کەشناسیی هەرێم: باران بەردەوام دەبێت

حسێن عەلاوی، راوێژکاری سەرۆک وەزیرانی عێراق رایگەیاند: بەغداد بە وردی چاودێری وەرگرتنی عێراقییەکان دەکات لە ناو سوپای روسیا. عەلاوی، لە لێدوانێكدا بە كەناڵی "الحدث"ی راگەیاند: كەمتر لە (5) هەزار عێراقی چوونە ناو ریزەكانی سوپای روسیاوە.  وتیشی: ناتوانرێت ژمارەی وردی عێراقییەکان لە سوپای روسیادا دەستنیشان بكرێت و بەغداد سەبارەت بەم بابەتە داتا لەگەڵ روسیا ئاڵوگۆڕ دەکات. ئاشکراشی کرد، عێراق لەگەڵ مۆسکۆ ڕێوشوێن دەگرنەبەر بۆ رێگریکردن لە پەیوەندیكردنی عێراقییەکان بە ریزەكانی سوپای روسیاوە. پێشتر فایق زێدان، سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای دادوەری عێراق رایگەیاند: یاسای عێراق سزای زیندانیکردن دەسەپێنێت بەسەر هەر کەسێک  بەبێ مۆڵەتی فەرمی حکومەت بچێتە ناو هێزی  چەکداری وڵاتێکی ترەوە. حكومەتی روسیا لەڕێی كۆمەڵێك كۆمپانیای تایبەتەوە هەوڵی راكێشانی گەنجان دەدات بۆ ریزەكانی سوپاو رەوانەكردنیان بۆ بەرەكانی جەنگ لە ئۆكرانیا، لەڕێی فریودانیان بە پارەی زۆرو پێدانی رەگەزنامەی وڵاتەكەی، بە تایبەت لەو ناوچانەی كە بێكاریان تیادا بڵاوە، عێراقیش یەكێكە لەو وڵاتانەی كە ژمارەیەكی بەرچاو لە گەنجەكانی بە تایبەت لە ناوەڕاست و باشور، لەڕێی ئەو كۆمپانیایانەوە چوونەتە ناو ریزەكانی سوپای روسیا، كە تەنانەت هەندێك لەو كۆمپانیایانە بەناوی دۆزینەوەی هەلی كارەوە گەنجانی عێراقیان بردووە بۆ روسیاو دواتر رەوانەی بەرەكانی جەنگ كراون.

ڕێبەر ئاپۆ پەیامێکی بۆ یەکەمین کۆنگرەی ئاسایی فیدراسیۆنی لێکۆڵینەوەی ئیسلامیی میزۆپۆتامیا نارد و گوتی: "ئیسلامی دیموکراتیک گەڕانەوەیە بۆ ڕۆحی پەیمانی مەدینە کە پەیمانی پێکەوەژیانی باوەڕ و گەلان و کەلتوورە جیاوازەکانە ". فیدراسیۆنی لێکۆڵینەوەی ئیسلامیی میزۆپۆتامیا بە درووشمی "لە ئیسلامی دیموکراتیکەوە بەرەو ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک" یەکەمین کۆنگرەی ئاسایی خۆی دەبەستێت. ڕێبەر ئاپۆ پەیامێکی بۆ کۆنگرەکە نارد و ڕایگەیاند کە جەوهەری ئیسلام، ئازادی و دادپەروەری و یەکسانییە. پەیامەکەی ڕێبەر ئاپۆ بەم جۆرەیە: "بۆ کۆنگرەی فیدراسیۆنی لێکۆڵینەوەی ئیسلامیی میزۆپۆتامیا ئیسلام لە جەوهەردا ئایینی ئازادی و دادپەروەری و یەکسانییە. بەڵام ئیسلامی فەرمیی دەوڵەت یان بونیادە دەستە و فیرقەییەکان کە مۆدێرنیتەی سەرمایەداری وەک ئامرازی دەسەڵات و تاڵانکاریی بەکاریاندەهێنێت، ئەم جەوهەرەیان لەدەستداوە. ئیسلامی دیموکراتیک، گەڕانەوەیە بۆ ڕۆحی پەیمانی مەدینە. ئەو پەیمانە، پەیمانی پێکەوەژیانی باوەڕ و گەلان و کەلتوورە جیاوازەکانە، بە ئیرادەی خۆیان و دوور لە زۆرەملێ. پێویستە بزانرێت، جیهادی ڕاستەقینە، تێکۆشان و خۆڕەخنەکردنی بەردەوامە دژی نەفس و ستەم. چەمکی شوورا لە ئیسلامدا هاومانایە لەگەڵ عەقڵی کۆڵەکتیڤ و بڕیاردانی دیموکراتیک. با ئیسلام بخەینە خزمەتی ژیانی ئازادی کۆمەڵگەیەکەوە کە لەژێرەوە ڕێکخراوە، لەبری ئەوەی بکرێت بە ئامرازی سیاسیی بە دەستی دەوڵەت و گرووپە جیاوازەکانەوە. ئیسلامی دیموکراتیک، شارستانییەتێکی ئەڵتەرناتیڤە کە ئازادیی ژن و هاوسەنگیی ئیکۆلۆژیی و خوشک-برایەتیی گەلان بەبنەما دەگرێت. تەنها ئەم شرۆڤە دیموکراتیکە دەرمانی برینەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستە. بەهیوام گفتوگۆکانتان سوودی هەبێت بۆ پرۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک کە ئێمە دەستمان پێ کردووە. لەگەڵ خۆشەویستی و سڵاوی بێ‌پایان... عەبدوڵا ئۆجالان ئیمراڵی".

