واشنتن پۆست تێوەگلانی روسیا لە جەنگی ئێران ئاشکرا دەکات

ئەنجومەنی باڵای فەتوای یەکێتیی زانایانی ئایینی ئیسلامی کوردستان لە راگەیەندراوێکدا، رێژەی زەکاتی پارە، سەرفیترە، فیدیە، زێڕ، زیو و خشڵی ئافرەتی بۆ ئەمساڵ دیاریکرد. بەگوێرەی راگەیەندراوەکەی ئەنجومەنی باڵای فەتوا، رێژەکان بەمشێوەیەن: - رێژەی زەکاتی پارە بۆ ئەمساڵ بریتییە لە سێ ملیۆن دینار، هەر موسڵمانێک ئەو بڕە پارەی هەبوو، ساڵیشی بەسەردا تێپەڕی، دەبێت زەکاتی 2.5 % لێ بدات، واتە لە یەک ملیۆن، 25 هەزار دینار، لە یەک دەفتەر دۆلار، 250 دۆلار. - رێژەی زەکاتی زیو بریتییە لە 200 درهەم، کە دەکاتە 140 مسقاڵ، هەر موسڵمانێک ئەو بڕە زیوەی هەبوو، ئەگەر ساڵی بەسەردا تێپەڕی، واجبە 2.5% زەکاتی لێ بدات. - رێژەی زەکاتی زێڕ بریتییە لە 20 مسقاڵ، ئەگەر ساڵی بەسەردا تێپەڕی، واجبە نیو مسقاڵی لێ بدرێت، ئەگەر 40 مسقاڵ بوو، یەک مسقاڵ واجبە. - رێژەی زەکاتی خشڵی حەڵاڵی ئافرەتان کە بۆ خۆیان بەکاریبهێنن و بازرگانیی پێوەنەکەن بریتییە 200 مسقاڵ زێڕ، ئەگەر ساڵی بەسەردا تێپەڕی، واجبە 2.5% لێ بدات. - زەکاتی سەرفیترە بۆ ئەمساڵ، ئەگەر بە پارە بوو، بریتییە لە سێ هەزار دیناری عێراقی.  - فیدیەی بەڕۆژوو نەبوون بۆ ئەمساڵ، بۆ ئەوانەی عوزری شەرعییان هەیە، ئەگەر بە پارە بوو، بریتییە لە سێ هەزار دیناری عێراقی.

لەگەڵ دەستپێکردنى مانگی ڕەمەزانی پیرۆز، هاوڵاتیان بەشێوەیەکى زۆر زیاتر لەمانگەکانى تر، ڕوو لەبازاڕەکان دەکەن و بەکاربردنى کاڵاو شمەکیش دەگاتە لوتکە، ئەمەش لەکاتێکدایە، نرخی بەشێک لەماددە خۆراکیەکان لە نێوان 15% بۆ 25% بەراورد بەهەمان ماوەی ساڵی ڕابردوو زیادیکردووە، بەپێی خەمڵاندنی پسپۆڕان و چاودێرانی بازاڕ، لە مانگی ڕەمەزاندا خواست لەسەر خۆراک بە ڕێژەی 20% زیاد دەکات، بەتایبەتى لە وڵاتێکى وەک عێراقدا کە خێزانە کەم دەرامەتەکان نزیکەی نیوەی داهاتی مانگانەیان بۆ خۆراک خەرج دەکەن. ژووری بازرگانی بەغدا پێیوایە، بەرزبوونەوەی باج و ڕەسمی گومرگی، یەکێکە لە دیارترین هۆکارەکانی سستی ئابووری و بەرزبوونەوەی نرخ بەر لەمانگی ڕەمەزان، دەشڵێت، ئەگەر نرخی کاڵایەک یەك ملیۆن دینار بێت و ١٠٪ سوودی بخرێتە سەر، دەبێتە یەك ملیۆن و ١٠٠ هەزار، بەڵام کاتێک باجی گومرگیی ٣٠٪ی دەخرێتە سەر (کە لە سەرەتای ئەمساڵەوە دەستی پێکردووە)، نرخەکەی دەبێتە یەك ملیۆن و ٣٠٠ هەزار، کاتێکیش ١٠٪ سوودی بازرگانیی بخرێتە سەر، دەبێتە یەك ملیۆن و ٤٠٠ هەزار دینار، کەواتە ئەم بەرزبوونەوەیە ڕاستەوخۆ کار دەکاتە سەر گیرفانى هاوڵاتى و خواستی کڕیار لاواز دەکات، ئاماژە بەوەشدەکات، ئەم دیاردەیە پێچەوانەی ئەزموونی وڵاتانی دراوسێیە کە لە ڕەمەزاندا نرخەکان دادەبەزێنن، تا ئاسانکاری بۆ هاووڵاتیان بکەن لە کڕینی پێداویستییەكانیان. بەپێى ئەو سیستمە نوێیەى بۆ وەرگرتنى باج و رسومات و گومرگ دانراوەو لەسەرەتاى ئەمساڵەوە خراوەتە بوارى جێبەجێکردنەوە، بەرێژەی 1% تا 30% باج و رسومات لەسەر هەموو جۆرە کاڵاو شمەکێک زیادیکردووە، بەنمونە هه‌ر كیلۆیه‌ك میوه‌ 100 دینارو سه‌وزه‌ 50 دینار باج لەسەریان زیادیکردووە، گومرگى هەر تۆنێک ئاژەڵی هاوردە لە 120 دۆلارەوە بۆ 600 دۆلار زیادیکردووە، ئەوەش وایکردووە نرخی کیلۆیەک گۆشتی سوور 2 تا 4 هەزار دینار لەبازاڕەکانى هەرێمى کوردستان و عیراق بەرزبنەوە. هاوکات وەزارەتى بازرگانى عێراق دڵنیایى دەدات لەوەى بازاڕەکان سەقامیگرن لەرووى نرخەوە و رۆژانە بەدوادچوون بۆ جوڵەى بازاڕ و نرخ و ئاستى خستنەڕووى کاڵا دەکەن، جگەلەوەش خۆراکى پێویست لەبازاڕەکان بوونى هەیەو لەبەشێک لە دەروازە سنوورییەکانەوە کاڵاو شمەک بەنرخێکى هەرزان دێتەوە وڵاتەوە. بەوتەى ئەسیر غەریرى، وەزیرى بازرگانى عیراق، جێبەجێکردنى سیستمى ئەسیکۆدا ، بۆ رێکخستنى دەروازە سنوورییەکان و پارێزگاریکردن لە دراوى نیشتمانیی و رێگریکردنە لەبردنە دەرەوەى بە قاچاخ، ئەو بڕە پارەیەش کە بەهۆى ئەو سیستمەوە زیادیکردووە ناگاتە سەدا پێنج، ئەو رێژەیەش کارناکاتە سەر زیادبوونى نرخەکان. هەر لەو چوارچێوەیەدا مەزهەر محەمەد ساڵح راوێژکارى دارایى سەرۆک وەزیرانى عێراق رایگەیاندووە، دروستکردنى مەترسى لەسەر بەرزبوونەوەى نرخى خۆراک لە مانگى رەمەزاندا زیادەڕۆیى تێدا کراوە،  چونکە بازاڕەکانى عێراق سەقامگیرەو گۆرانى نرخ بەشێوەکى دیار تێیدارونادات. لاى خۆیەوە کەریم حلو، پسپۆڕی ئابوورى پێیى وایە، ئەو دۆخەى کە لە بازاڕەکان ڕوودەدات پێش مانگى رەمەزان، نا هاوسەنگیە لەنێوان خواست خستنەڕوودا، کێشەى بەرزبوونەوەى نرخەکانیش بەتەنها  لە رسومات و گومرگدا نییە، بەڵکو بەشێکى زۆرى پەیوەندى بە زنجیرەکانى گەیاندنى کاڵاکەوە هەیە، ئەوەش وادەکات بەنرخێکى گران بگاتە دەستى بەکارهێنەرى کۆتایى. ئەو پسپۆڕە ئابورییە دەڵێت، خێزانەکانى عێراق کە داهاتیان سنووردارە، نزیکەى نیوەى داهاتى مانگانەیان بۆ خۆراک خەرج دەکەن، بۆیە هەر بەرزبوونەوەیەکى نرخەکان، راستەوخۆ فشار لەسەر هێزى کڕینیان دروستدەکات و کورتهێان لە خەرجیەکانیان دروستدەبێت، بۆیە چارەسەرکردنى ئەم دۆخە پێویستى بەچاودێریەکى زۆر توندە، لەسەر نرخەکان لەگەڵ چاوخشاندنەوە بەرسوماتەکان بەتایبەتى لەو  وەرزانەى بەکاربردن زۆر دەبێت.

