کەشناسیی هەرێم: باران بەردەوام دەبێت

بەگوێرەی فەرمانگەی میدیا و زانیاریی هەرێمی کوردستان، لە رۆژی پێنجشەممە، 25ی كانوونی یەكەمی 2025، تاوەکو رۆژی شەممە، 3ی كانوونی دووەمی 2026، لە سەرجەم دامودەزگاكانی هەرێمی كوردستان، پشووی فەرمی دەبێت.    هاوکات دەوام لە دامەزراوە خزمەتگوزارییەکان، بە شێوەی ئێشکگری دەبێت.   لە كاتی هاتنی مووچەی مانگی 10ی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان، پرۆسەی دابەشكردنی مووچە لە رۆژانی پشوو بەردەوام دەبێت.   رۆژی یەکشەممە، 4ی كانوونی دووەمی 2026، دەوامی فەرمی لە سەرجەم دامودەزگاكانی هەرێمی كوردستان دەست پێدەكاتەوە.

لە چوارچێوەی گەڕی نوێی سەردان و کۆبوونەوەکانیاندا لەگەڵ پارتە سیاسییەکان، شاندی ئیمراڵی سەردانی هەریەک لە وەزیری دادی تورکیا و سەرۆکی پەرلەمانی کرد و لەدوای کۆبوونەوەکانیش ئاماژەیان بەوەکرد کۆبوونەوەکانیان بەسوود بوون و باسیان لە زەمینەی یاسایی پرۆسەی ئاشتیی و ڕاپۆرتی هاوبەشی لیژنە پەرلەمانییەکە کردووە.  شاندی ئیمراڵی کە لە هەریەک لە پەروین بوڵدان، بریکاری سەرۆکی پەرلەمانی تورکیا، میدحەت سانجار، پەرلەمانتاری پارتی دەم، فایەق ئۆزگور ئەرۆڵ، پارێزەری ئۆجەلان پێکهاتووە، ڕۆژی هەینی 12ـی 12، دەستی بە گەڕێکی نوێی سەردانی پارتە سیاسییەکان کرد کە ئامانج لێی، بەهێزکردنی سازانی سیاسی و دەستخستنی پشتیوانیی جەماوەرییە بۆ پرۆسەی ئاشتی کە ئەنقەرە بە تورکیای بێ تیرۆر ناوی دەبات. لە پاش کۆبوونەوەیان لەگەڵ یڵماز تونچ، وەزیری دادی تورکیا، پەروین بوڵدان و میدحەت سانجار، ئاماژەیان بەوەکرد، باسی پرسە یاساییە هەنووکەییەکانیان کردووە و پێشنیازی خۆیان لەوبارەیەوە خستووەتەڕوو.  ئاشکراشیان کرد، وەزارەتی داد لەئامادەکارییەکی چڕدایە لەبارەی ڕێکار و هەمواری یاسایی پەیوەست بە پرۆسەکە. دواتر شاندەکە بۆ کۆبوونەوە لەگەڵ نوعمان کورتوڵموش، سەرۆکی پەرلەمان گەیشتە باڵەخانەی پەرلەمان و دوای کۆبوونەوەشیان پەروین بوڵدان ڕایگەیاند: "بیروڕامان لەبارەی کارەکانیلیژنە پەرلەمانییە و ئەو ڕاپۆرتەی دەینووسێت ئاڵوگۆڕکردووە و چاوەڕواندەکرێت لە ناوەڕاستی مانگی یەکی ساڵی داهاتوودا ڕاپۆرتەکە ئامادەببێت". لەم گەڕە نوێیەی سەردانەکاندا، شاندی ئیمراڵی سەردانی هەریەک لە: پارتی دیموکراسیی و پێشکەوتن (دەڤا) پارتی بزووتنەوەی نەتەوەیی (مەهەپە) پارتی ئایندە، پارتی داد و گەشەپێدان (ئاکپارتی) پارتی کرێکارانی تورکیا (تیپ) پارتی کۆماریی گەل (جەهەپە) پارتی ڕەنج (ئەمەپ)یان کردووە. پەروین بوڵدان، ئەندامی شاندەکە ڕایگەیاند، ڕەنگە لە کۆتایی سەردانەکانیاندا بۆ لای پارتە سیاسییەکان، دیدارێکیان لەگەڵ ڕەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆککۆماری تورکیا هەبێت. بوڵدان باسی ئەوەشیکرد، "لە کۆتایی سەرجەم دیدارەکاندا سەردانی دوورگەی ئیمراڵی دەکەین بۆ کۆبوونەوە لەگەڵ ئۆجەلان". ئەم گەڕەی سەردانەکان، دوای کۆبوونەوەی ڕۆژی 2ـی ئەم مانگەی شاندەکە دێت لە دوورگەی ئیمراڵی لەگەڵ عەبدوڵا ئۆجەلان، ڕێبەر و دامەزرێنەری پەکەکە.