باسی پرسی مووچە و بودجە کراوە؟ ئامادەکردنی هاوڵاتی  دوو رۆژە شاندێکی پارتی لە بەغدایە و لەگەڵ لایەنە سیاسییەکان چەندین کۆبوونەوەی ئەنجامدا بەمەبەستی رێککەوتن لەسەر پێکهێنانی حکومەتی داهاتووی عێراق و پشنیازکردنی داواکانی کورد لە کابینەی داهاتوو، بەتایبەتی زامنکردنی مووچە و بەشە بودجەی هەرێمی کوردستان. سەرۆک بارزانی هەفتەی رابردوو لە کۆبوونەوەی کۆمیتەی ناوەندی پارتی ئەو شاندەی راسپارد بچنە بەغدا بەمەبەستی چەسپاندنی شایستە دەستوورییەکانی کورد  لە حکومەتی داهاتوو کە پێکهاتووە لە فازڵ میرانی، نەوزاد هادی، ئومێد سەباح و فارس عیسا. بەگوتەی وەفا محەمەد، ئەندامی پارتی دیموكراتی كوردستان، کە بە رۆژنامەی سەباحی راگەیاندووە، پارتی پێنج داواکاری هەیە بۆ پێکهێنانی حکومەتی داهاتووی عێراق، یەکەم: دەركردنی یاسای نەوت و گاز. دووەم: جێبەجێكردنی مادەی 140. سێیەم: گەرەنتیكردنی بەشی هەرێمی كوردستان لە بودجەی گشتی و هەمواركردنەوەی یاسای هەڵبژاردنەكان. چوارەم: چارەسەركردنی دۆسیەی دابەشكردنی كورسییەكان. پێنجەم: دابینکردنی شایستە دەستوورییەكان. شاندەکە دوێنێ سێشەممە سەردانی بەغدایان کرد و یەکەم سەردانیان بۆ لای لەتیف رەشید، سەرۆککۆماری عێراق، بوو کە باسیان لە پێکهێنانی حکومەتی نوێی عێراق کرد. دواتر شاندەکە سەردانی نوری مالیکی، سەرۆکی هاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسای کرد لە ناوچەی سەوزی بەغدا. پاشان شاندەکە سەردانی موسەنا سامەڕایی، سەرۆکی هاوپەیمانی عەزمی کرد و لەبارەی پێکهینانی حکومەتی داهاتووی عێراق گفتوگۆکرا، هەر لە پێش نیوەڕۆی هەمان رۆژ شاندەکە لەگەڵ عەمار حەکیم، سەرۆکی رەوتی حیکمەی نیشتمانی  کۆبوونەوە. دوانیوەڕۆی هەمان رۆژیش، سەردانی محەمەد شیاع سودانی، سەرۆکی هاوپەیمانیی ئاوەدانکردنەوە و گەشەپێدان و سەرۆکوەزیرانی عێراقیان کرد. لە کۆبوونەوەکەدا باسی شایستە داراییەکانی هەرێم، یەکخستنی نێو ماڵی عێراق و چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوان هەولێر و بەغدا کرا. کۆتا کۆبوونەوەی دوێنێشیان لەگەڵ خەمیس خەنجەر، سیاسەتمەدار و کەسایەتی دیاری سوننەکان بوو  کە لەسەر هەمان پرس گفتوگۆکرا. بەیانی ئەمڕۆش شاندەکە لەگەڵ هادی عامری، سەرۆکی رێکخراوی بەدر کۆبوونەوە و باسی یەکەم کۆبوونەوەی پەرلەمانی عێراق کرا، کە بڕیارە لە 29ـی ئەم مانگە بەڕێوەبچێت. دوای کۆتایی هاتنی کۆبوونەوەکەش هادی عامری بە میدیاکارانی راگەیاند، لەگەڵ پارتی لەسەر زوو پێکهێنانی حکومەت هاوڕابووین کە نابێت زیاتر دوابخرێت، تەنها لەگەڵ برادەرانی پارتی باسی پێکهێنانی حکومەت نەکرا بەڵكو باسی چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوان هەرێم بەغداد کرا، جەختمان کردەوە لەوەی بە رێگەی گفتوگۆ چارەسەری کێشەکان بکرێت.

 کەشناسی هەرێم: لە رۆژی شەممە ٢٧ـی ١٢، تا سێ رۆژ هەرێم دەکەوێتە ژێر کاریگەری شەپۆلێکی بەفر و باران و زۆرترین ماوەی دابارین رۆژی دووشەممە دەبێت. ئەمڕۆ چوارشەممە 24ـی 12ـی 2025، بەڕێوبەرایەتی گشتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێم لە بڵاوکراوەیەکدا رایگەیاند، رۆژی شەممە ناوچەکە دەکەوێتە ژێر کاریگەری نزمەپاڵەپەستۆی دەریای ناوەڕاست و بارستە هەوایەکی سارد روو لە ناوچەکە دەکات و سەرەتای شەپۆلەکە بە بەفربارین و نمە باران لە ناوچە سنووریەکان و ناوچە شاخاوییە بەرزەکان دەستپێدەکات و پاشان کاریگەرییەکەی درێژدەبێتەوە بۆ ناوچە جیاجیاکانی تر. هەر لە بڵاوکراوەکەیدا ئاماژەی بەوەشکرد، ئاستی بارانبارین مامناوەند دەبێت  و زۆرترین ماوەی دابارین دەکەوێتە رۆژی دووشەممە و رۆژی سێشەممە لەگەڵ نزمبوونەوەی زیاتری پلەکانی گەرما، ئەگەری بەفربارین هەیە بە تێکەڵی لەگەل نمەباران لە سەنتەری پارێزگای سلێمانی و دهۆک. وتیشی، رۆژی یەکشەممە و دووشەممە خێرایی با زیاد دەکات و هەندێک کات دەگاتە سەرووی ٤٠ کیلۆمەتر لە کاتژمێرێکدا و پلەکانی گەرما نزم دەبنەوە و لو ناوچە شاخاوییەکان پلەکانی گەرما بۆ ژێر سفر دادەبەزێت. دوانیوەڕۆی رۆژی سێشەممە کاریگەری ئەم شەپۆلە کۆتایی دێت.

دوو رۆژە شاندێکی باڵای پارتی دیموکراتی کوردستان بۆ کۆبوونەوە لەگەڵ لایەنەکان لە بەغدایە. ئەندامێکی شاندەکە دەڵێت، بەپێی شایستەی هەڵبژاردن، پۆستی سەرۆککۆماری عێراق مافی پارتییە. ئەمڕۆ چوارشەممە 24-12-2025، فارس عیسا، ئەندامی شاندەکەی پارتی دیموکراتی کوردستان لە بەغدا لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەڤانیدا رایگەیاند، ''دوو رۆژە زنجیرەیەک دیدارمان لەگەڵ سەرجەم برادەرانی شیعە، سوننە، بەڕێزان سەرۆککۆمار، سەرۆکوەزیران و هەروەها کەسایەتییەکانی دیاری گۆڕەپانی سیاسی کردووە.''   شاندی پارتی لە بەغدا لە درێژەی کۆبوونەوەکانی لەگەڵ لایەنە سیاسییەکانی عێراق، سەردانی حەیدەر عەبادی، سەرۆکی هاوپەیمانیی نەسری، لە دوای کۆبوونەکە، سەرۆکی نۆینەرایەتیی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە بەغدا گوتی: دەبێت حکوومەتی داهاتووی عێراق، حکوومەتی هەمووان بێت و جیاوازیی لە نێوان پێکهاتەکاندا نەکات.  چوارشەممە، 24ی کانوونی یەکەمی 2025، حەیدەر عەبادی، سەرۆکی هاوپەیمانیی نەسر، پاش کۆبوونەوەی لەگەڵ شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان، لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیدا گوتی: بۆ پێکهێنانی حکوومەت و هەڵبژاردنی سەرۆک وەزیران، کێشەمان نییە، بەڵکوو ئەوە پرۆسەیەکی سیاسییە و دەبێ بەگوێرەی وادە دەستوورییەکان جێبەجێ بکرێت و هەمووان پابەندی بنەماکانی دەستوور بین.  عەبادی، گوتیشی: هەفتەی داهاتوو پەرلەمان کۆ دەبێتەوە و هیوادارین سەرۆک و دوو جێگرەکەی هەڵبژێردرێن. پاشان سەرۆک کۆمار هەڵبژێردرێت. دوای ئەوە کوتلە براوەکانی هەڵبژاردن کاندیدی خۆیان بۆ پۆستی سەرۆکایەتیی وەزیران پێشکەش بە پەرلەمان بکەن. چونکە لەم هەڵبژاردنەدا، هیچ کوتلەیەک زۆرینەی یەکلاکەرەوەی بۆ پێکهێانی حکوومەت وەدەست نەهێناوە. لە وەڵامی پرسیاری ئەوەی کە ئایا عەبادی، بەرچاوترین کاندیدە بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی داهاتووی عێراق؟ سەرۆکی هاوپەیمانیی نەسر، گوتی: من کاندیم، بەڵام ناتوانم بڵێم بەرچاوترینم.  ئامادەم بۆ وەئەستۆ گرتنی ئەو ئەرکە، چونکە لە ماوەی سەرۆک وەزیرانیی پێشوومدا بەرەنگاری دۆخی خراپتر لە ئێستا بوومەوە. وەک شەڕی داعش و هەرزانبوونی نرخی نەوت. عەبادی گوتیشی: بێگومان وڵاتان کاریگەرییان لەسەر چۆنییەتی پێکهێنانی حکوومەتی داهاتووی عێراق هەیە. چونکە جیهان بچووک بووەتەوە و بەرژەوەندییەکان زۆر تێکەڵ بوونە، بەڵام ئەوەی گرنگە هەموومان لە پێناو بەرژەوەندیی گەلی عێراق کار بکەین. فارس عیسا، سەرۆکی نۆینەرایەتیی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە بەغدا و ئەندامی شاندی پارتیش گوتی: ئێمەش هاوڕای بۆچوونەکانی حەیدەر عەبادین. دەبێت هەموو لایەک پابەندی دەستوور بن. ئێمە ڕا و بۆچوونی خۆمان بە ڕاشکاوی گەیاندە عەبادی. گوتیشی: حکوومەتی نوێی عێراق، دەبێت حکوومەتی هەمووان بێت و جیاوازیی لە نێوان پێکهاتەکاندا نەکات. ئێمە عێراقێکی سەقامگیرمان دەوێت، عێراقێک کە ڕێز لە مافی سەرجەم عێراقییەکان بگرێت.