شا چارڵزی سێیەم پاشای بەریتانیا، لەیەکەم لێدوانیدا لەبارەى دەستگیرکردنى براکەى رایگەیاند: "پێویستە دادپەروەرى رێڕەوەى خۆى بگرێت" پاشای بەریتانیا دەشڵێـت، دەمەوێت بە ڕوونی جەخت لەوە بکەمەوە کە پێویستە یاسا ڕێڕەوی خۆی بگرێتەبەر، لە کاتێکدا  رێوشوێنەکان  بەردەوامن، گونجاو نابێت بۆ من لێدوانی زیاتر لەسەر ئەم بابەتە بدەم، لەم نێوەندەدا من و خێزانەکەم بەردەوام دەبین لە جێبەجێکردنی ئەرکی خۆمان و خزمەتکردنی هەمووتان". ئەمرۆ پێنجشەممە، 19ـی شوباتی 2026، کە هاوکاتە لەگەڵ یادی 66 ساڵەی لەدایکبوونی شازادە ئەندرو، پۆلیسی "تەیمز ڤالی" رایگەیاند، پیاوێکیان لە ناوچەی نۆرفۆلک دەستگیرکردووە، کە لە 60ـەکانی تەمەنی دایە. هەرچەندە پۆلیس بەپێی یاسا ناوی تۆمەتبارەکەی ئاشکرا نەکردووە، بەڵام میدیاکانی بەریتانیا پشتڕاستیان کردەوە، ئەو کەسە شازادە ئەندرویە. ئەم رووداوە دوای ئەوە دێت، هەفتەی رابردوو بەڵگەنامەی نوێ ئاشکرا بوون، گوایە ئەندرو لە کاتی کارکردنی وەک نێردەی بازرگانیی بەریتانیا، زانیاری و بەڵگەنامەی نهێنی بۆ جێفری ئێپستین ناردووە.    لە ئیمەیڵێکی ساڵی 2010دا، ئەندرو راپۆرتی نهێنی دەربارەی ڤێتنام، هۆنگ کۆنگ و سەنگاپوور بۆ ئێپستین ناردووە. هەروەها تۆمەتبارە بەوەی زانیاری دەربارەی هەلی وەبەرهێنان و وردەکاری گەشتە فەرمییەکانی بۆ ئەو بازرگانە ئەمریکییە گواستووەتەوە.  شا چارلزی سێیەم "نیگەرانی" خۆی بەرامبەر کارەکانی براکەی دەربڕیوە. هەفتەی رابردووش کۆشکی بەکینگهام رایگەیاند، ئەوان "ئامادەن هاوکاری پۆلیس بکەن" لە لێکۆڵینەوەکانیاندا. بەگوێرەی زانیارییەکان، شازادە ئەندرو پێشتر لە هەموو نازناو و ئیمتیازاتە شاهانەییەکانی بێبەشکراوە. ئەو هەنگاوەش دوای بڵاوبوونەوەی چەندین بەڵگەنامەی نوێ دێت لەلایەن حکومەتی ئەمریکاوە، کە تیایدا دەردەکەوێت ناوبراو تۆمەتبارە بە دەستدرێژی سێکسی و بازرگانی بە مرۆڤ و چەندین بابەتی دیکەی نایاسایی.

