میدیاکانى ئەوروپا ڕایدەگەیەنن زیاتر لە 10 رۆژە ڤلادیمیر پوتین، سەرۆکی ڕوسیا هیچ دەرکەوتنێکى ئاشکراى نەبووە، ئەمەش ژمارەیەک پرسارو گومانى بەدواى خۆیدا هێناوە، بەتایبەتى گومانکردن لەدۆخى تەندروستى، لەکاتێکدایە دواین دەرکەوتنى رۆژى 5ى شوبات بووە لەمیانى پیشکەشکردنى وتارێکى فەرمیدا. هەرچەندە لەچەند رۆژى رابردوودا میدیاى فەرمى روسیا چەند گرتەیەکى ڤلادیمیر پوتینى لەگەڵ چەند بەرپرسێکى وڵاتەکەى بڵاوکردەوە، بەڵام چاودێران پێیان وایە ئەوگرتانە تۆمارکراوبووە، ئەمەش وایکرد هێندەى تر دەنگۆکان زیاتربن سەبارەت بە تێکچوونى دۆخى تەندروستى، بەو پێیەى لەرابردوودا ژمارەیەک راپۆرت باسیان لەوەکردووە چەند نیشانەیەکى نەخۆشى لەسەر جەستەى پوتین دەرکەوتووە، وەک لەرزینى هەردوو دەستى، دەرکەوتنى وەرەم لەسەر دەمووچاوى، جوڵەى نائاسایى لە هەردوو قاچى. لەماوەى رابردووشدا چەندینجار و بەشێوەى کاتى ڤلادیمیر پوتین، سەرۆکی روسیا دەرنەکەوتووە، بەنمونى لە مانگى 4ى ساڵی 2025 بۆ ماوەى 8 رۆژ دەرنەکەوتووە، بەهەمان شێوە لەساڵى 2024 چەند رۆژێک دیارنەبووە، ئەمەش دەرگاى بەرووى چەندین پرسیارو ئەگەردا کردوەتەوە، گومان دەکرێت دووچارى نەخۆشى مەترسیدار هاتبێت وەک شێرپەنجە. رۆژى هەینى رابردووش لە کۆنگرەى ئاسایشى نێودەوڵەتى ڤۆلۆدیمیر زیلینسکى سەرۆکى ئۆکرانیا لە کۆمێنتێکیدا لەسەر هاوتا روسییەکەى وتى "کاتى زۆرنەماوە" وەک ئاماژەیەک بۆ ئەوەى کە "دۆخى تەندروستى باش نییە"، وەک ئەوەى چاودێران شرۆڤەى بۆ دەکەن.
وەزیری دەرەوەی ئەمریکا ئاشکرایکرد، ترەمپ داوای راگرتنی شەڕی کردووە لە باکور و خۆرهەڵاتی سوریا. مارکۆ رۆبیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند، کۆبوونەوەی لەگەڵ مەزڵوم عەبدی فەرماندەی هێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە) و ئەسعەد شەیبانی وەزیری دەرەوەی سوریا مێژووی بووە. ئاماژەی بەوەشکرد، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا داوای کردووە لە باکور و رۆژهەڵاتی سوریا شەڕ رابگیرێت، بۆ ئەوەی بتوانن داعش بگوازنەوە و هەسەدە و حکومەتی سوریا یەکبخەن. رۆبیۆ ئەوەشی خستەڕوو، هەر چەند کارێکی قورس بێت، پێویستە رێککەوتنی نێوان کورد و دەسەڵاتدارانی سوریا جێبەجێ بکرێت. راشیگەیاند، لەگەڵ درووز و عەلەوییەكان و هەموو پێكهاتەکانی سوریا دەبێت رێککەوتن بکرێت. *باسی لێدانی ئێران ناكەم، چونكە سەرۆك ترەمپ وتی رێگەی دیپلۆماسی بە باشتر دەزانێت. *كوشنەرو ویتكۆف بەنیازی ئەنجامدانی چەند كۆبوونەوەیەكی گرنگن لەبارەی ئێران و چاوەڕوانی دەرەنجامی ئەو كۆبوونەوانە دەكەین. *بوونمان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەپێناو زامنكردنی سەرچاوەو توانای پێویستە بۆ بەرپەرچدانەوەی هەر هێرشێك بۆسەر هێزەكانمان. *راپۆرتی وڵاتانی ئەوروپا سەبارەت بە ژەهراویكردنی (ئەلێكسی ناڤالنی) كەسایەتی ئۆپۆزسۆنی روسیا نیگەرانكەرەو، هیچ هۆكارێكم نییە بۆ ئەوەی گومان لەو راپۆرتە بكەم. *پێشكەوتنی باش بەدیدەهێنین لە دانوستانەكانی تایبەت بە گرینلاند. *كۆبوونەوەكەم لەگەڵ وەزیری دەرەوەی سوریاو فەرماندەی هێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە) مێژووی بوو. *سەرۆك ترەمپ داوای راگرتنی شەڕی كردووە لە باكوری خۆرهەڵاتی سوریا، بۆ ئەوەی بتوانین گیراوانی داعش بگوازینەوەو هێزەكانی (هەسەدە)و حكومەت یەكبخەین. * زۆر گرنگ بوو گیراوانی داعش لە سوریاوە بگوازرێنەوە بۆ عێراق. * پێویستە رێككەوتنی نێوان دەسەڵاتدارانی سوریاو كورد جێبەجێ بكرێت و ئەمەش ئاسان نییە. *پێویستە لەگەڵ دروز و بەدەوییەكان و عەلەوییەكان و هەموو پێكهاتە جۆراوجۆرەكانی تری سوریا رێككەوتن بكرێت.
