بەشێوەیەکی گاڵتەجاڕانە، کۆشکی سپی بەشێوازی تایبەتی خۆی یادی ڤالانتاینی کردۆتەوە و کارتی بۆ نیکۆلاس مادۆرۆ سەرۆکی زیندانیکراوی ڤەنزوێلا و جۆ بایدن سەرۆکی پێشووی ئەمریكا ناردووە و گرینلاندیشی لەبیرنەکردووە. کۆشکی سپی لە ئەكاونتی تایبەتی خۆی لە تۆڕی ئێكس ژمارەیەك وێنەی بڵاوكردۆتەوە تەنها یەك كۆمێنتی "بەتایبەت بۆ تۆ دروستکراوە!"ی لەسەر نوسیوە. لە یەكێك لە وێنەكاندا كە نیکۆلاس مادۆرۆ، سەرۆکی زیندانیکراوی ڤەنزوێلای لەسەرە دەست و چاوی بەستراوە، لەسەری نوسراوە "تۆ دڵی منت ئەسیر كردووە". لە وێنەیەکی دیکەدا دوورگەی گرینلاند لە شێوەی دڵێکدا دەرکەوتووە، لە بەشی سەرهوەیدا نوسراوە "کاتی ئەوەیە پەیوەندییەکەمان دیاری بكەین"، ئەمەش بیرهێنانەوەی هەوڵەکانی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکایە بۆ دەستبەسەراگرتنی ئەو دوورگەیە. وێنەیەكی دیكه ئاماژەیە بۆ جۆ بایدن لەگەڵ كۆمێنتێكی گاڵتەجاڕانەدا، "خۆشەویستی من بۆ تۆ وەك خۆشەویستی دیموکراتەکان بۆ کۆچبەرانی نایاسایی بەهێزە". لەماوەی رابردوودا ترەمپ چەندین جار هێرشی کردووەتەسەر دیموکراتەكان و جۆ بایدن و، بە هێنانی هەزاران کۆچبەری نایاسایی و بکوژ و بازرگانی ماددەی هۆشبەر بۆ ئەمریکا تۆمەتباری كردوون.
ئاژانسی هەواڵی رۆیتەرز لە زاری بەرپرسێکی رۆژئاواییەوە رایگەیاندووە، ئەمریکا داوای لە ئەحمەد شەرع، سەرۆکی راگوزەری سوریا کردووە، ئەوپەڕی نەرمی و نەرمی نیشان بدات لە مامەڵەکردن لەگەڵ داواکارییەکانی هێزەکانی سوریای دیموکرات. ئەو بەرپرسە کە داوای کرد ناوی ئاشکرا نەکرێت، جەختی لەوە کردەوە، واشنتۆن رازییە بەو پێشکەوتنانەی لە پرۆسەی ئێستای یەکگرتنەوەدا بەدەست هاتوون، بەپێی ئەو رێککەوتنەی لە 29ی كانوونی یەكەم واژۆ کراوە. روونیشیکردەوە، ئەو داوایەی ئەمریکا لە چوارچێوەی خواستی واشنتۆنەوە سەرچاوە دەگرێت کە پلەیەک لە ئۆتۆنۆمی بە کورد لەناو دەوڵەتی سوریادا بدرێت، بەبێ ئەوەی ئەمە ببێتە هەڕەشە لەسەر پێویستی بنەڕەتی بوونی دەسەڵاتێكی ناوەندی لە دیمەشق. لەبەرامبەردا بەرپرسانی حکومی و کەسایەتییە کوردەکان بە ئاژانسی رۆیتەرزیان ڕاگەیاندووە، هێشتا کێشە سەرەکییەکانی رێککەوتنەکە یەکلایی نەکراونەتەوە، دیارترینیان، میکانیزمی تێکەڵکردنی شەڕڤانانی هەسەدە لە دامەزراوە سەربازییەکان و چارەنوسی چەکە قورسەكان و رێوشوێنەكانی پەیوەست بە دەروازەیەکی سنوری لەگەڵ عێراق، کە بە شادەمارێكی ئابوری گرنگ دادەنرێت بۆ ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی هەسەدە.