سەرۆکی هەرێمی کوردستان "بە گەرمی و لە دڵەوە" پیرۆزبایی "جەژنی" لەدایکبوونی حەزرەتی مەسیح لە کریستیانەکان دەکات و دەڵێت، "پێکهاتەیەکی رەسەن و بەشێکی دانەبڕاوی مێژوو و ئێستا و داهاتووی كوردستانن". نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان ئەم بۆنەیە لە تەواوی کریستیانەکانی هەرێمی کوردستان، عێراق و جیهان پیرۆز دەکات و دەڵێت، "هیوادارم ئەم جەژنە بە خۆشی و شادی و لە کەشێکی ئارامدا بکەنەوە". سەرۆکی هەرێمی کوردستان دەڵێت، "خوشک و برایانی مەسیحی پێکهاتەیەکی رەسەن و بەشێکی دانەبڕاوی مێژوو و ئێستا و داهاتووی كوردستانن. لەم رۆژە پیرۆزەدا، جارێکی دیکە پابەندیی هەرێمی کوردستان دووپات دەکەینەوە بە پاراستنی کولتووری دێرینی پێکەوەژیان، لێبووردەیی و یەکترقبووڵکردن. دڵنیاتان دەکەینەوە هه‌رێمى کوردستان وەک هەمیشە بە لانەی ئارام و چەتری کۆکەرەوەی هەموو پێکهاتەکان دەمێنێتەوە". دەقی پەیامەکەی نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان: جەژنى لەدایکبوونی حەزرەتی عیسای مەسیح (سڵاوی خوای لێ بێت)، به‌ گه‌رمى و له‌ دڵه‌وه‌ لە هاووڵاتييانى مەسیحيمان لە هەرێمی کوردستان و عێراق، هه‌روه‌ها له‌ ته‌واوى مه‌سيحييان له‌ جیهان، پيرۆز دەکەم. هیوادارم ئەم جەژنە بە خۆشی و شادی و لە کەشێکی ئارامدا بکەنەوە. خوشک و برایانی مەسیحی پێکهاتەیەکی ڕەسەن و بەشێکی دانەبڕاوی مێژوو و ئێستا و داهاتووی كوردستانن. لەم ڕۆژە پیرۆزەدا، جارێکی دیکە پابەندیی هەرێمی کوردستان دووپات دەکەینەوە بە پاراستنی کولتووری دێرینی پێکەوەژیان، لێبووردەیی و یەکترقبووڵکردن. دڵنیاتان دەکەینەوە کە هه‌رێمى کوردستان وەک هەمیشە بە لانەی ئارام و چەتری کۆکەرەوەی هەموو پێکهاتەکان دەمێنێتەوە. ئێمە هەموومان لەم نیشتمانەدا هاوبەش و هاوچاره‌نووسین؛ پێکەوە لە ڕۆژە سەختەکاندا قوربانیمان داوە و پێکەوەش بە تەبایی و یەکڕیزی کار بۆ بنیاتنانی داهاتوویەکی گەشتر و سەقامگیرتر بۆ نەوەکانمان دەکەین. با پەیامی ئەم جەژنە، پەیامی ئاشتی و خۆشەویستی و قووڵکردنەوەی برایەتی بێت لەنێوان هەمووماندا. كريسمس لە هەموو لایەک پیرۆز بێت، هەموو ساڵێک بە خۆشی و کامەرانی. نێچیرڤان بارزانی سەرۆکی هەرێمی کوردستان 2025/12/24

وریا عەبدولخالق، رۆژنامەنووس و ئەندامی چالاكی گروپی (را)یە لە قەزای چەمچەماڵ، پەیامنێری میدیای بوارە، لە پاش لافاوەكەی ئەو شارە، راپۆرتێكی ڤیدیۆیی لە تۆڕی كۆمەڵایەتی بڵاوكردوە، هۆكاری لافاوی بۆ پڕكردنەوەی رێڕەوەكانی ئاوی باران گەڕاندەوە. وریا، دوای بڵاوكردنەوەی راپۆرتەكەی، وەك ئەندامی بۆردی چاودێریی دابەشكردنی قەرەبووەكانی چەمچەماڵ دیاریكرا، كە لیژنەیەكی گرنگی كۆمسیۆنی فریاگوزاری و بوژاندنەوەی چەمچەماڵە. ئەمڕۆ چوارشەممە 24ی كانونی یەكەم، لەلایەن دادگای دەستپاكی سلێمانی داواكراوە، كەچووە بۆ ماوەی چوار كاتژمێر لەبنكەی پۆلیسی دادگای سلێمانی راگیراوە، دواتر بە كەفالەتی دوو ملیۆن دینار ئازادكرا، بەڵام مۆبایلەكانیان بۆ نەگەڕاندۆتەوە. سەنتەری میترۆ لە كەیسەكانی نێوان رۆژنامەنووس و هاوڵاتیان، رۆژنامەنووس و حكومەت، یان رۆژنامەنووس و كۆمپانیاكان، هەر یاسا بە رێگا راستەكە دەزانێت، تا راست و ناڕاست لە یەك جیابكرێتەوە، بەڵام كام یاسا؟ لەكام دادگادا؟ لەمانگی ئازاری ئەمساڵ دادوەر (عومەر ئەحمەد) سەرۆكایەتی دادگای تێهەڵچوونەوەی ناوچەی سلێمانی بە نوسراوێك فەرمانێكی كارگێڕی لەبارەی كەیسەكانی رۆژنامەنووسانەوە لە دادگانی سلێمانی دەركرد، كە"دادگای لێكۆڵینەوەی سلێمانی/1 تایبەتمەند دەبێت بە بینینی ئەو سكاڵایانەی كە پەیوەندیدارن بە رۆژنامەنووسان لەناو شاری سلێمانی وە یاسای ژمارە 35ـی ساڵی 2007 یاسای رۆژنامەگەری لە كوردستان بەسەریدا پیادە دەبێت" پرسیار لە دادوەری دەستپاكی دادگای سلێمانی دەكەین: ئەمە كەیسە بۆ دادگای دەستپاكییە؟ مۆبایلی رۆژنامەنووس كە، دەیان تایبەتمەندی كەسی تێدایە، بۆ لە رۆژنامەنووسی وەردەگرن؟ كە وەرتانگرت بۆ نایگەڕێننەوە؟ ئەگەر وەرگرتنی مۆبایلەكە، وەك بەڵگەی تۆمار لە لێكۆڵینەوە بەكاربێت، ئەوە هەرپێچەوانەی یاسای رۆژنامەگەرییە، لە بەشی پێنجەم لە خاڵی سیهەمدا هاتووە: لە هەر لێكۆڵینەوەیەكی سزاییدا، نابێ دیكۆمێنت و زانیاری و بەیاننامەو پەڕاوگەكانی رۆژنامەنووس بە بەڵگەی تۆمەتباركردن لە دژی بەكاربهێنرێ، تەنیا مەگەر پەیوەندییان بە بابەتی سكاڵای تۆماركراو لە دژی رۆژنامەنووسەوە هەبێت.