سەرۆکی هەرێمی کوردستان لەگەڵ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا کۆبووەوە و سوپاسی هەوڵەکانی ئەمریکای کرد بۆ بەردەوامی پشتگیرییەکانی بۆ عێراق و هەرێمی کوردستان. ئەمڕۆ شەممە، لە میانی کۆنفرانسی ئاسایشی میونشن، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان لەگەڵ مارکۆ ڕۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا کۆبووەوە. دوای کۆبوونەوەکە، سەرۆکی هەرێمی کوردستان لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس بڵاوی کردەوە، سوپاسی مارکۆ ڕۆبیۆم کرد بۆ بەردەوامیی پشتگیرییەکانی ئەمریکا بۆ عێراق و هەرێمی کوردستان. هاوکات سەرۆکایەتى هەرێم دەڵێت: دۆخى سووريا و مافهكانى كورد لهو وڵاته، لهگهڵ دوایین پێشهاتهكانى ناوچهكه، تەوەرێکی دیکەی کۆبوونهوهکە بوو. تيايدا ههردوولا جهختيان له پاراستنى مافهكانى كورد و پێكهاتهكان له سووريايهكى يهكگرتوودا كردهوه. دەقى ڕاگەیەندراوەکە: له بهردهواميى ديدار و كۆبوونهوهكانيدا، له کۆنفرانسی ئاسایشی میونشن، پاشنیوەڕۆی ئەمڕۆ شەممە 2026/2/14، بەڕێز نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، لەگەڵ بەڕێز مارکۆ ڕۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمهریکا کۆبووەوە. لە کۆبوونهوهکەدا پەیوەندییەكانى ئەمهریکا لەگەڵ عێراق و هەرێمی کوردستان و ئاسۆی هاریکاریی هاوبەشى نێوانيان خرایە بەر باس. سەرۆک نێچیرڤان بارزانی سوپاس و پێزانينی بۆ پشتگیریی ئهمهريكا له عێراق و هەرێمی کوردستان دووپات کردەوە. لای خۆیەوە، بهڕێز وەزیری دەرەوەی ئەمهریکا جەختی لە پابەندیی وڵاتەکەی بۆ پشتگیرى له عێراق و هەرێمی کوردستان و پاراستنى ئارامى و سهقامگيرى له ناوچهكه كردهوه، ههروهها ستایشی پێگەی هەرێمی کوردستانی وەک هاوبەشێکی سەرەکی و فاکتەری سەقامگیری، كرد. دۆخى سووريا و مافهكانى كورد لهو وڵاته، لهگهڵ دوایین پێشهاتهكانى ناوچهكه، تەوەرێکی دیکەی کۆبوونهوهکە بوو. تيايدا ههردوولا جهختيان له پاراستنى مافهكانى كورد و پێكهاتهكان له سووريايهكى يهكگرتوودا كردهوه.
بەشێوەیەکی گاڵتەجاڕانە، کۆشکی سپی بەشێوازی تایبەتی خۆی یادی ڤالانتاینی کردۆتەوە و کارتی بۆ نیکۆلاس مادۆرۆ سەرۆکی زیندانیکراوی ڤەنزوێلا و جۆ بایدن سەرۆکی پێشووی ئەمریكا ناردووە و گرینلاندیشی لەبیرنەکردووە. کۆشکی سپی لە ئەكاونتی تایبەتی خۆی لە تۆڕی ئێكس ژمارەیەك وێنەی بڵاوكردۆتەوە تەنها یەك كۆمێنتی "بەتایبەت بۆ تۆ دروستکراوە!"ی لەسەر نوسیوە. لە یەكێك لە وێنەكاندا كە نیکۆلاس مادۆرۆ، سەرۆکی زیندانیکراوی ڤەنزوێلای لەسەرە دەست و چاوی بەستراوە، لەسەری نوسراوە "تۆ دڵی منت ئەسیر كردووە". لە وێنەیەکی دیکەدا دوورگەی گرینلاند لە شێوەی دڵێکدا دەرکەوتووە، لە بەشی سەرهوەیدا نوسراوە "کاتی ئەوەیە پەیوەندییەکەمان دیاری بكەین"، ئەمەش بیرهێنانەوەی هەوڵەکانی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکایە بۆ دەستبەسەراگرتنی ئەو دوورگەیە. وێنەیەكی دیكه ئاماژەیە بۆ جۆ بایدن لەگەڵ كۆمێنتێكی گاڵتەجاڕانەدا، "خۆشەویستی من بۆ تۆ وەك خۆشەویستی دیموکراتەکان بۆ کۆچبەرانی نایاسایی بەهێزە". لەماوەی رابردوودا ترەمپ چەندین جار هێرشی کردووەتەسەر دیموکراتەكان و جۆ بایدن و، بە هێنانی هەزاران کۆچبەری نایاسایی و بکوژ و بازرگانی ماددەی هۆشبەر بۆ ئەمریکا تۆمەتباری كردوون.