رێكارەكانی ئامادەكردنی لیستى مووچە مانگی دوو (شوبات)ی ساڵی 2026 لەلایەن گشت یەکە ژمێریارییەکانی وەزارهتەكانی حكومەتی هەرێم تەواو بووە و رەوانەی گەنجینەكان كراوە. سەرچاوەیەك لە گەنجینەی دووى سلێمانی بە هاوڵاتی راگەیاند، خشتەی مووچەی مانگی شوبات لەسەر سیستەمی ناوەندی مووچە (پەیرۆڵ)، لە رۆژی 10ی ئهم مانگهوه بۆ گشت یەکە ژمێریارییەکانی حكومەتی هەرێم كاراكراوە بهمهبهستى ئامادهكردنى لیستى مووچه. سەرچاوەكە باسی لەوەشكرد، لە ئێستادا كاركردن لە سیستمی ناوەندی مووچە (پەیرۆڵ) تەواوبووە و گشت یەکە ژمێریارییەکانی وەزارەتەكان رەوانەی گەنجینەكانیان كردۆتەوە، چاوەڕێدەكرێت لە چەند رۆژی داهاتوودا لەلایەن وەزارەتی دارایی حكومەتی هەرێمەوە وردبینی تێدا بكرێت و پاش تهواوبوونى رەوانەی وهزارهتى دارایی عێراق بكرێت. كاركردن له ئامادهكردنى لیستى مووچه لهكاتێكدایه پێشتر تهیف سامى وهزیرى دارایى عێراق دوپاتیكردهوه دواكهوتنى مووچه تهنها له مانگى یهكدا بووه و بۆ مانگهكانى داهاتوو دووباره نابێتهوه.
بهكارهێنانى زۆرى بهنزین و خراپى كوالێتییهكهى ههڕهشه له ژیانى عێراقییهكان دهكات و بهپێى ئاماره رهسمییهكان كاریگهرییهكهى لهسهر پیسبوونى ژینگه و ئاووههواى عێراق و زیادبوونى شێرپهنجهى سیییهكان لهنێو هاوڵاتییاندا بهدهركهوتووه. بەپێی راپۆرتی ماڵپەڕی (IQ Air) تایبەتمەند لە پێوانەکردنی کوالێتی کەشوهەوا، لەسێ ساڵی رابردوودا عیراق له رووى پیسبوونى ههواوه لە پلەی دووەم تا چوارەمدا هاتووە، سەرەڕای ئەوەی لە دوای ساڵی 2003وە جوڵەی پیشەسازی راوەستاوە و زۆرینەی کارگەکانیش داخراون، بەڵام ئەوەی ئێستا بۆتە هەڕەشە لەسەر ژینگەی عێراق بوونی ژمارەیەكی زۆر لە ئۆتۆمبێلە كە بوونەتە هۆی بڵاوكردنەوەی گازی ژەهراوی، ئەوەش بەهۆی خراپی كوالێتیی ئەو بەنزینەی بەكاریدەهێنن. ئامارەكانی دەستەی سەرژمێریی عێراق بۆ ساڵی 2024 دەریانخستووە، ژمارەی ئۆتۆمبێلی تایبەتی تۆمارکراو لە عێراق و هەرێمی کوردستان گەیشتووەتە ههشت ملیۆن و 287 هەزار و 604 ئۆتۆمبێل، واتە ئەو ئۆتۆمبێلانەی تابلۆی هەمیشەییان بۆ کراوە. بەگوێرەی ئەو ئامارە، تاوەکو سەرەتای ساڵی 2025، هەر شەش کەسێک لە عێراق و هەرێمی کوردستان ئۆتۆمبێلێکیان بەردەکەوێت. لە ئامارەکەی دەستەی سەرژمێریی عێراقدا هاتووە، ژمارەی ئۆتۆمبێلی تۆمارکراوی تایبەت تهنها لەماوەی ساڵانی 2020 بۆ 2024 به رێژهى 16% زیادیکردووە. نزیکەی چارەکێکی ئەو ئۆتۆمبێلانە، کە نزیک دەبێتەوە لە سێ ملیۆن، تەنیا لە بەغدادی پایتەختن و زیاتر لە حەوت هێندەی توانای لەخۆگرتنی شەقامەکانی ئەو شارەیە، ئەوەشی دەمێنێتەوە بەسەر پارێزگاکانی دیکەدا دابەش بووە، ئهمهش لهكاتێكدایه هیچ یاسایەک لە عێراق و هەرێمی کوردستان نییە رێگری