سەرۆک بارزانی بە بۆنەی جەژنی لەدایکبوونی حەزرەتی مەسیح پەیامێکی بڵاو کردەوە تێیدا هاتووە: گەرمترین پیرۆزبایی خۆم ئاڕاستەی سەرجەم خوشک و برایانی کریستیان لە کوردستان و عێراق و جیهان دەکەم و هیوای بەختەوەرییان بۆ دەخوازم. دەقى پەیامەکە... پەیامی سەرۆک بارزانی بۆ جەژنی لەدایکبوونی حەزرەتی مەسیح (سڵاوی خودای لێ بێت) بەناوی خودای بەخشندە و میهرەبان بە بۆنەی سەری ساڵی تازەی زایینی و جەژنی لەدایکبوونی حەزرەتی مەسیح (سڵاوی خوای لێ بێت)، گەرمترین پیرۆزبایی خۆم ئاڕاستەی سەرجەم خوشک و برایانی کریستیان لە کوردستان و عێراق و جیهان دەکەم و هیوای بەختەوەرییان بۆ دەخوازم. لەم بۆنەیەدا جەخت لەسەر قووڵترکردنی فەرهەنگی پێکەوەژیان و برایەتی نێوان سەرجەم پێکهاتە ئاینی و نەتەوەییەکانی کوردستان دەکەمەوە و ئومێدی ئەوە دەخوازم خوشک و برا کریستیانەکانمان هەردەم جەژن و بۆنە و خۆشییەکانیان لە ئارامی و ئاشتیدا بکەنەوە. هیوادارم ئەو بۆنەیە سەرەتای کۆتاییهاتنی ناخۆشی و نەهامەتی و ئازاری مرۆڤایەتی بێت لە هەموو جیهان و ئاشتی و پێکەوەهەڵکردن شوێنی بگرێتەوە. مسعود بارزانی 24ی كانوونی یەكەمی 2025

ئەندامی کۆنسەی هاوسەرۆکایەتیی پەیەدە ئاڵدار خەلیل ڕایگەیاند، دەسەڵاتی ساڵێکی  حکومەتەکەى ئەحمەد شەرع سووریای لە چارەسەری دوورخستووەتەوە و درێژەپێدەرێکی ڕاستڕەوی ڕژێمی بەعسە. ئاڵدار خەلیل گوتی، شەرع و حکومەتەکەشى بەهۆی دەستتێوەردانەکانی تورکیاوە ناتوانێ بڕیاریش بدات. یەکێک لە کەسایەتییە گرنگەکانی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا و ئەندامی کۆنسەی هاوسەرۆکایەتیی پەیەدە ئاڵدار خەلیل، لەبارەی ساڵێک لە دەسەڵاتی دیمەشق بە سەرۆکایەتیی دەستەی تەحریری شام (هەتەشە)، بۆ ئاژانسی هەواڵیی فورات (ANF) کرد.  ئاڵدار خەلیل گوتی:  "ساڵێک تێپەڕی کە تێیدا ڕژێمی نوێی سووریا ڕووخێنرا و هەتەشە لە دیمەشق هاتە سەر دەسەڵات. هەتەشە خۆی نەهاتە سەر دەسەڵات و هێنایانە سەر دەسەڵات. ئەم هێزانە بەیەکەوە مامەڵەیان کرد. بەتایبەتی دوای ڕووداوەکانی غەززە و شەڕ و گرژییەکانی نێوان ئیسرائیل و هەندێک دەوڵەتی ناوچەکە، هاوسەنگییەکان لە ناوچەکەدا گۆڕانکاری بەسەرداهات. ئەم گۆڕانکارییە کاریگەری لەسەر بڕیاری گۆڕینی ڕژێم هەبوو. بەڵام ئەمڕۆ هەتەشە کە لە دیمەشق دەسەڵاتدارە، بە هیچ شێوەیەک نوێنەرایەتیی داخوازییەکانی گەلی سووریا ناکات. ئەم ڕێکخراوە نە نوێنەری شۆڕشە و نە هەڵگری ئیرادەی گەلانە. بەپێچەوانەوە، ئەو حکومەتەی کە دامەزراوە، لە ناوەڕۆکدا ڕووییەکی تری ڕژێمی بەعسە. تاکە شت کە گۆڕاوە، مەیلی ئایدۆلۆژییە. پارتی بەعس لە ڕابردوودا خۆی لەسەر هێڵێکی چەپ پێناسە دەکرد. ئەمڕۆ هەتەشە پشت بە هێڵێکی ئایدۆلۆژیی ڕاستڕەو و ڕادیکاڵ دەبەستێت. لەبری ئەوە، لە بواری ئابووری، سیستەمی دادوەری، تێگەیشتنی پەرلەمان، بەڕێوەبردنی دەوڵەت و شێوازی کارکردندا ئەو وێنەیەی هاتووەتە ئاراوە، نوێنەرایەتیی ڕاستەقینەی سووریا نیشان نادات.   ئەو ڕێبازانەی کە لەمڕۆدا پەیڕەو دەکرێن، نیشانی نادەن کە چارەسەرییەک بۆ شۆڕش بەرهەمهێنراوە. دیمەشق خۆی وەکو پایتەختی سووریا پێناسەدەکات. بەڵام لە کرداردا پەیوەندیی ئەو لەگەڵ بەشێکی گەورەی وڵاتەکە دابڕاوە. لەو ناوچانە دەسەڵاتی سووریا نوێنەرایەتی ناکرێت. بۆ نموونە ناوچەکانی ژێر داگیرکاریی تورکیا. کاریگەریی دیمەشق لەو ناوچانە چەندە؟ ئەو حکومەتە ڕاگوزەرەی دامەزراوە، لە ماوەی ساڵێکدا لەو ناوچانە تا چەند توانی بوونی خۆی نیشان بدات، دامەزراوەکانی دابمەزرێنێت و بەڕاستی بڵێت "ئێرە خاکی سووریایە"؟ نەیتوانی. ئەو ناوچانە هێشتا لەژێر داگیرکاریی تورکیادان. دۆخی ناوچە کەناراوەکانیش بە هەمان شێوەیە. مەگەر لازقیە و تەرتووس بەشێک نین لە سووریا؟ لەو ناوچانەش دەسەڵاتی دیمەشق نەیتوانیوە نوێنەرایەتییەکی کاریگەری هەبێت. لە ئەنجامی گۆڕانکارییەکان لە باشووری سووریا، دیمەنێکی هاوشێوەی دوو دەوڵەتی دراوسێ هاتووەتە ئاراوە، کە لە تەنیشتی یەکن. لە باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریاش بەڕێوەبەری و ڕێکخراوکردنێک هەیە. تاوەکو ئێستا هیچ دامەزراوەیەکی دەوڵەت لێرە کار ناکات. وێڕای ئەوەش ڕێککەوتننامە و هاوپەیمانیی جۆراوجۆر هەن. حکومەتەکەی هەتەشە نوێنەرایەتیی تەواوی سووریا ناکات لە ئەنجامدا ئەوەی ئەمڕۆ لە دیمەشق هەیە، لە بنەڕەتدا دیمەشق، بەشێک لە حەما و ناوچەیەکی سنووردار لە ئیدلیب دەگرێتەوە. بەدەر لەوە، ناتوانێت بڵێت "من نوێنەری تەواوی سووریا"م. بەڵام ڕژێمی کۆن، ئەگەرچی لەڕێی ڕێبازی ناوەندی و فشاریشەوە بوایە، لە ڕێی هەواڵگری، سوپا و ئامڕازەکانی دەوڵەتەوە توانیبووی لە تەواوی وڵات باڵادەستیی خۆی دابمەزرێنێت. ساڵێک تێپەڕی، ڕژێم ڕووخا. بەڵام لەو ماوەیەدا نە حکومەتێکی بەرفراوان دامەزرا، نە پەرلەمانێک کە نوێنەرایەتیی هەمووان بکات، نە لیژنەیەکی فراوان بۆ ئامادەکردنی دەستوور، نە ئەو ڕێککەوتننامانەش کەوتنە بواری جێبەجێکردنەوە، کە واژۆکراون."  ئاڵدار خەلیل لە بارەی بەردەوامیی کوشتنی خەڵکانی مەدەنی لە ماوەی ساڵی ڕابردوودا و ڕەشبگیری و کۆچبەرکردنی زۆرەملێوە لە سووریا ڕایگەیاند: "پێکهاتەیەک کە دیموکراتیک نەبێت، خاوەنی کەلتوورێکی پێشکەوتووی بەڕێوەبردنی کۆمەڵگە نەبێت، ناتوانێت نوێنەرایەتیی شۆڕشێک بکات. هەرخۆی ئەو شتانەی کە لە ساڵێکدا ڕوویاندا ئەمەیان بە ڕوونی نیشاندا. کۆمەڵکوژیی زۆر ڕوویاندا، ستەمی زۆر لە خەڵک کرا. لە سووریا خەڵکی تەنها لەسەر ناسنامەی خۆیان دەکوژرێن. لە کەسێک دەپرسن "ئایا تۆ عەلەویت؟"، تەنها گوتنی "من عەلەویم" بەسە بۆ سەربڕینی یان کوشتنی. ئەوەی لەوان نەبێت، قبووڵی ناکەن، بۆ نموونە لە ناوچە کەناراوەکان لە سەرەتای ساڵەوە دەستیان بە هێرش کرد. بەهەزاران مرۆڤ کوژران، هەزاران ژن ڕفێنران. هێشتا ئەم کردەوانە بەردەوامن. لە سوەیداش هێرشی لەم شێوەیە ئەنجامدران. لەوێ خەڵک بەرخۆدانی کرد و ئەم کردەوانەی قبووڵ نەکرد. بەڵام دەرفەتیان کەم بوو. ئەو هێزانەی دەستیان بەسەر دیمەشقدا گرتووە، مامەڵەیەکی زۆر توند لەگەڵ کۆمەڵگەی سووریادا دەکەن. لە گەڕەکەکانی شێخ مەقسود و ئەشرەفیەش هەمان ڕێبازیان بەکارهێنا. هێرشیان کردە سەر ئەم گەڕەکانە، ویستیان داگیری بکەن. بەڵام ئەوەی جێی دڵخۆشی بوو، بریتیبوو لە بەرخۆدانی گەل. ئەگەر ئەم بەرخۆدانە نەبووایە، ئەوەی لە ناوچە کەناراوەکان کردیان، لەوێش دەیانکرد. ئەمڕۆ باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا بەردەوام لەژێر هەڕەشەدایە. دەگوترێت "با سیستەمی بەرگریتان نەبێت"، "با قەسەدە کۆتایی پێ بێت". بە بیانووی ئەنتێگراسیۆنەوە دەیانەوێت خەڵک بێ پاراستن بهێڵنەوە. ئامانجیان ئەوەیە کە سیاسەتەکانی خۆیان بەئاسانی پەیڕەو بکەن."  لە بەشێکی تری قسەکانیدا ئاڵدار ئاماژەی بەوە کرد، "دەسەڵاتی هەتەشە لە هەوڵدایە بۆ دروستکردنی جیاکاری و چینایەتی لەنێوان پێکهاتەکانی سووریادا، ئەوەی وەکو ئەوان بیرنەکاتەوە، دووری دەخەنەوە." گوتیشی، "سووریا لە مێژوودا بە دەوڵەمەندی و فرەڕەنگی ناسراوە. بەڵام ئەوانەی ئەمڕۆ هاتوون، بەر لە چارەسەرکردنی کێشە گشتییەکان و گەیاندنی پێکهاتەکانی کۆمەڵگە بە لێکتێگەیشتن، دەستیانکرد بە جێبەجێکردنی ئەو یاسایانەی کە دەسەڵاتی پیاو-ناوەندی بەهێزدەکەن و ئیرادەی ژن دەشکێنن. ئەو مافەی ژن زەوتدەکەن، کە ببێتە پەروەردەکاری منداڵە بچووکەکەی."  شەرع و حکومەتەکەی گوێڕایەڵی تورکیان لە بارەی هەڕەشەکانی تورکیاوە ئاڵدار ڕایگەیاند: "ڕۆڵی تورکیا لە سووریا ئاشکرایە. لە ساڵی ٢٠١١ و لە دەستپێکی شۆڕشەوە، تورکیا ڕاستەوخۆ هاتە ناو سووریاوە. ئەو گرووپانەی کە خۆیان وەکو "ئۆپۆزیسیۆن" پێناسەدەکرد، خستنیە ژێر ڕکێفی خۆیەوە و بەناوی ئەوانەوە دەستی وەردەدایە سووریا. ئەم دەستوەردانانە تەنها لە گۆڕەپانی سیاسی، ئابووری و دیپلۆماسیدا نەمایەوە. گرووپە چەکدارەکانی سەر بە تورکیا لە گۆڕەپانەکەدا چالاکن و بەشێک لە جوگرافیای سووریایان بەکردەیی داگیرکردووە. دەوڵەتی تورک گەیشتووەتە ئاستێک کە لە سووریا هەر گۆڕانکارییەک ڕووبدات، تەنها بە "بەڵێ"ـی خۆی قبووڵی دەکات. لە بنەڕەتدا خۆی وەک قەیومێک لە سووریا جێگیرکردووە و سووریا بەڕێوەدەبات.   