ئاژانسی هەواڵی رۆیتەرز لە زاری بەرپرسێکی رۆژئاواییەوە رایگەیاندووە، ئەمریکا داوای لە ئەحمەد شەرع، سەرۆکی راگوزەری سوریا کردووە، ئەوپەڕی نەرمی و نەرمی نیشان بدات لە مامەڵەکردن لەگەڵ داواکارییەکانی هێزەکانی سوریای دیموکرات. ئەو بەرپرسە کە داوای کرد ناوی ئاشکرا نەکرێت، جەختی لەوە کردەوە، واشنتۆن رازییە بەو پێشکەوتنانەی لە پرۆسەی ئێستای یەکگرتنەوەدا بەدەست هاتوون، بەپێی ئەو رێککەوتنەی لە 29ی كانوونی یەكەم واژۆ کراوە. روونیشیکردەوە، ئەو داوایەی ئەمریکا لە چوارچێوەی خواستی واشنتۆنەوە سەرچاوە دەگرێت کە پلەیەک لە ئۆتۆنۆمی بە کورد لەناو دەوڵەتی سوریادا بدرێت، بەبێ ئەوەی ئەمە ببێتە هەڕەشە لەسەر پێویستی بنەڕەتی بوونی دەسەڵاتێكی ناوەندی لە دیمەشق. لەبەرامبەردا بەرپرسانی حکومی و کەسایەتییە کوردەکان بە ئاژانسی رۆیتەرزیان ڕاگەیاندووە، هێشتا کێشە سەرەکییەکانی رێککەوتنەکە یەکلایی نەکراونەتەوە، دیارترینیان، میکانیزمی تێکەڵکردنی شەڕڤانانی هەسەدە لە دامەزراوە سەربازییەکان و چارەنوسی چەکە قورسەكان و رێوشوێنەكانی پەیوەست بە دەروازەیەکی سنوری لەگەڵ عێراق، کە بە شادەمارێكی ئابوری گرنگ دادەنرێت بۆ ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی هەسەدە.
ئاژانسی هەواڵی رۆیتەرز ئاشكرایكردووە، رۆژی سێشەممەی داهاتوو شاری ژنێڤ میوانداری گەڕی دووەمی دانوستانەکانی نێوان شاندەکانی ئەمریکا و ئێران دەکات. رۆیتەرز لەزاری سەرچاوەیەکەوە راشگەیاندووە، بەیانی رۆژی سێشەممە شاندێکی ئەمریکی کە ستیڤ ویتکۆف و جارێد کوشنەر لەخۆدەگرێت لەگەڵ بەرپرسانی ئێران کۆدەبنەوە. سەرچاوەکە ئاماژەی بەوەشکردووە، نوێنەرانی عومان ئامادە دەبن بۆ ئاسانکاری پەیوەندی و نێوەندگیری نێوان هەردوولا. لەلایەكی ترەوە، ماڵپەڕی ئاکسیۆس ئەمریکی ئەمڕۆ بڵاویكردەوە، ئەمریکا چەند پەیامێکی بۆ ئێران سەبارەت بە دانوستانە ئەتۆمییەکان ناردووە، لە ڕێگەی عومانەوە. ماڵپەڕەکە لە زاری بەرپرسێکی ئەمریکییەوە بڵاویکردووەتەوە، ستیڤ ویتکۆف، نێردەی تایبەت، لەگەڵ وەزیری دەرەوەی عومان قسەی کردووە و چەندین پەیامی لەبارەی دانوستانە ئەتۆمییەکانەوە پێداوە تا بیگەیەنێتە ئێرانییەکان. ئەو بەرپرسه ئاماژەی بەوەدا، وەزیری دەرەوەی عومان پەیامەكانی وێتكۆفی رادەستی عه لی لاریجانی، سکرتێری ئه نجومه نی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی ئێران کردووه، که رۆژی سێ شەممه ی رابردوو سەردانی شاری مەسقەتی کرد.
لە پەراوێزی ئاسایشی میونشن، سەرۆکی هەرێمی کوردستان لەگەڵ سەرۆکی ئازەربایجان، پرسی کردنهوهی کونسوڵخانهی ئازهربایجانیان لە هەولێر تاوتوێ کرد و جەختیان لە پەرەپێدانی پەیوەندییەکانی هەردوولا کردەوە. سەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستان بڵاویکردووەتەوە، پاشنیوەڕۆی ئەمڕۆ هەینی 13ـی شوباتی 2026، لە درێژەی دیدارەکانیدا لە کۆنفرانسی ئاسایشی میونشن، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، لەگەڵ ئیلهام ئهلیێڤ، سەرۆکی ئازەربایجان کۆبووەوە. لە کۆبوونەوەکەدا پەیوەندییەکانی ئازەربایجان لەگەڵ عێراق و هەرێمی کوردستان و دەرفەتەکانی برەودان بە هاوکاریی دوولایەنە لە بوارە جیاوازەکاندا تاوتوێ کران. هەردوولا جەختیان لە گرنگیی بەهێزکردنی پەیوەندییە ئابووری و کولتوورییەکان و فراوانکردنی ئاسۆی هەماهەنگیی نێوان هەرێمی کوردستان و ئازەربایجان کردەوە. هەر لە دیدارەکەدا، وێڕای پرسی کردنهوهی کونسوڵخانهی ئازهربایجان له ههرێمی کوردستان، بیروڕایان دەربارەی دۆخی سیاسیی ناوچەکە و چەند پرسێکی جێی بایەخی هاوبەش گۆڕییەوه.
