ئوسترالیا رەتیدەکاتەوە یارمەتى ئەو هاوڵاتیانەى خۆى بداتە کە لەکەمپەکانى سوریا بوون و جەختیش دەکاتەوە، لێپێچینەوەى یاساییان لەگەڵ دەکات. ئەنتۆنى ئەلبانیز سەرۆک وەزیرانی ئوسترالیا دەڵێت، حکوومەتەکەی یارمەتى هیچ یەکێک لەو هاوڵاتیانەى خۆى نادات بۆ گەڕانەوە، کە لەکەمپەکانى سوریا بوون و بەگومانى پەیوەندییان بەرێکخراوى داعش زیندانیکراون. سەرۆک وەزیرانی ئوسترالیا جەختیش دەکاتەوە، کە هەڵوێستێکى نەگۆریان بەرامبەریان هەیەو هیچ هاوسۆزییەکی بۆ ئەو کەسانە نییە. ئاژانسى رۆیتەرز بڵاویکردەوە، 34 ئافرەت و منداڵ کە هەڵگرى رەگەزنامەى ئوسترالیان رۆژى دوو شەممە 16ى شوباتى 2026 لەیەکێک لەکەمپەکانى باکوورى سوریا ئازادکراون، هەوڵێک هەبووە بۆ گەڕانەوەیان بۆ ئوسترالیا، بەڵام لەلایەن دەسەڵاتدارانی سوریاوە رێگرییان لێکراوە. لای خۆیەوە تۆنى بیرک وتەبێژى وەزارەتى ناوخۆى ئوسترالیا رایگەیاندووە، دەزگا ئەمنییەکانیان چاودێرى دۆخى سوریا دەکەن و ئەو هاوڵاتیانەى وڵاتەکەى کەئێستە لەسوریان سەرپێچى یاساییان کردووەو تاوانیان ئەنجامداوە بۆیە رووبەڕووى دادگا دەکرێنەوە.
دۆناڵد ترەمپ سهرۆكی ویلایهته یهكگرتووهكانی ئهمهریكا: بەشێوەیەکی ناڕاستەوخۆ بەشداردەبم لەدانوستانەکانی نێوان ئێران و ویلایەتە یەکگرتووەکان کە بریارە ئەمرۆ سێ شەممە لە شاری جنێفی سویسرا بەڕێوەبچێت. ترەمپ بە رۆژنامەنووسانی راگەیاند، گفتوگۆکانی ئەمرۆ زۆر گرنگە و ئێرانییەکان ئەمجارە پاڵنەرێکیان هەیە بۆ ئەوەی دانوستان بکەن، پێم وایە ئێران دەیەوێت ڕێککەوتن بکات، چونکە ئەوان ناتوانن بەرگەی سزاکان بگرن ئەگەر رێکنەکەون. ئەم لێدوانانەی ترەمپ لەکاتێکدایە بڕیارە ئەمڕۆ خولێکی نوێی گفتوگۆکانی نێوان ئەمریکاو ئێران لە شاری جنێفی سویسرا بەڕێوەبچێت، ئەمەش دوای ئەوەی 6ی شوباتی ئەمساڵ دانوستاندنەکانی نێوانیان دەستیان پێکردەوە. دوێنێش مارکۆ روبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند، گەیشتن بە رێککەوتن لەگەڵ تاران کارێکی زۆر قورسە، ئەمەش بۆ سرووشتی دەسەڵات لە ئێران دەگەڕیتەوە، چونکە بڕیارە سیاسییەکانی ئەو وڵاتە لە جیاتی لۆژیکی سیاسی، لەسەر بنەمای تێڕوانینی ئایینی دەدرێن. لەلایەکی ترەوە لێپرسراوانی ئەمریکا باسیان لەوەکردووە، سوپاکەیان هەموو ئامادەکاریەکی کردووە بۆ ئەنجامدانی هێرشێکی سەربازی درێژخایەن ئەگەر بێت و دانوستاندنەکان سەرکەوتوو نەبێت.
ئەمڕۆ لە كۆنفڕانسی بزوتنەوەی گۆڕان لە شاری كەركوك بە سەرپەرشتی و چاودێری كۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكانی عێراق و بە دەنگی ئەندامانی دەستەی گشتی، رێكخەری گشتی و ئەندامانی نوێی سەركردایەتی بزوتنەوەی گۆڕان هەڵبژێردران. رێكخەری گشتی و لیستی ناوی ئەندامانی نوێی سەركردایەتی بزوتنەوەی گۆڕان: دانا ئەحمەد مەجید شاسوار – ڕێكخەری گشتی 1. کوێستان محەمەد عەبدوڵا مەعروف 2. عەلی عەزیز سەعید (عەلی چەلەبی) 3. جەعفەر عوسمان عەلی (جەعفەر خەیات) 4. کاوە عەبدوڵا عەلی محەمەد 5. دڵخواز کاکە ڕەش 6. ڕەئوف ئەحمەد کاکی 7. عەزیز حەمید عەزیز (عەزیز زەنگەنە) 8. جەلال ئیسماعیل جەمیل 9. پەیام ئەحمەد محەمەد ئەمین 10. شاخەوان ڕەئوف مستەفا میران (شاخەوان ڕەئوف بەگ) 11. دلێر عەبدولخالق حاجی 12. گوڵستان سەعید محەمەد 13. ڕۆڤان سەروەت ئیبراهیم 14. عیسام ڕەحیم ئیبراهیم (مەریوانی کەلار) 15. نەسرین جەمال مستەفا نەجیب 16. ئەنوەر ڕەشید قادر (دکتۆر ئەنوەر) 17. جوانڕۆ محەمەد ئەحمەد قازی 18. هاشم ساڵح عەلی 19. ئەبوبەکر بایز ئاڵی (بەکر بایز) 20. هەڵمەت نەژاد ئەنوەر 