لەوە بکات هاوڵاتی ببێتە خاوەنی ئۆتۆمبێل، ئەگەر توانای کڕینی هەبێت. بەپێی داتاكانی وەزارەتی نەوتی عیراق، رۆژانە 32 ملیۆن لیتر بەنزین لە عێراق لەلایەن ئەو ههشت ملیۆن ئۆتۆمبێلەوە دەسوتێنرێت، ئەوەش رێژەیەکی زۆرە بەراورد بە ژمارەی دانیشتوانەكەی كە نزیكەی 47 ملیۆن كەسە، كه بهراورد به وڵاتێکی وەک تورکیا ژمارەی دانیشتوانەکەی نزیكەی 88 ملیۆن كەسە و رۆژانە تەنها 32 ملیۆن لیتر بەنزین بەکاردەهێنێت. سووتاندنی ئەو بڕە زۆرەی بەنزین جگە لە خراپی كوالێتیەكەی، چەندین ماددەی ژەهراوی تێدایە وەك رەساس، كە بڵاوبوونەوەی لە هەوادا دەبێتەهۆی تووشبوون بە نەخۆشی شێرپەنجەی سییەكان و كۆئەندامی هەناسەدان، بەشێوەیەك لە ساڵی 2024دا رۆژانە 334 هەزار و 359 كەس بۆ نەخۆشییەكانی كۆئەندامی هەناسەدان سەردانی نەخۆشخانەكانی عێراقیان كردووە، هاوكات ئامارەكانی ئەنجومەنی شێرپەنجە لە وەزارەتی تەندروستیی عیراق دەریانخستووە، شێرپەنجەی سییەكان لە پلەی یەكەمی ریزبەندی جۆرە جیاوازەكانی شێرپەنجەدایە لە وڵاتدا. پزیشكان و چالاكوانانی بواری ژینگە، وەزارەتی نەوت و دەسەڵاتدارانی عێراق تۆمەتبار دەكەن بەوەی هێندە چاویان لە دەستكەوتی مادییە، چاویان لە پاراستنی ژینگەو كۆمەڵگا نییە، چونكه لە غیابی رێوشوێنەكانی حكومەت بۆ لێپرسینەوە لە كوالێتی بەنزین هاوڵاتیی عێراقی هیچ بژاردەیەكی نییە جگە لە هەڵمژینی هەوایەكی پیس كە پڕە لە چەندین ماددەی ژەهراوی و بێ سنوور لەلایەن ئەو ژمارە زۆرەی ئۆتۆمبێلەوە لە هەوادا بڵاودەكرێتەوە.
ئاژانسی هەواڵی رۆیتەرز ئاشكرایكردووە، رۆژی سێشەممەی داهاتوو شاری ژنێڤ میوانداری گەڕی دووەمی دانوستانەکانی نێوان شاندەکانی ئەمریکا و ئێران دەکات. رۆیتەرز لەزاری سەرچاوەیەکەوە راشگەیاندووە، بەیانی رۆژی سێشەممە شاندێکی ئەمریکی کە ستیڤ ویتکۆف و جارێد کوشنەر لەخۆدەگرێت لەگەڵ بەرپرسانی ئێران کۆدەبنەوە. سەرچاوەکە ئاماژەی بەوەشکردووە، نوێنەرانی عومان ئامادە دەبن بۆ ئاسانکاری پەیوەندی و نێوەندگیری نێوان هەردوولا. لەلایەكی ترەوە، ماڵپەڕی ئاکسیۆس ئەمریکی ئەمڕۆ بڵاویكردەوە، ئەمریکا چەند پەیامێکی بۆ ئێران سەبارەت بە دانوستانە ئەتۆمییەکان ناردووە، لە ڕێگەی عومانەوە. ماڵپەڕەکە لە زاری بەرپرسێکی ئەمریکییەوە بڵاویکردووەتەوە، ستیڤ ویتکۆف، نێردەی تایبەت، لەگەڵ وەزیری دەرەوەی عومان قسەی کردووە و چەندین پەیامی لەبارەی دانوستانە ئەتۆمییەکانەوە پێداوە تا بیگەیەنێتە ئێرانییەکان. ئەو بەرپرسه ئاماژەی بەوەدا، وەزیری دەرەوەی عومان پەیامەكانی وێتكۆفی رادەستی عه لی لاریجانی، سکرتێری ئه نجومه نی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی ئێران کردووه، که رۆژی سێ شەممه ی رابردوو سەردانی شاری مەسقەتی کرد.
هاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسا داوادەكات ماوەی حكومەتەكەی محەمەد شیاع سودانی درێژبكرێتەوە، تاوەكو عێراق لەم قەیرانە سیاسیە تێپەڕدەبێت. زیا ناسری، ئەندامی هاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسا رایگەیاند، نوری مالیکی، سەرۆکی هاوپەیمانێتییەکەیان پێشنیاریكردووە، بۆ هێزەكانی چوارچێوەی هەماهەنگی كە ماوەی حكومەتی ئێستا لەڕێگەی پرۆژە یاسایەكەوە لە ئەنجومەنی نوێنەران درێژبكرێتەوە، تا ئەوکاتەی عێراق لەم قەیرانە سیاسییە تێپەڕدەبێت. لەگەڵ ئەوەشدا ئاماژەی بەوەدا کە هاندان هەیە بۆ ئەوەی جارێكی دیکە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا پەیامی دووەم دژی کاندیدی چوارچێوەی هەماهەنگی بۆ پۆستی سەرۆک وەزیران بڵاوبکاتەوە. پێشتریش عەقیل فەتلاوی، وتەبێژی هاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسا راگەیاند، ژمارەیەک پەیام ئاراستەی دۆناڵد ترەمپ کراوە لەبارەی کاندیدکردنی نوری مالیکی بەڵام لەدوای ئەو پەیامانەوە تا ئێستا لەلایەنی ئەمریکییەوە، نە رەتکردنەوە هەبووە نە پەسەندکردن، لەگەڵ ئەوەی بۆچوونی ئەمریکا بۆ ئێمە گرنگە، بەڵام هیچ سازشێک لەسەر کاندیدکردنی مالیکی نییە. ئەمە کاتێکدایە لایەنە سیاسییەکانی عێراق لە هەوڵدان بۆ تێپەڕاندنی بنبەستی سیاسی و تەواوکردنی پێکهاتەی دامەزراوە دەستوورییەکانی وڵات، لە سەرووی هەموویانەوە پۆستی سەرۆک کۆمار و سەرۆک وەزیرانی عێراق.
لە پەراوێزی ئاسایشی میونشن، سەرۆکی هەرێمی کوردستان لەگەڵ سەرۆکی ئازەربایجان، پرسی کردنهوهی کونسوڵخانهی ئازهربایجانیان لە هەولێر تاوتوێ کرد و جەختیان لە پەرەپێدانی پەیوەندییەکانی هەردوولا کردەوە. سەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستان بڵاویکردووەتەوە، پاشنیوەڕۆی ئەمڕۆ هەینی 13ـی شوباتی 2026، لە درێژەی دیدارەکانیدا لە کۆنفرانسی ئاسایشی میونشن، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، لەگەڵ ئیلهام ئهلیێڤ، سەرۆکی ئازەربایجان کۆبووەوە. لە کۆبوونەوەکەدا پەیوەندییەکانی ئازەربایجان لەگەڵ عێراق و هەرێمی کوردستان و دەرفەتەکانی برەودان بە هاوکاریی دوولایەنە لە بوارە جیاوازەکاندا تاوتوێ کران. هەردوولا جەختیان لە گرنگیی بەهێزکردنی پەیوەندییە ئابووری و کولتوورییەکان و فراوانکردنی ئاسۆی هەماهەنگیی نێوان هەرێمی کوردستان و ئازەربایجان کردەوە. هەر لە دیدارەکەدا، وێڕای پرسی کردنهوهی کونسوڵخانهی ئازهربایجان له ههرێمی کوردستان، بیروڕایان دەربارەی دۆخی سیاسیی ناوچەکە و چەند پرسێکی جێی بایەخی هاوبەش گۆڕییەوه.
فواد حوسێن، وەزیری دەرەوەی عێراق دەڵێت، هیچ گۆڕانكارییەك لەپلانی كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا لە عیراق روینەداوە. فواد حوسێن، بەئاژانسی هەواڵی عێراقییەی راگەیاندووە، بریارە تاكۆتایی ساڵی 2026 هێزەكانی ئەمریكا لەعیراق بكشێنەوەو هیچ جۆرە گۆڕانكارییەك لەپلانی كشانەوەیان ڕوینەداوە. وەزیری دەرەوەی عێراق ئاماژەی بەوەشدا، تاوەكو ئێستا سێ هەزار زیندانیكراوی رێكخراوی تیرۆرستی داعش لەسوریاوە بۆ عێراق گوازراونەتەوە و پرۆسەكەش بەردەوامە. باسی لەوەشكرد، وڵاتانی ئەوروپا بەنیازنین ئەو هاوڵاتیانەی خۆیان وەربگرنەوە كە لەریزی رێكخراوی تیرۆرستی داعشدا بوون، بەڵام گفتوگۆكانمان لەگەڵ وڵاتانی عەرەبی و ئیسلامی دەستپێكردووە، بۆ ئەوەی هاوڵاتیانی خۆیان وەربگرنەوە كەئێستا گوازراونەتەوە بۆ عێراق. فواد حوسێن تەئكیدیكردەوە، كە بەغداد پێویستی بە پاڵپشتی زیاتری دارایی هەیە بۆ ئیدارەدانی زیندانیكراوانی رێكخراوی تیرۆرستی داعش.