میدیا ئەمریکییەکان بڵاویانکردەوە، پنتاگۆن گروپی فڕۆکە کەشتیهەڵگرەکانی ئاگادارکردووەتەوە، ئامادەکاریی بکەن بەمەبەستی ڕەوانەکردنی دووەم کەشتی جەنگیی فرۆکەهەڵگری وڵاتەکە بەرەو خۆرهەڵاتی ناوەڕاست. بەپێی زانیارییەکانی ڕۆژنامەی (وۆڵ ستریت جۆرناڵ)ی ئەمریکی کە لەزاری سێ بەرپرسی باڵای ئەمریکی دەستی کەوتووە، وەزارەتی بەرگریی ئەمریکا (پنتاگۆن) ئامادەکاری بۆ ئەنجامدانی هێرشی بەرفراوان بۆ سەر ئێران دەکات لە ئەگەری بە بنبەستگەیشتنی دانوستانەکان لەگەڵ ئێران، بۆ ئەم مەبەستەش بەنیازە دووەم کەشتی جەنگی (یو ئێس ئێس جۆرج ئێچ دەبلیوو بوش) ڕەوانەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست بکات. ئەو بەرپرسە ئەمریکییانە بە ڕۆژنامەکەیان ڕاگەیاندووە، لە ئێستادا، کەشتییە جەنگییەکە لە کەناراوەکانی ویلایەتی ڤیرجینا لە مەشقدایە و لە دوو هەفتەی داهاتوودا ڕەوانەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست دەکرێت بەمەبەستی پشتیوانیی کەشتیی جەنگی (ئەبراهام لینکۆڵن) کە لەئێستادا لەناوچەکەیە و ئەمەش وەک بەهێزبوونی ئەگەرەکانی جەنگ لە ناوچەکەدا لێکدەدرێتەوە. زیادبوونی پەرەسەندنە سەربازییەکان و سیستەمی بەرگریی ناوچەکە، دوای پۆستێکی دۆناڵد تڕەمپ دێت کە دوێنێ چوارشەممە لەدوای کۆبوونەوەی لەگەڵ بنیامین ناتانیاهوو، بڵاوی کردبووەوە: "پێداگریم کرد لەسەر بەردەوامی دانوستانەکان لەگەڵ ئێران بۆ ئەوەی بزانین ڕێککەوتن دەکرێت یان نا. بە ناتانیاهووم ڕاگەیاند، بژاردەی یەکەمی ئێمە ڕێککەوتنە، بەڵام ئەگەر نەکرێت، ئەوا دەبێت چاوەڕوانی ئەنجامەکان بین". سەرەڕای زیادکردنی هێزەکان لەلایەن ئەمریکا و سیستەمی بەرگریی لە ناوچەکە، دۆناڵد ترەمپ ڕۆژی هەینی پێشوو دووپاتیکردبووە: "کاتێکی زۆرمان لەبەردەستە و پەلەمان نییە، ئێستا دانوستاندنی باشمان لەگەڵ ئێراندا هەیە". له بهرامبهریشدا تاران پێداگرە لەسەر ئەوەی ئامادەنییە لەژێر گوشارە سەربازییەکانی ئەمریکا دانوستاندن بکات و بەرپرسانی باڵای ئەو وڵاتە ڕەتیدەکەنەوە سازش لەسەر بەرنامە ئەتۆمییەکەی وڵاتەکەیان بکەن و بەهۆیەوە دانوستانەکانی واشنتۆن و تاران نەگەیشتوون بە ئەنجامێک و بڕیارە هەردوولا بەهەوڵی وڵاتانی نێوەندگیر بەردەوامی به دانوستانەکانیان بدەن، بەڵام تا ئێستا کاتەکەی نادیارە.
روانگەی سوری بۆ مافەکانی مرۆڤ، لەزاری سەرچاوە باوەڕپێکراوەکان بڵاویكردووەتەوە، هێزەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە بنکەی تەنف بە تەواوەتی كشاونەتەوە، کە دەکەوێتە سێگۆشەی سنوری نێوان سوریاو عێراق و ئوردن. بەوتەی سەرچاوەكە، کاروانە سەربازییەکان بە یەكجار بنکەکەیان بەجێهێشتووەو بەرەو خاکی ئوردن رۆیشتوون، ئەوەش کۆتایی بە ساڵانێک لە بوونی سەربازی لە یەکێک لە هەستیارترین و ستراتیجیترین خاڵەکانی بیابانی لە سوریا هێنا. بەگوێرەی زانیارییەكان، بنكەكە رادەستی وەزارەتی بەرگری حکومەتی کاتیی سوریا کراوە، فیرقەی ٥٤ دەستی کردووە بە بڵاوەپێکردن لە ناو بنکەکەو دەوروبەری و دامەزراندنی بنکەی سەربازی و جێبەجێکردنی ڕێوشوێنی توندی ئەمنی. هۆکاری ئەم کشانەوەیە تا ئێستا ئاشکرا نەکراوە، لە سایەی بێدەنگییەکی فەرمی سەرنجڕاكیشدا. هێزەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە سەرەتای سەرهەڵدانی شۆڕشی سوریاوە لە بنکەی تەنف جێگیر بوون، ناوچەی دەوروبەری وەک ناوچەیەکی سەربازی داخراو ناسێندرا کە بە ناوچەی ٥٥ کیلۆمەتری ناسراوە و لەناو ئەو ناوچەیەدا هاتنە ژوورەوەی هێزەکانی رژێمی سوریا و میلیشیا هاوپەیمانەکانیان قەدەغە کران، بەوەش بنکەکە بووە قەڵایەکی ستراتیژی بۆ چاودێریکردنی جموجۆڵە سەربازییەکان و دەستەبەرکردنی هێڵەکانی دابینکردن لە قووڵایی بیابانەکانی سوریادا.