وەزارەتی دارایی و ئابووریی هەرێمی کوردستان دووپاتی دەکاتەوە، لەگەڵ گەیشتنی مووچەی فەرمانبەران، دەستبەجێ دەست بە دابەشکردنی دەکرێت.  محەممەد شیاع سوودانی، سەرۆک وەزیرانی عێراق، لە کۆبوونەوەی ئەمڕۆ  سێشەممە، 23ـی کانوونی یەکەمی 2025ـی ئەنجوومەنی وەزیران؛ تەیف سامی، وەزیری دارایی ڕاسپارد مووچەی مانگی 10ـی مووچەخۆر و فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان خەرج بکات. سەرچاوەیەک لە وەزارەتی دارایی و ئابووریی حکوومەتی هەرێمی کوردستان بە ئازەر فارووق، پەیامنێری کوردستان24ـی ڕاگەیاند، لەگەڵ گەیشتنی پارەکە دەست بە دابەشکردنی مووچەکە دەکرێت و لە ڕۆژانی پشووش پێدانی مووچە بەردەوام دەبێت.  بە گوێرەی زانیارییەکان هەر چەندە پێنجشەممەی داهاتوو، 25ـی کانوونی یەکەم، پشووی فەرمییە لەسەر ئاستی عێراق، بەڵام وەزارەتی دارایی فیدراڵ دەوامی خۆی دەکات و ئەگەر ڕێککارەکان تا ئەو ڕۆژە تەواو ببن، ناردنی مووچەکە بەهۆی پشووکەوە دواناخرێت.  ئەمە لە کاتێکدایە، ڕۆژی دووشەممە، 22ـی کانوونی یەکەمی 2025، 120 ملیار دینار وەک داهاتی نانەوتیی هەرێم بۆ مانگی تشرینی یەکەم (10) بە شێوەی کاش خرایە سەر هەژماری بانکی وەزارەتی دارایی حکوومەتی فیدراڵ لە لقی هەولێری بانکی ناوەندیی عێراق. ڕۆژی یەکشەممەش، 07ـی کانوونی یەکەمی 2025،  لیستی مووچەی مانگی تشرینی دووەم (11)ـی فەرمانبەران و مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان لە لایەن تیمی تەکنیکی وەزارەتەکەوە، ڕادەستی فەرمانگەی ژمێریاری وەزارەتی دارایی حکوومەتی فیدراڵی عێراق کرا. کۆتا جار مووچە لە لایەن بەغداوە خەرج کرابێت، ڕۆژی شەممە، 29ـی تشرینی دووەمی 2025، بوو، کاتێک بڕی 941 ملیار و 874 ملیۆن دینار خرایە سەر هەژماری وەزارەتی دارایی و ئابووریی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە لقی هەولێری بانکی ناوەندیی عێراق، وەک شایستەی مووچەی مانگی ئەیلوول (9)ـی فەرمانبەر و مووچەخۆران.  بەگوێرەی ڕێککەوتنەکان، پێویستە حکوومەتی هەرێمی کوردستان داهاتی ناوخۆیی و نەوتی ڕادەستی بەغدا بکات، لە بەرامبەردا حکوومەتی فیدراڵ شایستە داراییەکانی هەرێم، بەتایبەتی مووچەی فەرمانبەران، دابین بکات.

بەپێى ڕاگەیەندراوێکى بارەگای بارزانی ئەمڕۆ سێشەممە 23ی کانوونی یەکەمی 2025 لە پیرمام، سەرۆک مەسعود بارزانی پێشوازی لە محەممەد ئەلحەسسان، نوێنەری تایبەتی سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان و سەرۆکی نێردەی یۆنامی لە عێراق کرد. بارەگای بارزانی لە ڕاگەیەندراوێکدا ڕایگەیاند؛ لە دیدارەکەدا نوێنەری سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان و سەرۆکی نێردەی یۆنامی لە عێراق بە بۆنەی کۆتاییهاتنی ئەرکەکەی و بە مەبەستی ماڵئاوایی سەردانی سەرۆک بارزانی کردبوو و سوپاس و پێزانینی خۆی نیشاندا لەو پاڵپشتیە بەردەوامانەی سەرۆک بارزانی بۆی هەبووە لە پێناو سەرخستن و پێشڤەچوونی ئەرکەکانی لە عێراقدا. ڕاشیگەیاند؛ هەر لەو دیدارەدا سەرۆک بارزانی سوپاسی نێردەی تایبەتی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکانی کرد بۆ ئەو هەوڵانەی کە داویانە بە مەبەستی بەرەنگاربوونەوەی ئاڵنگارییەکان لە عێراق و پشتگیریان بۆ سەرخستنی پڕۆسەی سیاسیی و هەماهەنگیی نێوان لایەنە سیاسییەکانی عێراق و پێکهاتەکانی عێراق لە پێناو دەستەبەرکردنی ئارامی و خۆشگوزەرانی بۆ گەلانی عێراق. هەروەها هیوای سەرکەوتنی بۆ خواست لە ئەرکی داهاتوویدا.