حکومەتی عێراق هەوڵەکانی چرکردۆتەوە بۆ چارەسەرکردنی ئەو قەیرانەی لەدابینکردنی مووچەی فەرمانبەران بۆی دروست بووە، بەو پێیەی رێژەی 90%ی کۆی گشتی بودجە بۆ مووچە دەڕوات، بەگوێرەی ئامارەکانیش زیاتر لە 4 ملیۆن و 500 هەزار فەرمانبەر لەعێراق هەن، ئەمە جگە لەوەی لەشکرێکی گەورە خانەنشین و سوودمەندان لەچاودێری کۆمەڵایەتی مانگانە مووچە لەدەوڵەت وەردەگرن. شارەزایانی دارایی و ئابووری چەند ساڵێکە هۆشداری دەدەنە حکومەت، کەپرسی مووچە قەیرانی گەورە بۆ عیراق دروستدەکات، مانگی رابردووش ئەو قەیرانە بەدیکرا، بەگوێرەی دەرئەنجامەکانیش مووچه‌ی مانگی شوباتیش له‌كاتی خۆیدا دابه‌ش ناكرێ و دواده‌كه‌وێ، به‌ هۆی نه‌بوونی پاره‌ی كاش و نه‌ختینه‌ له‌بانكه‌كان، چونكه‌ لایه‌نە په‌یوه‌ندارەکان پاره‌ی پێویستیان بۆ دابین ناکرێت. بەگوێرەی میدیاکان، ئەمیندارێتی گشتیی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق، لەڕێگەی گشتاندنێکی نوێوە، بڕیاری ژمارە (770)ی ساڵی 1987ی “ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕشی هەڵوەشاوە”ی کاراکردەوە، ئەم هەنگاوەش بەئامانجی کەمکردنەوەی فشاری دارایی سەر حکومەت و چارەسەرکردنی کێشەی “فەرمانبەرانی زیادە” دێت، لەکاتێکدا کەهەموارکردنەوەی یاساکانی خزمەت و خانەنشینی لەپەرلەمان دواکەوتووە. ناوەڕۆکی بڕیارەکە ئەوەیە ڕێگە بەدامەزراوەکانی دەوڵەت دەدات ئەو فەرمانبەرانەی وەک “زیادە” (فائچ) پۆلێن دەکرێن، بخرێنە دۆخێکی هاوشێوەی “خانەنشینی کاتی”. ئەمەش وادەکات تێچووی مووچەکانیان لەسەر میلاکی کارا کەم ببێتەوە، بەبێ ئەوەی بە فەرمی دەستکاری یاساکانی ئێستای خانەنشینی بکرێت.  ئەم گشتاندنە نوێیە ترسی لای فەرمانبەران دروستکردووە، زۆرێک نیگەرانن لەوەی ئەمە ببێتە هۆی لەدەستدانی کارەکەیان و گۆڕینی فەرمانبەر بۆ خانەنشینێکی کاتی ڕەنگە هەرگیز نەگەڕێتەوە سەر کارەکەی، هەروەها گومان هەیە کە ئەم میکانیزمە وەک “کاڵایەکی هەڵبژاردن” یان بۆ مەرامی سیاسی و حزبی بەکاربهێندرێت و تەنها ئەو کەسانە بگەڕێنەوە سەر کار کە پشتگیریی سیاسییان هەیە. عەلی هادی شەریفی، شارەزای کاروباری سیاسی و یاسایی، دەڵێـت: پەنابردنی حکومەت بۆ ئەم دەقە کۆنانە، بەهۆی بوونی بۆشاییەکی گەورەی یاسایی و کێشە لەیاسای خانەنشینی یەکگرتووی ژمارە 9ی ساڵی 2014دا وەیە. ئەو شارەزایە پێی وایە پێویستە ئەم بڕیارە کەرتی سەربازی (بەرگری و ناوخۆ) بگرێتەوە تا یاسایەکی نوێ دەردەچێت. هاوکات نەبیل مەرسومی، مامۆستای ئابووری لەزانکۆی بەسرە، دان بەگرنگی چاکسازییە ئابوورییەکان دەنێت و دەڵێت "دواکەوتنیی تێچووی ئابووری و کۆمەڵایەتی زیاد دەکات، بەڵام پێی وایە چینی سیاسی نایەوێت چاکسازی بکرێت چونکە زیان بە بەرژەوەندییەکانی دەگەیەنێت، بەڵکو چاکسازییەکی دەوێت کە زیان بەخەڵک بگەیەنێت، وەک لێبڕینی مووچەو زیادکردنی باجی گومرگی. لەلایەکی ترەوە لێپرسراوێکی چوارچێوەی هەماهەنگی بەرۆژنامەی شەرق ئەوسەتی وتووە، چوارچێوەی هەماهەنگی دووساڵە دژی سیاسەتی دامەزراندنەو محەمەد شیاع سودانی سەرۆک وەزیرانیشی لەو پرسە ئاگاداركردۆتەوە، بەڵام ناوبراو راشکاوانە وتوویەتی، یان دەبێت خەڵک لەکەرتی گشتی دابمەزرێنین یان دژی ناڕەزایەتییەکانی خەڵک بینەوە کە داوای هەلی کار دەکەن. ئەو لێپرسراوەی چوارچێوەی هەماهەنگی کەنەیویستووە ناوەکەی ئاشکرابکرێت، تەئکیدیکردۆتەوە، حزب و لایەنە سیاسییەکان هۆکاری سەرەکی بوون بۆ تێکچوونی دۆخی ئابووری، چ لەڕێگەی دامەزراندنی ملیۆنان کەس، تاوەکوە هاوسۆزی سیاسیان هەبێت بۆیان، یان لەڕێگەی سێکتەرە ئابوورییەکانیانی خۆیانەوە کە سامانی گشتی بۆ خۆیان دەبەن، سەرەڕای ئەوانەش ئێستا ئامادەنین سنوورێك بۆ گەندەڵی دابنێین كە هەموو جومگەكانی وڵاتی گرتۆتەوە.

تۆڕی "فۆکس نیوز"ـی ئەمریکی لە راپۆرتێکدا ئاشکرای کرد، ئەمریکا لە رێگەی ئۆپەراسیۆنێکی هەواڵگری و سەربازیی نهێنییەوە، رێگری لە هەوڵێکی گەورەی هەڵاتنی نزیکەی شەش هەزار چەکداری مەترسیداری داعش لە زیندانەکانی سووریا کردووە. بەپێی زانیارییەکانی بەرپرسێکی باڵای هەواڵگری ئەمریکا، واشنتن توانیویەتی لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا ئەو دەستگیرکراوانە لە سووریاوە بگوازێتەوە بۆ دامەزراوەیەکی ئەمنی پارێزراو لە نزیک فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بەغدا، ئەم هەنگاوەش دوای ئەوە هات شەڕ و پێکدادانەکان لە نێوان هەسەدە و سوپای سووریا روویدا. بەرپرسە ئەمریکییەکە ئەم هەوڵی هەڵاتنەی بە نیمچە کارەساتبار ناوبرد و رایگەیاند، "ئەگەر ئەم چەکدارانە کە بە خراپترینی نێو داعش دادەنرێن هەڵاتنایە، دۆخی ناوچەکە و جیهانیان لە شەو و رۆژێکدا دەگۆڕی"، هەروەها ئاماژەی بەوەشکردووە، حکوومەتی عێراق بە هەستیارییەوە مامەڵەی لەگەڵ دۆسێیەکە کردووە بۆ رێگری لە دووبارەبوونەوەی هەڕەشەکانی داعش لەسەر خاکەکەی. لە راپۆرتەکەی فۆکس نیوزدا هاتووە، کەمپی هۆل کە ئێستا لەژێر کۆنتڕۆڵی حکوومەتی سووریادایە، بەرپرسانی رۆژئاوا نیگەرانی خۆیان دەربڕیوە لەوەی دیمەشق خەریکی چۆڵکردنی کەمپەکەیە و ئەگەری ئازادکردنی خێزانەکانی داعش هەیە، ئەمەش وەک هەڕەشەیەکی جیدی بۆ سەر ئاسایشی ناوچەکە هەژمار دەکرێت. فۆکس نیوز ئەوەشی ئاشکرا کردووە، چارەنووسی ئەم خێزانانە یەکێکە لە ئاڵۆزترین دۆسێیەکانی سیستەمی دەستبەسەرکردنی داعش، چونکە زۆرێک لە منداڵان لە کەمپەکاندا گەورە بوون و هەندێکیان ئێستا لە تەمەنی شەڕکردن نزیک دەبنەوە، ئەمەش مەترسیی توندڕەوی و چەکدارکردنیان زیاد دەکات.