رۆژی سێشەممە، 10-2-2026، لیژنەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئەمریکا بە ئامادەبوونی ژمارەیەک لە بەرپرسی پێشوو و شارەزای دۆخی سووریا و ناوچەکە دانیشتنێکی لەنێو کۆنگرێسی ئەمریکادا رێکخست. کۆبوونەوەکە تایبەت بوو بە هەڵسەنگاندنی بارودۆخی سووریا لەژێر دەسەڵاتی حکومەتی نوێ بە سەرۆکایەتی ئەحمەد ئەلشەرع/جۆلانی، چەندین پەیامی هۆشیارکەرەوەی توند و زانیاری گرنگی تێدا بوو کە ڕاستەوخۆ ئاڕاستەی دیمەشق کران. لێرەدا بەکورتى و بە پوختى گرنگترین ئەو خاڵانە دەخەینەڕوو کە لە ناوەڕۆکی ڕێنماییەکانی کۆبونەوەکەی دوێنێى کۆنگرێسی ئەمریکا خرایە ڕوو: 🔴 پرسی کەمینەکان کۆنگرێسمانەکان جەختیان لەوە کردەوە کە شێوازی مامەڵەکردنی حکومەتی جۆلانی لەگەڵ کورد، دروز و عەلەوییەکان، تاقیکردنەوەی ڕاستەقینەی ئەو حکومەتەیە بۆ بەدەستهێنانی هەر جۆرە شەرعییەتێکی نێودەوڵەتی. پەیامەکە ڕوون بوو: ئەگەر سووریا ببێتە دەوڵەتێکی تائیفی کە تەنها سوننە تێیدا باڵادەست بێت و کەمینەکان بچەوسێنێتەوە، ئەمریکا وەک ڕژێمێکی تیرۆریستی مامەڵەی لەگەڵ دەکات. واتە پۆلێنکردنەوەی دەسەڵاتی ئێستای سوریا لە لیستی ئەو دەسەڵاتانەی دڵەڕاوکێی تایبەت بۆ ئەمریکا دروست دەکەن، هەتا ئەو کاتەی گۆڕانکاری کرداری لەهەڵس و کەوتەکانیدا ڕودەدات 🔴 هۆشداری توند سەبارەت بە گۆڕینی دیمۆگرافی. لە کۆبوونەوەکەدا هۆشداری درا بە حکومەتی نوێ کە هەر هەوڵێک بۆ دەرکردنی عەلەوییەکان لە ناوچە کەناراوەکان، یان هێرشکردنە سەر دروزەکان لە سوەیدا و کوردەکان لە باکوور، دەبێتە هۆی چالاککردنی خێرای یاسای پاراستنی کەمینەکان. کۆنگرێس ڕایگەیاند کە ڕێگە نادەن سووریا ببێتە مەیدانی پاکتاوی ڕەگەزی. 🔴 سەبارەت بە پرسی کورد و هێزەکانی سووریای دیموکرات (SDF) کۆنگرێس هۆشداری سەربازی دا بە جۆلانی کە هەر هێرشێکی سەربازی بۆ سەر ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی کورد، بە هێرش بۆ سەر بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا دادەنرێت. گرتنەبەری میکانیزمی ڕون و تایبەت لە ژێر چاودێری کۆنگرێس بۆ چاودێریکردنی ڕێککەوتنەکەی نێوان هەسەدە و دەسەڵاتی کاتی سوریا. 🔴 سەبارەت بە زیندانیانی داعش ئەمریکا حکومەتی دیمەشق بە بەرپرسیار دەزانێت لە هەر ناسەقامگیرییەک کە ببێتە هۆی ڕاکردنی چەکدارانی داعش لەو زیندانیانەی لە ناوچە کوردییەکانن. 🔴 سزاکان و یاسای قەیسەر کۆنگرێس زانیاری ئەوەی درکاند کە هیچ پلانێک نییە بۆ لابردنی سزاکانی یاسای قەیسەر (Caesar Act). بەپێچەوانەوە، ئەگەر پێشێلکاری بەرامبەر دروز و عەلەوییەکان و کوردەکان بەردەوام بێت، سزا نوێیەکان کەرتە ئابوورییە گرنگەکانی حکومەتی نوێ ئیفلیج دەکەن. پەیامەکە ئەوە بوو پێدانی گەنم و نەوت بە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی جۆلانی بەستراوەتەوە بە پاراستنی مافی کەمینەکان. هەموارکرنەوەی دەستوری کاتی بە جۆرێک زەمانەتی هاوڵاتی بونی یەکسان و دادپەروەرانە مسۆگەر بکات. وەدەرنان و دەرکردنی سەرجەم چەکدارە بێگانەکان لە ڕیزەکانی هێزە چەکدارەکانی سوریا. 