێتەوە و هیوادارین سەرۆک و دوو جێگرەکەی هەڵبژێردرێن. پاشان سەرۆک کۆمار هەڵبژێردرێت. دوای ئەوە کوتلە براوەکانی هەڵبژاردن کاندیدی خۆیان بۆ پۆستی سەرۆکایەتیی وەزیران پێشکەش بە پەرلەمان بکەن. چونکە لەم هەڵبژاردنەدا، هیچ کوتلەیەک زۆرینەی یەکلاکەرەوەی بۆ پێکهێانی حکوومەت وەدەست نەهێناوە. لە وەڵامی پرسیاری ئەوەی کە ئایا عەبادی، بەرچاوترین کاندیدە بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی داهاتووی عێراق؟ سەرۆکی هاوپەیمانیی نەسر، گوتی: من کاندیم، بەڵام ناتوانم بڵێم بەرچاوترینم.  ئامادەم بۆ وەئەستۆ گرتنی ئەو ئەرکە، چونکە لە ماوەی سەرۆک وەزیرانیی پێشوومدا بەرەنگاری دۆخی خراپتر لە ئێستا بوومەوە. وەک شەڕی داعش و هەرزانبوونی نرخی نەوت. عەبادی گوتیشی: بێگومان وڵاتان کاریگەرییان لەسەر چۆنییەتی پێکهێنانی حکوومەتی داهاتووی عێراق هەیە. چونکە جیهان بچووک بووەتەوە و بەرژەوەندییەکان زۆر تێکەڵ بوونە، بەڵام ئەوەی گرنگە هەموومان لە پێناو بەرژەوەندیی گەلی عێراق کار بکەین. فارس عیسا، سەرۆکی نۆینەرایەتیی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە بەغدا و ئەندامی شاندی پارتیش گوتی: ئێمەش هاوڕای بۆچوونەکانی حەیدەر عەبادین. دەبێت هەموو لایەک پابەندی دەستوور بن. ئێمە ڕا و بۆچوونی خۆمان بە ڕاشکاوی گەیاندە عەبادی. گوتیشی: حکوومەتی نوێی عێراق، دەبێت حکوومەتی هەمووان بێت و جیاوازیی لە نێوان پێکهاتەکاندا نەکات. ئێمە عێراقێکی سەقامگیرمان دەوێت، عێراقێک کە ڕێز لە مافی سەرجەم عێراقییەکان بگرێت.