وەزارەتی دارایی هەرێمی کوردستان چاوەڕێی ڕەزامەندی کۆتایی بانکی ناوەندی دەکات بۆ دەستبەکاربوونی بانکی نیشتمان لە هەرێمی کوردستان، ناوی ئەندامانی ئەنجوومەن ڕەوانە کراون، بۆ وەرگرتنی ڕەزامەندی و پێدانی مۆڵەتی کارکردن. حکومەتی هەرێمی کوردستان لە قۆناغەکانی کۆتایی دامەزراندنی بانکی نیشتماندایە، کە پرۆژەیەکی ستراتیژییە بۆ نوێکردنەوە و ڕێکخستنەوەی کەرتی بانکی لە هەرێمی کوردستان، بڕیارە لەماوەی داهاتوو جێبەجێ بکرێت. د. هاوڕی کەمال، ڕاوێژکاری یاسایی وەزارەتی دارایی و ئابووری رایگەیاندوە،باڵەخانە دابینکراوەو شاندی بانکی ناوەندیش بینیویانەو ڕەزامەندیان لەسەرداوە، ناوی ئەندامانی ئەنجوومەنی کارگێڕی هەڵبژێردراون و ڕەوانەی بانکی ناوەندی کراون، دوای ڕەزامەندی لەسەر ناوەکان و پێدانی مۆڵەتی کۆتایی کارکردن لەلایەن بانکی ناوەندی، بانکی نیشتمان دەست بە کارەکانی دەکات. بانکی نیشتمان، چەند جۆر قەرزو سولفەیەک بەفەرمانبەران و هاووڵاتییان دەدات، ئەم خزمەتگوزاریانە بوارەکانی کڕینی خانووبەرە (عەقارات)، ئۆتۆمبێل، پڕۆژەی کشتوکاڵی، پیشەسازی و قەرزی بچووک دەگرێتەوە، بڕ و جۆری قەرزەکان بەپێی توانای دارایی بانکەکە دیاری دەکرێن.

فەرمانگەی تەکنۆلۆژیای زانیاریی حکومەتی هەرێمی کوردستان راگەیاند، تیمەکانیان توانیویانە هێرشێکی ئەلیکترۆنیی گەورەو هاوئاهەنگیکراوی جۆری (DDoS) بۆ سەر پۆرتالی خزمەتگوزاریی رووناکی پووچەڵ بکەنەوە، کە لە رۆژانی 15 و 16ی شوباتدا کراوە. بەپێی زانیارییەکان، هێرشەکە پێکهاتبوو لە نزیكەی 10 شەپۆلی یەک لەدوای یەک، کە هەر شەپۆلێک قەبارەی داتاکەی گەیشتووەتە نزیكەی 180 گێگابایت لە چرکەیەکدا. ئەم هێرشە لە رێگەی هەزاران ئایپی (IP)ی جیاواز لە سەرانسەری جیهاندا و ملیۆنان داواکاریی ئۆتۆماتیکییەوە (Automated Requests) کراوە.  کاردانەوەی خێرا و بەرگریی فرەچین فەرمانگەکە ئاماژەی بەوە کردووە دەستبەجێ سیستمی وەڵامدانەوەی رووداوەکانیان (Incident Response) کارا کردووە و بەرگرییەکی "فرەچین"یان جێبەجێ کردووە، کە پێکهاتبوو لە:  دەستنیشانکردن و پاڵاوتنی هێرشەکان بە شێوەی راستەوخۆ. سنووردارکردنی رێژەی داواکارییەکان. کۆنترۆڵکردنی جوگرافیی سەرچاوەی هێرشەکان. هاوئاهەنگی لەگەڵ دابینکەرانی ئینتەرنێت (ISP) بۆ بلۆککردنی هێرشەکان لە سەرچاوەوە. گواستنەوەی خزمەتگوزارییەکە بۆ پارێزەری هەوری (Cloud DDoS Protection) و گۆڕینی ئایپیی گشتی.  فەرمانگەی تەکنۆلۆژیای زانیاری دڵنیایی داوە کە بەهۆی ئەم رێوشوێنانەوە، پۆرتالی رووناکی لە کار نەکەوتووە و خزمەتگوزارییەکانی بەردەوام بوون.