بەڵێ، ئەمڕۆ شەرع و گرووپەکەی دیمەشق بەڕێوەدەبەن؛ بەڵام ناتوانن سەربەخۆ بڕیاری چارەنووسساز بدەن. تاوەکو تورکیا نەڵێت "ئەمە بکەن"، ناتوانن هەنگاو بنێن. تورکیا هەر لە گۆڕەپانی سەربازییەوە بیگرە تا دەگاتە ژێرخانی تەکنیکی، لە گەلێک بابەتدا ڕاستەوخۆ دەستوەردان دەکات. دەڵێت "ئێمە سەربازان و سوپاکەتان پەروەردە دەکەین". سیستەمی ئینتەرنێت و تەلەفۆنی خستووەتە ژێر کۆنترۆڵی خۆیەوە. میکانیزمە ئەمنییەکان کۆنترۆڵ دەکات، دەستێوەردانی ئابووری دەکات. هەرخۆی بەشێک لە جوگرافیاکەی خستووەتە ژێر کۆنترۆڵی خۆیەوە. تورکیا دەیەوێت سووریا بگۆڕێت بۆ سیستەمێک کە درێژکراوەی خۆی بێت. کاتێک گەلی سووریا هەوڵدەدات کێشە ناوخۆییەکانیشی چارەسەر بکات، ڕێگری دەکات. بۆ نموونە، هاکان فیدان وەزیری دەرەوەی سووریا نییە، کەچی لە وەزیری دەرەوەی سووریا زیاتر لێدوان لەسەر سووریا دەدات. کاتێک سەیری لێدوانەکانی ڕۆژانەی دەکەین، ئەگەر لێدوانێک لەسەر ڕۆژەڤی ناوخۆی تورکیا بدات، دوو لێدوان لەسەر سووریا دەدات. ئەم دۆخە بە ڕوونی ئاستی دەستوەردانەکە نیشاندەدات.  لە لایەکی ترەوە ئاشکرایە کە تورکیا خۆشی لە پرۆسەیەکدایە. ڕێبەر ئاپۆ لە باکووری کوردستان بۆ چارەسەرکردنی پرسی کورد و کێشەی نێوان کورد و تورک دەستپێشخەرییەکی کردووە. ئەم پرۆسەیە تا ئاستێک چووتە پێشەوە. دەوڵەتی تورکیش لەناوخۆیدا دەڵێت کە بەرامبەر بەم پرۆسەیە هەستیارە و دەیەوێت بچێتە پێشەوە. بەڵام لێرەدا ناکۆکییەکی جددی هەیە. لە لایەکەوە دەگوترێت، "من ئامادەم پرسی کورد لەگەڵ کورد چارەسەر بکەم"، لە لایەکی ترەوە لە سووریا ڕێنادرێت کە پرسی کورد چارەسەر بکرێت. ئەگەر بەڕاستی خواستی چارەسەری ئەم پرسە لە باکوور هەبووایە، ئەوا پشتیوانی لەو یەکێتییەش دەکرا کە لە سووریا هەوڵدەدرێت بنیات بنرێت، هاوکارییان دەکرد و هەوڵی تێکدانی ئەم پرۆسانەیان نەدەدا."  'هەموو گۆڕانکارییە هەرێمییەکان، کاریگەرییان لەسەر سووریاش دەبێت' وتیشی: "ئەمڕۆ چەندن هێزی جیهانی لە سووریادا هەن. هاوپەیمانی نێونەتەوەیی لە ٧٠ دەوڵەت زیاتر پێک دێت. ڕووسیا، ئیسرائیل و تورکیا لە گۆڕەپانەکە چالاکن. لە سووریا گرووپی جیاواز هەیە و هەر یەکێک لەوانەش پەیوەستە بە هێزێکی جیاوازەوە. ئەم تابلۆیە ئەوە نیشان دەدات کە ئەوەی لە سووریا ڕوودەدات سەربەخۆ نییە لە پێشهاتە گشتییەکانی هەرێمەکە. لە ئیسرائیل، لوبنان، عێراق و سعودیە گۆڕانکاری ڕوودەدات. هەموو ئەم گۆڕانکارییانە کاریگەرییان لەسەر یەکتر هەیە و ڕاستەوخۆش ئەم پڕۆسانە کاریگەری لەسەر سووریاش دادەنێت. لەم پڕۆسەیەدا لەسەر ئاستی نێونەتەوەیی چ بڕیارێک دەدرێت با بدرێت؛ کاتێک پرسە دەبێتە بڕیارەکان بۆ قوبرس، ئیسرائیل، میسر، ئوردن، سعودیە، تورکیا، ئێران و عێراق، یان تەنانەت بۆ یەمەنیش، بە دڵنیاییەوە دەبێت دۆخی سووریا لەبەرچاو بگیرێت. هەربۆیە ئەمڕۆ هەر گۆڕانکارییەک لە هەرێمەکەدا ڕووبدات، ڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر سووریا دەبێت. بە هەمان شێوە ڕووداوەکانی سووریاش لەسەر هەموو ئەم دۆسیانە کاریگەری یەکلاکەرەوەی دەبێت". 'دەوڵەتی تورک مەرج بەسەر سووریا دەسەپێنێت' ئاڵدار خەلیل سەرنجی خستەسەر دوایین سەردانەکەی هاکان فیدان بۆ دیمەشق و گوتی: "هاتنی هاکان فیدان بۆ دیمەشق و ئامانجی شاندی یاوەری ڕوونە: مەرجەکانی تورکیا بەسەر دیمەشق دەسەپێنن و دەبێت پلانەکانی داهاتووی تورکیاش قبوڵ بکەن. پەیامەکەیان ئەوەیە: "ئەگەر ڕێککەوتن لە باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا بکرێت، ئەوا بەپێی مەرجەکانی ئێمە دەبێت". تورکیا مەرجەکانی خۆی بەسەر هەموو کەسێکدا دەسەپێنێت. بۆ بەدیهێنانی ئەمە فشاری سەربازی لەسەر ئیدارەی خۆبەڕیوەبەریی درووست دەکات، بە ئاشکرا لە میدیاکاندا هەڕەشە لە باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا دەکات". 'پڕۆژەکانی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەریی لە پراکتیکدا جێبەجێکراون' ئاڵدار خەلیل باسی لەوەشکرد پڕۆژەی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا لە ٢٠١١ـەوە لە جێبەجێکردندایە و گوتی: "ئەوەی باسی دەکەین پڕۆژەیەکی تیوری نییە؛ لە پراکتیکدا جێبەجێکراوە، سیستەمێکی دامەزراوەییە. بە تایبەتی لە دوای ساڵی ٢٠١٤ـەوە ئەم تیۆرەمان گۆڕا بۆ پراکتیک و تا ئێستاش بەردەوامە. ئەم سیستەمە ئەوە نیشان دەدات: کۆمەڵگەیەک، بە شێوەیەکی ناناوەندی و بە ئیرادەی کۆمەڵایەتی خۆیەوە، چۆن دەتوانێت خۆی بەڕێوە ببات؟ چۆن دەتوانێت ئابووری، بەرگری، پەروەردە، تەندرووستی، ڕێکخستن و پێوانە سەرەتاییەکانی دیاری بکات؟ ئەو سیستەمەی ئێمە پێشنیاری دەکەین ئەمە نیشان دەدات. ئەم سیستەمە ئەو سیستەمەیە کە یەکێتی سووریا دەهێنێتە ئاراوە".