هه‌ریه‌كە لە (مامۆستایانی ڕەوتی هەڵوێست)، (مامۆستایانی کۆمەڵی دادگەریی)، (ده‌سته‌ی مامۆستایانی یه‌كگرتوو)و (ڕێکخراوی پیشەیی مامۆستایان و مامۆستایانی سەربەخۆ)، له‌ كۆبوونه‌وه‌یه‌كدا لە هەولێر ئه‌نجومه‌نێكیان بۆ بەرگیركردن لە ماف و كێشه‌كانی مامۆستایان پێكهێنا. دەقی یاداشتەکەیان بۆ ڕایگشتی: ئێمە وەکو چەند لایەنێکی مامۆستایانی دەرەوەی دەسەڵات، لە سۆنگەی هەستکردنمان به بەرپرسیارێتی و ئه‌ركی سەر شانمان، دوای کۆبوونەوە و گفتوگۆکردن و ڕاگۆڕینەوە لەگەڵ یەکتری، لەسەرئەم خاڵانەی لاى خوارەوە ڕێکەوتووین و بە هەموو لایەکی ڕادەگەیەنین: 1-  هاودەنگی و هاوهەڵوێستی و کار و چالاکی و یه‌ك بەرەیی لایەنەکانی دەرەوەی دەسەڵات بەپێویست دەزانین لە پێناوی مافەکانی مامۆستایان و تەواوی مووچەخۆران. 2-  داواکارین لە دەسەڵاتدارانی هەرێم و ئەندام پەرلەمانە دەرچووەکانى ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، هەوڵی جددی بده‌ن تا مووچەی هەردوو مانگی 11 و 12 /2025 بۆ تەواوی مووچەخۆرانی هەرێم خەرج بکرێت و چیتر باسی فەوتانیان نەکرێت. 3-  بەردەوام دەبین لە پێناوی داکۆکیکردن لە هەموو مافە ڕەواکانی مامۆستایان، لە پێشەوەیاندا داواکارین لە ساڵی نوێ و لە مانگی یەکدا سه‌رمووچه‌ و پلەبەرزکردنەوەی مامۆستایان و تەواوی فەرمانبەران دەستپێبکاتەوە، کە بە نا یاسایی چه‌ندین ساڵە وەستێنراوە. 4-  هەموو ڕێگه‌یەکی مەدەنی و یاسایی دەگرینەبەر بۆ دەستەبەرکردنی مافەڕەواکانی مامۆستایان و مامۆستایانی خانەنشین. 5-  بەڕێزەوە داوا لە سەرکردایەتی هەموو حزب و لایەنەکانی دەرەوەی دەسەڵات و ئەندام پەرلەمانە بەڕێزەکان دەکەین هاوکارمان بن لە ڕێگه‌ی هەوڵدانمان بۆ مافەکانی مامۆستایان، بۆ ڕوونکردنەوەی شێوازی پشتگیریکردنیان بۆمان سەردانی هەموو لایەک دەکەین. 6-  (ئەنجومەنی داکۆکیکار لە مافەکانی مامۆستایان)ڕادەگەیەنین، ده‌رگه‌ی ئه‌نجومه‌نیش به‌ڕووی هه‌موو لایه‌ن و رێكخراو و كه‌سانی داكۆكیكار له‌ مافه‌كانی مامۆستایان كراوه‌ ده‌بێت.  ٭مامۆستایانی ڕەوتی هەڵوێست  ٭مامۆستایانی کۆمەڵی دادگەریی  ٭ده‌سته‌ی مامۆستایانی یه‌كگرتوو  ٭ڕێکخراوی پیشەیی مامۆستایان   ٭مامۆستایانی سەربەخۆ                                                                                                                              

تیمی وەزارەتی دارایی و ئابووریی هەرێمی کوردستان وردبینییان لە لیستی مووچەی مانگی 12 تەواو کردووە، بەڵام تاوەکو ئێستا چارەنووسی خەرجکردنی مووچەی مانگەکانی 11 و 12 بە نادیاری ماوەتەوە. بەغدا تاوەکو ئێستا مووچەی سێ مانگی کۆتایی ساڵی (10، 11 و 12)ی مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستانی نەناردووە. لە بەرامبەردا حکومەتی هەرێمی کوردستان بە چڕی کار لەسەر جێبەجێکردنی پابەندییە داراییەکانی دەکات و بە خێرایی لیستی مووچە، تەرازووی پێداچوونەوە و داهاتی نانەوتی ئامادە دەکات، بۆ ئەوەی هیچ مووچەیەکی ئەمساڵی مووچەخۆران نەفەوتێت. سەرچاوەیەک لە وەزارەتی دارایی و ئابووریی هەرێمی کوردستان بە ئاڤای ڕاگەیاند: "وردبینیی لیستی مووچەی مانگی 12 تەواو بووە؛ ئێستا کار لەسەر تەرازووی پێداچوونەوەی مانگی 11 دەکرێت و دوای گەیشتنی ئاگادارکردنەوە لە لایەن وەزارەتی دارایی عێراقەوە، ڕەوانەی بەغدا دەکرێت." ئەمە لە کاتێکدایە کۆتایی دوێنێ، وەزارەتی دارایی هەرێمی کوردستان بڕی 120 ملیار دینار داهاتی نانەوتیی مانگی 10ی خستە سەر هەژماری بانکیی وەزارەتی دارایی عێراق؛ ئێستا چاوەڕوان دەکرێت بەغدا بڕیاری خەرجکردنی مووچەی ئەو مانگە بدات.