بەرێوەبەری روانگەی سوری بۆ مافەكانی مرۆڤ، ڕایدەگەیەنێت دەسەڵاتدارانى حکومەتى کاتى دیمشق، لەسەر داوای رەجەب تەیب ئەردۆغانى سەرۆکى تورکیاو هەواڵگری و حکومەتى ئەوڵاتە دەیانەوێت كۆتایی بە ئەفسانەی كۆبانێ بهێنن. ڕامی عەبدولڕەحمان، بەرێوەبەری روانگەی سوری لەچاوپێکەوتنێکدا وتى: دەیانەوێت كۆبانێ بچەمێنن و هەژموونی خۆیان بەسەر كۆبانبَدا بسەپێنن و ئەوەش لەسەر داوای هەواڵگری توركیایە. ناوبراو ئەوەشى خستەڕوو ئەم هەوڵە لەکاتێکدایە كاتێك هەسەدە و کۆبانێ توانی بەرامبەر داعش بجەنگێت و ماڵ بەماڵ شەڕیان لەگەڵ بكات لە ساڵی 2014 تاوەكو توانی لە مانگی كانوونی یەكەمی 2015 تەواوی شارەكە ئازاد بكات، ڕامی عەبدولڕەحمان، دەڵێت: ئێستا كەیادی ئازادكردنیەتی كۆبانێ گەمارۆ دراوەو دەیانەوێت ئەفسانەی كۆبانێ بشكێنن.
شڤان خاپوری، شرۆڤەكارو لێكۆڵەری كوردی نزیك لە هێزەكانی سوریای دیموكرات دەڵێت، جەنەڕاڵ مەزڵوم عەبدی و خاتوو ئیلهام ئەحمەد بۆ بەشداریکردن لە کۆنفرانسی ئاسایشی میونشن دەگەنە ئەڵمانیا. لەگەڵ ئەوەی هەندێك لە پێگەكانی رۆژئاوای كوردستانیش ئاماژەیان بەو هەواڵە كردووە، بەڵام تائێستا پێگە فەرمییەكانی هێزەكانی سوریای دیموكرات هیچ زانیارییەكیان لەوبارەوەیە بڵاونەكردووەتەوە. هەر لەو چوارچێوەیەدا، كەناڵی رووداو لە زاری سەرچاوەکان لە واشنتۆن و رۆژائاواوە بڵاویكردووەتەوە، جەنەڕاڵ مەزڵوم عەبدی، فەرماندەی گشتی هێزەکانی سوریای دیموکرات و ئەسعەد شەیبانی وەزیری دەرەوەی سوریا، بەشداری کۆنفرانسی ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتمانی ساڵی ٢٠٢٦ لە ئەڵمانیا دەکەن و بانگهێشتنامەی جیاوازیان پێگەیشتووەو بڕیارە لە پەراوێزی کۆنفرانسەکەدا کۆبنەوە، ئەم هەنگاوە رۆشنای دەخاتە سەر پێشهاتەکانی ئەم دواییەی سوریا و رۆژئاواو رێککەوتن لەسەر گۆڕەپانی نێودەوڵەتی. شەست و دووەمین کۆنفرانسی ئاسایشی میونشن (MSC 2026) لە 13-15ی شوباتی 2026 لە شاری میونشنی ئەڵمانیا بەڕێوەدەچێت، یەکێکە لە کۆڕبەندە پێشەنگەکانی جیهان بۆ گفتوگۆکردن لەسەر پرسەکانی ئاسایشی نێودەوڵەتی و پەرەپێدانی گفتوگۆ لەنێوان سەرکردە باڵاکان و بڕیاردەرەکان لەسەر بابەتەکانی وەک ئاسایشی نێودەوڵەتی، رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئاڵنگاری جیۆپۆلەتیکی و سەقامگیری جیهانی.