🔴 سەبارەت بە گەڕانەوەی ئاوارەکان هۆشیاری درا کە نابێت گەڕانەوەی ئاوارەکان بە زۆرەملێ بێت یان بۆ مەبەستی تێکدانی هاوسەنگیی ناوچە کوردی و نیشتەجێبوونی کەمینەکان بەکاربهێنرێت. کۆنگرێس داوای کرد کە دەبێت نوێنەری کورد و دروز و عەلەوییەکان لە نووسینەوەی دەستووری نوێی سووریادا دەسەڵاتی ڤیتۆیان هەبێت. داوا لە دەسەڵاتی کاتی دمیشق بکرێت ئابڵوقەی سەر کۆبانێ و سوەیدا هەڵبگرێ. 🔴 پەیام بۆ دروز و عەلەوییەکان کۆنگرێس ئاماژەی بەوە کرد کە ئەوان چاودێری وردی دۆخی سوەیدا و گوندەکانی عەلەوییەکان دەکەن. ڕایانگەیاند کە ئەگەر حکومەتی ناوەندی نەتوانێت ئاسایشیان بپارێزێت، ئەوا ئەمریکا پشتگیری لە خۆبەڕێوەبەریی ناوچەیی بۆ ئەو پێکهاتانە دەکات وەک تاکە ڕێگە بۆ پاراستنیان لە تۆڵەسەندنەوە. 🔴 کورتەی کۆبوونەوەکە کۆنگرێسی ئەمریکا بە حکومەتەکەی جۆلانی دەڵێت ئێمە بە قسە بڕوات پێ ناکەین کە دەڵێیت گۆڕاویت ئێمە سەیری چۆنیەتی مامەڵەت لەگەڵ کورد و دروز و عەلەوییەکان دەکەین. ئەگەر ئەوان پارێزراو نەبن، حکومەتەکەت تەمەنی کورت دەبێت و سزای توند چاوەڕێتان دەکات. هەر هەنگاوێکی دەسەڵاتی کاتی سوریا لە ژێر چاودێری و فشاری بەردەوامدا دەبێ بۆ ڕێگریکردن لە خلیسکان و لادان.
براین ماست، سەرۆكی لیژنەی پەیوەندییەكانی دەرەوەی كۆنگرێسی ئەمریكا، لەمیانی كۆبونەوەی لیژنەكە لەبارەی بارودۆخی سوریا رایگەیاند: لەماوەی رابردوودا چەندین رووداومان بینوە لە دژی چەندین كەمینەی ئاینی و نەتەوەیی و چەندین ئاڵنگاری هەن لەسوریا بۆ ئەوەی بگەنە حوكمڕانیەكی باش. ماست وتیشی: لەگەڵ سەرۆكی سوریا كۆبونەوەم كرد، باسی چەندین پرس و ئاڵنگاریمان كرد، بەتایبەت چەكدارە بیانیەكان كە لەلایەن توركیاوە پشتیوانی دەكرێن، هەروەها ئەو هێرشانەی كرانە سەر هەسەدە كە هاوپەیمانی ئێمەن قبوڵنەكراوە، چەندین هەنگاو هەن كە لە دژی هەسەدە نراون و لە دژی ئەو زیندانانی كە چەكدارانی داعشی تیادایە، ئەمە جێگەی نیگەرانیە. سەرۆكی لیژنەی پەیوەندییەكانی دەرەوە ئاماژەی بەوەشكرد، ئێمە دەزانین كە سەرۆكی سوریا پێشتر چەكداری ئەلقاعیدە بووە، شەرع پێیویتن ئەو دەیەوێت خۆی لە رابردووی خۆی رزگاربكات و بە دوای ئەوەیە كار بۆ گەلەكەی بكات، بەڵام ئێستا سوریا هیچ نزیكى لەو شوێنەی كە پێویستە لێی بێت، ئەمریكا ئاسودە نییە بەوەی لە سوریا روودەدات، بۆ دواوە دەچێت، ئەوەى لە دژی كوردو عەلەوی و دروز كراوە مەلەكردنی پێچەوانەیە. ماست جەختیشكرد لەوەی، سەرۆك شەرع هیچ چەكێكی سپی (شیك علی البیاض) لە ئەمریكاوە پێنەدراوە، سزاكانمان لەسەر سوریا لاداوە بۆ ئەوەی كاری باش بۆ وڵاتەكەی بكات، بەڵام پێمانوتووە كە مەرجەكان جێبەجێبكات، لەوانەش تێكەڵكردنەوەی هێزەكان و پاراستنی كەمینە ئاینی و نەتەوەییەكان . ئەو رێككەوتنەكەی مانگی پێشوو لەنێوان ئەحمەد شەرع و جەنەڕاڵ مەزڵوم كرا من بینم، هەنگاوێكی باشبوو، بەڵام ئەمریكا چاوەڕێی كردارە نەك قسە.