هێزەکانی سووریای دیموکراتیک لە ڕاگەیاندراوێکی نووسراودا بانگەشەکانی حکومەتی کاتیی سووریا و میدیاکانی ڕەتدەکاتەوە و دەڵێت: "حکومەتی دیمەشق لەڕێگەی ئەنجوومەنی حەلەب و میدیا فەرمییەکانییەوە، پەنا دەباتە بەر چەواشەکاریی و بڵاوکردنەوەی هەواڵی ساختە دەربارەی بەئامانجگرتنی نەخۆشخانەی ڕازی لە شاری حەلەب، ئەمە هەوڵێکی ئاشکرایە بۆ چەواشەکاریی و ئاوەژۆکردنەوەی ڕاستییەکان. دووپاتی دەکەینەوە کە هێزەکانمان بە هیچ جۆرێک نەخۆشخانەی ڕازییان نەکردووەتە ئامانج، ئەوەی ڕوویداوە هەوڵێکی تێکدەرانەیە بۆ پەردەپۆشکردنی تاوانە ڕاستەقینەکان،  لەکاتێکدا دەیان دیمەنی ڤیدیۆیی تۆمارکراو نیشانی دەدەن کە چۆن هێزەکانی سەر بە حکومەتی کاتی بە تانک و تۆپ گەڕەکەکانی شێخ مەقسوود و ئەشرەفیە و ناوچەکانی تر دەکەنە ئامانج". قەسەدە جەختدەکاتەوە کە حکومەت ڕاستییەکان دەشارێتەوە، درۆ و چەواشەکارییەکان وەک ئامرازێکی سیاسیی بەکاردەهێنێت لەپێناو پاکانەکردن بۆ هێرش و دەستدرێژییەکانی. قەسەدە ئاماژە بە بەڵگە مەیدانییەکان دەکات کە هەواڵەکانی میدیاکانی سەر بە حکومەتی کاتی بەدرۆدەخەنەوە.

فەرماندەیی گشتیی هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ لە حەلەب، لە راگەیەندراوێکی کورتدا بڵاویکردەوە، فەرمانیان بە هێزەکانیان کردووە وەڵامدانەوەی هێرشی گروپەکانی سەر بە حکومەتی دیمەشق رابگرن. لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە، "رێنماییمان داوەتە هێزەکانمان بۆ راگرتنی وەڵامدانەوەی هێرشی گروپەکانی حکومەتی دیمەشق، وەک پابەندبوونێک بەو گفتوگۆیانەی کە بۆ ئارامکردنەوەی دۆخەکە لە ئارادان. ئاژانسی هەواڵیی سانای سەر بە حکومەتی سوریا دەڵێت، دانوستان لەنێوان هەسەدە و دیمەشق بۆ وەستانی شەڕ لە حەلەب دەستیپێکردووە. ئاژانسەکە دەشڵێت، فەرماندەیی ئەرکانی گشتی سوپای سوریا فەرمانی دەرکردووە بۆ وەستاندنی شەڕ. بەڕێوەبەرایەتی ڕاگەیاندن و پەیوەندییەکان لە وەزارەتی بەرگریی سووریا بڵاویکردەوە، فەرماندەیی ئەرکانی سوپا فەرمانی بە ڕاگرتنی بەئامانجگرتنی ئەو سەرچاوانەی تەقە کردووە کە لەلایەن هێزەکانی هەسەدەوە بۆیان کراوە، هەر لەو چوارچێوەیەدا، وەزارەتی بەرگری ئاماژەی بەوە کردووە کە سوپای سووریا ئەمڕۆ وەک بەرپرسیاریەتێکی نیشتمانی بۆ پاراستنی گەل و بەرگریکردن لێیان، هەڵوێستی وەرگرتووە، سوپا جەختی کردووەتەوە کە هیچ جوڵەیەکی سەربازیی ناکات. ئەم ئاڵۆزییە سەربازییانەی نێوان سوپای سووریا و هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) لە کاتێکدایە کە ناوچەکانی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا ماوەیەکە لەسەر هێڵی گەرمی ململانێدان، سوپای سووریا کە لەلایەن دیمەشقەوە فەرماندەیی دەکرێت، هەسەدە بە هێزێکی نادەوڵەتی دەبینێت، لە بەرانبەردا هەسەدە کە پاڵپشتیی هاوپەیمانانی لەپشتە، کۆنترۆڵی بەشێکی گرنگی خاکی سووریای لەدەستدایە.