وۆڵ ستریت جۆرناڵ راپۆرتێکی بڵاو کردووەتەوە و تێیدا ئاماژەی داوە، ئیدارەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پرۆسەی کشانەوەی تەواوەتی هێزەکانی لە سووریا دەستپێکردووە، کە ژمارەیان نزیکەی 1,000 سەربازە. ئەم هەنگاوە بە کۆتاییهاتنی ئۆپەراسیۆنێکی سەربازیی دە ساڵە دادەنرێت کە لە خاکی سووریادا بەڕێوەدەچوو. چوارشەممە 18ـی شوباتی 2026، وۆڵ ستریت جۆرناڵ لە زاری سێ بەرپرسی باڵای ئەمریکی بڵاوی کردووەتەوە، هێزەکانی ئەو وڵاتە لە ماوەی رابردوودا بنکەی تەنەفیان چۆڵ کردووە، کە پێگەیەکی ستراتیژی گرنگ بوو لەسەر سێگۆشەی سنووری نێوان سووریا، ئوردن و عێراق. هەروەها کشانەوە لە بنکەی شەددادی لە باکووری رۆژهەڵاتی سووریا کۆتایی هاتووە. بڕیار وایە لە ماوەی دوو مانگی داهاتوودا، تەواوی هێزە ئەمریکییەکان لەو شوێنانەی تریش کە ماونەتەوە، بکشێننەوە. بەرپرسانی ئەمریکا ئاماژە بەوە دەکەن، ئەم بڕیارەی ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ دوای گۆڕانکارییە گەورەکانی ناوخۆی سووریا دێت. دوای ئەوەی لە کۆتایی ساڵی 2024دا رژێمی بەشار ئەسەد لەلایەن ئەحمەد شەرعەوە رووخێنرا، دۆخەکە گۆڕانکاری بەسەردا هات و هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) رێککەوتنێکی ئاشتی لەگەڵ دیمەشق واژۆ کرد و رازی بن بە تێکەڵبوونیان لەناو سوپای نیشتمانی سووریادا. سەرەڕای بڕیاری کشانەوەکە، نیگەرانییەکی زۆر لای هەندێک لە بەرپرسانی ئەمریکی و نێودەوڵەتی هەیە. ترسی ئەوە دەکرێت کە چۆڵکردنی سووریا ببێتە هۆی سەرهەڵدانەوەی رێکخراوی داعش یان شکانی رێککەوتنی نێوان دیمەشق و کوردەکان. هەروەها راپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە سوپای نوێی سووریا کەسانی توندڕەو و لایەنگری قاعیدە و داعشی تێدایە، ئەمەش مەترسی بۆ سەر سەربازانی ئەمریکی دروست کردبوو؛ بەتایبەت دوای ئەوەی لە مانگی کانوونی یەکەمدا دوو سەرباز و وەرگێڕێکی ئەمریکی لەلایەن ئەندامێکی هێزە ئەمنییەکانی سووریاوە کوژران. بەرپرسانی واشنتن جەختیان کردووەتەوە، ئەم کشانەوەیە هیچ پەیوەندییەکی بە ئامادەکارییەکانی ئەمریکا بۆ هێرشی ئەگەری سەر ئێران نییە. ئێستا ئەمریکا هێزێکی دەریایی و ئاسمانی گەورەی لە ناوچەکە کۆکردووەتەوە، لەوانە کەشتیی فڕۆکەهەڵگری جێراڵد فۆرد، وەک ئامادەکارییەک بۆ ئەگەر شکستهێنانی گفتوگۆ ئەتۆمییەکان لەگەڵ تاران. ئەمە یەکەمجار نییە ترەمپ بڕیاری کشانەوە لە سووریا دەدات. لە ساڵی 2018شدا هەمان بڕیاری دا، کە بووە هۆی دەستلەکارکێشانەوەی جێمس ماتیس، وەزیری بەرگری ئەو کاتە. بەڵام دواتر بەشێک لە هێزەکان بۆ پاراستنی کێڵگە نەوتییەکان مانەوە. ئێستا وادیارە واشنتن بە تەواوی لاپەڕەی ئامادەیی سەربازی لە سووریا دادەخات، بەڵام پرسیارە گەورەکە ئەوەیە: ئایا حکوومەتی نوێی سووریا دەتوانێت سەقامگیری بپارێزێت، یان ناوچەکە جارێکی تر دەکەوێتەوە دەست گروپە توندڕەوەکان؟

کامەران عوسمان لەرێکخراوى سى پى تى:لە هێرشێکی درۆنیدا، کەسێک گیانی لەدەستدا و کەسێکی تریش بە سەختی برینداربوو.  لە کاتژمێر ٧:٤٠ خولەکی سەر لە ئێوارەی ئەمڕۆدا، ئۆتۆمبێلێکی جۆری (لاندکرۆزەر - ژمارە سلێمانی - گوللە نەبڕ) لەسەر ڕێگای نێوان دوکان بۆ سلێمانی، بەرامبەر گوندی حەسەن تەپە لەلایەن درۆنێکی نەناسراوەوە بە ئامانجگیرا. بەوتەى کامەران عوسمان لە ئەنجامی ئەو هێرشەدا، کەسێک گیانی سپارد و کەسێکی تریش بە سەختی برینداربوو. قوربانییەکان هەڵگری ناسنامەی ئێرانین. لەبارەی ئەو ئۆتۆمبێلەی لە سنووری سلێمانی تەقییەوە؛ لاند کروزەرێکی گولەنەبڕ بووە، لەدواى ئەو ڕووداوەشەوە، رێگای دوکان - سلێمانی بە هەردوو ئاڕاستە داخراوەو قەرەباڵغیەکى زۆر دروستبووە. لەلایەکى دیکەوە  سیروان سەرحەد، قائیمقامی دوكان لەبارەی گڕگرتنی ئۆتۆمبێلەکەی کەڵەوانان وتى: ئۆتۆمبێلەکە چەک و تەقەمەنی تێدابووە، بەڵام تائێستا دیارنییە بە ئامانج گیراوە یان خۆی ئاگری گرتووە. سەرچاوەیەک لە کۆمیتەی ناوەندی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕى کوردستان، وتى: ئەو ئۆتۆمبێلەی بە ئامانج گیراوە هی عومەری ئیلخانیزادەیە، بەڵام خۆی تێدا  نەبووە بەڵام پێشمەرگەیەک شەهید بووە. کەمێک لەمەوبەر دووەم سەرنشینی ئۆتۆمبێلە بە ئامانجگیراوەکەی کەڵەوانان کە برینداربوو بوو گیانی لەدەستدا. ئەو دوو پێشمەرگەیەی کۆمەڵە کەبەهۆی هێرشی درۆنی ئێرانەوە و لەرێگەی نێوان سلێمانی و قەزای دوکان، گیانیان لەدەستدا، ناویان "هێرش رەنجبەر" و "ئارام بەهرامی".  