ئامادەکردنی: هاوڵاتی دانوستانەکانی تاران و واشنتن لە مەسقەتی پایتەختی عومان بەبێ هیچ دەرئەنجامێک کۆتایی هات. هەرچەندە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، گوتی دانوستانەکان باش بوون، بەڵام میدیای ئێرانی و ئەمریکییەکان کۆکن لەسەر ئەوەی هیچ لایەک سازشی لەسەر داواکارییەکانی نەکردووە. کەواتە ئەگەر هەفتەی داهاتوو هەردوولا ڕێکنەکەون و ترەمپ بڕیاری هێرش بدات، چی ڕوودەدات؟ لێرەوە من حەوت سیناریۆی جەنگتان بۆ باس دەکەم کە ئەگەری ڕوودانیان هەیە. یەکەم: هێزە ئاسمانی و دەریاییەکانی ئەمریکا هێرشێکی سنوردار و ورد بۆ سەر بنکە سەربازییەکانی سوپای پاسداران، بەسیج، سەکۆ مووشەکییەکان، کۆگاکانی چەک و بەرنامەی ئەتۆمی ئێران ئەنجام دەدەن. لەم سیناریۆیەدا دەگونجێت، رژێمی ئێران دوای هێرشەکە لاواز ببێت و بکەوێت، بەڵام ئەمریکا مێژووی لەگەڵ ئەم جۆرە دەستوەردانە هەیە و ڕەنگە وڵاتەکە بکەوێتە دۆخی پشێوییەوە وەک چۆن لە عێراق و لیبیا روویدا. سیناریۆی دووەم: لەم سیناریۆیەدا ڕژێمی ئێران ڕزگاری دەبێت، بەڵام سیاسەتەکانی نەرمتر دەکاتەوە. دەتوانرێت بەم سیناریۆیە بوترێت "مۆدێلی ڤەنزوێلا" کە تێیدا ئەمریکا دەستوەردانێکی خێرا و بەهێز دەکات بەبێ ئەوەی دەسەڵاتی وڵاتەکە کاریگەری بکەوێتە سەر، بەڵکو تەنها سیاسەتەکانی دەگۆڕێت. بۆ نمونە: پشتگیرییەکانی بۆ میلیشیاکانی کەمدەکاتەوە و کۆتایی بە بەرنامەی ئەتۆمی و مووشەکیی دەهێنێت. ئەم سیناریۆیە ئەگەری ڕوودانی کەمە چونکە ئێران وەک ڤەنزوێلا نییە. سیناریۆی سێیەم: زۆرێک دەڵێن ئەم سیناریۆیە زۆرترین ئەگەری ڕوودانی هەیە. لەم سیناریۆیەدا رژێمی ئێران دەڕوخێت و دەسەڵاتی سەربازیی جێگەی دەگرێتەوە. لە ئێران خۆپیشاندان زۆر ئەنجام دەدرێت، بەڵام هۆکاری شکستی زۆربەیان بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە هەڵگەڕانەوە لەنێو سوپای پاسداران زۆر بە کەمی دەبینرێت. لە پشێوی دوای هێرشی ئەمریکا، ئەگەری ئەوە هەیە دەسەڵاتی وڵات بکەوێتە دەست کەسایەتییە سەربازییەکان. سیناریۆی چوارەم: بەرپرسانی ئێران چەندین جار گوتوویانە ئەگەر ئەمریکا هێرش بکات، ئەوانیش تۆڵە دەکەنەوە. لێرەدا تۆڵەکردنەوەی ئێران هێرشکردنە سەر ئیسرائیل یان بنکە سەربازییەکانی ئەمریکایە لە وڵاتانی دەوروبەری ئێران وەک قەتەر و بەحرەین. چەند رۆژێک لەمەوبەر عەبدولرەحیم موسەوی، سەرۆکئەرکانی سوپای ئێران گوتی، ئاگری ئەم جارەی جەنگ ئەمریکا و هاوبەشەکانی دەسووتێنیت. سیناریۆی پێنجەم: ئێران زیان لە ئابووریی جیهان دەدات. لەم سیناریۆیەدا تاران هەڵدەستێت بە مینڕێژکردنی کەنداوی عومان و گەرووی هورمز بۆ تەقاندنەوەی کەشتییە بازرگانییەکان. ساڵانە 25%ـی بەرهەمی نەوت و نزیکەی 20% ـی بەرهەمی غازی جیهان لە گەرووی هورمزەوە تێدەپەڕن بۆیە بەئامانجگرتنی کەشتیی بازرگانی زیانێکی زۆر بە ئاڵوگۆڕی بازرگانی جیهانی و نرخی نەوت دەگەیەنێت. سیناریۆی شەشەم: بەهۆی هەبوونی مووشەک و درۆنی پێشکەوتوو، ئێران دەتوانێت کەشتییە جەنگییەکانی ئەمریکا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەئامانج بگرێت. ئەم سیناریۆیە ئەگەری ڕوودانی کەمە، بەڵام ئەگەر ڕووبدات، کەشتییە جەنگییەکانی ئەمریکا توانای بەرگەگرتنی زۆریان نییە و دەکرێت بە لێشاوی درۆن و مووشەک