ئاژانسی هەواڵی میهری ئێران ئەو راپۆرتەی سڕییەوە کە شێری کراهام، هاوسەری قوباد تاڵەبانی بە "سیخوڕی مۆساد" تۆمەتبار دەکرد. ناونیشانی راپۆرتەکەی ئەمە بوو: چیرۆکی دزەکردنی مۆساد بۆ نێو سلێمانی؛ هاوسەرە جووەکەی قوباد تاڵەبانی کێیە؟ ئەم راپۆرتە دەنگدانەوەیەکی گەورەی لە هەرێمی کوردستان بەدوای خۆیدا هێنا و دوای دوو رۆژ ئاژانسە ئێرانییەکە راپۆرتەکەی سڕییەوە، ئێستا لە وێبسایتە فەرمییەکەیان بەردەست نییە. لە دوو شەوی رابردوودا ئاژانسی هەواڵیی میهر نزیک لە سوپای پاسدارانی ئێران راپۆرتێکی لەسەر پەیوەندی قوباد تاڵەبانی و هاوسەرەکەی لەگەڵ دەزگای هەواڵگریی ئیسرائیل (مۆساد) بڵاوکردەوە و شێری هاوسەری قوباد تاڵەبانی بە سیخوڕی مۆساد ناودەبات. مانشێتی راپۆرتەکە دەڵێت، "چیرۆکی دزەکردنی مۆساد بۆ نێو سلێمانی، هاوسەرە جووەکەی قوباد تاڵەبانی کێیە؟ سەرەتای راپۆرتەکە لەزاری سەرچاوەیەکی عێراقییەوە باسی سەردەمی پێش رووخانی حکومەتەکەی سەدام حسێن دەکات و دەڵێت: لە چوارچێوەی ئۆپراسیۆنەکانی مۆساد، پێش ڕووخانی رژێمی سەدام حوسێن، ئیسرائیل لەقوبادی کوڕە بچووکەکەی جەلال تاڵەبانی نزیک بووەتەوە، کە لەئەمریکا خەریکی خوێندن بووە و توانیویەتی بەژنێکی جووی بناسێنێت بەناوی "شێری گراهام". شێری بەرپرسی دۆسیەی عێراق بووە لە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا و چەند ساڵێکیش لە قوباد تاڵەبانی گەورەترە. لەو کاتەدا باوکی شێری جوویەکی بەناوبانگ بووە لە ئەمریکا لۆبی بۆ گرووپێکی ئیسرائیل کردووە بە ناوی ئەیپاک کە گەورەترین گروپی لۆبیی ئیسرائیلە لە ئەمریکا.  بەگوێرەی راپۆرتەکە، هەرچەندە شێری چەند ساڵیک لە قوباد تاڵەبانی گەورەترە، بەڵام لەڕێی مۆسادەوە داوای لێکراوە بە هاوسەرگیرییەکەی لەگەڵ شێری رازییببێت و ئەوانێش لەڕێی خەزوری و ئەیپاکەوە رۆڵیان هەبێت لە عێراقی نوێدا. میهر دەڵێت: قوباد تاڵەبانی دوای رازیبوونی بە هاوسەرگیرییەکە، بەرێنمایی مۆساد قوباد تاڵەبانی و شێری گەڕاونەتەوە بۆ عێراق، بەڵام لەبەرئەوەی شێری حەزی لە سلێمانی نەبووە و بە شوێن پێگەی ئێرانی زانیوە ماڵیان بردووەتە هەولێر. ئاژانسە ئێرانییە دەڵێت، بە هەوڵی نهێنی مۆساد و ئەیپاک  قوباد تالەبانی کراوە بە جێگریی سەرۆکوەزیران، شێریش لە کوردستان بەردەوام بووە لەو ئەرکەی مۆساد پێیسپاردووە ورێکخراوێکی بەناوی ‘SEED’ دامەزراندوو.

ناوەندی راگەیاندنی سوریای دیموكرات دەڵێت: گروپە چەكدارەكانی سەر بە دیمەشق لە دژی گەرەکەکانی حەلەب تانک و تۆپخانە بەکاردەهێنن. ناوەندی راگەیاندنی هەسەدە، لە بەیاننامەیەكدا: بە توندی ئەو بانگەشانە رەتدەکاتەوە کە لەلایەن دەزگا ئەمنی و سەربازییەكانی حکومەتی دیمەشقەوە سەبارەت بە ئامانجگرتنی گەڕەکەکانی حەلەب لەلایەن هێزەکانيانەوە، کە بەپێی رێککەوتنی 1ی نیسان خاڵەكانی رادەستی هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ_ئاسایش کردوە. هەسەدە ئاماژەی بەوەشكردووە: پێویستە لێكۆڵینەوە لە گروپە  دابەشبووەكانی سەر بە حکومەتی دیمەشق بكرێت، کە لە ماوەی چوار مانگی رابردوودا گەمارۆی گەڕەکەکانی شێخ مەقسود و ئەشرەفیەیان داوەو چەندین جار هێرشیان كردووەتە سەر خەڵکی مەدەنی بە بەرچاوی چاوی دەزگاكانی حکومەتەوە، سەرەڕای رێککەوتنی 1ی نیسان. دەشڵێت: بۆردومانكردنی ئێستای ناوچە نیشتەجێبوەکان دەرئەنجامی راستەوخۆی كردەوەكانی هەمان ئەو گروپانەیە، بەتایبەتی لە رۆژئاوا و باکوری حەلەب، کە موشەکەکان بە درێژایی ڕێڕەوی سەربازی ئاشكرا لە پێگەکانیانەوە بەرەو گەڕەکەکانی شارەکە هەڵدەدرێن بە ئامانجی تێکدانی سەقامگیری ئاسایش و ئاژاوە نانەوە. ئەو گروپانە گەیشتوونەتە ئاساتێك  کە تانک و تۆپخانەیان هێناوە بۆ تۆپبارانکردنی گەڕەکی شێخ مەقسودو ئەشرەفیە لە پەرەسەندنێكی مەترسیداردا کە هەڕشە لەسەر ژیانی خەڵکی سڤیل و سەقامگیری ناوچەکە دروست دەکات.