21. زمناکۆ جەلال عەلی 22. چۆمان محەمەد عەلی 23. پێشڕەو ڕەئوف مەجید 24. سوعاد ڕەزاق ئیبراهیم 25. ڕەسوڵ عەبدوڵا ئیبراهیم 26. عومەر حەمە قادر عەلی 27. دابان محەمەد عارف 28. عومەر عەلی قادر 29. عومەر ئەحمەد محەمەد 30. هەڵمەت محەمەد شوکر 31. کاوە مەجید محەمەد ئەمین 32. ئاکۆ محەمەد شەریف 33. هەرێم تەها ئیبراهیم عثمان (هەرێم مەلا قەرە) 34. کاروان محەمەد ئیسماعیل 35. بەختیار کەریم عەلی 36. عەلی ڕەسوڵ عەلی 37. تانیا عوسمان عەزیز 38. نەبەز عوسمان قادر 39. کاوە عوسمان ڕەسوڵ 40. ئارام مەردان فارس 41. نەوزاد حەسەن ئەحمەد 42. ئەحمەد قادر ئەمین 43. سالار محەمەد سەعید 44. عەزیز محەمەد ئەمین عەلی 45. عەبدولقادر حەمید جیهان شاسوار 46. ستار حەمە ساڵح ئەحمەد (ستار کانی سپیکەیی) 47. دیلمان عەزیز محەمەد 48. حەبیب موشیر مستەفا 49. زانا ڕەحمان ڕەحیم (زانای قائیمقامی پێشووی پێنجوێن) 50. نازدار ئەسعەد نادر 51. ئاوارە سلێمان کریم 52. عومەر حسێن ڕەسوڵ 53. حسێن حەمە ئەمین حسێن 54. ڕێبوار ئەحمەد بازیانی (حاجی ڕێبوار) 55. گۆران نەوزاد سەعدی – یەدەگ 56. پێشڕەو ئەحمەد حەمەدئەمین – یەدەگ 57. بێوار عەبدولڕەحمان میکائیل – یەدەگ 58. سەباح یاسین عەلی – یەدەگ 59. ئیبراهیم نەجمەدین عیزەدین – یەدەگ
لهدواى به ئهنجامگهیاندنى ههوڵى نێودهنگیرى لهنێو كورد و دیمهشق له سوریا، كورد ههوڵێكى دیكهى نێوهندگیرى دهستپێدهكات و ئهمجاره یهكلاكردنهوه و چارهسهرى گرفتى پێكهێنانى حكومهته له عێراق كه ناكۆكییهكان سهرجهم لایهنهكانى گرتووهتهوه. لهكاتێكدا هێزهكانى سوریاى دیموكرات (ههسهده) و هێزه چهكدارهكانى سهر به حكومهتى دیمهشق لهنێو شهڕێكى سهختى بهردهوامدا ههوڵهكانیان بۆ پاشهكشهپێكردنى ئهوى دیكه چڕكردبووهوه، ههرێمى كوردستان ههوڵه نێوهندگیرییهكانى بۆ كۆتایى هێنان به خوێنڕشتن له رۆژئاواى كوردستان و ناوچهكانى باكوورى رۆژههڵاتى سوریا دهستپێكرد. ههولێر و مێزى سهركرده سیاسییهكانى بووه شوێنى كۆبوونهوه و بهیهكگهیشتن و لێكنزیككردنهوه، ئاكامهكهى، هاوشانى بهرگریی شهڕڤانانى كورد له رۆژئاوا، ئهو رێككهوتنى ئاگربهسته درێژخایهنه بوو كه له كۆتایی مانگى كانونى دووهمى رابردوو لهنێوان هێزهكانى سوریاى دیموكرات و حكومهتى دیمهشق هاته ئاراوه. ههوڵهكانى سهرۆك مهسعود بارزانى و نێچیرڤان بارزانى سهرۆكى ههرێمى كوردستان، بهرههمهكهى چهسپاندنى خواست و داواكارییهكانى كوردى له رۆژئاواى كوردستان لێكهوتهوه كه خۆى له پێكهێنانى ژمارهیهك لیواى تایبهت بۆ هێزهكانى ههسهده و دانان و جێگیركردنى بهرپرسانى كورده له ناوچه كوردییهكانى ئهو بهشهى كوردستان دهبینێتهوه. سهركهوتنى خواستهكانى كورد له رۆژئاوا قۆناغێكى دیكهى بڕى، كاتێك له سێ رۆژى رابردوودا ئامادهبوونى بهرپرسانى رۆژئاواى كوردستان به سهرۆكایهتیی مهزڵوم عهبدى، فهرماندهى گشتیی ههسهده و ئیلهام ئهحمهد، بهرپرسى پهیوهندییهكانى دهرهوهى ئیدارهى رۆژئاوا له دیدار و كۆبوونهوهى كۆنگرهى ئاسایشى میونشن بهشى گرنگى دیدار و كۆبوونهوهكانى پێكهێنا و ئامادهبوونى دیپلۆماسیی كورد ناونیشان و رووماڵى سهرهكیی میدیاكانى تهنى. لهو بارهیهوه مەزڵووم عەبدی دوێنێ لهمیانهى دیداریدا لهگهڵ نێچیرڤان بارزانى له میونشن "سوپاس و پێزانینی خۆی ئاراستەی سهرۆک مهسعود بارزانی و سەرۆکایهتیی ههرێمی کوردستان کرد بۆ هەوڵی بەردەوام و رۆڵی کاریگەریان لەپێناو ئارامكردنهوهى دۆخهكه و گەیشتنی دیمەشق و هەسەدە بە رێککەوتنی ئاگربەست". ههروهك پێشتریش له دیدارێكدا ئاماژهى به رۆڵى نێچیرڤان بارزانى كرد له ئاسانكارى