.jpg)
رێکخراوی شەفافیەتی نێودەوڵەتی بڵاویکردەوە، هەرچەندە عێراق لەڕووی شەفافیەتەوە لە ئاستێكی بەرزی گەندەڵیدایە، بەڵام بەراورد بە ساڵی رابردوو چوار پلە دابەزیووە و بەگوێرەی نوێترین راپۆرتی رێكخراوەكە بۆ ساڵی 2025، عێراق 136ەمین گەندەڵترین وڵاتی جیهانە، لە کاتێکدا ساڵی 2024 لە پلەی 140ەمیندا بوو. بەپێی راپۆرتی رێکخراوەکە لە 182 وڵاتی جیهان، دانیمارک لەسەر ئاستی جیهان و ئیمارات لەسەر ئاستی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست شەفافترینن. لە راپۆرتەكەدا هاتووە، هەرچەندە عێراق باشبوونێكی سنوورداری تۆماركردووە، بەڵام ئەوە ئاستێكی رێژەییە و بەپێی پێوەرە نێودەوڵەتییەكان تائێستاش لە ئاستێكی بەرزدایە، ئەمەش رەنگدانەوەی لاوازیی سەربەخۆیی دامەزراوەكانی چاودێرییە. جەمال كۆچەر، ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق رایگەیاند، گەندەڵی لە عێراق چەندین رووی جیاوازی هەیە، هیچ سێكتەرێك نیە دووربێت لە گەندەڵی، بەتایبەتی دەروازە سنوورییەكان نمونەیەكی دیارن، پسوڵەی تێدا ساختە دەكرێت، گۆڕانكاری لە بڕ و بەهای كاڵاكان دەكرێت، بەربڵاویی گەندەڵی لە عێراق راستەوخۆ پەیوەندی بە لاوازی دامەزراوەكانی دەوڵەتەوە هەیە. جەمال كۆچەر ئەوەشی خستەڕوو، زۆرێك لە وەزارەتەكانی عێراق وەك دەستكەوتی سیاسی تەماشا دەكرێن و ركابەرییەكی زۆریان لەسەر دەكرێت بۆ ئەوەی دەستبگرن بەسەر یودجە و سەرچاوە داراییەكانیدا، ئەمەش ئامانج لێی باشتركردنی خزمەتگوزاری نیە بەڵكو بۆ سوود لێوەرگرتنیەتی لە دەرەوەی یاسا.
شهوى رابردوو محهمهد شیاع سودانى، سهرۆك وهزیرانى عێراق و نورى مالیكى، سهرۆكى هاوپهیمانیی دهوڵهتى یاسا كۆبوونهوه. بهپێى راگهیهندراوێكى نوسینگهى سهرۆك وهزیران سودانى و مالیكى ههوڵهكانیان بۆ گهیشتنه رێككهوتنى سیاسى بۆ ههڵبژاردنى سهرۆك كۆمار تاوتوێ كردووه، كه پێویسته لهلایهن كوردهوه یهكلابكرێتهوه. راگهیهندراوهكه ئاماژهى به پرسى ههڵبژاردنى سهرۆك كۆمار كردووه، بهڵام هیچ ئاماژهیهكى بهو گرفته نهكردووه كه سهبارهت به كاندیدى چوارچێوهى ههماههنگى له ئارادایه، دواى ئهوهى دۆناڵد ترهمپ، سهرۆكى ئهمریكا له بڵاوكراوهیهكدا دیاریكردنى نورى مالیكیی كاندیدى لایهنه شیعییهكانى بۆ ئهو پۆسته رهتكردهوه. راگهیهندراوى نوسینگهكه باسیشیكردووه كه له دیدارهكهدا بارودۆخى گشتى و لێكتێگهیشتن و گفتوگۆكان لهنێوان هێزه نیشتمانییهكان بۆ تهواوكردنى شایسته دهستوورییهكان تاوتوێكراون. له سهرهتاى ئهم مانگه ئهنجومهنى نوێنهرانى عێراق بۆ جارى دووهم دانیشتنى ههڵبژاردنى سهرۆكى وڵاتى دواخست, ئهمهش لهكاتێكدایه هێشتا ههردوو لایهنى پارتى دیموكراتى كوردستان و یهكێتیی نیشتمانیی كوردستان لهبارهى ئهو پۆسته نهگهیشتوونهته رێككهوتن. بهپێى برگهى (ب)ى ماددهى 72ى دهستوورى عێراق، دواى ههڵبژاردنى نوێى ئهنجومهنى نوێنهران و كۆبوونهوهی، پێویسته سهرۆك كۆمار له راپهڕاندنى ئهركهكهى بهردهوام بێت تا ههڵبژاردنى سهرۆكى نوێ لهماوهى 30 رۆژى پاش گرێدانى یهكهم كۆبوونهوهى ئهنجومهنى نوێنهران، كه یهكهم كۆبوونهوه له 29ى كانونى یهكهمى رابردوو بهڕێوهچوو. ههروهك بڕگهى (إ)ى ماددهى 76 ئاماژه دهدات بهوهى سهرۆك كۆمارى نوێ، لهماوهى 15 رۆژى پاش ههڵبژاردنیدا، كاندیدى كوتلهى خاوهن زۆرترین كورسى بۆ پێكهێنانى ئهنجومهنى نوێى نوێنهران رادهسپێرێت.