ئەندامێکی لیژنەی دارایی لە خولی پێشووی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق دەڵێت، پلە بەرزکردنەوەی موچەخۆرانی هەرێمی کوردستان لەلایەن وەزارەتی داراییەوە سەر ناگرێت، چونکە ئەمە پێویستی بە پارە و هەبونی چوارچێوەی یاساییە. جەمال ئەحمەد، ئەندامی لیژنەی دارایی لە خولی پێشووی پەرلەمان و کاندیدی دەرچوو، بە پەنجەرەی ڕاگەیاند: باوەڕ ناکەم، پلە بەرز کردنەوەی فەرمانبەران سەر بگرێت، چونکە ئەمە پێویستی بە پارەیە، خەرجکردنی پارەش چوارچێوەی یاسایی دەوێت، چوارچێوەی یاساییش دەبێت بخرێتە نێو یاسای بودجەوە. دەشڵێت: ئەو پارەی ئێستا لەبەردەست وەزیری داراییە لە یاسای بودجەی 2025 پەسەند کراوە، بۆیە پلە بەرز کردنەوە پارەی دەوێت، خەرجکردنی پارەش پێویستی بە یاسایە. ئەمەش لەکاتیکدایە، ئێوارەى ئەمڕۆ دووشەمە وەزارەتی دارایی و ئابووریی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، ئامادەکارییەکانی بۆ دیاریکردنی شایستە داراییەکان و پلەبەرزکردنەوەی فەرمانبەران و هێزە ئەمنییەکان بۆ ساڵی 2026 دەستپێکرد.  وەزارەتەکە داوا لە سەرجەم دامەزراوەکان دەکات لە ماوەی 20 ڕۆژدا زانیارییە پێویستەکان ڕەوانە بکەن بۆ ئەوەی لە پڕۆژەیاسای بودجەی عێراقدا جێگیر بکرێن. بەپێی نووسراوێکی فەرمی کە بە واژۆی ئاوات جەناب نووری، وەزیری دارایی و ئابووری دەرچووە، گشتاندن بۆ سەرجەم وەزارەت و لایەنە نەبەستراوەکان بە وەزارەت کراوە.  مەبەست لەم هەنگاوە دابینکردنی ماف و شایستە داراییەکانی پەیوەست بە پلەبەرزکردنەوەی (سەربازی و شارستانی) فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستانە لە چوارچێوەی پڕۆژەیاسای بودجەی گشتیی عێراق بۆ ساڵی 2026.

ئایا کوردستانی بە قیبلەی موسڵمانان شوبهاندووە؟ ئامادەکردنی هاوڵاتی لەسەروربەندی یەکەم ساڵیادی رووخانی حکومەتەکەی بەشار ئەسەد گوتارێکی د.مورشید خەزنەوی لە نەرویج بووە بابەتی رۆژ، بەشێک لە خەڵکی دەستخۆشیان لێدەکرد و بەشێکی دیکەیان بە توندی رەخنەیان لێگرت و وەڵامیان دایەوە، تەنانەت هەندێک میدیای هەرێمی کوردستان قسەکەیان گۆڕی و بەلارێیاندا برد، ئەمەش بووە هۆی ئەوەی هێرشێکی ناڕەوای بکرێتەسەر. د.مورشید مەبەستی چی بوو؟ د.مورشید لە سەرەتای ئەم مانگەوە کۆرێکی لە ئۆسلۆی وڵاتی نەرویج بۆ رێکخرابوو و تێیدا باسی دۆخی رۆژاڤای کوردستان و سوریای کرد دوای ساڵێک لە رووخانی رژێمەکەی ئەسەد.  ئەو وەڵامی هەندێک کەسی دایەوە کە دەیانوت خاکی کوردستان خاکێکی ئاساییە حکومەتی سوریا دەستیبەسەردا بگرێت بۆ ئەوەی شەڕ روونەدات. لە وەڵامدا د.مورشید گوتی، کوردستان ناوی لە قورئاندا هاتووە و لە قورئاندا سێ شوێنی پیرۆز هەیە، لە دوای مەککە و قودس، کوردستانە. دواتر ئەم قسانە کاردانەوەی زۆری لێکەوتووە. لە میدیای کوردی خوێندنەوەی هەڵە بۆ قسەکانی کرا یاخود بەئەنقەست شوێندرا چونکە قسەیەکیان بەدەمی د.مورشید خەزنەوییەوە دەنووسی کە هەرگیز شتی وای نەگووتوە. میدیای کوردی دەیانووسی، د.مورشید خەزنەوی دەڵێت: کوردستان سێیەم قیبلەی موسڵمانانە. بەڵام لەراستیدا ئەگەر بەوردی گوێ بۆ قسەکانی بگیرێت، د.مورشید دەڵێت، نوح پێغەمبەر دوعای کردووە کەشتییەکەی لە شوێنێکی پیرۆز بگیرسێتەوە، خوای گەورەش لە جودی گیرساندییەوە، لە قورئاندا ناوی جودی هێنراوە بۆیە خاکی کوردستان پیرۆزە و دەبێت پارێزگاری لە خاکەکەی بکرێت دژی داگیرکەران. -------- بەهۆی پیشەیی نەبوونی میدیاکانی کوردستان و هەوڵدان بۆ کۆکردنەوەی لایک و کۆمێنت، د.مورشید خەزنەوەی هێرشێکی ناڕەوای کرایەسەر و چەندین تۆمەت درایەپاڵی و قسەی ناشرینی بەرامبەر کرا، لەکاتێکدا مامۆستایەکە هەمیشە رێزی سرووتە ئاینییەکانی گرتووە و بەردەوام ئایینی ئیسلام بە جوانترین شێوە بۆ خەڵک رووندەکاتەوە، لەگەڵ ئەوەشدا بەرگریکارێکی سەرسەختی نەتەوەکەی خۆیەتی. د.مورشید خەزنەوی، کوڕی محەمەد مەعشوق نەقشبەندییە کە ساڵی 2005 لەلایەن حکومەتەکەی بەشار ئەسەد رفێنراو دواتر تەرمەکەی دۆزرایەوە. د.مورشید، لە گوندی تەلمەعروفی شاری قامیشلۆ لە دایک بووە. لە شەقام، مزگەوت و هەرکۆڕ و کۆبوونەوەیەک بۆی بچێت باسی کوردستان بابەتی سەر زارییەتی. د.مورشید خەزنەوی، بەردەوام بە مامۆستاییەکی ئاینی پشتیوانیکاری رۆژاڤای کوردستان و ئیدارەی خۆسەر دادەنرێت، لە کەم لێدوان و چاوپێکەوتنی هەیە باسی رۆژاڤا و دۆخی کورد نەکات.