ئه‌گه‌رچى هێشتا ماوه‌یه‌ك له‌مه‌وبه‌ر ده‌نگى ره‌تكردنه‌وه‌ى ناسنامه‌ و پێگه‌ى كورد له‌ توركیا و سوریا به‌ بڵندى ده‌بیسترا، به‌ڵام رووداوه‌كانى كه‌متر له‌ یه‌ك ساڵى رابردوو نیشانیدا كه‌ چیتر كورد له‌ قۆناغى نكۆڵیكردندا نه‌ماوه‌ته‌وه‌ و له‌ هه‌ردوو به‌شى باكوور و رۆژئاواى نیشتمانه‌ داگیركراوه‌كه‌یدا هێزى خۆى بۆ جێگیركردنى پێگه‌كه‌ى ده‌ستپێكردووه‌. له‌ باكوورى كوردستان و توركیا 16 مانگه‌ هه‌نگاوه‌كان بۆ ئاساییكردنه‌وه‌ى په‌یوه‌ندییه‌كان له‌گه‌ڵ كورد و داننان به‌ مافه‌كانیدا ده‌ستیپێكردووه‌ كه‌ له‌لایه‌ن عه‌بدوڵا ئۆجه‌لان، سه‌رۆكى زیندانیكراوى پارتى كرێكارانى كوردستانه‌وه‌ به‌ قۆناغى "بانگى ئاشتى و جڤاكى دیموكراتى" ناونراوه‌ و، بۆ جێبه‌جێبوونى پرۆسه‌كه‌ش په‌كه‌كه‌ له‌ماوه‌ى رابردوودا چه‌ند هه‌نگاوێكى گرته‌به‌ر كه‌ دیارترینیان بڕیاری هەڵوەشاندنەوەی رێکخراوەیی و تێکۆشانی چەکداری بوو و، به‌ وته‌ى ئۆجه‌لان له‌ ئێستادا قۆناغى یه‌كه‌مى پرۆسه‌كه‌ كۆتایى هاتووه‌ و قۆناغی "یەکگرتنەوەی دیموکراسی" دەستیپێکردووە. له‌گه‌ڵ به‌رده‌وامیی سه‌ردانه‌كان بۆ ئیمراڵى و كار و كۆبوونه‌وه‌كانى لیژنه‌ى تایبه‌ت به‌ ئاساییكردنه‌وه‌ كه‌ له‌لایه‌ن په‌رله‌مانى توركیاوه‌ پێكهێنراوه‌. دوێنێ كۆبوونه‌وه‌ى شه‌شه‌مى تیمى نووسینى راپۆرتى هاوبه‌ش ده‌رباره‌ى پرسى كورد له‌ توركیا له‌ ئه‌نقه‌ره‌ى پایته‌خت به‌ڕێوه‌چوو. له‌ هه‌مان ئه‌و رۆژه‌ى شاندى ئیمراڵى سه‌ردانى ئۆجه‌لانیان كرد. راپۆرته‌كه‌ له‌لایه‌ن ئه‌ندامانى ئه‌و لیژنه‌یه‌وه‌ ده‌نووسرێته‌وه‌ كه‌ له‌لایه‌ن په‌رله‌مانى توركیاوه‌ بۆ تاوتوێكردنى پرسى كورد پێكهێنراوه‌ و له‌باره‌وه‌ موراد ئه‌میر، جێگرى سه‌رۆكى فراكسیۆنى پارتى گه‌لى كۆمارى له‌ وه‌ڵامى رۆژنامه‌نووساندا ئاشكرایكرد كه‌ له‌ كاركردن تیایدا به‌رده‌وام ده‌بن.   به‌ وته‌ى فه‌تى یه‌ڵدز-ى په‌رله‌مانتار له‌ پارتى بزوتنه‌وه‌ى نه‌ته‌وه‌ییش "به‌منزیكانه‌" كاره‌كانیان ته‌واوده‌كه‌ن. وته‌ى ئه‌و په‌رله‌مانتارانه‌ى، پارته‌كانیان ته‌نها زیاتر له‌ ساڵێك له‌مه‌وبه‌ر پرسى كورد و ته‌نانه‌ت هه‌ندێك جاریش بوونى كوردیان له‌ وڵاته‌كه‌یان ره‌تده‌كرده‌وه‌. له‌باره‌ى دیداره‌كه‌ى ئیمراڵیشه‌وه‌ میدحەت سانجار، ئەندامی شاندی ئیمراڵیی پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان (دەم پارتی) له‌ زارى ئۆجه‌لان-ه‌وه‌ رایگه‌یاند، له‌ قۆناغی دووەم كه‌ ئێستا ده‌ستیپێكردووه‌، تێیدا جەخت لەسەر "رەهەندی یەکگرتنەوە" دەکرێتەوە و گفتوگۆ لەسەر ئەو رێگەیانە دەکرێت کە پێویستە لەمەودوا بگیرێنەبەر. هه‌رچى سه‌باره‌ت به‌ به‌شى رۆژئاواى كوردستانه‌ له‌ هه‌مان ئه‌و رۆژانه‌دا، مەزڵوم عەبدی، فەرماندەی گشتیی هەسەدە و ئیلهام ئەحمەد، به‌رپرسى په‌یوه‌ندییه‌كانى ده‌ره‌وه‌ى ئیداره‌ى خۆسه‌ر به‌شدارییان له‌ چالاكییه‌كانى كۆنگره‌ى ئاسایشى میونشن كرد، له‌و باره‌یه‌وه‌ سانجار وتی، "ئامادەبوونی کورد وەک ئەکتەرێکی هاوبەش لەگەڵ شاندی سوریا لەو كۆنگره‌یه‌دا، نیشانەی ئەوەیە کە کورد پێگەی خۆی لە داهاتووی سوریادا جێگیر دەکات". میدحەت سانجار ئاماژەی بەوەش کرد، رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دوای 110 ساڵ لە سایکس-بیکۆ سەرلەنوێ دروستدەکرێتەوە و وتی: "ئەو وێنەیەی لە میونشن دەرکەوت، بۆ کردنەوەی رێگەیەک بوو کە تێیدا دان بە ماف و پێگەی کورددا بنرێت. وتارەکەی مارکۆ روبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە كۆنگره‌كه‌دا نیشانەی زۆر روونی تێدایە کە واشنتن چۆن سەیری داهاتووی ناوچەکە دەکات."   ئه‌ندامه‌كه‌ى شاندى ئیمڕاڵى جەختیشیکردەوە کە دەرکەوتنی کورد وەک ئەکتەرێکی دیپلۆماسیی کاریگەر لە جیهاندا، بۆ رێگریکردن لە دروستبوونی هەر سیستەمێکی نوێ کە کورد تێیدا پشتگوێ بخرێت، گرنگییەکی "ژیانی و مێژوویی" هەیە.

فەرماندەی گشتیی هێزەکانی سووریای دیموکرات، لە پەیامێکدا بە بۆنەی هاتنی مانگی رەمەزانەوە، وێڕای پیرۆزبایی لە جیهانی ئیسلامی، داوای کۆتاییهێنان بە گوتاری رق و کینە دەکات و هیواخوازە ئەم مانگە ببێتە دەرفەتێک بۆ گەڕانەوەی ئاوارەکانی عەفرین و سەرێکانی بۆ سەر زێدی خۆیان. چوارشەممە، 18ـی شوباتی 2026، مەزڵووم عەبدی، فەرماندەی گشتیی هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە)، لە هەژماری خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی (ئێکس) پەیامێکی بە بۆنەی هاتنی مانگی رەمەزانی پیرۆز بڵاو کردەوە. لە پەیامەکەیدا، عەبدی پیرۆزبایی ئاراستەی سەرجەم موسڵمانانی جیهان و گەلانی ناوچەکە کردووە و هیوای خواستووە کە ئەم مانگە ببێتە مایەی "رەحمەت، ئاشتی و سەقامگیری" بۆ ناوچەکە. فەرماندەی هەسەدە لەم بۆنەیەدا یاد و بیرەوەریی شەهیدان و قوربانیانی بەرز ڕاگرتووە و هاوخەمیی خۆی بۆ خانەوادەکانیان دووپات کردووەتەوە. لە بەشێکی دیکەی پەیامەکەیدا، مەزڵووم عەبدی رووی دەمی کردووەتە هاووڵاتییانی سووریا و داوای کردووە کە کار بۆ "بەهێزکردنی بنەماکانی پێکەوەژیان و رەتکردنەوەی گوتاری ڕق و کینە" بکرێت لە نێوان سەرجەم پێکهاتەکاندا. سەبارەت بە پرسی ئاوارەکان، فەرماندەی هەسەدە هیواخوازە کە هاتنی مانگی رەمەزان ببێتە وێستگەیەک بۆ کۆتاییهێنان بە نەهامەتییەکان و رایگەیاندووە: "ئومێدەوارین ئەم مانگە ببێتە دەرفەتێک بۆ گەڕانەوەی ئاوارەکانی سەرێکانی، عەفرین و سەرجەم ناوچەکانی دیکە بۆ سەر ماڵ و حاڵی خۆیان."