کەناڵى ڕوناهى ڕایدەگەیەنێت هێزەكانی ئیسرائیل ئەمرۆ پێنجشەممە لەدوو قۆڵی جیاوازەوە هێرشیان كردۆتەسەر باكوور و باشووری قونەیتەرە، ئەمەش جووڵەیەكی نوێیە كە لەلایەن سوپای ئیسرائیلەوە دەستیپێكردووە بۆ نێو خاكی سوریا. هێزەكانی سوپای ئیسرائیل لە نێوەڕۆی ئەمڕۆوە لەسەر رێگاكانی ئەو ناوچانە چەندین بەربەست و بازگەیان داناوە و ژمارەیەكی زۆر لە سەربازی ئیسرائیل لە سنووركە بڵاوەیان پێكراوە و دەستیان بە پشكنینی ئۆتۆمبێل و هاوڵاتیان كردووە كە لەو رێگایانەوە هاتووچۆ دەكەن. بەپێی زانیارییەكان لە بەرەبەیانی ئەمرۆوە ژمارەیەكی زۆر لە هێزەكانی سوپای ئیسرائیل بە ئۆتۆمبیلی سەربازی لەجۆری هامەر چونەتە گوندی سەیداحانوت كە دەكەوێتە دەوروبەری قونەیتەرەی باشوور و هەستاون بە دانانی بەربەست و پشكنینی ئەو هاوڵاتیانەی هاتووچۆی ئەو گوندانە دەكەن، هاوكات بە بەردەوامی دوو فڕۆكەی ئیسرائیل لە ئاسمانی ناوچەكە دەسوڕێنەوە و دەچنە سەر ئاسمانی پارێزگای دەرعا. پاش رووخانی دەسەڵاتی ئەسەد، سوپای ئیسرائیل دەستی بەسەر چەندان ناوچەی باشووری سوریادا گرتووە و پێگەی هەمیشەیی تێیاندا دامەزراندووە.
وەزارەتی دارایی و ئابوری لەڕاگەیەندراوێکیدا دەڵێت: هەر کەموکوڕییەک لە مووچە یان نەناردن یان لێبڕین لە مووچەی هەرێم لە ( ٢٠٢٥،٢٠٢٤،٢٠٢٣ ) روویدا بێت وەزارەتی دارایی عێراق لێی بەرپرسیارە. هەروەها ئەوەش دەخاتەڕوو، لەگەڵ گەیشتنی تەمویلی موچەی کانوونی دووەم رامانگەیاند بەغداد موچەی چەند مانگێکی خانەنشینانی سەربازی و شارستانی و کەمئەندامی سەنگەری نەناردووە راگەیەندراوێک لە وەزارەتی دارایی و ئابوورییەوە. سەبارەت بەمووچەی مانگی کانوونی دووەم و دوای گەیشتنی تەمویلەکە لە وەزارەتی دارایی عێراق بە کەموکوڕیەوە ، لێرە و لەوێ چەندین لێکدانەوە و تۆمەتی ناڕاست ئاڕاستەی وەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێم کراوە، بە پێویستمان زانی وەك وەڵامێك بۆ ئەو تۆمەتانە جەخت لەم ڕاستییانەی خوارەوە بکەینەوە. ١- بۆ ئەوانەی کە لەیادیان چووە ماوەی سێ ساڵە بەپێی یاسای بوودجەی ( ٢٠٢٥،٢٠٢٤،٢٠٢٣ ) مووچەی هەرێمی کوردستان تێکڕا لەبەغداوە خەرج کراوە، واتە هەر کەموکوڕییەک لەمووچە یان نەناردن یان لێبڕین لە مووچەی هەرێم لەو سێ ساڵە ڕویدا بێت وەزارەتی دارایی عێراق لێی بەرپرسیارە. ٢- لەگەڵ گەیشتنی تەمویلی مووچەی مانگی کانوونی دووەمی ئەمساڵ وەک وەزارەتی دارایی یەکەم لایەن بووین کە ڕامانگەیاند کە وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ زیاتر لە ( ٣٦ ) ملیار دیناری لە تەمویلی مووچەی ئەو مانگە بڕیوە و نەیناردووە کە بریتییە لە مووچەی چەند مانگێکی خانەنشینانی سەربازی و شارستانی و کەمئەندامی سەنگەر، ( بۆ نموونە خانەنشین هەیە ١٢ مووچەی وەرنەگرتووە بەڵام تەنها یەک مووچەی بۆ هاتووە، کەمئەندامانی سەنگەر پێویست بوو دوو مووچە وەربگرن یەکێكیان مووچەی مانگی ١٠ ی ساڵی ڕابردوو لەگەڵ مووچەی مانگی یەکی ئەمسال بەڵام تەنها یەک مووچەیان بۆ هاتووە). ٣- بەپێی نووسراوی ژمارە( ٣٦٦ ) لە بەرواری ( ٢٠٢٦/١/٢٧ ) داوای خەرجکردنی بڕی ( ٢٨١،١٢٥،٤٧١،٢١٦ ) دووسەد و هەشتا و یەک ملیار و سەد و بیست