دوای ئەوەی لە چەند ڕۆژی ڕابردوو لەلایەن هێزێکی چەکداری یەکێتییەوە هێرشکرایە سەر میران بەکر، ڕۆژنامەنووس و کادیری پێشکەوتووی ئەو حزبە، لە کاردانەوەی دا ئەمڕۆ دەستلەکارکێشانەوەی خۆی لە حزبەکە ڕاگەیاند. دووشەممە، 22ـی کانوونی یەکەمی 2025، ڕۆژنامەنووس میران بەکر، لە ئەکاونتی فەرمی خۆی لە پەرەی فەیسبووک ڕایگەیاند: دوای 20 ساڵ لە نێو ڕیزەکانی یەکێتیی نیشتیمانی کوردستان و بەخشینی تەمەنی گەنجی بەو حزبە، بەڵام لە باتی وەفا و ڕێزگرن لە ماندووبوون لەلایەن هێزێکی دەمامکدارەوە بەشێوازێکی نەشیاو ڕووبەڕووی بێڕیزی کرامەوە. هەروەها ئاماژەی بەوە داوە، کەرامەتی خۆم  و خێزانەکەم لە سەرووی هەموو پلە و پۆست و ئینتیمایەکی سیاسییەوەیە، و ئامادەنیم یەک چرکە لە شوێنێکدا بمێنمەوە، کە شکۆی مرۆڤی تێدا پارێزراو نەبێت. دەقی دەستلەکارکێشانەوەی میران بەکر (نامەی دەست لە کارکێشانەوە) ​۲۰ ساڵ تەمەنم بەخشی، بەڵام کەرامەتم نابەخشم ! «لێدان چارەسەر نییە، نیشانەی ترس و شکسته.» ژیانئاوا ( سەرۆک مام جەلال) ​دوای تێپەڕبوونی دوو دەیە (۲۰ ساڵ) لە تەمەن و گەنجێتیم لەناو ڕیزەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستاندا، کە تێیدا بە دڵسۆزی و پاکی ئەرکەکانم ڕاپەڕاندووە، بیست ساڵ لە هەڵکشان و داکشان، لە سارد و گەرمی، لە بەخشینی گەنجێتی و وزەم لەناو ڕیزەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستاندا، ئەمڕۆ ئەم کاروانە کۆتایی پێدەهێنم. ​جێهێشتنی ئەم حزبە بۆ من، تەنها جێهێشتنی ڕێکخراوێک نییە، بەڵکو جێهێشتنی بەشێکی گەورەی تەمەن و یادگارییەکانمە. بەڵام کاتێک وەک پاداشتی ئەو هەموو ساڵەی خزمەت و وەفا، لەبری ڕێزگرتن لە ماندووبوونەکانم، لەلایەن هێزێکی دەمامکدارەوە بە شێوازێکی نەشیاو ڕووبەڕووی لێدان و بێڕێزی و ئیهانە بوومەوە. ئیتر ، کە کار گەیشتە ئەوەی لە ناو حزبێکدا پەنا بۆ "دەمامک" دەبرێت بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ کادیرە دڵسۆزەکان، ئەوا زمانێک بۆ گفتوگۆ و مانەوە نامێنێتەوە. کەرامەتی من و خێزانەکەم لە سەرووی هەموو پلە و پۆست و ئینتیمایەکی سیاسییەوەیە، و ئامادەنیم یەک چرکە لە شوێنێکدا بمێنمەوە، کە شکۆی مرۆڤی تێدا پارێزراو نەبێت. ​لێرەشەوە بۆ هەموو لایەکی ڕوون دەکەمەوە: ـ ​بڕیاری وازهێنانم بڕیارێکی کۆتایی و بێگەڕانەوەیە. ـ ​لە داهاتوودا کار بۆ هیچ پارت و لایەنێکی سیاسی ناکەم. من تەمەنێکم لەپێناو فکرەیەکدا بەسەر برد، ئێستاش دەمەوێت، وەک مرۆڤێکی سەربەخۆ و دوور لە جەنجاڵی سیاسیی، تەنها ڕێزی خۆم و مێژووەکەم بگرم. ​بۆ من، ۲۰ ساڵ خزمەت شانازییە، بەڵام بێدەنگبوون لە ئاست سوکایەتیکردن بەو مێژووە، شکاندنی خودی خۆمە. بۆیە لێرەدا خاڵی کۆتایی دادەنێم و سەربەخۆیی خۆم ڕادەگەیەنم. ​لەگەڵ ڕێزدا.. رۆژنامەنووس (میران بەکر پاڵانی ) ٢٢ / ١٢ / ٢٠٢٥ هەولێر