بۆ گهیشتنى وهفدى رۆژئاوا و ئامادهبوونیان له كۆنگرهى میونشن لهئێستادا دواى به ئهنجامگهیشتنى ئهو قۆناغه، سهركردایهتیی سیاسیی كورد ههوڵێكى دیكهى نێودهنگیریی دهستپێكردووه، ئهمجاره لهنێو لایهنه شیعییهكان لهلایهك و لهنێوان شیعه و ئیدارهى ئهمریكا لهلایهكى دیكه بهمهبهستى كردنهوهى گرێكوێرهى تایبهت به ناونانى كاندیدى سهرۆك وهزیران. لهو بارهیهوه رۆژنامهى (ئهلنههار)ى لوبنانى له راپۆرتێكدا ئهو ههوڵهى ئاشكراكردووه و بڵاویكردووهتهوه كه نێوهندگیرییهكى كوردى ههیه كه سهرۆك مهسعود بارزانى سهرۆكایهتی دهكات بۆ رازیكردنى ئیدارهى ئهمریكا به كاندیدكردنى مالكى بۆ سهرۆكایهتى وهزیران"، هێماى بۆ ئهوهشكرد كه نێوهندگیر "ئاماژهى ئهرێنى" له كۆشكى سپییهوه پێگهیشتووه. وهفا محهمهد، سهركرده له پارتى دیموكراتى كوردستان قسهى بۆ رۆژنامهكه كردووه و دهڵێت، "ههماههنگى لهگهڵ رهوتى دهرهكى بۆ دۆخى عێراق زۆر گرنگه" ئاماژهى بهوهشدا كه ههرێمى كوردستان "رۆڵى یهكلاكهرهوهى گێڕاوه له چارهسهرى ناكۆكییهكان لهنێو سوریا لهنێوان ئیدارهى ئهحمهد شهرع و هێزهكانى سوریاى دیموكرات (ههسهده)، بهههمان شێوه لهنێوان توركیا و پارتى كرێكارانى كوردستان". دووپاتیشیدهكاتهوه، "بابهتى نێوهندگیریی كورد بۆ كردنهوهى گرێى كاندیدى چوارچێوهى ههماههنگى بۆ سهرۆكایهتى وهزیران لهسهر مێزى بهرپرسانى ههرێمه".
دواكهوتنى یهكهم مووچهى ساڵى نوێ ئهو ترسهى لاى مووچهخۆرانى ههرێم دروستكردووه، كه ئهو گرفتهى زیاتر له ده ساڵه پێوهى دهناڵێنن، ئهمساڵیش بهههمان شێوه دووباره ببێتهوه. مووچهخۆرانى ههرێم ساڵى رابردوویان به لهدهستچوونى مووچهى مانگهكانى تشرینى دووهم و كانونى یهكهم كۆتایى پێهێنا، دهستپێكى ساڵى نوێشیان به دواكهوتنى مووچهى مانگى كانونى دووهم و وهرگرتنى له كۆتایى نیوهى یهكهمى ئهم مانگه وهرگرت. لهگهڵ ئهوهى ناوبهناو بهرپرسانى بهغداد باس لهوهدهكهن كه مووچهى مووچهخۆرانى عێراق زامنكراوه و هیچ گرفتێك لهبارهى دابینكردنیهوه نییه، بهڵام كهم نیین ئهو دهنگانه باس له گرفتى نهختینه له عێراق و ئهگهری دواكهوتنى مووچه بۆ ئهم مانگه و مانگهكانى داهاتووش دهكهن. سهرهڕاى گرفتى نهختینه، كورتهێنان له بودجهى عێراق به یهكێكى دیكه له هۆكارهكانى ئهگهرى دواكهوتنى مووچه ناودهبرێت، كه له سهرهتاى ئهمساڵهوه حكومهتى ناوهند ههوڵهكانى بۆ پڕكردنهوهى دهستپێكردووه لهڕێى زیادكردنى باج و گومرگ و ههوڵهكان بۆ یهكخستنى تاریفهى گومرگى لهگهڵ ههرێمى كوردستان. جهمال كۆچهر، ئهندامى ئهنجومهنى نوێنهرانى عێراق له لێدوانێكدا بۆ هاوڵاتى راگهیاند، تهیف سامى وهزیرى دارایى عێراق دووپاتیكردووهتهوه كه گرفتیان له دابینكردنى پاره بۆ مووچه نییه. كۆچهر سهبارهت بهوهى ئهوهى ئایا مووچهى مانگى شوبات دوادهكهوێت، وتى، "ئهمڕۆ 15ى مانگه هێشتا زۆر زووه بۆ باسكردن له دواكهوتن یان دوانهكهوتنى مووچهى ئهم مانگه". ئهوهى مانگى رابردوو روویدا له ماوهى 12 ساڵى رابردوودا كه له بهغداد بووه، ئهوه یهكهمجاره، ئهو پهرلهمانتاره واى وت و دووپاتیشیكردهوه، لهگهڵ ئهوهى گرفت لهبارهى دابینكردنى نهختینه ههیه, بهڵام له ههموو حاڵهتێكدا عێراق مووچه دهدات. ساڵى رابردوو دواى ئهوهى رێككهوتنى نێوان ههردوو حكومهتى عێراق و ههرێمى كوردستان چووه بوارى جێبهجێكردنهوه و ههناردهكردنهوهى نهوتى ههرێم لهڕێى كۆمپانیاى سۆمهوه دهستیپێكردهوه، مووچهخۆران هیوایان وابوو كه چیتر گرفتى مووچه سهرههڵناداتهوه، بهڵام ئاماژهكان وا دهردهكهون ئهمجاره سهرچاوهى گرفتهكه له لایهكى دیكهوه ناهێڵیت ئهو خهمه بڕهوێتهوه.