شەوی ڕابردوو گەڕەکە کوردنشینەکانی شێخ مەقسود و ئەشرەفییە لە شاری حەلەب، شایەدی پەرەسەندنێکی مەترسیداری سەربازی و ئاڵۆزیی توند بوون. ئەگەرچی دۆخەکە هێور بووەتەوە، بەڵام ڕووداوەکە فشۆڵیی ئەو لێکتێگیشتن و پەیوەندییە دەردەخات کەلەنێوان هەسەدە و دیمەشقدا هەیە. پەرەسەندنی مەیدانی و زیانە گیانییەکان بەپێی زانیارییەکانی ڕوانگەی سووری بۆ مافەکانی مرۆڤ، ئاڵۆزییەکانی حەلەب تا ئێستا بوونەتە هۆی کوژران و برینداربوونی ٢٥ کەس. لە نێو قوربانییەکاندا ژنێک لە گەڕەکی شێخ مەقسود و ژنێکی دیکە و کوڕەکەی لە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی حکومەت گیانیان لەدەستداوە. هەروەها برینداربوونی ٢٣ کەسی دیکەی لە ناوچە جیاجیاکانی شارەکە تۆمار کردووە. گێڕانەوەی لایەنە ناکۆکەکان؛ کێ دەستپێشخەر بوو؟ ئاخین نوجان، بەرپرسی گشتی هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ لە شێخ مەقسود و ئەشرەفییە، لایەنە چەکدارەکانی سەر بە حکومەتی کاتیی دیمەشق بەوە تۆمەتبار کرد کە ئەوان بوونەتە هۆی هەڵگیرساندنی شەڕەکە لە ڕێگەی بەئامانجگرتنی بازگەی "شیحان". نوجان جەختی کردەوە کە هێزەکانیان لە چوارچێوەی "مافی بەرگری ڕەوا"ـدا وەڵامیان داوەتەوە و ئەوان لایەنگری شەڕ نین، بەڵکو هەوڵی پاراستنی مەدەنییەکان دەدەن. لە بەرامبەردا، وەزارەتی بەرگری سووریا لە ڕێگەی ئاژانسی "سانا"ـوە ڕایگەیاند: هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) هێرشی کوتوپڕیان کردووەتە سەر خاڵەکانی سوپا و هێزە ئەمنییەکان لە دەوروبەری ئەشرەفییە. لەلایەکی دیکەوە، ناوەندی ڕاگەیاندنی "هەسەدە" بە توندی ئەو ئیدیعایانەی حکومەتی ڕەتکردەوە و ڕایگەیاند کە گروپە نامەدەنی و سەرکێشەکان کە ماوەی چوار مانگە گەمارۆی گەڕەکەکانیان داوە، موشەک لە ڕۆژئاوا و باکووری حەلەبەوە ئاراستەی ناو شار دەکەن بۆ نانەوەی فیتنە و تێکدانی ئاسایش. ڕەهەندی سیاسی و پەیامی دەرەکی ئەم پەرەسەندنە سەربازییە هاوکاتە لەگەڵ جموجۆڵە دیپلۆماسییەکان.  هەر دوێنێ هاکان فیدان، وەزیری دەرەوەی تورکیا لە دیمەشق لەگەڵ ئەسعەد شەیبانی هاوتای سووری کۆبووەوە. هەردوو لا لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانییدا ئاماژەیان بەوە کرد کە "هەسەدە ئیرادەی جددی نییە بۆ جێبەجێکردنی ڕێککەوتنی ١٠ـی ئازار و تێکەڵبوونیان لەناو سوپای سووریادا." بەدوای ئەم لێدوانانەدا، ڕووداوەکەی حەلەب ڕوویدا، ئەمەش ئاماژەن بۆ ئەوەی کە دۆخی حەلەب تەنها ململانێیەکی ناوخۆیی نییە، بەڵکو بەشێکە لە هاوکێشە ئاڵۆزە هەرێمییەکان.

ئەنجوومەنی وزرای ئابووری عێراق، ڕایگەیاند، بە ڕێژەی 20% کرێی خزمەتگوزاری و کارتەکانی مۆبایل و ئینتەرنێت زیاد دەکەن.  چوارشەممە 24ـی کانوونی یەکەمی 2025، ئەنجوومەنی وزاریی ئابووریی عێراق، ڕایگەیاند، بڕیاری ژمارە (1083) ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق کە لە ڕێککەوتی 16ـی کانوونی یەکەمی ئەمساڵ لە بارەی زیادکردنی کرێی خزمەتگوزارییەکانی مۆبایل و ئینتەرنێت دەخرێتە بواری جێ بەجێکردنەوە.  بە گوێرەی بڕیارەکە، 20% کرێی خزمەتگوزارییەکان و کارتەکانی مۆبایل و ئینتەرنێت زیاد دەبێت.  ئاماژەی بەوەشکردووە، کڕینی کارتەکانی مۆبایل و ئینتەرنێت لە ڕێگای دەستییەوە بێت یان بەرنامە ئەلیکترۆنییەکان جیاوازی نییە و بڕیارەکە دەیانگرێتەوە.  جەختی لەوەشکردووەتەوە، وەزارەتی گەیاندن و دەستەی ڕاگەیاندن و پەیوەندییەکانی عێراق، بەرپرسیار دەبن لە کۆکردنەوەی بڕی داهاتی مانگانە و یەکلاییکردنەوەی ئەو پارەیەی لە دوای ئەم بڕیارەوە دەست دەکەوێت، هاوکات دەبێت داهاتەکەی بگوازرێتەوە بۆ سەر هەژماری وەزارەتی دارایی عێراق.  ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق، ڕۆژی 16ـی کانوونی یەکەمی 2025، دانیشتی ئاسایی خۆی ئەنجامدا، لە دانیشتنەکەدا چەند تەوەرێک تاوتوێکران و بڕیاریان لە بارەوە

سەرۆکی ڕووسیا، ڕایگەیاند، پشتیوانی ڕووسیا بۆ یەک پارچەیی سووریا و پاراستنی سەروەری ئەو وڵاتە بەردەوام دەبێت، ئاماژەی بەوەشکردووە، پێشێلکارییەکانی ئیسرائیل بۆ دابەشکاری سووریا و تێکدانی ئارامی ناوچەکە قبوڵکراو نییە.  چوارشەممە 24ـی کانوونی یەکەمی 2025، ڤلادیمیر پوتن سەرۆکی ڕووسیا، لە میانەی کۆبوونەوەی لە گەڵ ئەسعەد شەیبانی وەزیری دەرەوە و مەحرەف ئەبو قەسرە وەزیری بەرگری سووریا، ڕایگەیاند، مۆسکۆ ئیدانەی کارەکانی ئیسرائیل دەکات، بە تایبەت ئەو پرۆژەیەی کە لە بارەی دابەشکاری وڵاتەکە و شێواندنی ئاسایشی ناوچەکەوە خەریکە جێبەجێی دەکات، هاوکات ئەو کارەی ئیسرائیلی بە مەترسی گەورە ناوبردووە بۆ تێکدانی سەقامگیری و ئاسایشی سووریا بە تایبەتی و ناوچەکە بە گشتی.  لە بەشێکی دیکەی کۆبووبەوەکەدا، پوتن جەختی لەوە کردووەتەوە، دەبێت پەیوەندییەکانی نێوان سووریا و ڕووسیا پەرەی پێبدرێت، بە تایبەتی لایەنی سەربازی و ئابووری و تەکنیکی، هاوکات مۆسکۆ لە بەرزکردنەوەی تواناکانی سوپای سووریا لە ڕووی بەرگرییەوە هاوکاری دیمەشق دەبێت، هەروەها لە مۆدێرنکردنی تەکنیکی ئامێرە سەربازییەکان و بەهێزکردنی سیستەمی بەرگری نیشتمانی پاڵپشتی حکوومەتی سووریا دەکات.  هەردوولا جەختییان لە پێویستی ڕێزگرتن لە بنەماکانی یاسا نێودەوڵەتییەکان و ڕەتکردنەوەی دەستوەردانی دەرەکی لە کاروباری ناوخۆی سووریا کردووەتەوە.  لە دوای ڕووخانی ڕژێمی بەشار ئەسەد و هەڵهاتنی بۆ ڕووسیا، مۆسکۆ میوانداری ئەسەد و خێزانەکەی دەکات، لەگەڵ ئەوەشدا ڕووسیا ئارەزووی ئەوە دەکات پەیوەندیەکی باش لەگەڵ دەسەڵاتدارانی ئێستای ئەو وڵاتە دروست بکات، چونکە تاوەکو ئێستا بنکەی ئاسمانی "حەمیمیم" و دامەزارەوەی دەریایی "تەرتوس" لە لایەن ڕووسیاوە سەرپەرشتی دەکرێن، بۆیە مۆسکۆ دەیەوێت بۆ پارێزگاری کردن لە بەرژەوەندییە سەربازی و ئابوورییەکانی لەگەڵ سووریا پەیوەندییەکانی بەرەو پێش بچێت. 