هەسەدە رایگەیاند، لە هێرشی گروپە چەکدارەکانی سەر بە دیمەشق 5 کەسی سڤیل برینداربوون، کە یەکێکیان منداڵە. هەسەدە دەڵێت، هێرشی ئەو گروپانە بە چەکی قورس بۆ سەر گەرەکی ئەشرەفییە و شێخ مەقسوود بەردەوامە. ناوەندی راگەیاندنی هەسەدە دەڵێت: بەهۆی هێرشی بەردەوامی گروپە چەكدارەكانی سەربە حكومەتی دیمەشق بۆ سەر گەڕەکەکانی شێخ مەقسود و ئەشرەفیە لە شاری حەلەب، بە بەکارهێنانی هاوەن و چەکی قورس پێنج هاوڵاتی مەدەنی برینداربون كە یەكێكیان منداڵە.  هەسەدە راشیگەیاندوە: دانیشتوانی ئەو دوو گەڕەکەو هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ بەردەوامن لە بەرەنگاربونەوەی ئەو دوژمنكارییەو، هەموو رێوشوێنێکی پێویست دەگرنەبەر بۆ پاراستنی خۆیان و گیانی هاوڵاتیان. ئێوارەى ئەمڕۆ گرووپە چەکدارەکانی سەر بە حکومەتی سوریا دیسان هێرشیان بۆ گەڕەکە کوردییەکانی حەلەب دەستپێکردەوە و ناوەندی راگەیاندنی هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) دەڵێت:  دوو ئەندامی هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ لە خاڵێکی پشکنینی گەڕەکی شێخ مەقسود لە حەلەب بەهۆی هێرشی گرووپەکانی سەر بە دیمەشقەوە برینداربوون. هەروەها دەشلێت ئەم هێرشە بەردەوامی چاودێرینەکرددنی ئەو گروپانە دەسەلمێنێت کە هەڕەشەیە بۆ سەر ئاسایشی شارەکە و ژیانی خەڵکی سڤیل. ♦️ هێرشەکە سەلمێنەری ئەوەیە دیمەشق ناتوانێت گرووپە چەکدارەکانی کۆنتڕۆڵ بکات. ♦️ ئێمە دمیەشق بە بەرپرسیاری تەواوی ئەم هێرشانە دەزانین.  

وەزارەتی دارایی و ئابووریی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، ئامادەکارییەکانی بۆ دیاریکردنی شایستە داراییەکان و پلەبەرزکردنەوەی فەرمانبەران و هێزە ئەمنییەکان بۆ ساڵی 2026 دەستپێکرد.  وەزارەتەکە داوا لە سەرجەم دامەزراوەکان دەکات لە ماوەی 20 ڕۆژدا زانیارییە پێویستەکان ڕەوانە بکەن بۆ ئەوەی لە پڕۆژەیاسای بودجەی عێراقدا جێگیر بکرێن. بەپێی نووسراوێکی فەرمی کە بە واژۆی ئاوات جەناب نووری، وەزیری دارایی و ئابووری دەرچووە، گشتاندن بۆ سەرجەم وەزارەت و لایەنە نەبەستراوەکان بە وەزارەت کراوە.  مەبەست لەم هەنگاوە دابینکردنی ماف و شایستە داراییەکانی پەیوەست بە پلەبەرزکردنەوەی (سەربازی و شارستانی) فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستانە لە چوارچێوەی پڕۆژەیاسای بودجەی گشتیی عێراق بۆ ساڵی 2026. وەزارەتی دارایی داوای لە گشت وەزارەتەکان کردووە کە خشتەی هاوپێچ پڕبکەنەوە و بڕی شایستە داراییە پێویستەکان دیاری بکەن.  جەختیش کراوەتەوە کە پێویستە لە ماوەی 20 ڕۆژدا لە ڕێکەوتی دەرچوونی نووسراوەکەوە (27-11-2025) وەڵامەکان ڕەوانە بکرێنەوە، بە پێچەوانەوە لایەنی کەمتەرخەم بەرپرسیار دەبێت لە هەر دواکەوتنی شایستە داراییەکان. هەر لە نووسراوەکەدا ئاماژە بەوە کراوە کە وەزارەتەکانی ناوخۆ و پێشمەرگە پێویستە خشتەی هاوپێچی پلەبەرزکردنەوەی سەربازی و شارستانی بە جیاواز و بە شێوەیەکی ورد ئامادە بکەن و ڕەوانەی وەزارەتی دارایی بکەن. پلەبەرزکردنەوەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان بۆ ماوەی چەندین ساڵ بوو بەهۆی قەیرانی دارایی و کێشەکانی بوودجە لەگەڵ بەغدا ڕاگیرابوو. ئەم هەنگاوەی ئێستای وەزارەتی دارایی وەک هەوڵێک دەبینرێت بۆ ڕێکخستنەوەی میلاکات و جێگیرکردنی مافە داراییەکانی فەرمانبەران لە بوودجەی فیدراڵیدا، تاوەکو لە ساڵانی داهاتوودا کێشەی نەبوونی تەرخانکردنی دارایی بۆ پلەبەرزکردنەوە نەمێنێت.