میدیاکانى ئەوروپا ڕایدەگەیەنن زیاتر لە 10 رۆژە ڤلادیمیر پوتین، سەرۆکی ڕوسیا هیچ دەرکەوتنێکى ئاشکراى نەبووە، ئەمەش ژمارەیەک پرسارو گومانى بەدواى خۆیدا هێناوە، بەتایبەتى گومانکردن لەدۆخى تەندروستى، لەکاتێکدایە دواین دەرکەوتنى رۆژى 5ى شوبات بووە لەمیانى پیشکەشکردنى وتارێکى فەرمیدا. هەرچەندە لەچەند رۆژى رابردوودا میدیاى فەرمى روسیا چەند گرتەیەکى ڤلادیمیر پوتینى لەگەڵ چەند بەرپرسێکى وڵاتەکەى بڵاوکردەوە، بەڵام چاودێران پێیان وایە ئەوگرتانە تۆمارکراوبووە، ئەمەش وایکرد هێندەى تر دەنگۆکان زیاتربن سەبارەت بە تێکچوونى دۆخى تەندروستى، بەو پێیەى لەرابردوودا ژمارەیەک راپۆرت باسیان لەوەکردووە چەند نیشانەیەکى نەخۆشى لەسەر جەستەى پوتین دەرکەوتووە، وەک لەرزینى هەردوو دەستى، دەرکەوتنى وەرەم لەسەر دەمووچاوى، جوڵەى نائاسایى لە هەردوو قاچى. لەماوەى رابردووشدا چەندینجار و بەشێوەى کاتى ڤلادیمیر پوتین، سەرۆکی روسیا دەرنەکەوتووە، بەنمونى لە مانگى 4ى ساڵی 2025 بۆ ماوەى 8 رۆژ دەرنەکەوتووە، بەهەمان شێوە لەساڵى 2024 چەند رۆژێک دیارنەبووە، ئەمەش دەرگاى بەرووى چەندین پرسیارو ئەگەردا کردوەتەوە، گومان دەکرێت دووچارى نەخۆشى مەترسیدار هاتبێت وەک شێرپەنجە. رۆژى هەینى رابردووش لە کۆنگرەى ئاسایشى نێودەوڵەتى ڤۆلۆدیمیر زیلینسکى سەرۆکى ئۆکرانیا لە کۆمێنتێکیدا لەسەر هاوتا روسییەکەى وتى "کاتى زۆرنەماوە" وەک ئاماژەیەک بۆ ئەوەى کە "دۆخى تەندروستى باش نییە"، وەک ئەوەى چاودێران شرۆڤەى بۆ دەکەن.
بەڕێوەبەرایەتی گشتیی کەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەرێمی کوردستان، کەشى پێشبینیکراوى 48 کاتژمێرى داهاتووی بڵاوکردەوە و بە گوێرەی پێشبینییەکان، سبەی ئێوارە تا بەرە بەیانی چوارشەممە بافر و باران ناوچە شاخاوییەکان دەگرێتەوە. بەڕێوەبەرایەتییەکە لە بارەی کەشی پێشبینکراوی ئەمڕۆ دووشەممە 16ـی شوباتی 2026، ئاماژەیداوە، ئاسمان بە گشتیی پەڵە هەور دەبێت، بەڵام لە ناوچە شاخاوییە بەرزەکاندا بۆ نیمچە هەور دەگۆڕێت. هەروەها پلەکانی گەرما نزیکەی دوو پلە بەرز دەبێتەوە و بە گوێرەی راپۆرتی بنکەکانی چاودێری کەشوهەوا، نزمترین پلەی گەرما لە حاجی ئۆمەران و بەرزترین پلەش لە سنووری ئیدارەی سەربەخۆی گەرمیان تۆمار دەکرێت. بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بۆ ئەمرۆ: هەولێر 20 پلەی سیلیزی پیرمام 17 پلەی سیلیزی سۆران 17 پلەی سیلیزی حاجی ئۆمەران 12 پلەی سیلیزی سلێمانی 18 پلەی سیلیزی چەمچەماڵ 20 پلەی سیلیزی دهۆک 18 پلەی سیلیزی زاخۆ 18 پلەی سیلیزی هەڵەبجە : 18 پلەی سیلیزی گەرمیان : 23 پلەی سیلیزی هەروەها لە بارەی کەشی پێشبینیکراوی سبەى سێشەممە 17ـی شوباتی 2026 ، ئاسمان هەوری تەواو دەبێت، بەڵام لە کاتەکانی ئێوارە تاکوو بەرە بەیانی چوارشەممە 18ی شوباتی 2026، نمەباران و بەفرێکی کەم لە ناوچە شاخاوییە سنوورییەکانی باکوور و باکووری رۆژهەڵات دەبارێت، هەروا پلەکانی گەرما لەگەڵ پێوانەکانی ئەمڕۆدا جیاوازییەکی ئەوتۆیان نابێت. بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی بۆ سبەی سێشەممە: هەولێر : 20 پلەی سیلیزی پیرمام: 17 پلەی سیلیزی سۆران: 18 پلەی سیلیزی حاجی ئۆمەران: 11 پلەی سیلیزی سلێمانی: 19 پلەی سیلیزی چەمچەماڵ: 19 پلەی سیلیزی دهۆک: 17 پلەی سیلیزی زاخۆ: 18 پلەی سیلیزی هەڵەبجە : 18 پلەی سیلیزی گەرمیان : 22 پلەی سیلیزی
.jpg)