ئەندامێكی پارتی دیموكراتی كوردستان ئاشكرای كردووە، لیستی دانوستانی شاندی پارتی بۆ بەغدا پێنج داواكاری لەخۆگرتووە. وەفا محەمەد، ئەندامی پارتی دیموكراتی كوردستان بە رۆژنامەی سەباحی راگەیاند، "ئەو پێنج خاڵەی پارتی دانوستانی لەسەر دەكات لە بەغدا پێكهاتووە لە دەركردنی یاسای نەوت و گارز و جێبەجێكردنی مادەی 140". وتيشى، "سێ‌ خاڵەكەی تر پێكهاتوون لە گەرەنتیكردنی بەشی هەرێمی كوردستان لە بودجەی گشتی و هەمواركردنەوەی یاسای هەڵبژاردنەكان و چارەسەركردنی دۆسیەی دابەشكردنی كورسییەكان و شایستە دەستوورییەكان". دوێنێ‌ سێشەممە شاندێكی پارتی دیموكراتی كوردستان بە سەرۆكایەتی فازڵ میرانی، سەردانی بەغدای كرد و یەكەم دانیشتنیشیان لەگەڵ سەرۆك كۆماری عێراق بوو لە چوارچێوەی جموجۆڵی لایەنەكان بۆ پێكهێنانی حكومەتی داهاتووی عێراق.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشاسناسی و بومەلەرزەزانی هەرێم، ئاماری بارانبارینی 24 سەعاتی رابردووی لە چەند ناوچەیەکی هەرێم بڵاوکردەوە و بە گوێرەی ئامارەکانیش، لە قەزای چوارتا و  ناحیەی سەرکەپکان و گوندی نازەنین زۆترین بڕی بارانبارین تۆمارکراوە. بەگوێرەی ئامارەکانی کەشناسی لە سنوری سلێمانی زۆترین باران باریوە؛ لە قەزای چوارتا 38.5 ملم لە ناو سەنتەری پارێزگاکەش 21.7 ملیم باریوە. هاوکات لە هەمان کاتدا، لە سنوری پارێزگای هەولێر، لە ناحیەی سەرکەپکان 23.1 ملم بارانباریوە و لە گوندی نازەنینیش زۆترین بارانبارین تۆمارکراوە کە 26.9 ملم و  لە سەنتەری پارێزگاکەش 14 ملیم بارانباریوە . کەشناسی ئاماری پارێزگای دهۆکی بڵاونەکردوەتەوە و لە پارێزگای هەڵەبجەش کەمترین بڕی بارانبارین تۆمارکراوە، کە تەنها 1.5 ملم باریوە و لە شارۆچکەی تەوێڵەش 2 ملم  و لە هەریەکە لە قەزای خورماڵ و ناحەیەی سیروانیش 1.3 ملم باریوە. پێشتریش کەشناسی رایگەیاندبوو، لە دوانیوەڕۆی ئەمڕۆوە شەپۆلی بارانبارین کۆتایی دێت و کەشەکە ئاساییی دەبێتەوە، پلەکانی گەرماش بەراورد بە دوێنێ کەمێک نزمدەبنەوە.

لە بەرەبەیانی ئەمڕۆ چوارشەممەوە، شەپۆلێکی بەفربارین ناوچە سنووریی و شاخاوییەکانی هەرێمی کوردستانی گرتووەتەوە و لە سەنتەری شارەکانیش باران دەبارێت. بەهۆی بەفرەکەوە ئاستەنگی هاتوچۆ لە بەشێک لە ڕێگەکان دروستبووە و دەروازەیەکی سنووریش داخراوە. بەهۆی بارینی 15 بۆ 20 سانتیمەتر بەفر لە مەرزی کێلێ، هاتوچۆ لە مەرزەکە وەستاوە. هەرچەندە لە دیوی هەرێمی کوردستانەوە ڕێگاکە پاککراوەتەوە، بەڵام بەهۆی ئەوەی لە دیوی ئێرانەوە ڕێگاکە بە داخراوی ماوەتەوە، جموجۆڵ لە مەرزەکەدا پەکیکەوتووە. خدر کەریم، جێگری بەڕێوەبەری گومرگی ڕاپەڕین پشتڕاستکردەوە، ڕێگای دیوی هەرێم تاوەکو نووسینگەی پاسپۆرت پاککراوەتەوە، بەڵام دیوی ئێران بەفر ڕێگەکەی گرتووە. بەو هۆیەوە ژمارەیەک هاونیشتمانی و بارهەڵگر کە بە مەبەستی پەڕینەوە چوونەتە مەرزەکە، ناچار بوون بگەڕێنەوە. لە شەوی ڕابردووەوە بەفر بارین لە (ئەزمڕ، گۆیژە و سیتەک) لە پارێزگای سلێمانی دەستیپێکردووە. تیمەکان ڕێنمایی هاونیشتمانییان دەکەن کە لەپاش کاتەکانی نیوەڕۆوە ڕوو لەو ناوچانە نەکەن، چونکە ئاستی بینین کەم دەبێتەوە و ئەگەری بەستنی شەقامەکان هەیە. هەروەها شەوی ڕابردوو لە زینی وەرتێ گرفت بۆ ئۆتۆمبێلە بچووکەکان دروستبوو. بەفر زۆرینەی ناوچە شاخاوییەکانی دەڤەری باڵەکایەتی، برادۆست و چیاکانی دەوروبەری ڕواندز و سۆرانی سپیپۆش کردووە. لە حاجی ئۆمەرانیش شەش سانتیمەتر بەفر باریوە. بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کەشناسیی هەرێمی کوردستان ڕایگەیاندووە، ئەمڕۆ لە سنووری هەولێر و دهۆک پەڵەهەور دەبێت، بەڵام لە سلێمانی، هەڵەبجە، کەرکووک و گەرمیان نمەباران بەردەوام دەبێت و دوانیوەڕۆ کەشەکە جێگیر دەبێتەوە. بۆ سبەی پێنجشەممە، ئاسمان ساماڵ و پەڵەهەور دەبێت. نزمترین پلەی گەرما لە سۆران (11 پلە) و بەرزترین لە گەرمیان (18 پلە) دەبێت. هاوکات دەستەی کەشناسیی عێراق پێشبینی دەکات لە هەفتەی داهاتووەوە شەپۆلێکی دیکەی بارانبارین هەرێمی کوردستان بگرێتەوە.