دەم پارتی لە راگەیەندراوێکدا دەڵێت، عەبدوڵا ئۆجـ.ـەلان رایگەیاندووە، "سەردەمی نكۆڵیكردن لە زمان و نەتەوەی كورد كۆتاییهاتووە، پێویستە راپۆرتی كۆمیسیۆنی ئەنجومەنی نیشتمانیی توركیا لەگەڵ واقیعە كۆمەڵایەتییە بنەڕەتییەكان یەكبگرێتەوە". عەبدوڵا ئۆجـ.ـەلان وتوشیەتی:  ئێستا كاتی كۆبوونەوە و پێكەوە ژیانە و سەردەمی نایاسایی كۆتایهاتووە. شاندی ئیمراڵی لە ١٦ـی شوباتی ٢٠٢٦ دیداریان لەگەڵ ڕێبەر ئاپۆ ئەنجامدا، دیدارەکە نزیکەی سێ کاتژمێر و نیوی خایاند، لە ڕاگەیاندراوێکدا، هەڵسەنگاندنە گرنگەکانی ڕێبەر ئاپۆ لەم دیدارەدا بەم شێوەیە خراوەتە ڕوو: کۆبوونەوەی دەستپێکردنی ئینتیگراسیۆنی دیموکراتیک "ژیانی من، لە سەرەتای ڕاپەڕینمەوە لەنێو خێزانەکەم تا ئەمڕۆ، بە ڕیتمێکی خێرا دەربازبووە. هێشتاش هەر وایە. ئەم پرۆسەیەی کە تێمانپەڕاند، بەکورتی تێپەڕینە لە سیاسەتی توندوتیژی و جیاکارییەوە بەرەو سیاسەتی دیموکراتیک و ئینتیگراسیۆن، ئەمەش هێز و توانای ئێمەی بۆ دانوستان پشتڕاست کردەوە. پێویستە ڕاپۆرتەکەی کۆمیسیۆن لەگەڵ ڕاستینە بنەڕەتییەکانی کۆمەڵگەدا بسازێت. ئەم تایبەتمەندییەی ڕاپۆرتەکەی کۆمیسیۆن، بایەخێکی زۆری دەبێت بۆ بەرەوپێشچوونی پرۆسەکە لە ئایندەدا. ئەو سیاسەتەی بە لۆژیکی "نەهێشتنی تیرۆریزم" مامەڵە لەگەڵ پرسەکەدا دەکات، گوزارشتە لە بنبەست نەوەک چارەسەر. پرۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک، پرۆسەیەکە کە بەردەوام هەڵسەنگاندنەوە بۆ خۆی دەکات و ستراتیژ و تاکتیکەکانی خۆی دەستنیشان دەکات. ئەم کۆبوونەوەیە، وەک کۆبوونەوەی دەسپێکردنی ئینتیگراسیۆنی دیموکراتیک هەڵدەسەنگێنم. بەم بۆنەیەوە، جارێکی تر بەڕێزەوە هەڤاڵ سری سورەیا ئۆندەر بەبیردەهێنمەوە. بەنیسبەت منەوە، ئەو مزگێنی و هەڤاڵێکی هێژا بوو. ئەم کۆمارە بەبێ کورد دانەمەزراوە ئەو پرۆسەیەی بەرەو دامەزراندنی کۆمار دەستی پێ کرد، لەسەر بنەمای یەکێتی تورک و کورد دامەزرا. هەرچەند دواتر ئەم ڕاستییە شاردرابێتەوە، بەڵام شوێنەوارەکانی لە هەموو بەڵگەکاندا دەبینرێتەوە. ئەمە لە سەردەمی شەڕی سەربەخۆی، لەکۆنگرەکان و ڕاگەیاندنی کۆماردا پەسەندکراوە. خودی موستەفا کەمال لە ١٧ـی کانوونی دووەمی ١٩٢١ لە ئەزمیت لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانییدا هەڵسەنگاندنەکانی دەربارەی کوردان خستەڕوو. ئەم کۆمارە بەبێ کورد دانەمەزراوە. ئەوانەی نکۆڵی لەمە دەکەن، هەموو ڕۆژێک بە زمانێکی توند و وێرانکەر دەدوێن. کورد لە بنک و بناغەی کۆماردا ئامادەیە. ئەو دەقە یاساییانەی دواتر ئامادەکران، کوردیان وەدەرنا، ناسنامە و زمانی کوردیان قەدەغەکرد، ئەمەش بووە سەرچاوەی نکۆڵی و سەرهەڵدان. ئەم پرۆسەیەی تێیداین، پرۆسەی کۆتاییهێنانە بە نکۆڵی و سەرهەڵدان. دەمانەوێت گفتوگۆ بکەین لەسەر ئەوەی چۆن پێکەوە لەنێو ئاشتییدا بژین.