نووسینگەی راگەیاندنی محەمەد شیاع سودانی، سەرۆکوەزیرانی عێراق، رایگەیاند، لە چوارچێوەی جێبەجێکردنی رێنماییەکانی محەمەد شیاع سودانی، چەند بڕیارێکی گرنگ بۆ رێکخستنەوە و یەکخستنی پێکهاتەکانی ناو نووسینگەی سەرۆکوەزیران نراون. دەشڵێت، بڕیارەکان بریتین لە کۆتاییهێنان بە گرێبەستی ژمارەیەک راوێژکار و شارەزا کە پێشتر ئەرکی چاودێریکردنی پڕۆژەکانی حکومەتیان لە ئەستۆ بووە، ئەمەش دوای ئەوەی رێژەی جێبەجێکردنی کارنامەی حکومەت گەیشتووەتە 88% . دەقى ڕاگەیەندراوەکە... نووسینگهى راگهیاندنى سهرۆك وهزیرانى عێراق بڵاویكردهوه، لەچوارچێوەی جێبەجێکردنی ڕاسپاردەکانی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران بەڕێز محەمەد شەیاع سودانی، نوسینگەی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران کۆمەڵێک هەنگاوی یەکخستن و ڕێکخستنی لە ناو پێکهاتە و بەشەکانی نوسینگەکەدا ناوە، ئەمەش لە چوارچێوەی هەوڵەکانی کەمکردنەوەی خەرجییەکان و چالاککردنی ئەدای کارکردن، لەوانەش هەڵوەشاندنەوەی گرێبەستی چەند ڕاوێژکار و پسپۆڕێک کە پێشتر ڕاسپێردراوبوون بۆ بەڕێوەبردن و چاودێریکردنی چەند دۆسیەکی گرنگ لە بوارەکانی جێبەجێکردنی بەرنامەکانی حکومەت، کە ڕێژەی تەواوکردنی گشتییان گەیشتە 88%، لەگەڵ بەرز نرخاندنی هەوڵەکانیان و هەوڵی هەموو ئەوانەی کاریان لەسەر ئەم پڕۆژانە کردووە لە هەموو دامودەزگاکانی حکومەت. هەروەها نووسینگەی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران کۆمەڵێک ڕێوشوێنی گرنگی خۆپارێزی و کەمکردنەوەی خەرجییەکانی لە زۆربەی بوارەکانی بودجەی کارپێکردنی نوسینگەکەدا گرتووەتەبەر. بەڕێز سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران جەخت دەکاتەوە لەسەر گرنگی جێبەجێکردنی سەرجەم ئەو بڕیارانەی ئەنجومەنی وەزیران کە لەم بارەیەوە دەرچوون، بەمەبەستی بەدەستهێنانی کەمکردنەوەی ڕوونی خەرجییەکان و سوودوەرگرتن لە تواناکانیان.
تیمی پڕۆژەی ڕووناكی ڕایدەگەیەنێت، زیاتر لە نیوەی هاوبەشانی ماڵان لە پڕۆژەی ڕووناكی، لە بەرامبەر بەكارهێنانی كارەبا بۆ ماوەی 45 ڕۆژ، كەمتر لە 73 هەزار دینار پارەیان بۆ گەڕاوەتەوە. رأگەیەندراوەکە.. وەزارەتی کارەبا خۆشحاڵە بە ڕاگەیاندنی پاڵپشتی بۆ هاوبەشانی ماڵان و داتای دوایین پسوولەکانی کارەبای پڕۆژەی ڕووناکی. حکومەتی هەرێمی کوردستان دووپاتی دەکاتەوە کە بە هیچ شێوەیەک نرخەکانی کارەبا نەگۆڕاون. هەر گۆڕانکارییەک کە دەکرێت پێویستە لەلایەن ئەنجومەنی وەزیرانەوە پەسەند بکرێت. حکومەتی هەرێمی کوردستان ئاگادارە لەوەی بەشێک لە ماڵان بڕی پسوولەی کارەبایان لەم زستانەدا بەرزتربووە لە مانگەکانی ڕابردوو و ئەمەش وایکردووە بە جدییەوە لەم بابەتە بڕوانێت و ئەو بارگرانییەی کەوتۆتە سەرشانی بەشێک لە هاوڵاتییان هەڵبگرێت. وەک پاڵپشتییەک و هاوکارییەک بۆ هاوبەشانی ماڵان، تا ڕێککەوتی 12ی مانگی 3، هەر بڕە پارەیەک کە هاوبەشان لە ڕێگەی سەکۆی "ئی-پسوولە"ـوە بیدەن، ئینجا پارەی ڕووناکی بێت یان قەرزی کۆن ، ئەوا ڕێژەی %20 ئەو بڕە پارەیان، لەسەر پسوولەی مانگەکانی داهاتوو کەم دەکرێتەوە. بۆ بەرچاوڕوونی زیاتر بۆ ڕای گشتی، وەزارەتی کارەبا زانیاری ورد لەسەر دوایین پسوولەی هاوبەشانی ماڵان لە تەواوی کوردستاندا دەخاتە ڕوو وەک لە خوارەوە هاتووە. زۆربەی هاوبەشانی ماڵان لە سەرانسەری کوردستان لەخوولێکی کارەبا کە تێکڕای ڕۆژەکانی بریتیە لە 45 ڕۆژ کەمتر کارەبا و پارەیان بەکارهێناوە و بۆ گەڕاوەتەوە لە: *کوردستان:* - 50% هاوبەشانی ماڵان لە پڕۆژەی ڕووناکی کەمتر لە (73,000 د.ع) بۆ گەڕاوەتەوە - بە تێکڕا ( 853 کیلۆوات کاتژمێرییان) بەکارهێناوە - 80% هاوبەشانی ماڵان لە پڕۆژەی ڕووناکی کەمتر لە (160,000 د.