پەکبخرێن، هەرچەندە سیستمی بەرگرییان هەیە. سیناریۆی حەوتەم: ئەم سیاریۆیە مەترسیدارترینە بۆ واشنتن چونکە ڕەنگە دوای هێرشی ئەمریکا، پشێوییەکی گەورە دروست ببێت و جەنگی ناوخۆیی لێبکەوێتەوە. هەرچەندە ئەمریکا دەیەوێت ڕژێمی ئێران بڕوخێت، بەڵام ئێرانێکی ناوێت کە بەش بەش ببێت، بەڵکو خوازیاری ئێرانێکی یەکگرتووە و رەنگە ترسی ئەوەی هەبێت نەتەوەکانی دیکە، وەک کورد، لە ئێران سەربەخۆیی ڕابگەیەنن؛ هەروەک چۆن ئێستا لە سوریا نایەوێت کورد سەربەخۆیی هەبێت و چاوی لەوەیە هەموو نەتەوەکانی سوریا لەژێر دەسەڵاتی ئەحمەد شەرع بن.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا، لەناو فرۆكەكەی لەكاتی رۆیشتنی بەرەو مارالاگۆ لە فلۆریدا بۆ بەسەر بردنی پشووی کۆتایی هەفتە بە رۆژنامەنوسانی راگەیاند: * گفتوگۆیەكی زۆرباشمان لەگەڵ ئێران ئەنجامدا، پێدەچێت ئەوانیش زۆر بە پەرۆشن بۆ رێککەوتن. * دەبینین چ رێککەوتنێک لەگەڵ ئێران دەكەین و جیاواز دەبێت لەگەڵ رێككەوتنی پێشوو. * دەتوانین لەگەڵ ئێران بگەینە رێککەوتن، پەلەشمان نییە، ڤەنزوێلاتان لەبیرە؛ ماوەیەک چاوەڕێمان کرد پێش ئەوەی پەنا بۆ کردەوەی سەربازی ببەین. * سەرەتای هەفتەی داهاتوو جارێکی تر کۆدەبینەوە، کاتێکی زۆرمان هەیە لەبارەى رێککەوتن لەگەڵ ئێران. *ئێرانییەکان باجی قورسی نەگەیشتن بە رێککەوتن دەزانن. *چەکی ئەتۆمی قبوڵ ناکەین، ئێستا ئێرانییەکان ئامادەیی قبوڵكردنی زیاتریان هەیە لە ساڵێک لەمەوبەر. *ئەنجامی دانوستانەکان لەگەڵ ئێران زۆرێك تووشی سەرسوڕمان دەکات. *كەشتیگەلێكی گەورەی دەریاییمان هەیە بەرەو رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەڕوات، بەم زووانە دەگاتە ئەوێ، دەبینین شتەکان چۆن دەڕۆن.
کۆبوونەوەکەی ئەمڕۆی ئێران و ئەمریکا لە عومان بەمجۆرە بووە: ♦️ پێگەی ئکسیۆس: عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران و ستیڤ ویتکۆڤ و جارید کوشنەر، راوێژکارانی ترەمپ، راستەوخۆ یەکیان بینیوە، دواتر دانوستانی ناراستەوخۆ دەستیپێکردووە. ♦️ میدیای عومان: عەباس عێراقچی نەیهێشتووە بۆ ماوەی 20 خولەک براد کوپەر، فەرماندەی ناوەندی فەرماندەیی ئەمریکا, لە دانوستانەکان بەشدار بێت، بەڵام دواتر وەزیری دەرەوەی عومان رێی پێداوە و عێراقچی تەوقەی لەگەڵ کوپەر نەکردووە. ♦️ میدیای ئێران: داواکاری سەرەکی ئێران ئەوەیە ئەمریکا سزا ئابوورییەکانی لەسەر هەڵبگرێت. ♦️ رۆژنامەی واڵ ستریت جێڕناڵ: داوای سەرەکی ئەمریکا ئەوە بوو ئێران کۆتایی بە پیتاندنی یۆرانیۆم بهێنێت یان پڕۆسەکە بگوازێتەوە بۆ وڵاتێکی دیکە، ئێرانیش رەتیکردووەتەوە. ♦️ کەناڵی 12ـی ئیسرائیل: دانوستانکارانی ئەمریکا بە لایەنی ئێرانییان گوتووە چاوەڕێی ئەوەیان لێدەکەن لە دانوستانی داهاتوو بە سازشێکی دیار و راستەقینەوە لەبارەی فایلی بەرنامەی ئەتۆمییەوە بگەڕێنەوە.
ژان نوێل بارۆ، وەزیری دەرەوەی فەرەنسا دەڵێت: - سەردانەکەم بۆ هەولێر و بەغدا کۆتایی پێ هێنا. - سەربازانمان لە هەولێر و بەغداوە شەڕی داعش دەکەن. - پێشمەرگە و سوپای عێراق بوون هێرشەکانی داعشیان تێکشکاند. - لەگەڵ مەزڵووم عەبدی باسی بەردەوامی شەڕی داعشم لە سووریا کرد. - لەگەڵ مەزڵووم عەبدی باسی تێکەڵکردنی سەربازی و کارگێڕیی هەسەدە و حکومەتی سووریام کرد.