و پێنج ملیۆن و چوارسەد و حەفتا و یەک هەزار و دووسەد و شازدە دینارمان بۆ مووچەی مانگی کانوونی دووەمی خانەنشینانی شارستانی و سەربازی خەرج کردووە، کە بڕی ٣٦ ملیارەکەشی لەگەڵە، بەڵام وەزارەتی دارایی عێراق تەنها بڕی ( ٢٤٤،٧٦٤،٦٠٦،٣٥٧ ) دوو سەدو چل و چوار ملیار و حەوت سەد و شەست و چوار ملیۆن و شەش سەد و شەش هەزار و سێ سەد و پەنجا و حەوت دیناری وەک تەمویلی مووچەی مانگی کانوونی دووەمی خانەنشینانی شارستانی و سەربازی ناردووە. ٤- وەزارەتی دارایی بەدواداچوون بۆ مووچەی فەرمانبەران و مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان بە ئەرکێکی نیشتمانی و نەتەوەیی خۆی دەزانێت، بۆیە ئەمڕۆ پێنج شەممە ڕێکەوتی ( ١٢ ی شوباتی ٢٠٢٦ ) نووسراوی دووەممان بە ژمارە ( ١١٦٤/٤/٧ ) ئاڕاستەی وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ کردووە و داوای خەرجکردنی بڕی ( ٣٦،٣٦٠،٨٦٤،٨٥٩ ) دینارمان کردووە وەک تەواوکاری تەمویلی مووچە و شایستەی خانەنشینانی شارستانی و سەربازی بۆ مانگی کانوونی دووەم. ٥- بەبیر هەموو ئەو کەس و لایەن و دەزگا ڕاگەیاندنانە دەهێنینەوە کە بەشێوەی ناڕەوا هێرش دەکەنە سەر وەزارەتی دارایی هەرێمی کوردستان و بوختان و تۆمەتی ناڕەوا دەبەخشنەوە دەبێت چاوەڕێ بن ڕووبەڕووی دادگا ببنەوە لە پێناو سەلماندنی ڕاستییەکان. لە کۆتاییشدا بەهەموو لایەکی ڕادەگەیەنین ئەو لایەنەی داکۆکی لە مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان کردووە لە بەغدا و هەموو مەحفەلەکانی تردا بەشانازیەوە تەنها حکومەتی هەرێم و وەزارەتی دارایی لایەنی سەرەکی و بنچینەیی بوون پێش هەموو کەس و لایەنەکانی تر. وەزارەتی دارایی و ئابووری حکومەتی هەرێمی کوردستان ١٢ ی شوباتی ٢٠٢٦ هاوپێچ ١- نووسراوی وەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێمی کوردستان ژمارە ( ٣٦٦ ) لە (٢٠٢٦/١/٢٧ ) تایبەت بە خەرجکردنی مووچەی مانگی کانوونی دووەمی خانەنشینانی سەربازی و شارستانی. ٢-نووسراوی ژمارە ( ٣٣٢٣ ) فەرمانگەی ژمێریاری وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ تایبەت بەخەرجکردنی مووچەی مانگی کانوونی دووەمی خانەنشینانی سەربازی و شارستانی. ٣- نووسراوی وەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێمی کوردستان ژمارە ( ١١٦٤/٤/٧ ) لە بەرواری ( ٢٠٢٦/٢/١٢ ) بۆ خەرجکردنی تەواوکاری مووچەی مانگی کانوونی دووەمی خانەنشینانی شارستانی و سەربازی.
بێگەرد تاڵەبانی وەزیری كشتوكاڵی هەرێم رایگەیاند، بریاری قەدەغەكردنی هاوردەكردنی تەماتە لەدەروازە سنوریەکانى وڵاتانى دروسێوە لەسەرجەم ناوچەكانی هەرێمی كوردستان قەدەغەکراوە بۆ پارێزگاركردن بووە لەبەرهەمی ناوخۆیی باشووری عێراق. وەزیری كشتوكاڵی هەرێم لەمیانی سەردانێكیدا بۆ ناوچەی زوبێر لە پارێزگای بەسرەی باشووری عێراق وتی، لەسەرجەم دەروازە سنوورییەكانی هەرێمی كوردستانەوە هاوردەكردنی تەماتە قەدەغە كراوە، ئامانج لێی هاندانی جووتیاران و پاڵپشتیكردنی ئاسایشی خۆراكە لە عیراق. بەهۆی پێگەیشتنی تەماتەی سنووری بەسرە، لە 6ـی ئەم مانگەوە هاوردەکردنی تەماتە لە سنوورەكانی هەرێمی كوردستانەوە قەدەغە کراوە.