ع ) بۆ گەڕاوەتەوە - بە تێکڕا ( 1,469 کیلۆوات کاتژمێرییان) بەکارهێناوە - هەولێر: - هاوبەشانی ماڵان لە پڕۆژەی ڕووناکی کەمتر لە (83,000 د.ع) بۆ گەڕاوەتەوە - بە تێکڕا ( 958 کیلۆوات کاتژمێرییان) بەکارهێناوە - 80% هاوبەشانی ماڵان لە پڕۆژەی ڕووناکی کەمتر لە (177,000 د.ع ) بۆ گەڕاوەتەوە - بە تێکڕا ( 1569 کیلۆوات کاتژمێرییان) بەکارهێناوە - سلێمانی: - هاوبەشانی ماڵان لە پڕۆژەی ڕووناکی کەمتر لە (54,000 د.ع) بۆ گەڕاوەتەوە - بە تێکڕا ( 661 کیلۆوات کاتژمێرییان) بەکارهێناوە - 80% هاوبەشانی ماڵان لە پڕۆژەی ڕووناکی کەمتر لە (118,000 د.ع ) بۆ گەڕاوەتەوە - بە تێکڕا ( 1,195 کیلۆوات کاتژمێرییان) بەکارهێناوە دهۆک: - هاوبەشانی ماڵان لە پڕۆژەی ڕووناکی کەمتر لە (102,000 د.ع) بۆ گەڕاوەتەوە - بە تێکڕا ( 1,061 کیلۆوات کاتژمێرییان) بەکارهێناوە - 80% هاوبەشانی ماڵان لە پڕۆژەی ڕووناکی کەمتر لە (224,000 د.ع ) بۆ گەڕاوەتەوە - بە تێکڕا ( 1,759 کیلۆوات کاتژمێرییان) بەکارهێناوە - هەڵەبجە: - هاوبەشانی ماڵان لە پڕۆژەی ڕووناکی کەمتر لە (42,000 د.ع) بۆ گەڕاوەتەوە - بە تێکڕا ( 540 کیلۆوات کاتژمێرییان) بەکارهێناوە - 80% هاوبەشانی ماڵان لە پڕۆژەی ڕووناکی کەمتر لە (81,000 د.ع ) بۆ گەڕاوەتەوە - بە تێکڕا ( 906 کیلۆوات کاتژمێرییان) بەکارهێناوە گەڕانەوەی پارەیەکی زۆری پسوولەکانی کارەبا لەم زستانەدا بە گشتی بۆ ئەم دوو هۆکارە دەگەڕێتەوە: 1. تێکڕای خوولی پسوولەی کارەبا بەتێکڕا بریتی بوو لە 45 ڕۆژ، خولێکی درێژتری پسوولە ڕەنگدانەوەیە بۆ ماوەی بەکارهێنانی کارەبای زیاتر بەبێ ئەوەی گۆڕانکاری لە نرخەکانی کارەبادا ڕووبدات. بۆ نموونە، 400 کیلۆوات کاتژمێری یەکەم لە هەر 30 ڕۆژێکدا بە 72 د.ع\کیلۆوات کاتژمێر ئەژماردەکرێت. وە هەروەها، ئەگەر خولی پسوولە درێژ ببێتەوە بۆ 45 ڕۆژ، 72 د.ع\کیلۆوات کاتژمێر بۆ 600 کیلۆوات کاتژمێر ئەژماردەکرێت. لە هەردووک حاڵەتدا هاوبەشانی ماڵان هەر خوارترین ئاستی بەکارهێنانی کارەبایان بۆ ئەژماردەکرێت. 2. بەکارهێنانی زۆری کارەبا، بە دیاریکراوی بەراورد بە وەرزی زستانی ساڵانی پێشووتر. سەرمای نائاسایی لەم زستانەدا وایکرد خەڵک زیاتر پشت ببەستێت بە گەرمکەرەوە کارەباییەکان. وە هەروەها، یەکەم زستان بوو کە زۆربەی هاوبەشانی ماڵان خاوەنی کارەبای 24-کاتژمێری بوون، و پێویستییان بە کاتی زیاترە بۆ ئەوەی لەگەڵی بگونجێن
شارەزایەکى ئابوورى دەڵێت، ئامانجى سەرەکى لە جێبەجێکردنى سیستمى ئەسیکۆدا، رێکخستنى بازرگانیە نەک زیادکردنى داهات و دەشڵێت، ژمارە شۆکهێنەرەکانى هاوردەکردنى کاڵا رەنگدانەوەى لاوازیى پەیکەرى ئابووریى عێراقە. عەبدولرەحمان مەشهەدانى، شارەزاى ئابوورى رایگەیاند، لە ساڵى 2025دا عێراق بە بەهاى حهوت ملیارو 800 ملیۆن دۆلار زێڕ و ئەڵماسى لە ئیماراتەوە هاوردە کردووە، به هێنانى 50 تۆن زێڕ، كه ئەم بڕەش بەراورد بەساڵى 2024 بەرێژەى 26% زیادیکردووە. ئەوەى جێگەى پرسیار و سەرسوڕمانە هاوردەکردنى ئەو بڕە زۆرەى زێڕ لەکاتێکدا بووە کە نرخەکەى زۆر بەرزبووە و هێزى کڕین لاى چینى مامناوەند و خوار مامناوەند زۆر لاواز بووە، وهك ئهوهى ئهو شارهزایه دهیڵێت. ئاماژهشدهدات، ئەگەر تەماشاى ئامارەکانى هاوردەکردن بکەین هەمووى شۆکهێنەرن و رەنگدانەوەى واقعی ئابووریى عێراق نیە و لەگەڵیدا یەکناگرێتەوە، بەنمونە ههر له ساڵى رابردوودا بە بەهاى یەک ملیار دۆلار لیمۆ بهسڕایى و بە بەهاى یەک ملیار و 800 ملیۆن دۆلار شوتى هاوردەى عێراق کراوە. مهشههدانى دووپاتیشیدهكاتهوه، ئامانجى سهرهكى لهو رێوشوێنه رێكخستنى بازرگانییه نهك زیادكردنى داهات.