بارەگای بارزانی بڵاویکردەوە، ئەمڕۆ چوارشەممە، 18ـی شوباتی 2026، سەرۆک مەسعود بارزانی لە پیرمام پێشوازی لە جۆشوا هاریس هەڵسوڕێنەری باڵیۆزخانەی ئەمریكا لە عێراق كرد. لە دیدارەكەدا هەڵسوڕێنەری باڵیۆزخانەی ئەمریكا لە عێراق جەختی لەوە كردەوە، ئەمریكا پاڵپشتی هەرێمی كوردستانە لە چوارچێوەی عێراقدا و هەروەها بە چاوی رێزەوە سەیری رۆڵی سەرۆك بارزانی لە پڕۆسەی سیاسیی عێراق دەكات، هەر لە 2003 هەتا ئێستا و لە داهاتووی پڕۆسەی سیاسیی عێراقیشدا. هەروەها ئەوەشی خستەڕوو، وڵاتەكەی خوازیاری شەراكەتی ستراتیژییە لەگەڵ عێراق و هەرێمی كوردستان و پێویستە عێراق خاوەنی بڕیاری خۆی بێت و بەرژەوەندییەكانی لەسەرووی بەرژەوەندییەكانی تر بێت بۆ ئەوەی ئەمریكا بتوانێ پەرە بە پەیوەندییەكانی خۆی لەگەڵ عێراق بدات. هەر لەو دیدارەدا سەرۆک بارزانی جەختی كردەوە، كە هەمیشە خوازیاری ئەوە بوونە لە عێراقدا یاسا و دەستوور باڵادەست بن و هاوبەشی و هاوسەنگی و سازان بنەمای سەرەكیی پەیوەندییەكانی هەرێم و بەغدا بێت. بە گرنگیشی زانی لە حكوومەتی داهاتووی عێراقدا رەچاوی ئەو سێ بنەمایە بكرێن و دەستوور جێبەجێ بكرێت و كۆتایی بەو مامەڵە نابەجێیە بهێندرێت كە لەگەڵ گەلی كوردستان لەسەر بابەتی بودجە و بابەتەكانی تر دەكرێت. سەرۆك بارزانی ئەوەشی خستەڕوو كە پێویستە عێراق خاوەنی بڕیاری خۆی بێت و پەیوەندییەكی هاوسەنگی لەگەڵ دراوسێكانیدا هەبێت. بارودۆخی سووریا و پڕۆسەی سیاسیی هەرێم تەوەری تری ئەو دیدارە بوون.

محەممەد شیاع سودانى سەرۆک وەزیرانى عێراق، لە بڵاوکردنەوەى ڤیدیۆک نیگەرانە کە بەزیرەکى دەستکرد دروستکراوەو داوا لە دەستەى راگەیاندن دەکات لێکۆڵینەوە لەو پرسە دەست پێبکەن. ڤیدیۆكە لە ڕێگەی ژیریی دەستکردەوە دروستکراوەو وەك رێكلام لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكانی عێراقدا بڵاو بۆتەوە، تێیدا محەمەد مەهدی جەواهیری، شاعیری گەورەی عێراق كە نازناوی (سێیەمین روباری عێراق)ی پێدرابوو، چا بۆ سوودانی دادەنێت، ئەمەش نیگەرانییەكی زۆری لێ دەكەوێتەوە و بە سووكایەتیكردنێكی زەق بە جەواهیری دادەنرێت. نووسینگەى راگەیاندنى سەرۆک وەزیرانى عێراق رایگەیاندووە، محەممەد شیاع سودانى نیگەرانى خۆى دەربریوە بەرامبەر ناوەرۆکى ئەو ڤیدیۆیە، کە لەگەڵ شاعیرى گەورەى کۆچکردووە محەمەد مەهدی جەواهیری، دەرکەوتووە، ئەوە شێوازى دەرکەوتنەش زۆر دوورە لەو رێزو پێزانینەى کە سەرۆک وەزیران هەیەتى بۆ جەواهیرى. سودانى داوا لە دەستەى راگەیاندن و پەیوەندییەکان کردووە، لێکۆڵینەوەى خێرابکەن لەسەر ئەو لایەنەى ئەو  ڤیدیۆى بەرهەم هێناوەو بڵاویکردۆتەوە، بەو پێیەى سوکایەتى بە سیمبولێکى رۆشنبیرى و دامەزراوەکانى حکومەت کردووە. جەواهیری یەكێك بووە لەو ئازادیخوازانەی عێراق كە هەمیشە هاوسۆز بووە لەگەڵ كورد و دۆزی كورددا، تەنانەت بەردەوام كڵاوێكی لەسەر بوو كە ناوی (كوردستان)ی لەسەر نووسرابوو، هەر بۆیە لەنێو كوردستاندا خاوەن ڕێز و پێگەیەكی بەرزە و لە چەند شوێنێكیشدا لە هەرێمی كوردستان، پەیكەری بۆ كراوە.

وەزارەتی ناوخۆی حکوومەتی هەرێمی کوردستان خزمەتگوزارییەکی نوێی دیجیتاڵی بۆ شوفێران راگەیاند و ئاشکرای کرد، لەمەودوا شوفێران دەتوانن لە رێگەی مۆبایلەکانیانەوە مۆڵەتی شوفێری پیشانی پۆلیسی هاتوچۆ بدەن. ئەمڕۆ چوارشەممە، 18ـی شوباتی 2026، وەزارەتی ناوخۆ لە راگەیەنراوێکدا ئەوەی خستە روو، لە چوارچێوەی هەوڵەکانی حکوومەتی هەرێمی کوردستان بۆ بە ئەلیکترۆنییکردنی خزمەتگوزارییە گشتییەکان، تایبەتمەندییەکی نوێ بۆ ئەپڵیکەیشنی (KRDPass) زیادکرا کە تایبەتە بە مۆڵەتی شوفێری. بەگوێرەی راگەیەنراوەکە، ئەو هاووڵاتیانەی هەڵگری "مۆڵەتی نوێی شوفێری دیجیتاڵین"، دەتوانن لە ئێستاوە کۆپی ئەلیکترۆنی و وردەکاریی مۆڵەتەکەیان لە ناو مۆبایلەکانیان ببینن، هەروەها هەموو وردەکارییەکانی مۆڵەتی شوفێری و کۆپییەکی دیجیتاڵی کەوتووەتە بەردەست شوفێران. سەبارەت بەوەی ئەگەر شوفێرێک مۆڵەتی فیزیکی (پلاستیک)ی لەبیرچووبێت، راگەیەنراوەکە دڵنیایی دەداتە شوفێران و دەڵێت: "لەمەودوا ئەگەر مۆڵەتی نوێی شوفێریت لە لا نەبوو، لە کاتی بینینی مەفرەزەکانی پۆلیسی هاتوچۆ، دەتوانن کۆپی دیجیتاڵی مۆڵەتەکەتان لەسەر ئەپڵیکەیشنی ئاماژەبۆکراو پیشان بدەن و بێ کێشە تێپەڕ بن". ئەپڵیکەیشنی KRDPass وەک دەروازەی ئەلیکترۆنی هاووڵاتیانی کوردستان، لەسەر هەردوو سیستمی (Android) و (iOS) بەردەستە و بەشێکە لە پرۆسەی بەدیجیتاڵکردنی دامەزراوەکانی حکوومەت.