محەمەد حاجی مەحمود، سەرۆکی پارتی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان داوادەكات، ئەنجومەنێکی سیاسی بۆ هەرێم پێکبهێنرێت و سەرجەم لایەنە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانی هەرێمی کوردستان لەخۆ بگرێت، بەشێوەیەك بێت بڕیارەکانی لەلایەن هەمووانەوە پشتگیری بکرێت. محەمەد حاجی مەحمود لە لێدوانێكدا بۆ رۆژنامهنووسان راشیگەیاند، سەرەڕای ناکۆکییەکانی پارتی و یەكێتی، ئەو دوو لایەنە هاوبەشن لە بەڕێوەبردنی حکومەت و دامەزراوە جۆراوجۆرەکانی، بۆیە ئەم ناکۆکییانە کاریگەرییان لەسەر سروشتی هاوبەشییان لە حوکمڕانیدا نەبووە، بەڵام ئەوە هاوڵاتیانن کە زەرەرمەندی ململانێ سیاسییەكەن. سەبارەت بە دۆخی هەرێمیش وتی، هەرێم پێگەیەكی دەستووریی فەرمی و دانپێدانراوی نێودەوڵەتی هەیە بۆیە هیچ کەس ناتوانێت دەستی بۆ درێژ بكات. سەرۆکی پارتی سۆسیالیست ئاماژەی بەوەشکرد، رێککەوتن و هاوپەیمانییەکانی ئەم دواییەی نێوان تورکیا، قەتەر، سعودیە و سوریا، بە پشتیوانی بەریتانیا، نوێنەرایەتیی هاوپەیمانیی وڵاتانی سونەیە - وەك خۆی وەسفی کردوون – ئەوەش كاردانەوەی لەسەر عێراق دەبێت، هەروەها گۆڕانکارییەکانی بەرێوەبردنی حوكم لە سوریا و گۆڕینی دەسەڵات بۆ لایەنێك كە پێشتر سەرکردایەتیی گروپە توندڕەوەکانی دەکرد، کاریگەرییەکی روونی لەسەر دۆخی ناوچەکە دەبێت.
وەزیری دەرەوەی ئەمریکا ئاشکرایکرد، ترەمپ داوای راگرتنی شەڕی کردووە لە باکور و خۆرهەڵاتی سوریا. مارکۆ رۆبیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند، کۆبوونەوەی لەگەڵ مەزڵوم عەبدی فەرماندەی هێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە) و ئەسعەد شەیبانی وەزیری دەرەوەی سوریا مێژووی بووە. ئاماژەی بەوەشکرد، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا داوای کردووە لە باکور و رۆژهەڵاتی سوریا شەڕ رابگیرێت، بۆ ئەوەی بتوانن داعش بگوازنەوە و هەسەدە و حکومەتی سوریا یەکبخەن. رۆبیۆ ئەوەشی خستەڕوو، هەر چەند کارێکی قورس بێت، پێویستە رێککەوتنی نێوان کورد و دەسەڵاتدارانی سوریا جێبەجێ بکرێت. راشیگەیاند، لەگەڵ درووز و عەلەوییەكان و هەموو پێكهاتەکانی سوریا دەبێت رێککەوتن بکرێت. *باسی لێدانی ئێران ناكەم، چونكە سەرۆك ترەمپ وتی رێگەی دیپلۆماسی بە باشتر دەزانێت. *كوشنەرو ویتكۆف بەنیازی ئەنجامدانی چەند كۆبوونەوەیەكی گرنگن لەبارەی ئێران و چاوەڕوانی دەرەنجامی ئەو كۆبوونەوانە دەكەین. *بوونمان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەپێناو زامنكردنی سەرچاوەو توانای پێویستە بۆ بەرپەرچدانەوەی هەر هێرشێك بۆسەر هێزەكانمان. *راپۆرتی وڵاتانی ئەوروپا سەبارەت بە ژەهراویكردنی (ئەلێكسی ناڤالنی) كەسایەتی ئۆپۆزسۆنی روسیا نیگەرانكەرەو، هیچ هۆكارێكم نییە بۆ ئەوەی گومان لەو راپۆرتە بكەم. *پێشكەوتنی باش بەدیدەهێنین لە دانوستانەكانی تایبەت بە گرینلاند. *كۆبوونەوەكەم لەگەڵ وەزیری دەرەوەی سوریاو فەرماندەی هێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە) مێژووی بوو. *سەرۆك ترەمپ داوای راگرتنی شەڕی كردووە لە باكوری خۆرهەڵاتی سوریا، بۆ ئەوەی بتوانین گیراوانی داعش بگوازینەوەو هێزەكانی (هەسەدە)و حكومەت یەكبخەین. * زۆر گرنگ بوو گیراوانی داعش لە سوریاوە بگوازرێنەوە بۆ عێراق. * پێویستە رێككەوتنی نێوان دەسەڵاتدارانی سوریاو كورد جێبەجێ بكرێت و ئەمەش ئاسان نییە. *پێویستە لەگەڵ دروز و بەدەوییەكان و عەلەوییەكان و هەموو پێكهاتە جۆراوجۆرەكانی تری سوریا رێككەوتن بكرێت.
نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان لە میونشن رایگەیاند، "هەموو وڵاتەکان دەیانەوێت هەرێمی کوردستانێکی بەهێز لە چوارچێوەی عێراقی فیدراڵ هەبێت". نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان لە دوایین رۆژی کۆنفرانسی ئاسایشی میونشن لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەڤانیدا باسی پرسە رۆژەڤەکانی عێراق و هەرێمی کوردستان، رێککەوتنی هەسەدە و دیمەشق و پرۆسەی چارەسەری تورکیا و باکووری کوردستانی کرد. نێچیرڤان بارزانی لەبارەی رۆڵی هەرێمی کوردستان لە ناوچەکە ئاماژەی بەوە دا، "هەموو وڵاتەکان دەیانەوێت هەرێمی کوردستانێکی بەهێز لە چوارچێوەی عێراقی فیدراڵ هەبێت" و "ئێمە فاکتەری سەرەکی سەقامگیری لە ناوچەکە دەبین". پێکهێنانی حکومەتی عێراق و کۆبوونەوەی نێوان پارتی و یەکێتی لەبارەی پێکهێنانی حکومەتی عێراق سەرۆکی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، "ئەوەی پێمان بکرێت بۆ پێکهێنانی حکومەتی عێراق دەیکەین". سەرۆکی هەرێمی کوردستان باسی کۆبوونەوەی سەرۆک بارزانی و بافڵ تاڵەبانی کرد و گوتی، "کۆبوونەوەی سەرۆک بارزانی و کاک بافڵ زۆر ئەرێنی بوو". نێچیرڤان بارزانی رایگەیاند، کۆبوونەوەکە دەستپێکێکی زۆر باش بووە. پرۆسەی چارەسەری تورکیا پرسی پرۆسەی چارەسەری لە تورکیا و باکووری کوردستان پرسیارێکی دیکە بوو لە سەرۆکی هەرێمی کوردستان کرا و ئاماژەی بەوە دا، " پرسەکە زۆر جیدییە، راستە پرۆسەکە هەندێک چەقبەستووە بەڵام ئەرێنییە". سەرۆکی هەرێمی کوردستان ئاماژەی بە رۆڵی پەکەکە کرد لە پرۆسەکە و گوتی، دەبێت پەکەکە بە دەم داواکارییەکانی عەبدوڵڵا ئۆجەلانەوە بچێت. پرسی رۆژئاوای کوردستان و سووریا سەرۆکی هەرێمی کوردستان لەبارەی رێککەوتنی دیمەشق و هەسەدە ئاماژەی بەوە دا، بەگوێرەی دۆخی ناوچەکە رێککەوتنەکە گونجاوە. نێچیرڤان بارزانی ئاماژەی بەوە دا، گرنگە ئەوەیە ئێستا رێککەوتنەکە جێبەجێبکرێت و شێوازی جێبەجێکردنەکەیشی بۆ خۆیان جێدەهێڵن. نێچیرڤان بارزانی لەبارەی رێککەوتنەکەوە ئاماژەی بەوەش دا، "نیەتێک هەیە بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوان کورد و دیمەشق. ئێمەش یارمەتیدەر دەبین بۆ ئەوەی بگەنە چارەسەر".
لە دادگای سلێمانی دانیشتنی ٤٦ـهەمینی قادر حەمەجان، سەرۆکی پێشووی شارەوانی سلێمانی، بەڕێوەچوو، بەڵام دادگایکردنەکە دواخرا بۆ ١٦ نیسانی ئەمساڵ. ئەمرۆ یەکشەممە، ١٥ شوباتی ٢٠٢٦، لە دادگایکردنەکەدا راپۆرتی پێنج شارەزای دادوەریی زمانەوانی خرانەڕوو، لە بارەی ناوەڕۆکی ئەو بابەتانەی کە تۆمەتبار بە ناوزڕاندن و تۆمەت خستنە پاڵ ڕاپۆرتەکانی دیوانی چاودێری دارایی پێی تۆمەتبارە، پێشکەشی دادگا کرا. راپۆرتی پسپۆران پێکهاتبوو لە دوو راپۆرت، یەکێکیان لەسەر قسەکانی سەرۆکی پێشووی شارەوانی سلێمانی بوو کە بەرامبەر جەلال سام ئاغا سەرۆکی پێشووتری دیوانی چاودێری کردبوونی. راپۆرتی دووەمیش لەبارەی ئەو قسانەوە بوو کە سەرۆکی دیوانی چاودێری لەسەر سەرۆکی شارەوانی کردبوونی. دادگایکردنەکەی ئەمڕۆ دواکەوت بۆ ١٦ ی نیسانی ٢٠٢٦ بۆ پێدانی مۆڵەتێک بە پارێزەرانی هەردوولا تا ڕای خۆیان لەبارەی ڕاپۆرتی پێنج شارەزاکە بخەنە ڕوو بۆ دادگا. مێژووی سکاڵاکەی جەلالی سام ئاغا، سەرۆکی پێشووتری دیوانی چاودێری دارایی دەگەڕێتەوە بۆ کۆتایی ساڵی ٢٠٠٦ و تا ئێستا ٤٦ دانیشتنکراوەو هێشتا دۆسیەکە حوکمی تێدا دەرنەچووە.
- ئهو دواكهوتنهى له مووچهى مانگى یهك روویدا له 12 ساڵى رابردوودا یهكهمجاره. جهمال كۆچهر، ئهندامى ئهنجومهنى نوێنهرانى عێراق به هاوڵاتى راگهیاند، تهیف سامى وهزیرى دارایى عێراق دووپاتیكردووهتهوه كه گرفتیان له دابینكردنى پاره بۆ مووچه نییه. دهربارهى ئهوهى ئایا مووچهى مانگى شوبات دوادهكهوێت، كۆچهر وتى، "ئهمڕۆ 15ى مانگه هێشتا زۆر زووه بۆ باسكردن له دواكهوتن یان دوانهكهوتنى مووچه". باسى لهوهشكرد، لهگهڵ ئهوهى گرفت لهبارهى دابینكردنى نهختینه ههیه, بهڵام له ههموو حاڵهتێكدا عێراق مووچه دهدات. ئهو پهرلهمانتاره دووپاتیشیكردهوه، ئهوهى مانگى رابردوو روویدا له ماوهى 12 ساڵى رابردوودا كه له بهغداد بووه، ئهوه یهكهمجاره.
